ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.231.1
पुनेरव तु सं शक्रः अहसन्निदमब्रवीत् ।
निश्वसन्तं यथा गायं प्रत्याहाराय भारत ॥ १२.२३१.१ ॥
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਉਕੇ ਭਰਦੇ ਗਾਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
12.231.2
यथज्ञानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्यतापयन्तर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३१.२ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਗਿਆਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ।
12.231.3
दृष्ट्वा सुकृष्णां चेमागयस्थामात्मनो बले ।
ज्ञातिमित्रपरित्यक्तः शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.३ ॥
ਤੇਰੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਇਸ ਅਤਿ ਕਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਤੂੰ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਅਹੋ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.231.4
प्रीतिं प्राप्यातुलां पूर्वं लोकांश्चात्मवशे स्थितान् ।
विनिपातमिमं चाद्य शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३१.४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੁੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਜ ਇਸ ਪਤਨ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਅਹੋ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.231.5
गर्वं हित्वा तथा मानं देवराज शृणुष्व मे ।
मया च त्वाऽनुसद्भावं पूर्वमाचरितं महत् ॥ १२.२३१.५ ॥
ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਡਾ ਸਦਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ।
12.231.6
अवश्यकालपर्यायमात्मनः परिवर्तनम् ।
अविदँल्लोकमाहात्म्यं… ॥ १२.२३१.६ ॥
ਅਟੱਲ ਕਾਲ-ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾਅ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ…
12.231.7
अनित्यमुपलक्ष्येह कालपर्यायमात्मनः ।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३१.७ ॥
ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਾਲ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਅਨਿੱਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੈਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੀ ਹੈ।
12.231.8
अन्तवन्त इमे देहा भूतानां च सुराधिप ।
तेन शक्र न शोचामि नापराधादिदं मम ॥ १२.२३१.८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਇਹ ਦੇਹਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੈਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
12.231.9
जीवितं च शरीरं च जात्या वै सह जायते ।
उभे सह विवर्धेते उभे सह विनश्यतः ॥ १२.२३१.९ ॥
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.231.10
न हीदृशमहंभावमवशः प्राप्य केवलम् ।
यदेवमभिजानामि का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.१० ॥
ਅਜਿਹਾ ਹਉਮੈ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਬੇਵੱਸ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦੁੱਖ?
12.231.11
भूतानां निधनं निष्ठा स्रोतसामिव सागरः ।
नैतत्सम्यग्विजानन्तो नरा मुह्यन्ति वज्रधृत् ॥ १२.२३१.११ ॥
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਗਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.231.12
ये त्वेवं नाभिजानन्ति रजोमोहपरायणाः ।
ते कृच्छ्रं प्राप्य सीदन्ति बुद्धिर्येषां प्रणश्यति ॥ १२.२३१.१२ ॥
ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਪਾ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.231.13
बुद्धिलाभात्तु पुरुषः सर्वं तुदति किल्विषम् ।
विपाप्मा लभते सत्वं सत्वस्थः संप्रसीदति ॥ १२.२३१.१३ ॥
ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.231.14
ततस्तु ये निवर्तन्ते जायन्ते वा पुनः पुनः ।
कृपणाः परितप्यन्ते तैरर्थैरभिचोदिताः ॥ १२.२३१.१४ ॥
ਫਿਰ ਜੋ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੀਨ ਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.231.15
अर्थसिद्धिमनर्थं च जीवितं मरणं तथा ।
सुखं दुःखं फलं चैव न द्वेष्मि न च कामये ॥ १२.२३१.१५ ॥
ਅਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਨਰਥ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਰਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਫਲ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮੈਂ ਦਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.231.16
हतं हन्ति हतो ह्येव यो नरो हन्ति कंचन ।
उभौ तौ न विजानीतो यश्च हन्ति हतश्च यः ॥ १२.२३१.१६ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ। ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
12.231.17
हत्वा जित्वा च मघवन्यः कश्चित्पुरुषायते ।
अकर्ता ह्येव भवति कर्ता ह्येव करोति तत् ॥ १२.२३१.१७ ॥
ਹੇ ਮਘਵਨ! ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਕਰਤਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.231.18
को हि लोकस्य कुरुते विनाशप्रभवावुभौ ।
कृतं हि तत्कृतेनैव कर्ता तस्यापि चापरः ॥ १२.२३१.१८ ॥
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.231.19
पृथिवी ज्योतिराकाशमापो वायुश्च पञ्चमः ।
एतद्योनीनि भूतानि तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३१.१९ ॥
ਧਰਤੀ, ਜੋਤਿ, ਆਕਾਸ਼, ਜਲ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵਾਯੂ — ਇਹੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ; ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਕਿਉਂ?
12.231.20
महाविद्योऽल्पविद्यश्च बलवान्दुर्बलश्च यः ।
दर्शनीयो विरूपश्च सुभगो दुर्भगश्च यः ॥ १२.२३१.२० ॥
ਜੋ ਮਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਥੋੜਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਰੂਪ, ਜੋ ਭਾਗਵਾਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਭਾਗਾ —
12.231.21
सर्वं कालः समादत्ते गम्भीरः स्वेन तेजसा ।
तस्मिन्कालवशं प्राप्ते का व्यथा मे विजानतः ॥ १२.२३१.२१ ॥
ਕਾਲ ਗੰਭੀਰ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਦੁੱਖ?
12.231.22
दग्धमेवानुदहते हतमेवानुहन्यते ।
नश्यते नष्टमेवाग्रे लब्धव्यं लभते नरः ॥ १२.२३१.२२ ॥
ਜੋ ਸੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਉਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.231.23
नास्य द्वीपः कुतः पारो नावारः संप्रदृश्यते ।
नान्तमस्य प्रपश्यामि विधेर्दिव्यस्य चिन्तयन् ॥ १२.२३१.२३ ॥
ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਟਾਪੂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਨਾ ਪਾਰਲਾ ਕਿਨਾਰਾ, ਨਾ ਇਸ ਪਾਸੇ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਿਵਯ ਵਿਧਾਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਇਸੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ।
12.231.24
यदि मे पश्यतः कालो भूतानि न विनाशयेत् ।
स्यान्मे हर्षश्च दर्पश्च क्रोधश्चैव शचीपते ॥ १२.२३१.२४ ॥
ਮੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਾਲ ਜੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ, ਹੰਕਾਰ ਵੀ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ।
12.231.25
तुषभक्षं तु मां ज्ञात्वा प्रविविक्तजने गृहे ।
बिभ्रतं गार्दभं रूपमागत्य परिगर्हसे ॥ १२.२३१.२५ ॥
ਮੈਨੂੰ ਤੂੜੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਕਾਂਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਧੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
12.231.26
इच्छन्नहं विकुर्यां हि रूपाणि बहृधाऽऽत्मनः ।
विभीषणानि यानीक्ष्य पलायेथास्त्वमेव मे ॥ १२.२३१.२६ ॥
ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹਾਂ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭੱਜ ਜਾਵੇਂਗਾ।
12.231.27
कालः सर्वं समादत्ते कालः सर्वं प्रयच्छति ।
कालेन विहितं सर्वं मा कृथाः शक्र पौरुषम् ॥ १२.२३१.२७ ॥
ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਹਿਤ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਆਪਣਾ ਪੌਰੁਸ ਨਾ ਦਿਖਾ।
12.231.28
पुरा सर्वं प्रव्यथितं मयि क्रुद्धे पुरंदर ।
विद्रवन्ति त्वया सार्धं सर्व एव दिबौकसः ॥ १२.२३१.२८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਭੱਜ ਗਏ।
12.231.29
अवैमि त्वस्य लोकस्य कर्मं शक्र सनातनम् ।
त्वमप्येवमवेक्षस्व माऽऽत्मना विस्मगं गमः ॥ १२.२३१.२९ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਕਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲ।
12.231.30
प्रभवश्च प्रभावश्च नात्मसंस्थः कदाचन ।
कौमारमेव ते चित्तं तथैवाद्य यथा पुरा।
समवेक्षस्व मघवन्बुद्धिं विन्दस्व नैष्ठिकीम् ॥ १२.२३१.३० ॥
ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਦੇ ਵੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਅੱਜ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਲਕਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
12.231.31
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
आसन्सर्वे मम वशे तत्सर्वं वेत्थ वासव ॥ १२.२३१.३१ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ, ਉਰਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ — ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਹੇ ਵਾਸਵ, ਇਹ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
12.231.32
नमस्तस्यै दिशेऽप्यस्तु यस्यां वैरोचनो बलिः ।
इति मामभ्यपद्यन्त बुद्धिमात्सर्यमोहिताः ॥ १२.२३१.३२ ॥
ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਮੋਹੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
12.231.33
नाहं तदनुशोचामि नात्मभ्रंशं शचीपते ।
एवं मे निश्चिता बुद्धिः शास्तुस्तिष्ठाम्यहं वशे ॥ १२.२३१.३३ ॥
ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਪਤਨ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਾਸਤਾ (ਨਿਯੰਤਾ) ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ।
12.231.34
दृश्यते हि कुले जातो दर्शनीयः प्रतापवान् ।
दुःखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३४ ॥
ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ।
12.231.35
दौष्कुलेयस्तथा मूढो दुर्जातः शक्र दृश्यते ।
सुखं जीवन्सहामात्यो भवितव्यं हि तत्तथा ॥ १२.२३१.३५ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਨੀਵੇਂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਦੁਰਜਾਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ।
12.231.36
कल्याणी रूपसंपन्ना दुर्भगा शक्र दृश्यते ।
अलक्षणा विरूपा च सुभगा दृश्यते परा ॥ १२.२३१.३६ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਰੂਪਵਤੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਦੁਰਭਾਗਣ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੱਛਣਹੀਣ, ਬਦਸੂਰਤ ਇਸਤਰੀ ਵੱਡੀ ਸੁਭਾਗਣ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.231.37
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र त्वया कृतम् ।
यत्तमेवं गतो वज्रिन्यच्चाप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३१.३७ ॥
ਇਹ ਸਾਡਾ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਕੀਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਉਹ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।
12.231.38
न कर्म तव नान्येषां कुतो मम शतक्रतो ।
ऋद्धिर्वाऽप्यथवा नर्द्धिः पर्यायकृतमेव तत् ॥ १२.२३१.३८ ॥
ਇਹ ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ; ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ? ਰਿੱਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੀ ਹੈ।
12.231.39
पश्यामि त्वां विराजन्तं देवराजमवस्थितम् ।
श्रीमन्तं द्युतिमन्तं च गर्जमानं ममोपरि ॥ १२.२३१.३९ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ — ਦੇਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦਾ ਖੜ੍ਹਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ।
12.231.40
एवं नैव न चेत्कालो मामाक्रम्य स्थितो भवेत् ।
पातयेयमहं त्वाऽद्य सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३१.४० ॥
ਜੇ ਸਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਵਜ੍ਰ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿੰਦਾ।
12.231.41
न तु विक्रमकालोऽयं शान्तिकालोऽयमागतः ।
कालः स्थापयते सर्वं कालः पचति वै तथा ॥ १२.२३१.४१ ॥
ਪਰ ਇਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.231.42
मां चेदभ्यागतः कालो दानवेश्वरमूर्जितम् ।
गर्जन्तं प्रतपन्तं च कमन्यं नागमिष्यति ॥ १२.२३१.४२ ॥
ਜੇ ਸਮਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਬਲਵਾਨ, ਗਰਜਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ — ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆਵੇਗਾ?
12.231.43
द्वादशानां तु भवतामादित्यानां महात्मनाम् ।
तेजांस्येकेन सर्वेषां देवराज धृतानि मे ॥ १२.२३१.४३ ॥
ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੇਜ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.231.44
अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव ।
तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्यहमेव च ॥ १२.२३१.४४ ॥
ਹੇ ਵਾਸਵ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੀ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.231.45
संरक्षामि विलुम्पामि ददाम्यहमथाददे ।
संयच्छामि नियच्छामि लोकेषु प्रभुरीश्वरः ॥ १२.२३१.४५ ॥
ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਸੰਜਮ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ।
12.231.46
तदद्य विनिवृत्तं मे प्रभुत्वममराधिप ।
कालसैन्यावगाढस्य सर्वं न प्रतिभाति मे ॥ १२.२३१.४६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਮਰਾਧਿਪ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਕਾਲ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
12.231.47
नाहं कर्ता न चैव त्वं नान्यः कर्ता शचीपते ।
पर्यायेण हि भुज्यन्ते लोकाः शक्र यदृच्छया ॥ १२.२३१.४७ ॥
ਨਾ ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ; ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਲੋਕ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਯਦ੍ਰੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.231.48
मासमासार्धवेश्मानमहोरात्राभिसंवृतम् ।
ऋतुद्वारं वायुमुखमायुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.२३१.४८ ॥
ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਪੌਣ ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ — ਉਮਰ ਨੂੰ ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.231.49
आहुः सर्वमिदं चिन्त्यं जनाः केचिन्मनीषया ।
अनित्यपञ्चवर्षाणि षष्ठो दृश्यति देहिनाम् ॥ १२.२३१.४९ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿੱਤ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
12.231.50
अस्याः पञ्चैव चिन्तायाः पर्येष्यामि च पञ्चधा ।
ततस्तानि न पश्यामि काले तमपि वृत्रहन् ॥ १२.२३१.५० ॥
ਇਸ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੰਜ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੋਜਾਂਗਾ; ਪਰ ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ।
12.231.51
गम्भीरं गहनं ब्रह्म महत्तोयार्णवं यथा ।
अनादिनिधनं चाहुरक्षरं क्षरमेव च ॥ १२.२३१.५१ ॥
ਬ੍ਰਹਮ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਜਲ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ; ਉਸਨੂੰ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਅਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਰ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.231.52
सत्त्वेषु लिङ्गमाविश्य निर्लिङ्गमपि तत्स्वयम् ।
मन्यन्ते ध्रुवमेवैनं ये जनास्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२३१.५२ ॥
ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਲਿੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਧਰੁਵ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
12.231.53
यमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५३ ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਕਾਲ ਜਾਣੋ; ਜਿਸਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਹੈ।
12.231.54
भूतानां तु विषर्यासं कुरुते भगवानिति ।
न ह्येतावद्भवेद्ग्राम्यं न यस्मात्प्रभवेत्पुनः ॥ १२.२३१.५४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਪਰਯਾਸ (ਬਦਲਾਅ) ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਫਿਰ ਉਤਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
12.231.55
गतिं हि सर्वभूतानामगत्वा क्व गमिष्यति ।
यो धावता न हातव्यस्तिष्ठन्नपि न हीयते ॥ १२.२३१.५५ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ? ਜੋ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਵੀ ਗੁਆਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
12.231.56
तमिन्द्रियाणि सर्वाणि नानुपश्यन्ति पञ्चधा ।
आहुश्चैनं केचिदग्निं केचिदाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३१.५६ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਅਗਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
12.231.57
ऋतून्मासार्धमासांश्च दिवसांश्च क्षणांस्तथा ।
पूर्वाह्णमपराह्णं च मध्याह्नमपि चापरे ॥ १२.२३१.५७ ॥
ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਪੱਖ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਛਿਣ, ਅਤੇ ਪੂਰਬਾਹਨ, ਅਪਰਾਹਨ ਤੇ ਮਧਿਆਹਨ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
12.231.58
मुहूर्तमपि चैवाहुरेकं सन्तमनेकधा ।
तं कालमिति जानीहि यस्य सर्वमिदं वशे ॥ १२.२३१.५८ ॥
ਮੁਹੂਰਤ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਾਲ ਜਾਣ।
12.231.59
बहूनीन्द्रसहस्राणि समतीतानि वासव ।
बलवीर्योपपन्नानि यथैव त्वं शचीपते ॥ १२.२३१.५९ ॥
ਹੇ ਵਾਸਵ, ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ! ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਲ ਅਤੇ ਵੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇੰਦਰ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
12.231.60
त्वामप्यतिबलं शक्र देवराजं बलोत्कटम् ।
प्राप्ते काले महावीर्यः कालः संशमयिष्यति ॥ १२.२३१.६० ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ, ਦੇਵਰਾਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਹਾਂਵੀਰਜ ਕਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
12.231.61
य इदं सर्वमादत्ते तस्माच्छक्र स्थिरो भव ।
मया त्वया च पूर्वैश्च न स शक्योऽतिवर्तितुम् ॥ १२.२३१.६१ ॥
ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਸਥਿਰ ਰਹੋ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
12.231.62
यामेतां प्राप्य जानीषे राज्यश्रियमनुत्तमाम् ।
स्थिता मयीति तन्मिथ्या नैषा ह्येकत्र तिष्ठति ॥ १२.२३१.६२ ॥
ਇਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ — ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
12.231.63
स्थिता हीन्द्रसहस्रेषु त्वद्विशिष्टतमेष्वियम् ।
मां च लोला परित्यज्य त्वामगाद्विबुधाधिप ॥ १२.२३१.६३ ॥
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਚਲ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
12.231.64
मैवं शक्र पुनः कार्षीः शान्तो भवितुमर्हसि ।
त्वामप्येवंविधं ज्ञात्वा क्षिप्रमन्यं गमिष्यति।
कालेन चोदिता शक्र मा ते गर्वः शतक्रतो ॥ १२.२३१.६४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਐਵੇਂ ਫਿਰ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਜਾਏਗੀ। ਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਤੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
12.231.65
क्षमस्व कालयोगं तमागतं विद्धि देवप ।
निर्लज्जश्चैव कस्मात्त्वं देवराज विकत्थसे ॥ १२.२३१.६५ ॥
ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਕਾਲ-ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਹਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਹੇ ਦੇਵਪਾਲਕ। ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ?
12.231.66
सर्वासुराणामधिपः सर्वदेवभयंकरः ।
जितवान्ब्रह्मणो लोकं को विद्यादागतं गतिम् ॥ १२.२३१.६६ ॥
ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਿੱਤਿਆ — ਉਸਦੀ ਆਈ ਹੋਈ ਗਤੀ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਸੀ?