ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.241.1
त्रयीं विद्यामवेक्षेत वेदेपूत्तमतां गतः ।
ऋक्सामवर्णाक्षरतो यजुषोऽथर्वणस्तथा ॥ १२.२४१.१ ॥
ବେଦରେ ଅତୁଳନୀୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁ ଏବଂ ଅଥର୍ବର ବର୍ଣ ଓ ଅକ୍ଷରରୁ ତ୍ରୟୀ ବିଦ୍ୟାକୁ ଅବଲୋକନ କରିବା ଉଚିତ।
12.241.2
तिष्ठत्येतेषु भगवान्षट्सु कर्मसु संस्थितः ।
वेदवादेषु कुशला ह्यध्यात्मकुशलाश्च ये ॥ १२.२४१.२ ॥
ଏହି ଛଅ କର୍ମରେ ଭଗବାନ ସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; ବେଦବାକ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଅଧ୍ୟାତ୍ମରେ ଦକ୍ଷ ଯେଉଁମାନେ।
12.241.3
सत्ववन्तो महाभागाः पश्यन्ति प्रभवाप्ययौ ।
एवं धर्मेण वर्तेत क्रियाः शिष्टवदाचरेत् ॥ १२.२४१.३ ॥
ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣୀ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି ଧର୍ମରେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପରି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
12.241.4
असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ।
सद्भ्य आगतविज्ञानः शिष्टः शास्त्रविचक्षणः ॥ १२.२४१.४ ॥
ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାଧା ନ ଦେଇ ଜୀବିକା ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପାଇ, ଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରନିପୁଣ ହେବା ଉଚିତ।
12.241.5
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणः सोऽप्यसङ्करः ।
तिष्ठते तेषु गृहवान्षट्सु कर्मसु स द्विजः ॥ १२.२४१.५ ॥
ସ୍ୱଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜଗତରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅସଂକର ରହେ; ସେହି ଗୃହସ୍ଥ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ଛଅ କର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ରହେ।
12.241.6
पञ्चभिः सततं यज्ञैः श्रद्दधानो यजेत च ।
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान्।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.६ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସଦା ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ, ଅପ୍ରମାଦୀ, ଦାନ୍ତ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆତ୍ମବାନ, ହର୍ଷ-ମଦ-କ୍ରୋଧରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବସନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.241.7
दानमध्ययनं यज्ञस्तपो ह्रीरार्जवं दमः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४१.७ ॥
ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଲଜ୍ଜା, ସରଳତା, ଦମ — ଏହାଦ୍ୱାରା ତେଜ ବଢ଼େ ଏବଂ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
12.241.8
धूतपाप्मा च मेधावी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४१.८ ॥
ପାପକୁ ଝାଡ଼ି ଦେଇଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଲଘୁ ଆହାର କରୁଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟୀ — କାମ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ବଶ କରି ବ୍ରହ୍ମପଦ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ।
12.241.9
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ।
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसां चाधर्मसंहिताम् ॥ १२.२४१.९ ॥
ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ; କଟୁ ବାକ୍ୟ ଓ ଅଧର୍ମସହିତ ହିଂସା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
12.241.10
एषा पूर्वतरा वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानागमेन कर्माणि कुर्वन्कर्मसु सिद्ध्यति ॥ १२.२४१.१० ॥
ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ବିହିତ ବୃତ୍ତି; ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସହାୟତାରେ କର୍ମ କରୁଥିବା କର୍ମରେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
12.241.11
पञ्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम् ।
मन्युपङ्कामनाधृष्यां नदीं तरति बुद्धिमान् ॥ १२.२४१.११ ॥
ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପ ଜଳ, ଲୋଭ ରୂପ କୂଳ, କ୍ରୋଧ ରୂପ ପଙ୍କ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର, ଅତି ଦୁସ୍ତର ଓ ଅଜେୟ ନଦୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାର ହୁଏ।
12.241.12
कालमभ्युद्यतं पश्येन्नित्यमत्यन्तमोहनम् ॥ १२.२४१.१२ ॥
ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା କାଳକୁ ସର୍ବଦା ଦେଖିବା ଉଚିତ; ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହ ଜନ୍ମାଏ।
12.241.13
महता विधिदृष्टेन बलिनाऽप्रतिघातिना ।
स्वभावस्रोतसा वृत्तमुह्यते सततं जगत् ॥ १२.२४१.१३ ॥
ବିଧି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ମହାନ, ବଳବାନ ଓ ଅପ୍ରତିହତ ସ୍ୱଭାବର ସ୍ରୋତରେ ଜଗତ ନିରନ୍ତର ବୋହି ଯାଏ।
12.241.14
कालोदकेन महता वर्षावर्तेन संततम् ।
मासोर्मिणर्तुवेगेन पक्षोलपतृणेन च ॥ १२.२४१.१४ ॥
କାଳରୂପ ମହାଜଳ, ବର୍ଷାର ଆବର୍ତ୍ତ, ମାସର ତରଙ୍ଗ, ଋତୁର ବେଗ ଓ ପକ୍ଷରୂପ ତୃଣ ସହିତ ନିରନ୍ତର।
12.241.15
निमेषोन्मेषफेनेन अहोरात्रजवेन च ।
कामग्राहेण घोरेण वेदयज्ञप्लवेन च ॥ १२.२४१.१५ ॥
ନିମେଷ ଓ ଉନ୍ମେଷର ଫେଣ ସହିତ, ଅହୋରାତ୍ରର ବେଗରେ, କାମରୂପ ଭୟଙ୍କର କୁମ୍ଭୀର ଓ ବେଦଯଜ୍ଞର ଭେଲା ସହିତ।
12.241.16
धर्मद्वीपेन भूतानां चार्थकामरवेण च ।
ऋतवाङ्मोक्षतीरेण विहिंसातरुवाहिना ॥ १२.२४१.१६ ॥
ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧର୍ମରୂପ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ, ଅର୍ଥ-କାମର ଗର୍ଜନ ସହିତ, ଋତବାକ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷର ତୀର ସହିତ, ହିଂସାର ବୃକ୍ଷ ବହାଉଥିବା ନଦୀ ସହିତ।
12.241.17
युगह्रदौघमध्येन ब्रह्मप्रायभवेन च ।
धात्रा सृष्टानि भूतानि कृष्यन्ते यमसादनम् ॥ १२.२४१.१७ ॥
ଯୁଗରୂପ ହ୍ରଦର ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାୟ ଉତ୍ସ ସହିତ, ଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଟାଣି ନିଆଯାଆନ୍ତି।
12.241.18
एतत्प्रज्ञामयैर्धीरा निस्तरन्ति मनीषिणः ।
प्लवैरप्लववन्तो हि किं करिष्यन्त्यचेतसः ॥ १२.२४१.१८ ॥
ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ ଭେଲାରେ ଧୀର ଓ ମନୀଷୀମାନେ ପାର ହୁଅନ୍ତି; ଭେଲାହୀନ ଅଚେତନମାନେ କଣ କରିବେ?
12.241.19
उपपन्नं हि यत्प्राज्ञो निस्तरेन्नेतरो जनः ।
दूरतो गुणदोषौ हि प्राज्ञः सर्वत्र पश्यति ॥ १२.२४१.१९ ॥
ପ୍ରାଜ୍ଞ ହିଁ ପାର ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ମଣିଷ ନୁହେଁ ଏହା ଉଚିତ; ପ୍ରାଜ୍ଞ ଦୂରରୁ ହିଁ ସର୍ବତ୍ର ଗୁଣଦୋଷ ଦେଖେ।
12.241.20
संशयात्तु स कामात्मा चलचित्तोऽल्पचेतनः ।
अप्राज्ञो न तरत्येनं यो ह्यास्ते न स गच्छति ॥ १२.२४१.२० ॥
ସଂଶୟ, କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଓ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିର ଅପ୍ରାଜ୍ଞ ଏହାକୁ ପାର ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେ ବସି ରହେ ସେ ଯାଏ ନାହିଁ।
12.241.21
अप्लवो हि महादोषं मुह्यमानो न गच्छति ।
कामग्राहगृहीतस्य ज्ञानमप्यस्य न प्लवः ॥ १२.२४१.२१ ॥
ନାଉ ନ ଥିବା ଲୋକ ମହାଦୋଷରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କାମରୂପୀ କୁମ୍ଭୀରଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଲୋକର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ତାର ନାଉ ନୁହେଁ।
12.241.22
तस्मादुन्मज्जनस्यार्थे प्रयतेत विचक्षणः ।
एतदुन्मज्जनं तस्य यदयं ब्राह्मणो भवेत् ॥ १२.२४१.२२ ॥
ଅତଏବ ବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକ ଉପରକୁ ଉଠିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ତାର ଉପରକୁ ଉଠିବା ଏହା, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା।
12.241.23
त्र्यवदाते कुले जातस्त्रिसंदेहस्त्रिकर्मकृत् ।
तस्मादुन्मज्जनं तिष्ठेत्प्रज्ञया निस्तरेद्यथा ॥ १२.२४१.२३ ॥
ତ୍ରିବିଧ ଶୁଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମ, ତ୍ରିବିଧ ସନ୍ଦେହରହିତ, ତିନି କର୍ମ କରୁଥିବା; ତେଣୁ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ଲୋକ ସ୍ଥିର ରହିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ପାର ହୁଏ।
12.241.24
संस्कृतस्य हि दान्तस्य नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञस्यानन्तरा सिद्धिरिह लोके परत्र च ॥ १२.२४१.२४ ॥
ସଂସ୍କୃତ, ଦମନଶୀଳ, ନିୟମିତ ଓ ସଂଯତାତ୍ମା ପ୍ରାଜ୍ଞଙ୍କୁ ଏ ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ତୁରନ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
12.241.25
वर्तेत तेषु गृहवानक्रुध्यन्ननसूयकः ।
पञ्चभिः सततं यज्ञैर्विघसाशी यजेत च ॥ १२.२४१.२५ ॥
ଗୃହସ୍ଥ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନଯାପନ କରିବ; କ୍ରୋଧ ଓ ଈର୍ଷାରହିତ ହୋଇ, ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ଯଜନ କରିବ ଏବଂ ଯଜ୍ଞଶେଷ ଭୋଜନ କରିବ।
12.241.26
सतां धर्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंरोधेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेदगर्हिताम् ॥ १२.२४१.२६ ॥
ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବ; ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପରି କର୍ମ କରିବ; ଜଗତକୁ ରୋକି ନ ଦେଇ ନିନ୍ଦାରହିତ ଜୀବିକା ଖୋଜିବ।
12.241.27
श्रुतविज्ञानतत्त्वज्ञः शिष्टाचारविचक्षणः ।
स्वधर्मेण क्रियावांश्च कर्मणा सोऽप्यसंकरः ॥ १२.२४१.२७ ॥
ଶ୍ରୁତ ଓ ବିଜ୍ଞାନର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଶିଷ୍ଟାଚାରରେ ନିପୁଣ, ନିଜ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମରେ କ୍ରିୟାବାନ; ସେ ମଧ୍ୟ ସଂକରରହିତ।
12.241.28
क्रियावाञ्श्रद्दधानो कहि दान्तः प्रायोऽनसूयकः ।
धमार्धर्मविशेषज्ञः सर्वं तरति दुस्तरम् ॥ १२.२४१.२८ ॥
କ୍ରିୟାବାନ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ଦାନ୍ତ, ପ୍ରାୟଶଃ ଈର୍ଷାରହିତ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ବିଶେଷ ଜାଣିଥିବା — ସେ ସମସ୍ତ ଦୁସ୍ତରକୁ ପାର କରେ।
12.241.29
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान् ।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.२९ ॥
ଧୃତିମାନ, ଅପ୍ରମତ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆତ୍ମବାନ, ହର୍ଷ-ମଦ-କ୍ରୋଧରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବସନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.241.30
एषा पुरातनी वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानवृद्ध्यैव कर्माणि कुर्वन्सर्वत्र सिध्यति ॥ १२.२४१.३० ॥
ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଜୀବନବୃତ୍ତି ବିହିତ; ଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କର୍ମ କରି ସେ ସର୍ବତ୍ର ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
12.241.31
अधर्मं धर्मकामो हि करोति ह्यविचक्षणः ।
धर्मं वा धर्मसंकाशं शोचन्निव करोति सः ॥ १२.२४१.३१ ॥
ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛୁକ ଅବିବେକୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ କରେ; କିମ୍ବା ଧର୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଶୋକିତ ପରି କରେ।
12.241.32
धर्मं करोमीति करोत्यधर्म ।
मधर्मकामश्च करोति धर्मम्।
उभे बालः कर्मणी न प्रजानम् ।
संजायते म्रियते चापि देही ॥ १२.२४१.३२ ॥
'ମୁଁ ଧର୍ମ କରୁଛି' ବୋଲି କହି ସେ ଅଧର୍ମ କରେ; ଅଧର୍ମ ଇଚ୍ଛୁକ ଧର୍ମ କରେ। ମୂର୍ଖ ଏହି ଦୁଇ କର୍ମକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଦେହଧାରୀ ଜନ୍ମେ ଏବଂ ମରେ ମଧ୍ୟ।