ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನು ನಗುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಯನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವಂತೆ, ಓ ಭಾರತ.
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
ಸಾವಿರಾರು ಅಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ನೀನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವಂತೆ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ.
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
ನಿನ್ನ ಬಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಂಧುಮಿತ್ರರಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯ; ಅಯ್ಯೋ, ದುಃಖಿಸಬೇಕಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
ಹಿಂದೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಂಡವನು, ಇಂದು ಈ ಪತನಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ; ಅಯ್ಯೋ, ದುಃಖಿಸಬೇಕಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
ದೇವರಾಜನೇ, ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು; ನಾನು ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾ ಸದ್ಭಾವವನ್ನು ತೋರಿದ್ದೆ.
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ ಕಾಲಚಕ್ರವೂ ತನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೆಯೂ, ಲೋಕಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ಅನಿತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡವನು ನಾನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಶಕ್ರನೇ, ನಾನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳವೇ.
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
ಓ ದೇವಾಧಿಪನೇ, ಈ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳು ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಶಕ್ರನೇ, ನಾನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದಲ್ಲ.
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
ಜೀವವೂ ದೇಹವೂ ಜನ್ಮದೊಂದಿಗೇ ಕೂಡಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
ಇಂತಹ ಅಹಂಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ನಾನು ಅಸಹಾಯಕನಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಯಾವ ವ್ಯಥೆ?
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮರಣವೇ ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಗತಿ; ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗರವು ಗತಿಯಾದಂತೆ; ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯದವರು, ಓ ವಜ್ರಧರನೇ, ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
ಆದರೆ ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ಮೋಹದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯದವರು, ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಬುದ್ಧಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
ಬುದ್ಧಿಯ ಲಾಭದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ ಅವನು ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
ಬಳಿಕ, ಹಿಂದಿರುಗುವವರು ಅಥವಾ ಪದೇ ಪದೇ ಹುಟ್ಟುವವರು — ಆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ದೀನರು — ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಾರೆ.
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
ಅರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅನರ್ಥ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ, ಫಲ — ಇವುಗಳನ್ನು ನಾನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬಯಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೊಲ್ಲುವ ಮನುಷ್ಯನು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸತ್ತವನನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವವನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಕೊಲ್ಲುವವನೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವವನೂ ಇಬ್ಬರೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯರು.
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
ಓ ಮಘವನ್! ಕೊಂದು ಜಯಿಸಿಯೂ ಯಾರೋ ತಾನು ಪುರುಷನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರೂ, ಅವನು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ತನೇ; ಮಾಡುವವನು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದೇ.
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
ಲೋಕದ ನಾಶ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕರ್ತನಿರುತ್ತಾನೆ.
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
ಭೂಮಿ, ಜ್ಯೋತಿ, ಆಕಾಶ, ಜಲ, ಐದನೆಯದು ವಾಯು — ಇವೇ ಭೂತಗಳ ಮೂಲ; ಅದರಲ್ಲಿ ಶೋಕವೇಕೆ?
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ಬಲಶಾಲಿ, ದುರ್ಬಲ, ಸುಂದರನಾಗಿ ಕಾಣುವವನು, ವಿರೂಪನು, ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ, ದೌರ್ಭಾಗ್ಯವಂತ—
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
ಕಾಲವು ಗಂಭೀರವಾದುದು; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಲವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ನನಗೆ ಯಾವ ವ್ಯಥೆ?
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
ಸುಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಸುಡುತ್ತದೆ; ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಾಶವಾದದ್ದೇ ಮೊದಲು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
ಇದಕ್ಕೆ ದ್ವೀಪವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆಚೆಯ ದಡವೂ ಇಲ್ಲ, ಈಚೆಯ ದಡವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ದಿವ್ಯ ವಿಧಾತನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ.
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
ನನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕಾಲವು ಭೂತಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಓ ಶಚೀಪತಿ, ನನಗೆ ಹರ್ಷವೂ, ಅಹಂಕಾರವೂ, ಕೋಪವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಹೊಟ್ಟು ತಿನ್ನುವವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಏಕಾಂತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಬಂದು ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯೆ.
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
ನಾನು ಬಯಸಿದರೆ ನನ್ನ ಹಲವು ಭಯಂಕರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನೇ ನನ್ನಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವೆ.
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲನಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗುತ್ತದೆ; ಓ ಶಕ್ರ, ನಿನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಡ.
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
ಹಿಂದೆ, ಓ ಪುರಂದರ, ನಾನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕಳವಳಗೊಂಡಿತು; ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಓಡಿದರು.
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
ಓ ಶಕ್ರ, ಈ ಲೋಕದ ಸನಾತನ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ನೀನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಯೋಚಿಸು, ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ಮರೆಯಬೇಡ.
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಎಂದಿಗೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಂದೂ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಬಾಲಿಶವಾಗಿದೆ. ಓ ಮಘವನ್, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆ.
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಉರಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರು; ಅದನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ, ವಾಸವ.
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋದನೋ ಆ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ಸರಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಅವರು ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದರು.
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
ಶಚೀಪತಿಯೇ, ನಾನು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಆತ್ಮಪತನಕ್ಕಾಗಿಯೂ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತನ (ನಿಯಾಮಕನ) ವಶದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವೆನೆಂದು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ.
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಸುಂದರನೂ ಪ್ರತಾಪವಂತನೂ ಆದವನು ಕೂಡ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು.
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
ಶಕ್ರನೇ, ಕೀಳು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮೂಢನೂ ದುರ್ಜಾತನೂ ಆದವನು ಕೂಡ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು.
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
ಶಕ್ರನೇ, ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೂ ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ; ಲಕ್ಷಣಹೀನ, ವಿರೂಪಳಾದವಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ.
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
ಇದು ನಮ್ಮಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ, ಓ ಶಕ್ರ; ಇದು ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ. ಓ ವಜ್ರಿನ್, ಅವನು ಹೀಗಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಾವೂ ಹೀಗಾದದ್ದು.
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
ಇದು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮವಲ್ಲ, ಇತರರ ಕರ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನದೆಂತಹುದು, ಓ ಶತಕ್ರತು? ಸಮೃದ್ಧಿ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ಅದು ಸರದಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯವೇ.
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ — ದೇವರಾಜನಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ, ಶ್ರೀಮಂತನೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆದ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು.
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
ಕಾಲ ನನ್ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ನಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇಂದೇ ನಿನ್ನನ್ನು ವಜ್ರದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
ಆದರೆ ಇದು ಪರಾಕ್ರಮದ ಕಾಲವಲ್ಲ; ಇದು ಶಾಂತಿಯ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
ಕಾಲ ನನ್ನನ್ನು ತಲುಪಿದೆ ಎಂದಾದರೆ — ದಾನವೇಶ್ವರನಾದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು — ಇನ್ನು ಯಾರು ಬರುತ್ತಾರೆ?
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
ದೇವರಾಜನೇ, ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಮಹಾತ್ಮ ಆದಿತ್ಯರ ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
ವಾಸವನೇ, ನೀರನ್ನು ನಾನೇ ಮೇಲೆತ್ತುತ್ತೇನೆ, ನಾನೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಬಿಸಿಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನಾನೇ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ — ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ.
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಮರಾಧಿಪನೇ, ಇಂದು ನನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ; ಕಾಲಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
ನಾನೂ ಕರ್ತನಲ್ಲ, ನೀನೂ ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕರ್ತರಲ್ಲ, ಶಚೀಪತೇ; ಶಕ್ರನೇ, ಲೋಕಗಳು ಸರದಿಯಂತೆ, ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
ತಿಂಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳ ಮನೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದುದು, ಋತುಗಳ ದ್ವಾರ, ಗಾಳಿ ಮುಖವಾದುದು — ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ವೇದಜ್ಞರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದೇಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿತ್ಯವಾದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆರನೆಯದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
ಈ ಐದು ವಿಧದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ನಾನು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ವೃತ್ರಹಂತನೇ, ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನೂ ಅದನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮವು ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಗಹನವಾದದ್ದು, ವಿಶಾಲ ಜಲಸಮುದ್ರದಂತೆ; ಅದು ಆದಿಅಂತವಿಲ್ಲದದ್ದು, ಅಕ್ಷರವೂ ಕ್ಷರವೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಅದು ತಾನೇ ಲಿಂಗರಹಿತ; ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಾದ ಜನರು ಇದನ್ನು ಧ್ರುವವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
ಯಾವುದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ಕಾಲವೆಂದು ತಿಳಿ; ಇದೆಲ್ಲವೂ ಯಾರ ವಶದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅದೇ.
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
ಭಗವಂತನೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು (ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
ಸಕಲ ಭೂತಗಳ ಆ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವನು? ಓಡುವವನಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ತೊರೆಯಲಾಗದು; ನಿಂತರೂ ಅದು ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಐದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾರವು. ಕೆಲವರು ಇವನನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
ಋತುಗಳು, ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಧತಿಂಗಳುಗಳು, ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಗಳು, ಪೂರ್ವಾಹ್ನ, ಅಪರಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೂಡ ಅವನೇ; ಇತರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
ಮುಹೂರ್ತವೂ ಅವನೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಯಾರ ವಶದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅವನನ್ನೇ ಕಾಲ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
ಓ ವಾಸವನೇ, ಶಚೀಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಬಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಾವಿರಾರು ಇಂದ್ರರು ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
ಓ ಶಕ್ರನೇ! ಅತಿಬಲಶಾಲಿಯೂ ದೇವರಾಜನೂ ಬಲೋನ್ಮತ್ತನೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಸಹ, ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ಕಾಲ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವನು.
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಅವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ರನೇ, ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು. ನನ್ನಿಂದಲೂ, ನಿನ್ನಿಂದಲೂ, ಪೂರ್ವಜರಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆಂದು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ — ಅದು ಸುಳ್ಳು. ಅವಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
ಇವಳು ಸಾವಿರಾರು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು. ಆ ಚಂಚಲೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದೇವಾಧಿಪನೇ, ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
ಶಕ್ರನೇ, ಹೀಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಡ. ನೀನು ಶಾಂತನಾಗಿರಬೇಕು. ನಿನ್ನನ್ನೂ ಇಂಥವನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವಳು ಶೀಘ್ರವೇ ಬೇರೊಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಳು. ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಶಕ್ರನೇ, ಶತಕ್ರತುವೇ, ನಿನಗೆ ಗರ್ವ ಬೇಡ.
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
ಬಂದಿರುವ ಕಾಲಯೋಗವನ್ನು ಸಹಿಸು, ಅದನ್ನು ತಿಳಿ, ದೇವಪಾಲಕನೇ. ದೇವರಾಜನೇ, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಏಕೆ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ?
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು — ಬಂದ ಅವನ ಗತಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?