మహాభారతం · అధ్యాయం 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
అప్పుడు ఇంద్రుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు, నిట్టూరుస్తున్న గయునికి ప్రత్యాహారం గురించి చెప్పినట్లు, ఓ భారతా.
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
వేలాది అజ్ఞానాలతో, బంధువులతో చుట్టబడి నీవు లోకాలను బాధిస్తున్నావు, లేదా మమ్మల్ని ఆలోచిస్తూ.
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
నీ బలంలో నిలిచిన ఈ అత్యంత నల్లని స్థితిని చూసి, బంధుమిత్రులచే విడువబడిన నీవు శోకిస్తున్నావు; అహో, శోకింపదగినదానిపై నీవు శోకించడం లేదు.
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
పూర్వం అపురూపమైన ఆనందాన్ని పొంది, లోకాలను తన వశంలో నిలిచినవిగా చూసినవాడవు, నేడు ఈ పతనానికి శోకిస్తున్నావు; అహో, శోకింపదగినదానికి నీవు శోకించడం లేదు.
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
దేవరాజా, గర్వాన్ని, మానాన్ని విడిచిపెట్టి నా మాట విను; నేను పూర్వం నీ పట్ల గొప్ప సద్భావాన్ని ప్రదర్శించాను.
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
తప్పించుకోలేని కాల క్రమమూ, తన స్వీయ పరివర్తనమూ, లోకాల మహత్త్వాన్ని తెలియక…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
ఇక్కడ తన లోని కాల చక్రాన్ని అనిత్యంగా గ్రహించాను; కాబట్టి ఓ శక్రా, నేను శోకించను; ఇదంతా అంతమయ్యేదే.
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
ఓ దేవాధిపా, ఈ దేహాలు, ప్రాణుల దేహాలు అంతమయ్యేవే; కాబట్టి ఓ శక్రా, నేను శోకించను; ఇది నా తప్పువల్ల జరిగింది కాదు.
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
ప్రాణమూ దేహమూ జన్మతోనే కలిసి పుడతాయి; రెండూ కలిసి పెరుగుతాయి; రెండూ కలిసి నశిస్తాయి.
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
ఇటువంటి అహంభావాన్ని పొందినా నేను నిస్సహాయుడను కాను; ఎందుకంటే దీనిని నేను ఇలా తెలుసుకుంటాను; తెలిసినవానికి ఏ బాధ ఉంటుంది?
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
ప్రాణుల మరణమే వాటి గమ్యం; నదులకు సముద్రం గమ్యమైనట్లు; దీనిని సరిగా తెలియనివారు, ఓ వజ్రధారీ, మోహంలో పడతారు.
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
అయితే రజోగుణంలో, మోహంలో మునిగి దీనిని ఇలా తెలుసుకోనివారు, కష్టాన్ని పొంది కుంగిపోతారు; వారి బుద్ధి నశిస్తుంది.
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
బుద్ధి లాభంతో మనిషి సమస్త పాపాన్ని నశింపజేస్తాడు. పాపరహితుడై సత్త్వాన్ని పొందుతాడు; సత్త్వంలో స్థిరుడై ప్రసన్నుడవుతాడు.
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
తరువాత, తిరిగి వచ్చేవారు లేదా మళ్లీ మళ్లీ జన్మించేవారు — ఆ ప్రయోజనాలచే ప్రేరితులైన దీనులు — బాధపడతారు.
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
అర్థ సిద్ధి, అనర్థం, జీవితం, మరణం, సుఖం, దుఃఖం, ఫలం — వీటిని నేను ద్వేషించను, కోరను.
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
ఎవరినైనా చంపే మనిషి నిజానికి ముందే చనిపోయినవాడినే చంపుతాడు; చంపబడేవాడూ అంతే. చంపేవాడూ చంపబడేవాడూ ఇద్దరూ ఇది తెలియనివారు.
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
ఓ మఘవన్! చంపి జయించి కూడా ఎవడో తాను పురుషునిగా వ్యవహరిస్తే, అతడు నిజానికి అకర్తయే; కర్త అయినది అదే చేసేది.
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
లోకానికి నాశమూ ఉత్పత్తీ ఈ రెండింటినీ ఎవరు చేస్తారు? చేయబడినది చేయడం వల్లనే అవుతుంది; దానికి కర్త మరొకడు ఉంటాడు.
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
భూమి, జ్యోతి, ఆకాశం, జలం, ఐదవది వాయువు — ఇవే భూతాలకు మూలం; అందులో దుఃఖించడం ఎందుకు?
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
గొప్ప విద్య ఉన్నవాడు, అల్ప విద్య ఉన్నవాడు, బలవంతుడు, బలహీనుడు, అందంగా కనిపించేవాడు, వికారంగా కనిపించేవాడు, అదృష్టవంతుడు, దురదృష్టవంతుడు—
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
కాలం గంభీరమైనది; తన తేజస్సుతో అన్నింటినీ స్వాధీనం చేసుకుంటుంది. కాలవశంలో పడినప్పుడు ఇది తెలిసిన నాకు ఏ వ్యథ?
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
కాలిపోయిన దానినే మళ్లీ కాల్చేది; చంపబడినదానినే మళ్లీ చంపబడుతుంది; నశించినదే ముందు నశిస్తుంది; పొందదగినదాన్ని మనిషి పొందుతాడు.
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
దీనికి ద్వీపం కనబడదు, అవతలి తీరం కూడా లేదు, ఇవతలి తీరమూ కనబడదు; ఈ దివ్య విధాత యొక్క అంతాన్ని నేను చూడలేను, దీనినే ఆలోచిస్తూ.
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
నా చూపుల ముందే కాలం భూతాలను నాశనం చేయకపోతే, ఓ శచీపతి, నాకు ఆనందమూ, గర్వమూ, కోపమూ కలుగుతాయి.
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
నన్ను తవుడు తినేవాడిగా తెలిసి, ఏకాంత గృహంలో గాడిద రూపం ధరించి వచ్చి నన్ను నిందిస్తున్నావు.
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
నేను కోరితే నా అనేక భయంకర రూపాలను మార్చుకోగలను; వాటిని చూసి నువ్వే నా నుండి పారిపోతావు.
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
కాలమే అన్నింటినీ తీసుకుంటుంది; కాలమే అన్నింటినీ ఇస్తుంది. కాలం నిర్ణయించినదంతా జరుగుతుంది; ఓ శక్రా, నీ పౌరుషాన్ని ప్రదర్శించకు.
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
పూర్వం, ఓ పురందరా, నేను కోపించినప్పుడు అంతా కలత చెందింది; నీతో పాటు స్వర్గవాసులందరూ పారిపోయారు.
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
ఓ శక్రా, ఈ లోకపు సనాతన కర్మను నేను తెలుసుకున్నాను; నువ్వు కూడా ఇలాగే ఆలోచించు, నిన్ను నువ్వు మరచిపోకు.
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
ఉత్పత్తి, ప్రభావం ఎప్పుడూ ఆత్మలో స్థిరంగా ఉండవు; నీ మనసు ఇప్పటికీ పూర్వంలా చిన్నపిల్లలాగే ఉంది. ఓ మఘవన్, బాగా ఆలోచించి స్థిరమైన బుద్ధిని పొందు.
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
దేవతలు, మనుషులు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, ఉరగులు, రాక్షసులు — వీరంతా నా వశంలో ఉండేవారు; ఇది నీకు తెలుసు, వాసవా.
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
విరోచనుని కుమారుడు బలి ఏ దిక్కుకు వెళ్ళాడో ఆ దిక్కుకు కూడా నమస్కారం; బుద్ధి, మాత్సర్యాలచే మోహితులై వారు నాపై ఇలా విరుచుకుపడ్డారు.
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
శచీపతీ, దానికి నేను దుఃఖించను; నా ఆత్మపతనానికి కూడా దుఃఖించను. శాస్తా (నియంత) వశంలో నేను ఉంటానని నా బుద్ధి నిశ్చయించుకుంది.
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
మంచి కులంలో పుట్టి, అందంగా, ప్రతాపవంతుడుగా ఉన్నవాడు కూడా మంత్రులతో కలిసి దుఃఖంలో జీవించడం కనిపిస్తుంది; అది అలాగే జరగాలి.
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
శక్రా, నీచ కులంలో పుట్టిన, మూర్ఖుడు, దుర్జాతుడు కూడా మంత్రులతో సుఖంగా జీవించడం కనిపిస్తుంది; అదీ అలాగే జరగాలి.
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
శక్రా, సౌందర్యంతో కూడిన కల్యాణి అయిన స్త్రీ కూడా దురదృష్టవంతురాలిగా కనిపిస్తుంది; లక్షణహీనమైన, వికారమైన స్త్రీ మాత్రం అత్యంత సౌభాగ్యవతిగా కనిపిస్తుంది.
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
ఇది మనం చేసినది కాదు, ఓ శక్రా; ఇది నువ్వు చేసినది కూడా కాదు. ఓ వజ్రధారీ, అతడు ఇలా పడిపోయినది, మనమూ ఇలా పడిపోయినదీ.
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
ఇది నీ కర్మ కాదు, ఇతరుల కర్మ కూడా కాదు; మరి నాదెలా అవుతుంది, ఓ శతక్రతూ? సంపద ఉన్నా, లేకపోయినా, అది కాలక్రమంలో జరిగేదే.
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
నేను నిన్ను చూస్తున్నాను — దేవరాజుగా ప్రకాశిస్తూ నిలిచి, శ్రీమంతుడవై, తేజస్వివై, నా పైన గర్జిస్తున్న నిన్ను.
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
కాలం నన్ను అణచివేసి నిలబడకపోయి ఉంటే, ఈరోజే నిన్ను వజ్రంతో సహా నా ముష్టితో కూల్చి ఉండేవాడిని.
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
కానీ ఇది పరాక్రమ కాలం కాదు; ఇది శాంతి కాలం వచ్చింది. కాలమే అన్నిటినీ స్థాపిస్తుంది; కాలమే అన్నిటినీ పరిపక్వం చేస్తుంది.
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
కాలం నన్ను చేరుకున్నట్లయితే — దానవేశ్వరుడనైన, బలిష్ఠుడైన, గర్జిస్తూ ప్రతాపంతో ఉన్న నన్ను — మరి వేరెవరు వస్తారు?
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
దేవరాజా, పన్నెండుమంది మహాత్ముల ఆదిత్యులందరి తేజస్సులను నేనొక్కడినే ధరించి ఉన్నాను.
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
వాసవా, నీటిని నేనే పైకి లేపుతాను, నేనే విడుదల చేస్తాను; ముల్లోకాలను నేనే తపింపజేస్తాను, నేనే ప్రకాశింపజేస్తాను.
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
నేను రక్షిస్తాను, నాశనం చేస్తాను; ఇస్తాను, తీసుకుంటాను; అదుపు చేస్తాను, నియంత్రిస్తాను — లోకాలలో నేనే ప్రభువును, ఈశ్వరుడిని.
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
కావున, అమరాధిపతీ, ఈ రోజు నా ప్రభుత్వం అంతమైంది; కాలసైన్యంలో మునిగిన నాకు అన్నీ స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు.
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
నేను కర్తను కాను, నీవు కావు, మరెవ్వరూ కర్త కారు, శచీపతీ; శక్రా, లోకాలు వంతులవారీగా, యదృచ్ఛగానే అనుభవించబడతాయి.
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
నెలలు, పక్షాల ఇల్లు, పగలు రాత్రులతో కప్పబడినది, ఋతువుల ద్వారం, వాయువు ముఖంగా కలది — ఆయువును వేదజ్ఞులు ఇలా తెలుసుకుంటారు.
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
కొందరు తమ బుద్ధితో ఇదంతా ఆలోచించదగినదని చెబుతారు; దేహధారులలో అనిత్యమైన ఐదు సంవత్సరాల తరువాత ఆరవది కనిపిస్తుంది.
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
ఈ ఐదు విధాల చింతనను నేను ఐదు విధాలుగా పరిశీలిస్తాను; కానీ వృత్రహంతా, తగిన సమయంలో వాటిని నేను చూడను, దానిని కూడ చూడను.
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
బ్రహ్మము గంభీరమైనది, గహనమైనది, మహా జలసముద్రంలా; అది ఆదినిధనములు లేనిదని, అక్షరమని, క్షరమని కూడా చెబుతారు.
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
ప్రాణులలో లింగరూపంగా ప్రవేశించినా, అది స్వయంగా లింగరహితమే; తత్త్వదర్శులైన జనులు దీనిని ధ్రువమే అని భావిస్తారు.
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
ఏదైతే అన్ని ఇంద్రియాలు ఐదు విధాలుగా చూడలేవో, దానిని కాలమని తెలుసుకో; ఇదంతా దేని వశంలో ఉందో అదే.
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
భగవంతుడే ప్రాణులలో విపర్యయాన్ని (మార్పును) కలిగిస్తాడు; అది కేవలం లౌకికమైనది కాదు, ఎందుకంటే దానినుండి మళ్లీ ఉత్పత్తి కలగదు.
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
సర్వ ప్రాణులకు ఉన్న ఆ గతిని పొందకుండా ఎక్కడికి వెళ్తాడు? పరుగెత్తేవాడు కూడా దాన్ని వదిలించుకోలేడు; నిలిచినా అది అతన్ని విడిచిపెట్టదు.
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
అన్ని ఇంద్రియాలూ అతన్ని ఐదు విధాలుగా చూడలేవు. కొందరు ఇతన్ని అగ్ని అంటారు, మరికొందరు ప్రజాపతి అంటారు.
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
ఋతువులు, నెలలు, పక్షాలు, రోజులు, క్షణాలు, పూర్వాహ్నం, అపరాహ్నం, మధ్యాహ్నం కూడా అతనే; ఇతరులు కూడా అలాగే అంటారు.
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
ముహూర్తం కూడా అతనే అని అంటారు. ఒకడుగా ఉన్నా అతడు అనేక విధాలుగా వ్యక్తమవుతాడు. ఇదంతా ఎవరి వశంలో ఉందో ఆయననే కాలం అని తెలుసుకో.
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
ఓ వాసవా, శచీపతీ! నీలాగే బలవీర్యాలతో కూడిన వేలాది ఇంద్రులు గడిచిపోయారు.
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
ఓ శక్రా! అత్యంత బలవంతుడవైన, దేవరాజువైన, బలోన్మత్తుడవైన నిన్ను కూడా, సమయం వచ్చినప్పుడు మహావీర్యుడైన కాలం అణచివేస్తుంది.
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
ఇదంతా గ్రహించేవాడు అతడు. కావున శక్రుడా, స్థిరంగా ఉండు. నా చేత, నీ చేత, పూర్వుల చేత కూడా అతన్ని అధిగమించడం సాధ్యం కాదు.
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
ఈ అత్యుత్తమ రాజ్యలక్ష్మిని పొంది, అది నాలో స్థిరంగా ఉందని నీవు తెలుసుకుంటున్నావు — అది అసత్యం. ఆమె ఒకే చోట నిలిచి ఉండదు.
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
ఈమె వేలాది ఇంద్రులలో, నీ వంటి అత్యుత్తములలో కూడా నిలిచి ఉంది. ఆ చంచల నన్ను వదిలి, దేవాధిపా, నీ వద్దకు వెళ్ళింది.
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
శక్రా, మళ్లీ ఇలా చేయకు. శాంతంగా ఉండాలి. నిన్నూ ఇలాంటివాడిగా తెలిసి ఆమె త్వరలో మరొకరి వద్దకు వెళ్తుంది. కాలంచే ప్రేరితుడవై, శక్రా, శతక్రతూ, నీకు గర్వం వద్దు.
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
వచ్చిన కాలయోగాన్ని సహించు, దానిని తెలుసుకో, దేవపా. దేవరాజా, సిగ్గులేకుండా ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు?
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
సర్వ అసురుల అధిపతి, సర్వ దేవతలకు భయంకరుడు, బ్రహ్మలోకాన్ని జయించినవాడు — వచ్చిన అతని గతిని ఎవరు ఊహించగలరు?