మహాభారతం · అధ్యాయం 12.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.241.1
त्रयीं विद्यामवेक्षेत वेदेपूत्तमतां गतः ।
ऋक्सामवर्णाक्षरतो यजुषोऽथर्वणस्तथा ॥ १२.२४१.१ ॥
వేదాలలో అసమానమైన స్థితిని పొందినవాడు, ఋక్, సామ, యజుస్, అథర్వణ వేదాల అక్షరాల నుండి త్రయీ విద్యను పరిశీలించాలి.
12.241.2
तिष्ठत्येतेषु भगवान्षट्सु कर्मसु संस्थितः ।
वेदवादेषु कुशला ह्यध्यात्मकुशलाश्च ये ॥ १२.२४१.२ ॥
ఈ ఆరు కర్మలలో భగవానుడు నెలకొని ఉంటాడు; వేద వచనాలలో నైపుణ్యం ఉన్నవారు, ఆధ్యాత్మికతలో నైపుణ్యం ఉన్నవారు కూడా అలాగే.
12.241.3
सत्ववन्तो महाभागाः पश्यन्ति प्रभवाप्ययौ ।
एवं धर्मेण वर्तेत क्रियाः शिष्टवदाचरेत् ॥ १२.२४१.३ ॥
సత్త్వగుణం కలిగిన మహాభాగ్యులు పుట్టుక, లయాన్ని చూస్తారు. ఈ విధంగా ధర్మంతో నడుచుకోవాలి; శిష్టుల వలె కర్మలను ఆచరించాలి.
12.241.4
असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ।
सद्भ्य आगतविज्ञानः शिष्टः शास्त्रविचक्षणः ॥ १२.२४१.४ ॥
ద్విజుడు జీవులకు అడ్డు కలిగించకుండా జీవనోపాధిని కోరాలి; సజ్జనుల నుండి జ్ఞానం పొంది, శిష్టుడై శాస్త్రాలలో నిపుణుడిగా ఉండాలి.
12.241.5
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणः सोऽप्यसङ्करः ।
तिष्ठते तेषु गृहवान्षट्सु कर्मसु स द्विजः ॥ १२.२४१.५ ॥
తన స్వధర్మంతో లోకంలో కర్మలను ఆచరించేవాడు కూడా కలుషితం కాకుండా ఉంటాడు; ఆ గృహస్థ ద్విజుడు ఈ ఆరు కర్మలలో నిలిచి ఉంటాడు.
12.241.6
पञ्चभिः सततं यज्ञैः श्रद्दधानो यजेत च ।
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान्।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.६ ॥
శ్రద్ధతో ఎల్లప్పుడూ ఐదు యజ్ఞాలతో యజించాలి; ధైర్యవంతుడు, అప్రమత్తుడు, దాంతుడు, ధర్మం తెలిసినవాడు, ఆత్మవంతుడు, సంతోషం, గర్వం, కోపం లేనివాడైన బ్రాహ్మణుడు నశించడు.
12.241.7
दानमध्ययनं यज्ञस्तपो ह्रीरार्जवं दमः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४१.७ ॥
దానం, అధ్యయనం, యజ్ఞం, తపస్సు, సిగ్గు, ఋజుత్వం, దమం — వీటితో తేజస్సు పెరుగుతుంది, పాపం తొలగుతుంది.
12.241.8
धूतपाप्मा च मेधावी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४१.८ ॥
పాపాలను దులిపివేసినవాడు, మేధావి, తేలికైన ఆహారం తీసుకునేవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు — కామక్రోధాలను వశపరచుకుని బ్రహ్మపదాన్ని పొందాలని కోరాలి.
12.241.9
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ।
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसां चाधर्मसंहिताम् ॥ १२.२४१.९ ॥
అగ్నులను, బ్రాహ్మణులను పూజించాలి; దేవతలకు నమస్కరించాలి; కఠినమైన మాటను, అధర్మంతో కూడిన హింసను విడిచిపెట్టాలి.
12.241.10
एषा पूर्वतरा वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानागमेन कर्माणि कुर्वन्कर्मसु सिद्ध्यति ॥ १२.२४१.१० ॥
ఇదే బ్రాహ్మణునికి మొదట విధింపబడిన వృత్తి; జ్ఞానం, శాస్త్ర సంప్రదాయంతో కర్మలు చేసేవాడు కర్మలలో సిద్ధిని పొందుతాడు.
12.241.11
पञ्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम् ।
मन्युपङ्कामनाधृष्यां नदीं तरति बुद्धिमान् ॥ १२.२४१.११ ॥
ఐదు ఇంద్రియాలనే జలం, లోభమనే తీరాలు, క్రోధమనే బురద కలిగిన, భయంకరమైన, అతి దుర్భరమైన, జయింపరాని నదిని బుద్ధిమంతుడు దాటుతాడు.
12.241.12
कालमभ्युद्यतं पश्येन्नित्यमत्यन्तमोहनम् ॥ १२.२४१.१२ ॥
ముందుకు వస్తున్న కాలాన్ని ఎల్లప్పుడూ చూడాలి; అది అత్యంత మోహింపజేసేది.
12.241.13
महता विधिदृष्टेन बलिनाऽप्रतिघातिना ।
स्वभावस्रोतसा वृत्तमुह्यते सततं जगत् ॥ १२.२४१.१३ ॥
విధి నిర్ణయించిన, మహత్తరమైన, బలమైన, ఎదురులేని స్వభావ ప్రవాహంతో జగత్తు నిరంతరం కొట్టుకుపోతుంది.
12.241.14
कालोदकेन महता वर्षावर्तेन संततम् ।
मासोर्मिणर्तुवेगेन पक्षोलपतृणेन च ॥ १२.२४१.१४ ॥
కాలమనే మహా జలంతో, వర్షాల సుడిగుండంతో నిరంతరం, నెలల అలలతో, ఋతువుల వేగంతో, పక్షాలనే గడ్డి పరకలతో.
12.241.15
निमेषोन्मेषफेनेन अहोरात्रजवेन च ।
कामग्राहेण घोरेण वेदयज्ञप्लवेन च ॥ १२.२४१.१५ ॥
రెప్పవేయడం, తెరవడం అనే నురుగుతో, పగలు రాత్రుల వేగంతో, కామమనే భయంకరమైన మొసలితో, వేదయజ్ఞాల తెప్పతో.
12.241.16
धर्मद्वीपेन भूतानां चार्थकामरवेण च ।
ऋतवाङ्मोक्षतीरेण विहिंसातरुवाहिना ॥ १२.२४१.१६ ॥
ప్రాణుల ధర్మమనే ద్వీపంతో, అర్థ కామాల ఘోషతో, ఋతవాక్కు మోక్ష తీరంతో, హింస అనే చెట్లను కొట్టుకుపోయే నదితో.
12.241.17
युगह्रदौघमध्येन ब्रह्मप्रायभवेन च ।
धात्रा सृष्टानि भूतानि कृष्यन्ते यमसादनम् ॥ १२.२४१.१७ ॥
యుగాల సరస్సు ప్రవాహ మధ్యం గుండా, బ్రహ్మప్రాయమైన మూలంతో, ధాత సృష్టించిన ప్రాణులు యమ నివాసానికి ఈడ్చబడతాయి.
12.241.18
एतत्प्रज्ञामयैर्धीरा निस्तरन्ति मनीषिणः ।
प्लवैरप्लववन्तो हि किं करिष्यन्त्यचेतसः ॥ १२.२४१.१८ ॥
ఈ ప్రజ్ఞామయమైన తెప్పలతో ధీరులు, మనీషులు దాటుతారు; తెప్పలేనివారు, అచేతనులు ఏం చేస్తారు?
12.241.19
उपपन्नं हि यत्प्राज्ञो निस्तरेन्नेतरो जनः ।
दूरतो गुणदोषौ हि प्राज्ञः सर्वत्र पश्यति ॥ १२.२४१.१९ ॥
జ్ఞాని దాటగలడు, ఇతరుడు కాడు ఇది సముచితమే; జ్ఞాని దూరం నుండే గుణదోషాలను ప్రతిచోటా చూస్తాడు.
12.241.20
संशयात्तु स कामात्मा चलचित्तोऽल्पचेतनः ।
अप्राज्ञो न तरत्येनं यो ह्यास्ते न स गच्छति ॥ १२.२४१.२० ॥
సందేహంతో, కోరికతో నిండి, చంచల చిత్తంతో, అల్ప బుద్ధితో ఉన్న అప్రాజ్ఞుడు దీనిని దాటడు; కూర్చుండినవాడు ముందుకు వెళ్లడు.
12.241.21
अप्लवो हि महादोषं मुह्यमानो न गच्छति ।
कामग्राहगृहीतस्य ज्ञानमप्यस्य न प्लवः ॥ १२.२४१.२१ ॥
పడవ లేనివాడు, గొప్ప దోషంతో మోహితుడై ముందుకు వెళ్లడు; కామమనే మొసలిచేత పట్టబడినవాడికి అతని జ్ఞానమూ పడవ కాదు.
12.241.22
तस्मादुन्मज्जनस्यार्थे प्रयतेत विचक्षणः ।
एतदुन्मज्जनं तस्य यदयं ब्राह्मणो भवेत् ॥ १२.२४१.२२ ॥
అందువల్ల వివేకవంతుడు పైకి ఎగబాకడానికి ప్రయత్నించాలి; అతనికి పైకి ఎగబాకడం ఇదే, అతడు బ్రాహ్మణుడు కావడమే.
12.241.23
त्र्यवदाते कुले जातस्त्रिसंदेहस्त्रिकर्मकृत् ।
तस्मादुन्मज्जनं तिष्ठेत्प्रज्ञया निस्तरेद्यथा ॥ १२.२४१.२३ ॥
త్రివిధ శుద్ధ కులంలో జన్మించి, త్రివిధ సందేహాలు లేనివాడై, త్రివిధ కర్మలు చేసేవాడు; కాబట్టి పైకి ఎగిరినవాడు స్థిరంగా ఉండాలి, తద్వారా ప్రజ్ఞతో దాటగలడు.
12.241.24
संस्कृतस्य हि दान्तस्य नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञस्यानन्तरा सिद्धिरिह लोके परत्र च ॥ १२.२४१.२४ ॥
సంస్కారవంతుడు, దమనశీలుడు, నియమబద్ధుడు, నిగ్రహించిన ఆత్మ కలిగిన ప్రాజ్ఞునికి ఈ లోకంలో, పరలోకంలో తక్షణ సిద్ధి కలుగుతుంది.
12.241.25
वर्तेत तेषु गृहवानक्रुध्यन्ननसूयकः ।
पञ्चभिः सततं यज्ञैर्विघसाशी यजेत च ॥ १२.२४१.२५ ॥
గృహస్థుడు వారిలో జీవించాలి; కోపం లేకుండా, అసూయ లేకుండా ఉండాలి; ఐదు యజ్ఞాలతో నిరంతరం యజించి, యజ్ఞశేషాన్ని భుజించాలి.
12.241.26
सतां धर्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंरोधेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेदगर्हिताम् ॥ १२.२४१.२६ ॥
సత్పురుషుల ధర్మం ప్రకారం నడుచుకోవాలి; శిష్టుల వలె కర్మలు ఆచరించాలి; లోకాన్ని అడ్డుకోకుండా, నిందలేని జీవనోపాధిని కోరాలి.
12.241.27
श्रुतविज्ञानतत्त्वज्ञः शिष्टाचारविचक्षणः ।
स्वधर्मेण क्रियावांश्च कर्मणा सोऽप्यसंकरः ॥ १२.२४१.२७ ॥
శ్రుతి, విజ్ఞాన తత్త్వం తెలిసినవాడు, శిష్టాచారంలో నేర్పరి, తన ధర్మంతో, కర్మతో క్రియావంతుడు; అతడు కూడా సంకరరహితుడు.
12.241.28
क्रियावाञ्श्रद्दधानो कहि दान्तः प्रायोऽनसूयकः ।
धमार्धर्मविशेषज्ञः सर्वं तरति दुस्तरम् ॥ १२.२४१.२८ ॥
క్రియావంతుడు, శ్రద్ధావంతుడు, నిశ్చయంగా దాంతుడు, ఎక్కువగా అసూయలేనివాడు, ధర్మాధర్మ విశేషాలు తెలిసినవాడు — అతడు దుస్తరమైనదంతా దాటుతాడు.
12.241.29
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान् ।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.२९ ॥
ధైర్యవంతుడు, అప్రమత్తుడు, దాంతుడు, ధర్మం తెలిసినవాడు, ఆత్మవంతుడు, హర్షం, మదం, క్రోధం లేనివాడు — బ్రాహ్మణుడు కుంగిపోడు.
12.241.30
एषा पुरातनी वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानवृद्ध्यैव कर्माणि कुर्वन्सर्वत्र सिध्यति ॥ १२.२४१.३० ॥
ఇది బ్రాహ్మణుని పురాతన జీవనవిధిగా విధించబడింది; జ్ఞాన వృద్ధితోనే కర్మలు చేస్తూ అతడు అన్నిచోట్లా సిద్ధిస్తాడు.
12.241.31
अधर्मं धर्मकामो हि करोति ह्यविचक्षणः ।
धर्मं वा धर्मसंकाशं शोचन्निव करोति सः ॥ १२.२४१.३१ ॥
ధర్మాన్ని కోరే అవివేకి కూడా నిజానికి అధర్మాన్నే చేస్తాడు; లేదా ధర్మంలా కనిపించేదాన్ని, శోకిస్తున్నవాడిలా చేస్తాడు.
12.241.32
धर्मं करोमीति करोत्यधर्म ।
मधर्मकामश्च करोति धर्मम्।
उभे बालः कर्मणी न प्रजानम् ।
संजायते म्रियते चापि देही ॥ १२.२४१.३२ ॥
'నేను ధర్మం చేస్తున్నాను' అంటూ అధర్మం చేస్తాడు; అధర్మాన్ని కోరేవాడు ధర్మం చేస్తాడు. మూర్ఖుడు ఈ రెండు కర్మలనూ గ్రహించడు; దేహధారి జన్మిస్తాడు, మరణిస్తాడు కూడా.