മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.238.1
आद्यन्तं सर्वभूतानां ज्ञातुमिच्छामि कौरव ।
ध्यानं कर्म च कालं च तथैवायुर्युगेयुगे ॥ १२.२३८.१ ॥
കൗരവാ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ആദിയും അന്ത്യവും, ധ്യാനം, കർമ്മം, കാലം, അതുപോലെ ഓരോ യുഗത്തിലെയും ആയുസ്സ് എന്നിവ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.238.2
लोकतत्त्वं च कार्त्स्न्येन भूतानामागतिं गतिम् ।
सर्गश्च निधनं चैव कुत एतत्प्रवर्तते ॥ १२.२३८.२ ॥
ലോകതത്ത്വം, ജീവികളുടെ വരവും പോക്കും പൂർണ്ണമായി, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും — ഇവയെല്ലാം എവിടെ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നു?
12.238.3
भेदकं भेदतत्वं च तथाऽन्येषां मतं तथा ।
अवस्थात्रितयं चैव यादृशं च पितामह ॥ १२.२३८.३ ॥
പിതാമഹാ, ഭേദകവും ഭേദതത്ത്വവും, മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായവും, മൂന്ന് അവസ്ഥകളും — അവ എങ്ങനെയുള്ളവയാണ്?
12.238.4
यदि तेऽनुग्रहे बुद्धिरस्मास्विह सतां वर ।
एतद्भवन्तं पृच्छामि तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२३८.४ ॥
സജ്ജനശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങളിൽ നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹബുദ്ധിയുണ്ടെങ്കിൽ, ഇത് നിങ്ങളോട് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; അത് നിങ്ങൾ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
12.238.5
पूर्वं हि कथितं श्रुत्वा भृगुभाषितमुत्तमम् ।
भरद्वाजस्य विप्रर्षेस्ततो मे बुद्धिरुत्तमा ॥ १२.२३८.५ ॥
മുൻപ് ഭൃഗുവിന്റെ ഉത്തമമായ ഉപദേശം പറയപ്പെട്ടത് കേട്ടപ്പോൾ, പിന്നെ വിപ്രർഷി ഭരദ്വാജനാൽ എന്റെ ബുദ്ധി ഉത്തമമായി.
12.238.6
जाता परमधर्मिष्ठा दिव्यसंस्थानसंस्थिता ।
ततो भूयस्तु पृच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.२३८.६ ॥
എന്റെ ബുദ്ധി പരമധർമ്മനിഷ്ഠയോടെയും ദിവ്യമായ ക്രമത്തിൽ സ്ഥിതനായും ഉയർന്നു; അതിനാൽ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു — അത് പറയാൻ നിങ്ങൾ യോഗ്യനാണ്.
12.238.7
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
जगौ यद्भगवान्व्यासः पुत्राय परिपृच्छते ॥ १२.२३८.७ ॥
ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്ക് പുരാതനമായ ഇതിഹാസം പറഞ്ഞുതരാം; അത് ഭഗവാൻ വ്യാസൻ പുത്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ചൊല്ലിയതാണ്.
12.238.8
अधीत्य वेदानखिलान्साङ्गोपनिषदस्तथा ।
अन्विच्छन्नैष्ठिकं कर्म धर्मनैपुणदर्शनात् ॥ १२.२३८.८ ॥
എല്ലാ വേദങ്ങളും അവയുടെ അംഗങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും പഠിച്ച്, ധർമ്മനൈപുണ്യം കണ്ട്, നൈഷ്ഠിക കർമ്മം അന്വേഷിച്ച്.
12.238.9
कृष्णद्वैपायनं व्यासं पुत्रो वैयासकिः शुकः ।
पप्रच्छ संशयमिमं छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ १२.२३८.९ ॥
കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസന്റെ പുത്രനായ വൈയാസകി ശുകൻ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ സംശയം ചോദിച്ചു.
12.238.10
भूतग्रामस्य र्क्तारं कालज्ञाने च निश्चितम् ।
ज्ञानं ब्रह्म च योगं च गवात्मकमिदं जगत् ॥ १२.२३८.१० ॥
ഭൂതസമൂഹത്തിന്റെ കർത്താവ്, കാലജ്ഞാനത്തിൽ നിശ്ചിതൻ; ജ്ഞാനം, ബ്രഹ്മം, യോഗം, ഈ ജഗത്ത് ഗവാത്മകം.
12.238.11
त्रितये त्वेनमायाति तथा ह्येषोऽपि वा पुनः ।
केनैव च विभागः स्यात्तुरीयो लक्षणैर्विना ॥ १२.२३८.११ ॥
മൂന്നിൽ ഇത് വരുന്നു; ഇതും അങ്ങനെ തന്നെ, അല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും. ലക്ഷണങ്ങളില്ലാതെ നാലാമത്തേത് എന്തിനാൽ വിഭജിക്കപ്പെടും?
12.238.12
ज्ञानज्ञेयान्तरे कोसौ कोयं भावस्तु भेदवत् ।
यज्ज्ञानं लक्षणं चैव तेषां कर्तारमेव च।
ब्राह्मणस्य च यत्कृत्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.२३८.१२ ॥
ജ്ഞാനത്തിനും ജ്ഞേയത്തിനും ഇടയിൽ അത് എന്താണ്, ഭേദമുള്ള ഈ ഭാവം എന്താണ്? ഏതാണ് ജ്ഞാനം, അതിന്റെ ലക്ഷണം, അതിന്റെ കർത്താവ്, ബ്രാഹ്മണന്റെ കർത്തവ്യം എന്നിവ അങ്ങ് പറയണം.
12.238.13
तस्मै प्रोवाच तत्सर्वं पिता पुत्राय पृच्छते ।
अतीतानागते विद्वान्सर्वज्ञः सर्वधर्मवित् ॥ १२.२३८.१३ ॥
മകൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ പിതാവ് അവനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു. ഭൂത-ഭാവികളറിയുന്ന, സർവജ്ഞനായ, സകല ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്ന വിദ്വാൻ.
12.238.14
पृच्छतस्तव सत्पुत्र यथावत्कीर्तयाम्यहम् ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा यथाऽऽवृतमिदं जगत् ॥ १२.२३८.१४ ॥
സത്പുത്രാ, നീ ചോദിക്കുന്നതിനാൽ യഥാർഥമായി ഞാൻ വിവരിക്കാം. ഈ ജഗത്ത് എങ്ങനെ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
12.238.15
कार्यादि कारणान्तं यत्कार्यान्तं कारणादिकम् ।
ज्ञानं तदुभयं वित्त्वा सत्यं च परमं शुभम् ॥ १२.२३८.१५ ॥
കാര്യത്തിൽ തുടങ്ങി കാരണത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതും കാരണത്തിൽ തുടങ്ങി കാര്യത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നതുമായ ആ ജ്ഞാനം, ഈ രണ്ടും അറിഞ്ഞ്, പരമമായ ശുഭമായ സത്യം (അറിയുന്നു).
12.238.16
ब्रह्मेति चाभिविख्यातं तद्वै पश्यन्ति सूरयः ।
ब्रह्मतेजोमयं भूतं भूतकारणमद्भुतम् ॥ १२.२३८.१६ ॥
അതിനെത്തന്നെ ബ്രഹ്മം എന്നു പ്രസിദ്ധമായി പറയുന്നു; ജ്ഞാനികൾ അതിനെ കാണുന്നു. ബ്രഹ്മതേജസ്സു നിറഞ്ഞ, ഭൂതങ്ങളുടെ കാരണമായ, അത്ഭുതമായ ആ സത്ത.
12.238.17
आसीदादौ ततस्त्वाहुः प्राधान्यमिति तद्विदः ।
त्रिगुणां तां महामायां वैष्णवीं प्रकृतिं विदुः ॥ १२.२३८.१७ ॥
ആദിയിൽ അത് ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നീട് അതിനെ പ്രധാനമെന്ന് അതറിയുന്നവർ പറയുന്നു. ത്രിഗുണമയിയായ ആ മഹാമായയെ, വൈഷ്ണവി പ്രകൃതിയെന്ന് അവർ അറിയുന്നു.
12.238.18
तदीदृशमनाद्यन्तमव्यक्तमजरं ध्रुवम् ।
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे वैकृतं च तत् ॥ १२.२३८.१८ ॥
അത് ഇപ്രകാരമുള്ളതാണ്: ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്തതും, അവ്യക്തവും, ജരയില്ലാത്തതും, ധ്രുവവും, തർക്കത്തിനപ്പുറവും, അറിയാൻ കഴിയാത്തതുമായ ഒന്ന്. ആദിയിൽ ബ്രഹ്മം തന്നെ ആയിരുന്നു; അതുതന്നെ പിന്നീട് വികാരത്തിനു വിധേയമായി.
12.238.19
तद्वै प्रधानमुद्दिष्टं त्रिसूक्ष्मं त्रिगुणात्मकम् ।
सम्यग्योगगुणं स्वस्थं तदिच्छाक्षोभितं महत् ॥ १२.२३८.१९ ॥
അത് പ്രധാനം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ത്രിസൂക്ഷ്മവും ത്രിഗുണാത്മകവുമായത്, സമ്യക് യോഗഗുണങ്ങളോടുകൂടി സ്വയം സ്ഥിതമായത്; അതിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ഇളകി മഹത് ഉണ്ടാകുന്നു.
12.238.20
शक्तित्रयात्मिका तस्य प्रकृतिः कारणात्मिका ।
अस्वतन्त्रा च सततं विदधिष्ठानसंयुता ॥ १२.२३८.२० ॥
അതിന്റെ പ്രകൃതി മൂന്ന് ശക്തികളാൽ നിർമ്മിതമാണ്; കാരണസ്വരൂപമാണ്; എപ്പോഴും സ്വതന്ത്രമല്ലാത്തതാണ്; വിധിയുടെ അധിഷ്ഠാനത്തോടു ചേർന്നതുമാണ്.
12.238.21
स्वभावाख्यं समापन्ना मोहविग्रहधारिणी ।
विविधस्यास्य जीवस्य भोगार्थं समुपागता ॥ १२.२३८.२१ ॥
സ്വഭാവം എന്ന പേര് പ്രാപിച്ച്, മോഹശരീരം ധരിച്ച്, ഈ വിവിധ ജീവന്റെ ഭോഗത്തിനായി അത് സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.238.22
यथा संनिधिमात्रेण गन्धक्षोभाय जायते ।
मनस्तद्वदशेषस्य परात्पर इति स्मृतः ॥ १२.२३८.२२ ॥
കേവലം സാമീപ്യത്താൽ ഗന്ധത്തിന്റെ ഇളക്കം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, സമസ്തത്തിന്റെ മനസ്സ് പരാത്പരമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.23
सृष्ट्वा प्रविश्य तत्तस्मिन्क्षोभयामास विष्ठितः ।
सात्विको राजसश्चैव तामसश्च त्रिधा महान् ॥ १२.२३८.२३ ॥
സൃഷ്ടിച്ച്, അതിൽ പ്രവേശിച്ച്, സ്ഥിതനായി അതിനെ ഇളക്കി; മഹത് മൂന്നു വിധം—സാത്ത്വികം, രാജസം, താമസം.
12.238.24
प्रधानतत्वादुद्भूतो महत्वाच्च महान्स्मृतः ।
प्रधानतत्वमुद्भूतं महत्तत्वं समावृणोत् ॥ १२.२३८.२४ ॥
പ്രധാനതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതുകൊണ്ടും സ്വന്തം മഹത്ത്വം കൊണ്ടും അത് മഹാനെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദ്ഭവിച്ച പ്രധാനതത്ത്വം മഹത്തത്ത്വത്തെ മൂടുന്നു.
12.238.25
कालात्मनाऽभिभूतं तत्कालोंऽशः परमात्मनः ।
पुरुषश्चाप्रमेयात्मा स एव इति गीयते ॥ १२.२३८.२५ ॥
കാലാത്മാവിനാൽ അഭിഭൂതമായത് അത്; അത് പരമാത്മാവിന്റെ കാലാംശം. അപ്രമേയാത്മാവായ പുരുഷനും അവൻതന്നെ എന്ന് പാടപ്പെടുന്നു.
12.238.26
त्रिगुणोसौ महाज्ञातः प्रधान इति वै श्रुतिः ॥ १२.२३८.२६ ॥
അത് ത്രിഗുണാത്മകം; മഹാജ്ഞാതം. പ്രധാനം എന്ന് ശ്രുതി അങ്ങനെ പറയുന്നു.
12.238.27
सात्विको राजसश्चैव तामसश्च त्रिधात्मकः ।
त्रिविधोऽयमहङ्कारो महत्तत्वादजायत ॥ १२.२३८.२७ ॥
സാത്വികവും രാജസവും താമസവും എന്ന ത്രിവിധ സ്വഭാവം; ഈ ത്രിവിധ അഹങ്കാരം മഹത്തത്വത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടായി.
12.238.28
तामसोऽसावहङ्कारो भूतादिरिति संज्ञितः ।
भूतानामादिभूतत्वाद्रक्ताहिस्तामसः स्मृतः ॥ १२.२३८.२८ ॥
ആ താമസ അഹങ്കാരം ഭൂതാദി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂതങ്ങൾക്ക് ആദിഭൂതമായതിനാൽ അത് താമസമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.29
भूतादिः स विकुर्वाणः शिष्टं तन्मात्रकं ततः ।
ससर्ज शब्दं तन्मात्रमाकाशं शब्दलक्षणम् ॥ १२.२३८.२९ ॥
ഭൂതാദി ആ വികാരത്താൽ ശേഷമായ തന്മാത്രയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ശബ്ദതന്മാത്രയും ശബ്ദലക്ഷണമുള്ള ആകാശവും സൃഷ്ടിച്ചു.
12.238.30
शब्दलक्षणमाकाशं शब्दतन्मात्रमावृणोत् ।
तेन संपीड्यमानस्तु स्पर्शमात्रं ससर्ज ह ॥ १२.२३८.३० ॥
ശബ്ദലക്ഷണമുള്ള ആകാശം ശബ്ദതന്മാത്രയെ മറച്ചു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് സ്പർശതന്മാത്രയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.238.31
शब्दमात्रं तदाकाशं स्पर्शमात्रं समावृणोत् ।
ससर्ज वायुस्तेनासौ पीड्यमान इति श्रुतिः ॥ १२.२३८.३१ ॥
ആ ആകാശം ശബ്ദമാത്രമായിരുന്നു; അത് സ്പർശമാത്രത്തെ ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് വായുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.238.32
स्पर्शमात्रं तदा वायू रूपमात्रं समावृणोत् ।
तेन संपीड्यमानस्तु ससर्जाग्निमिति श्रुतिः ॥ १२.२३८.३२ ॥
അപ്പോൾ സ്പർശമാത്രമായ വായു രൂപമാത്രത്തെ ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് അഗ്നിയെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.238.33
रूपमात्रं ततो वह्निं समुत्सृज्य समावृणोत् ।
तेन संपीड्यमानस्तु रसमात्रं ससर्ज ह ॥ १२.२३८.३३ ॥
പിന്നെ രൂപമാത്രം അഗ്നിയെ വിട്ട് ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് രസമാത്രത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.238.34
रुपमात्रगतं तेजो रसमात्रं समावृणोत् ।
तेन संपीड्यमानस्तु ससर्जाम्भ इति श्रुतिः ॥ १२.२३८.३४ ॥
രൂപമാത്രത്തിൽ ചേർന്ന തേജസ്സ് രസമാത്രത്തെ ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് ജലത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.238.35
रसमात्रात्मकं भूयो रसं तन्मात्रमावृणोत् ।
तेन संपीड्यमानस्तु गन्धं तन्मात्रकं ततः ॥ १२.२३८.३५ ॥
രസമാത്ര സ്വഭാവമുള്ള ജലം വീണ്ടും രസ-തന്മാത്രയെ ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി പിന്നെ ഗന്ധ-തന്മാത്രയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.238.36
ससर्ज गन्धं तन्मात्रमावृणोत्करकं ततः ।
तेन संपीड्यमानस्तु काठिन्यं च ससर्ज ह ॥ १२.२३८.३६ ॥
അത് ഗന്ധ-തന്മാത്രയെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ കരകം അതിനെ ആവരണം ചെയ്തു. അതിനാൽ പീഡിതമായി അത് കാഠിന്യത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.238.37
पृथिवी जायते तस्माद्गन्धतन्मात्रजात्तथा ॥ १२.२३८.३७ ॥
ആ ഗന്ധതന്മാത്രയിൽ നിന്ന് ഭൂമി ജനിക്കുന്നു, അങ്ങനെതന്നെ.
12.238.38
अम्मयं सर्वमेवेदमापस्तस्तम्भिरे पुनः ।
भूतानीमानि जातानि पृथिव्यादीनि वै श्रुतिः ॥ १२.२३८.३८ ॥
ഇതെല്ലാം ജലമയമായിരുന്നു; പിന്നീട് ജലം ഉറച്ചുനിന്നു. ഭൂമി തുടങ്ങിയ ഈ ഭൂതങ്ങൾ ജനിച്ചു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.238.39
भूतानां मूर्तिरेवैषामन्नं चैषां मता बुधैः ।
तस्मिंस्तस्मिंस्तु तन्मात्रा तन्मात्रा इति ते स्मृताः ॥ १२.२३८.३९ ॥
ഭൂതങ്ങളുടെ രൂപമാണ് അവയുടെ ആഹാരം എന്ന് ബുധന്മാർ കരുതുന്നു. ഓരോന്നിലുമുള്ള തന്മാത്രകളെ തന്മാത്രകൾ എന്ന് സ്മരിക്കുന്നു.
12.238.40
तैजसानीन्द्रियाण्याहुर्देवा वैकारिका दश ।
एकादशं मनश्चात्र देवा वैकारिकाः स्मृताः ॥ १२.२३८.४० ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ തൈജസം എന്ന് പറയുന്നു; ദേവതകൾ വൈകാരികർ, പത്ത്. പതിനൊന്നാമത് മനസ്സ്; ഇവിടെ ദേവതകൾ വൈകാരികർ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.41
एषामुद्धर्तकः कालो नानाभेदवदास्थितः ।
परमात्मा च भूतात्मा गुणभेदेन संस्थितः।
एक एव त्रिधा भिन्नः करोति विविधाः क्रियाः ॥ १२.२३८.४१ ॥
ഇവയെ പിൻവലിക്കുന്നവൻ കാലമാണ്; അത് പലവിധ ഭേദങ്ങളോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. പരമാത്മാവും ഭൂതാത്മാവും ഗുണഭേദത്താൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഒരുവൻ തന്നെ മൂന്നായി ഭിന്നനായി പലവിധ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
12.238.42
ब्रह्मा सृजति भूतानि पाति नारायणोऽव्ययः ।
रुद्रो हन्ति जगन्मूर्तिः काल एष क्रियाबुधः ॥ १२.२३८.४२ ॥
ബ്രഹ്മാവ് ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവ്യയനായ നാരായണൻ അവയെ പാലിക്കുന്നു. ജഗന്മൂർത്തിയായ രുദ്രൻ സംഹരിക്കുന്നു; കർമ്മങ്ങളറിയുന്ന ഈ കാലമാണ് അത്.
12.238.43
कालोपि तन्मयोचिन्त्यस्त्रिगुणात्मा सनातनः ।
अव्यक्तोसावचिन्त्योसौ वर्तते भिन्नलक्षणः ॥ १२.२३८.४३ ॥
കാലവും അവനാൽ നിറഞ്ഞതാണ്; അചിന്ത്യനും ത്രിഗുണാത്മാവും സനാതനനുമാണവൻ. അവ്യക്തനായ അവൻ അചിന്ത്യനായി വിഭിന്ന ലക്ഷണങ്ങളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.238.44
कालात्मना त्विदं भिन्नमभिन्नं श्रूयते हि यत् ।
अनाद्यन्तमजं दिव्यमव्यक्तमजरं ध्रुवम्।
अप्रतर्क्यमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे संप्रवर्तते ॥ १२.२३८.४४ ॥
കാലസ്വരൂപത്താൽ ഇത് ഭിന്നവും അഭിന്നവുമായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു. ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത, ജനനമില്ലാത്ത, ദിവ്യമായ, അവ്യക്തമായ, ജരയില്ലാത്ത, സ്ഥിരമായ, തർക്കത്തിനും അറിവിനും അതീതമായ ബ്രഹ്മം സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
12.238.45
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव ।
त्रिंशत्तु काष्ठा गणयेत्कलां ताम्।
त्रिंशत्कलश्चापि भवेन्मुहूर्तो ।
भागः कलाया दशमश्च यः स्यात् ॥ १२.२३८.४५ ॥
പതിനഞ്ച് നിമേഷങ്ങൾ ഒരു കാഷ്ഠ; മുപ്പത് കാഷ്ഠകളെ ഒരു കല എന്ന് എണ്ണണം. മുപ്പത് കലകൾ ഒരു മുഹൂർത്തമാകുന്നു; കലയുടെ പത്തിലൊരു ഭാഗവും.
12.238.46
त्रिंशन्मुहूर्तं तु भवेदहश्च ।
रात्रिश्च सङ्ख्या मुनिभिः प्रणीता।
मासः स्मृतो रात्र्यहनी च त्रिंशु ।
त्संवत्सरो द्वादशमास उक्तः ॥ १२.२३८.४६ ॥
മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾ ഒരു പകലും രാത്രിയുമാകുന്നു; മുനിമാർ ഈ കണക്ക് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. രാത്രിയും പകലും ചേർത്ത് മുപ്പതായാൽ അത് ഒരു മാസം എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; പന്ത്രണ്ട് മാസം ഒരു സംവത്സരം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.47
संवत्सरं द्वे अयने वदन्ति ।
सङ्ख्याविदो दक्षिणमुत्तरं च ॥ १२.२३८.४७ ॥
ഒരു സംവത്സരത്തെ രണ്ട് അയനങ്ങളായി പറയുന്നു എന്ന് ഗണിതം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: ദക്ഷിണായനവും ഉത്തരായണവും.
12.238.48
पहोरात्रौ विभजते सूर्यो मानुषलौकिकौ ।
रात्रिः स्वप्नाय संयाति चेष्टायै कर्मणामहः ॥ १२.२३८.४८ ॥
സൂര്യൻ പകലും രാത്രിയും വിഭജിക്കുന്നു; അവ മനുഷ്യലോകത്തിന്റേതാണ്. രാത്രി ഉറക്കത്തിനായി വരുന്നു; പകൽ കർമ്മങ്ങളുടെ പ്രയത്നത്തിനായി.
12.238.49
पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस्तयोः पुनः ।
शुक्लोऽहः कर्मचेष्टायां कृष्णः स्वप्नाय शर्वरी ॥ १२.२३८.४९ ॥
പിതൃക്കൾക്ക് രാത്രിയും പകലും മാസമാണ്; അവ രണ്ടിന്റെയും വീണ്ടുമുള്ള വിഭാഗം: ശുക്ലപക്ഷം കർമ്മചേഷ്ടയ്ക്ക് പകൽ, കൃഷ്ണപക്ഷം ഉറക്കത്തിന് രാത്രി.
12.238.50
दैवे रात्र्यहनी ह्यब्दः प्रविभागस्तयोः पुनः ।
अहस्तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम् ॥ १२.२३८.५० ॥
ദേവന്മാർക്ക് രാത്രിയും പകലും സംവത്സരമാണ്; അവ രണ്ടിന്റെയും വീണ്ടുമുള്ള വിഭാഗം: അതിൽ പകൽ ഉത്തരായനം, രാത്രി ദക്ഷിണായനം.
12.238.51
ये ते रात्र्यहनी पूर्वं कीर्तिते दैवलौकिके ।
तयोः सङ्ख्याय वर्षाग्रं ब्राह्ने वक्ष्याम्यहः क्षपे ॥ १२.२३८.५१ ॥
മുമ്പ് ദൈവ-ലൗകിക എന്ന് പറഞ്ഞ രാത്രിയും പകലും; അവ എണ്ണി, ബ്രാഹ്മ കാലത്തെ പകലിലും രാത്രിയിലും സംവത്സരങ്ങളുടെ ആരംഭം ഞാൻ പറയാം.
12.238.52
तेषां संवत्सराग्नाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ।
कृते त्रेतायुगे चैव द्वापरे च कलौ तथा ॥ १२.२३८.५२ ॥
അവയുടെ സംവത്സരങ്ങളുടെ ആരംഭങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ഞാൻ പറയാം: കൃത യുഗത്തിലും, ത്രേതാ യുഗത്തിലും, ദ്വാപര യുഗത്തിലും, കലി യുഗത്തിലും അതുപോലെ.
12.238.53
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् ।
तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशश्च तथाविधः ॥ १२.२३८.५३ ॥
ആ കൃത യുഗം നാലായിരം സംവത്സരങ്ങളെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ സന്ധ്യ അത്രയും നൂറ് വർഷം, സന്ധ്യാംശവും അതുപോലെ.
12.238.54
इतरेषु ससंध्येषु संध्यांशेषु ततस्त्रिषु ।
एकापायेन संयान्ति सहस्राणि शतानि च ॥ १२.२३८.५४ ॥
ശേഷിച്ച മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ, അവയുടെ സന്ധ്യകളും സന്ധ്യാംശങ്ങളും ചേർത്ത്, ഓരോന്നായി കുറഞ്ഞ് ആയിരങ്ങളും നൂറുകളും കടന്നുപോകുന്നു.
12.238.55
एतानि शाश्वताँल्लोकान्धारयन्ति सनातनान् ।
एतद्ब्रह्मविदां तात विदितं ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १२.२३८.५५ ॥
ഇവ ശാശ്വതവും സനാതനവുമായ ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്നു. പ്രിയനേ, ബ്രഹ്മജ്ഞർക്ക് ഈ ശാശ്വതബ്രഹ്മം അറിയപ്പെട്ടതാണ്.
12.238.56
चतुष्पात्सकलो धर्मः सत्यं चैव कृते युग ।
नाधर्मेणागमः कश्चिद्युगे तस्मिन्प्रवर्तते ॥ १२.२३८.५६ ॥
കൃതയുഗത്തിൽ സത്യമാണ് നാലു പാദങ്ങളുള്ള സമ്പൂർണ്ണ ധർമ്മം. ആ യുഗത്തിൽ അധർമ്മം ഒരിക്കലും കടന്നുവരുന്നില്ല.
12.238.57
इतरेष्वागमाद्धर्मः पादशस्त्ववरोप्यते ।
सत्यं शौत्रं तथायुश्च धर्मश्चापैति पादशः।
चौर्यकानृतमायाभिरधर्मश्चोपचीयते ॥ १२.२३८.५७ ॥
മറ്റ് യുഗങ്ങളിൽ അധർമ്മത്തിന്റെ വരവിനാൽ ധർമ്മം പാദം പാദമായി കുറയുന്നു. സത്യം, ശൗചം, ആയുസ്സ്, ധർമ്മം എന്നിവയും പാദം പാദമായി മറയുന്നു. മോഷണം, അസത്യം, വഞ്ചന എന്നിവയാൽ അധർമ്മം വർദ്ധിക്കുന്നു.
12.238.58
अरोगाः सर्वसिद्धार्थाश्चतुर्वर्षशतायुषः ।
कृते त्रेतायुगे त्वेषां पादशो ह्रसते वयः ॥ १२.२३८.५८ ॥
കൃതയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ രോഗമില്ലാത്തവരും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിയവരും നാനൂറ് വർഷം ജീവിക്കുന്നവരുമാണ്. എന്നാൽ ത്രേതായുഗത്തിൽ അവരുടെ ആയുസ്സ് പാദം പാദമായി കുറയുന്നു.
12.238.59
वेदवादाश्चानुयुगं ह्रसन्तीतीह न श्रुतम् ।
आयूंषि चाशिषश्चैव वेदस्यैव च यत्फलम् ॥ १२.२३८.५९ ॥
വേദവാദങ്ങളും യുഗംതോറും കുറയുന്നു എന്ന് ഇവിടെ കേട്ടിട്ടില്ല. ആയുസ്സ്, ആശംസകൾ, വേദത്തിന്റെ ഫലം എന്നിവയും (കുറയുന്നു).
12.238.60
अन्ये कृतयुगे धर्मास्त्रेतायां द्वापरेऽपरे ।
अन्ये कलियुगे धर्मा यथाशक्ति कृता इव ॥ १२.२३८.६० ॥
കൃതയുഗത്തിൽ വേറെ ധർമ്മങ്ങൾ, ത്രേതായുഗത്തിൽ വേറെ, ദ്വാപരയുഗത്തിലും വേറെ. കലിയുഗത്തിൽ വേറെ ധർമ്മങ്ങളുണ്ട്; അവ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണ്.
12.238.61
तपः परं कृतयुगे त्रेतायां सत्यमुत्तमम् ।
द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेव कलौ युगे ॥ १२.२३८.६१ ॥
കൃതയുഗത്തിൽ തപസ്സ് പരമം; ത്രേതയിൽ സത്യം ഉത്തമം. ദ്വാപരത്തിൽ യജ്ഞമെന്നും, കലിയുഗത്തിൽ ദാനമെന്നും പറയുന്നു.
12.238.62
एतां द्वादशसाहस्त्रीं युगाख्यां कवयो विदुः ।
सहस्रपरिवर्तं तद्ब्राह्मं दिवसमुच्यते ॥ १२.२३८.६२ ॥
പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷങ്ങളുള്ള ഈ കാലത്തെ ജ്ഞാനികൾ യുഗം എന്നറിയുന്നു; ആയിരം ചക്രങ്ങളുള്ളത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകൽ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.63
रात्रिस्तु तावती ब्राह्मी तदादौ विश्वमीश्वरः ।
प्रलयेत्मानमाविश्य सुप्त्वासोऽन्ते विबुध्यते ॥ १२.२३८.६३ ॥
ബ്രഹ്മാവിന് അത്രതന്നെ നീളമുള്ള രാത്രിയുണ്ട്. അപ്പോൾ ഈശ്വരൻ ആദ്യം ലോകത്തെ പ്രളയരൂപത്തിൽ ആവേശിച്ച് ഉറങ്ങുന്നു; അവസാനം ഉണരുന്നു.
12.238.64
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणे विदुः ।
रात्रिं युगसहस्रां तां तेऽहोरात्रविदो जनाः ॥ १२.२३८.६४ ॥
ബ്രഹ്മാവിന് ആയിരം യുഗം നീളുന്ന പകൽ അവർ അറിയുന്നു; ആ ആയിരം യുഗമുള്ള രാത്രിയും പകൽ-രാത്രിയുടെ തത്വം അറിയുന്നവർ അറിയുന്നു.
12.238.65
प्रतिबुद्धो विकुरुते ब्रह्माक्षय्यं क्षपाक्षये ।
सृजते च महद्भूतं तस्माद्व्यक्तात्मकं मनः ॥ १२.२३८.६५ ॥
രാത്രിയുടെ അവസാനം ഉണർന്ന ബ്രഹ്മാവ് അക്ഷയമായി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മഹദ്ഭൂതത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിൽനിന്ന് വ്യക്തസ്വഭാവമുള്ള മനസ്സ് ഉണ്ടാകുന്നു.
12.238.66
मनः सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानं सिसृक्षया ।
आकाशं जायते तस्मात्तस्य शब्दे गुणो मतः ॥ १२.२३८.६६ ॥
സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ പ്രേരിതമായ മനസ്സ് സൃഷ്ടിയെ വികസിപ്പിക്കുന്നു. അതിൽനിന്ന് ആകാശം ജനിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗുണം ശബ്ദമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
12.238.67
आकाशात्तु विकुर्वाणात्सर्वगन्धवहः शुचिः ।
बलवाञ्जायते वायुस्तस्य स्पर्शो गुणो मतः ॥ १२.२३८.६७ ॥
ആകാശം വികാരപ്പെടുമ്പോൾ, എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളും വഹിക്കുന്ന, ശുദ്ധവും ബലവത്തുമായ വായു ജനിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗുണം സ്പർശമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
12.238.68
वायोरपि विकुर्वाणाज्ज्योतिर्भवति भास्वरम् ।
रोचनं जनयेच्छुद्धं तद्रूपगुणमुच्यते ॥ १२.२३८.६८ ॥
വായുവും വികാരപ്പെടുമ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്ന ജ്യോതിസ്സ് ഉണ്ടാകുന്നു; അത് ശുദ്ധ പ്രകാശം ജനിപ്പിക്കുന്നു, അതിന്റെ ഗുണം രൂപമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.69
ज्योतिषोपि विकुर्वाणाद्भवन्त्यापो रसात्मिकाः ।
अद्भ्यो गन्धवहा भूमिः पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते ॥ १२.२३८.६९ ॥
ജ്യോതിസ്സ് വികാരപ്പെടുമ്പോഴും രസസ്വഭാവമുള്ള ജലം ഉണ്ടാകുന്നു; ജലത്തിൽനിന്ന് ഗന്ധം വഹിക്കുന്ന ഭൂമി ഉണ്ടാകുന്നു—ഇത് മുമ്പുള്ള തത്ത്വങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.70
ब्रह्मतेजोमयं शुक्लं यस्य सर्वमिदं जगत् ।
एकस्य ब्रह्मभूतस्य द्वयं स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.२३८.७० ॥
ബ്രഹ്മതേജസ്സു നിറഞ്ഞ, ശുഭ്രമായ, ആരുടേതോ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്—ആ ഏകനായ ബ്രഹ്മഭൂതന് സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമെന്ന ദ്വന്ദ്വമുണ്ട്.
12.238.71
अहर्मुखे विवुद्धं तत्सृजते विद्यया जगत् ।
अग्र एव महद्भूतमाशु व्यक्तात्मकं मनः ॥ १२.२३८.७१ ॥
പകലിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഉണർന്ന അവൻ ജ്ഞാനത്താൽ ജഗത്തിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ആദ്യം മഹത്തത്ത്വവും, വേഗം വ്യക്തമാകുന്ന സ്വഭാവമുള്ള മനസ്സും ഉണ്ടാകുന്നു.
12.238.72
अभिभूयेह चातिष्ठद्व्यसृदत्सप्त मानसान् ।
दूरगं बहुधागामि प्रार्थनासंशयात्मकम् ॥ १२.२३८.७२ ॥
ഇവിടെ എല്ലാം അഭിഭവിച്ചു നിന്ന അവൻ ഏഴു മാനസന്മാരെ പുറപ്പെടുവിച്ചു—ദൂരെ പോകുന്നവരും, പല വിധത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, ആഗ്രഹവും സംശയവും സ്വഭാവമായുള്ളവരും.
12.238.73
मनः सृष्टिं न कुरुते चोद्यमानं सिसृक्षया ।
आकाशोजायते तस्मात्तस्य शब्दो गुणो मतः ॥ १२.२३८.७३ ॥
സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ പ്രേരിതമായ മനസ്സ് സൃഷ്ടി ചെയ്യാതിരിക്കുമ്പോൾ അതിൽനിന്ന് ആകാശം ജനിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗുണം ശബ്ദമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
12.238.74
आकाशात्तु विकुर्वाणात्सर्वगन्धवहः शुचिः ।
बलवाञ्जायते वायुस्तस्य स्पर्शगुणं विदुः ॥ १२.२३८.७४ ॥
ആകാശം വികാരപ്പെടുമ്പോൾ എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളെയും വഹിക്കുന്ന, ശുദ്ധവും ബലവാനുമായ വായു ജനിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗുണം സ്പർശമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
12.238.75
वायोरपि विकुर्वाणाज्ज्योतिर्भूतं तमोनुदम् ।
रोचिष्णुर्जायते तत्र तद्रूपगुणमुच्यते ॥ १२.२३८.७५ ॥
വായു വികാരപ്പെടുമ്പോഴും ഇരുട്ടിനെ അകറ്റുന്ന, പ്രകാശിക്കുന്ന ജ്യോതിസ്തത്വം ജനിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗുണം രൂപമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.76
ज्योतिषोपि विकुर्वाणाद्भवन्त्यापो रसात्मिकाः ।
अद्भ्यो गन्धवहा भूमिः पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते ॥ १२.२३८.७६ ॥
ജ്യോതിസ്സ് വികാരപ്പെടുമ്പോഴും രസസ്വരൂപമായ ജലങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു; ജലത്തിൽനിന്ന് ഗന്ധം വഹിക്കുന്ന ഭൂമി ഉണ്ടാകുന്നു—ഇത് മുമ്പുള്ളവയുടെ സൃഷ്ടി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.77
गुणाः पूर्वस्य पूर्वस्य प्राप्नुवन्त्युत्तरोत्तरम् ।
तेषां यावद्गुणं यद्यत्तत्तावद्गुणकं स्मृतम् ॥ १२.२३८.७७ ॥
മുൻ തത്ത്വങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ പിന്നീടുള്ള തത്ത്വങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു; ഏത് തത്ത്വത്തിന് എത്ര ഗുണങ്ങളുണ്ടോ അത് അത്രയും ഗുണങ്ങളുള്ളതായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.78
उपलभ्याप्सु चेद्गन्धं केचिद्ब्रयुरनैपुणात् ।
पृथिव्यामेव तं विद्यादपां वायोश्च संश्रितम् ॥ १२.२३८.७८ ॥
വെള്ളത്തിൽ ഗന്ധം അനുഭവിച്ച്, അജ്ഞതകൊണ്ട് ചിലർ അങ്ങനെ പറഞ്ഞാൽ, ആ ഗന്ധം ഭൂമിയിൽ തന്നെയാണെന്നും അത് ജലത്തെയും വായുവിനെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്നും അറിയണം.
12.238.79
एते सप्तविधात्मानो नानावीर्याः पृथक्पृथक् ।
नाशक्नुवन्प्रजाः स्रष्टुभसमागम्य कृत्स्नशः ॥ १२.२३८.७९ ॥
ഏഴുവിധമായ ആത്മാക്കളായ ഇവ വിവിധ ശക്തികളുള്ളവയും ഓരോന്നും വെവ്വേറെയുള്ളവയുമായിരുന്നു. പൂർണ്ണമായി ഒന്നിച്ചുചേരാതെ അവയ്ക്ക് പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കാനായില്ല.
12.238.80
ते समेत्य महात्मानो ह्यन्योन्यमभिसंश्रिताः ।
शरीराश्रयणं प्राप्तास्ततः पुरुष उच्यते ॥ १२.२३८.८० ॥
ആ മഹാത്മാക്കൾ ഒന്നുചേർന്ന്, പരസ്പരം ബന്ധിതരായി, ശരീരത്തെ ആശ്രയിച്ചു. അപ്പോൾ അവൻ 'പുരുഷൻ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.81
श्रयणाच्छरीरी भवति मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
तमाविशन्ति भूतानि महान्ति सह कर्मणा ॥ १२.२३८.८१ ॥
ആശ്രയം സ്വീകരിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ശരീരധാരിയും രൂപമുള്ളവനും പതിനാറു ഘടകങ്ങളുള്ളവനുമായിത്തീരുന്നു. അവനിൽ മഹാഭൂതങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്നു.
12.238.82
सर्वभूतान्युपादाय तपसश्चरणाय हि ।
आदिकर्ता महाभूतं तमेवाहुः प्रजापतिम् ॥ १२.२३८.८२ ॥
എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും സ്വീകരിച്ച്, തപസ്സനുഷ്ഠിക്കുന്നതിനായി, ആദികർത്താവും മഹാഭൂതവുമായ അവനെത്തന്നെ പ്രജാപതി എന്ന് പറയുന്നു.
12.238.83
स वै सृजति भूतानि स एव पुरुषः परः ।
अजो जनयते ब्रह्मा देवर्षिपितृमानवान् ॥ १२.२३८.८३ ॥
അവൻ തന്നെ ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് പരമപുരുഷൻ. ജനനമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃക്കളെയും മനുഷ്യരെയും ജനിപ്പിക്കുന്നു.
12.238.84
लोकान्नदीः समुद्रांश्च दिशः शैलान्वनस्पतीन् ।
नरकिन्नररक्षांसि वयः पशुमृगोरगान्।
अव्ययं च व्ययं चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.२३८.८४ ॥
ലോകങ്ങൾ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, മനുഷ്യർ, കിന്നരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, മൃഗങ്ങൾ, സർപ്പങ്ങൾ — നശിക്കാത്തതും നശിക്കുന്നതും, സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായ ഈ രണ്ടും.
12.238.85
तेषां ये यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे ।
तान्येव प्रतिपाद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः ॥ १२.२३८.८५ ॥
മുൻ സൃഷ്ടിയിൽ അവർ ഏതെല്ലാം കർമ്മങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുവോ, അവതന്നെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്വീകരിക്കുന്നു.
12.238.86
हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृत्तानृते ।
तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते ॥ १२.२३८.८६ ॥
ഹിംസ-അഹിംസ, മൃദുത്വം-ക്രൂരത, ധർമ്മം-അധർമ്മം, സത്യം-അസത്യം—ഇവയാൽ ഭാവിതരായവർ അവയെത്തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു; അതിനാൽ അത് അവന് ഇഷ്ടമാകുന്നു.
12.238.87
महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्थेषु मूर्तिषु ।
विनियोगं च भूतानां धातैव विदधात्युत ॥ १२.२३८.८७ ॥
മഹാഭൂതങ്ങളിലെ നാനാത്വവും ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലും മൂർത്തരൂപങ്ങളിലുമുള്ളതും ജീവികളുടെ നിയോഗവും—ഇവ ധാതാവുതന്നെ നിശ്ചയിക്കുന്നു.
12.238.88
केचित्पुरुषकारं तु प्राहुः कर्मविदो जनाः ।
दैवमित्यपरे विप्राः स्वभावं भूतचिन्तकाः ॥ १२.२३८.८८ ॥
ചിലർ കർമ്മജ്ഞർ പുരുഷകാരത്തെ പറയുന്നു; മറ്റു വിപ്രർ ദൈവത്തെ പറയുന്നു; ഭൂതചിന്തകർ സ്വഭാവത്തെ പറയുന്നു.
12.238.89
पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्तिस्वभावतः ।
त्रय एतेऽपृथग्भूता अविवेकः कथंचन ॥ १२.२३८.८९ ॥
പൗരുഷം, കർമ്മം, ദൈവം—ഫലം ഉദിക്കുന്ന സ്വഭാവത്താൽ ഈ മൂന്നും ഒരുപോലെ അവിഭക്തമാണ്; ഇവയെ വേർതിരിക്കുന്നത് ശരിയല്ല.
12.238.90
एवमेतच्च दैवं च द्भूतं सृजते जगत् ।
कर्मस्था विषयं ब्रूयुः सत्वस्थाः समदर्शिनः ॥ १२.२३८.९० ॥
ഇങ്ങനെതന്നെ ഇതും ദൈവവും—ഭൂതങ്ങളാൽ ലോകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. കർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ ഈ വിഷയത്തെ വേറിട്ടു പറയും; സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സമദർശികൾ അതിനെ സമമായി കാണുന്നു.
12.238.91
ततो निःश्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दमः ।
तेन सर्वानवाप्नोति यान्कामान्मनसेच्छति ॥ १२.२३८.९१ ॥
അതിനാൽ ജീവിയുടെ പരമമായ നന്മയുടെ മൂലം ശമവും ദമവുമാണ്. അതിലൂടെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ കാമനകളും അവൻ നേടുന്നു.
12.238.92
तपसा तदवाप्नोति यद्भूतं सृजते जगत् ।
स तद्भूतश्च सर्वेषां भूतानां भवति प्रभुः ॥ १२.२३८.९२ ॥
തപസ്സിലൂടെ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആ അവസ്ഥ അവൻ നേടുന്നു. ആ അവസ്ഥ നേടിയവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും പ്രഭുവാകുന്നു.
12.238.93
ऋषयस्तपसा वेदानध्यैषन्त दिवानिशम् ।
अनादिनिधना नित्या वागुत्सृष्टा स्वयंभुवा ॥ १२.२३८.९३ ॥
മുനിമാർ തപസ്സിനാൽ രാവും പകലും വേദങ്ങൾ പഠിച്ചു. സ്വയംഭൂ ഉതിർത്ത വാക്ക് ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്തതും നിത്യവുമാണ്.
12.238.94
ऋषीणां नामधेयानि याश्च वेदेषु सृष्टयः ।
नाम रूपं च भूतानां कर्मणां च प्रवर्तनम् ॥ १२.२३८.९४ ॥
മുനിമാരുടെ നാമങ്ങളും വേദങ്ങളിലെ സൃഷ്ടികളും ഭൂതങ്ങളുടെ നാമവും രൂപവും കർമ്മങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും.
12.238.95
वेदशब्देभ्य एवादौ निर्मिमीते स ईश्वरः ।
नामधेयानि चर्षीणां याश्च वेदेषु सृष्टयः।
शर्वर्यन्तेषु जातानामन्येभ्यो विदधात्यजः ॥ १२.२३८.९५ ॥
ആദിയിൽ ഈശ്വരൻ വേദശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെയാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. മുനിമാരുടെ നാമങ്ങളും വേദങ്ങളിലെ സൃഷ്ടികളും രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക് ആ അജൻ മറ്റുള്ളവർക്കായി നൽകുന്നു.
12.238.96
नामभेदतपः कर्मयज्ञाख्या लोकसिद्धये ।
आत्मसिद्धिस्तु वेदेषु प्रोच्यते दशभिः क्रमैः ॥ १२.२३८.९६ ॥
നാമഭേദം, തപസ്സ്, കർമ്മം, യജ്ഞം എന്നിവ ലോകസിദ്ധിക്കായുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ആത്മസിദ്ധി വേദങ്ങളിൽ പത്തു ക്രമങ്ങളാൽ പറയപ്പെടുന്നു.
12.238.97
यदुक्तं वेदवादेषु गहनं वेददृष्टिभिः ।
तदन्तेषु यथायुक्तं क्रमयोगेन लक्ष्यते ॥ १२.२३८.९७ ॥
വേദവാദങ്ങളിൽ വേദദൃഷ്ടാക്കൾ പറഞ്ഞ ഗഹനമായത്, അന്ത്യത്തിൽ യഥായോഗ്യമായി ക്രമയോഗത്താൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
12.238.98
कर्मजोऽयं पृथग्भावो द्वन्द्वयुक्तो हि देहिनः ।
आत्मसिद्धिस्तु विज्ञानाज्जहाति प्रायशो बलम् ॥ १२.२३८.९८ ॥
ഇത് കർമ്മത്താൽ ജനിച്ച പൃഥഗ്ഭാവമാണ്; ദേഹിക്ക് ദ്വന്ദ്വങ്ങളോടു ചേർന്നതാണ്. എന്നാൽ ആത്മസിദ്ധി വിജ്ഞാനത്താൽ അതിന്റെ ബലത്തെ മിക്കവാറും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
12.238.99
द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् ।
शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १२.२३८.९९ ॥
അറിയേണ്ട രണ്ടു ബ്രഹ്മങ്ങളുണ്ട്: ശബ്ദബ്രഹ്മവും പരബ്രഹ്മവും. ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിൽ നിപുണനായവൻ പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.238.100
आलम्भयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशः स्मृताः ।
परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु तपोयज्ञा द्विजातयः ॥ १२.२३८.१०० ॥
ക്ഷത്രിയർക്ക് ആലംഭയജ്ഞങ്ങൾ, വൈശ്യർക്ക് ഹവിർയജ്ഞങ്ങൾ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ശൂദ്രർക്ക് പരിചാരയജ്ഞങ്ങൾ; ദ്വിജർക്ക് തപോയജ്ഞങ്ങൾ.
12.238.101
त्रेतायुगे विधिस्त्वेष यज्ञानां न कृते युगे ।
द्वापरे विप्लवं यान्ति यज्ञाः कलियुगे तथा ॥ १२.२३८.१०१ ॥
ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞങ്ങളുടെ ഈ വിധി ഉണ്ടായിരുന്നു; കൃതയുഗത്തിൽ ഇല്ല. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ യജ്ഞങ്ങൾ വിപ്ലവത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; കലിയുഗത്തിലും അതുപോലെ.
12.238.102
अपृथग्धर्मिणो मर्त्या ऋक्सामानि यजूंषि च ।
काम्या इष्टीः पृथक्दृष्ट्वा तपोभिस्तप एव च ॥ १२.२३८.१०२ ॥
അപൃഥഗ്ധർമ്മികളായ മർത്ത്യർ ഋക്ക്, സാമം, യജുസ്സ് എന്നിവയും കാമ്യേഷ്ടികളും വെവ്വേറെ കണ്ട് തപസ്സുകളാൽ തപസ്സിനെത്തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നു.
12.238.103
त्रेतायां तु समस्ता ये प्रादुरासन्महाबलाः ।
संयन्तारः स्थावराणां जङ्गमानां च सर्वशः ॥ १२.२३८.१०३ ॥
ത്രേതായുഗത്തിൽ സമസ്തരായ മഹാബലന്മാർ പ്രത്യക്ഷരായി; അവർ സ്ഥാവരങ്ങളെയും ജംഗമങ്ങളെയും എല്ലാം നിയന്ത്രിച്ചു.
12.238.104
त्रेतायां संहता वेदा यज्ञा वर्णास्तथैव च ।
संरोधादायुषस्त्वेते व्यस्यन्ते द्वापरे युगे ॥ १२.२३८.१०४ ॥
ത്രേതായുഗത്തിൽ വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും വർണങ്ങളും ഒന്നിച്ചായിരുന്നു; ആയുസ്സ് കുറയുന്നതിനാൽ ഇവ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.105
दृश्यन्ते न च दृश्यन्ते वेदाः कलियुगेऽखिलाः ।
उत्सीदन्ते सयज्ञाश्च केवला धर्मपीडिताः ॥ १२.२३८.१०५ ॥
കലിയുഗത്തിൽ സമസ്ത വേദങ്ങളും ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നു, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നില്ല; യജ്ഞങ്ങളോടൊപ്പം അവ നശിക്കുന്നു, ധർമ്മപീഡിതർ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
12.238.106
कृते युगे यस्तु धर्मो ब्राह्मणेषु प्रदृश्यते ।
आत्मवत्सु तपोवत्सु श्रुतवत्सु प्रतिष्ठितः ॥ १२.२३८.१०६ ॥
കൃതയുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരിൽ പ്രകടമാകുന്ന ധർമ്മം ആത്മസംയമവും തപസ്സും ശാസ്ത്രജ്ഞാനവുമുള്ളവരിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
12.238.107
स धर्मः प्रैति संयोगं यथाधर्मं युगेयुगे ।
विक्रियन्ते स्वधर्मस्था वेदवादा यथागमम् ॥ १२.२३८.१०७ ॥
ആ ധർമ്മം യുഗംതോറും യഥോചിതമായി തന്റെ സംയോഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരുടെ വേദവാക്യങ്ങൾ ആഗമത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്നു.
12.238.108
यथा विश्वानि भूतानि वृष्ट्या भूयांसि प्रावृषि ।
सृज्यन्ते जङ्गमस्थानि तथा धर्मा युगेयुगे ॥ १२.२३८.१०८ ॥
മഴക്കാലത്ത് മഴയാൽ ചലിക്കുന്നവയും നിലനിൽക്കുന്നവയുമായ പല ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, യുഗംതോറും ധർമ്മങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
12.238.109
यथर्तुष्वृतुलिङ्गानि नानारूपाणि पर्यये ।
दृश्यन्ते तानि तान्येव तथा ब्रह्महरादिषु ॥ १२.२३८.१०९ ॥
ഋതുക്കളിൽ ആയാ ഋതുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഊഴമനുസരിച്ച് പല രൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, അതുപോലെതന്നെ ബ്രഹ്മാവ്, ഹരൻ മുതലായവരിലും അവതന്നെ കാണപ്പെടുന്നു.
12.238.110
विहितं कालनानात्वमनादिनिधनं तथा ।
कीर्तितं यत्पुरस्तात्ते तत्सूते चाति च प्रजाः ॥ १२.२३८.११० ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത കാലത്തിന്റെ വൈവിധ്യം വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്; മുമ്പ് നിനക്കു വിവരിച്ചതുപോലെ അത് പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അവരെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.238.111
ददाति भवनस्थानं भूतानां संयमो यमः ।
स्वभावेनैव वर्तन्ते द्वन्द्वयुक्तानि भूरिशः ॥ १२.२३८.१११ ॥
ജീവികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യമൻ അവയ്ക്ക് നിലനിൽപ്പിന്റെ സ്ഥാനം നൽകുന്നു; ദ്വന്ദ്വങ്ങളോടു ചേർന്നവ സ്വഭാവത്താൽത്തന്നെ പലവിധത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
12.238.112
सर्वकालक्रिया वेदाः कर्ता कार्यं क्रियाफलम् ।
प्रोक्तं ते पुत्र सर्वं वै यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२३८.११२ ॥
എല്ലാ കാലത്തെയും കർമ്മം, വേദങ്ങൾ, കർത്താവ്, കാര്യം, കർമ്മഫലം — മകനേ, നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.