มหาภารตะ · อัธยายะ 12.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.241.1
त्रयीं विद्यामवेक्षेत वेदेपूत्तमतां गतः ।
ऋक्सामवर्णाक्षरतो यजुषोऽथर्वणस्तथा ॥ १२.२४१.१ ॥
ผู้ที่บรรลุความเป็นเลิศอย่างไม่มีใครเทียบในพระเวท ควรพิจารณาไตรวิทยา จากพยางค์และอักษรของฤคเวท สามเวท ยชุรเวท และอถรรพเวทด้วยเช่นกัน
12.241.2
तिष्ठत्येतेषु भगवान्षट्सु कर्मसु संस्थितः ।
वेदवादेषु कुशला ह्यध्यात्मकुशलाश्च ये ॥ १२.२४१.२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าดำรงอยู่ในกรรมทั้งหกนี้ และผู้ที่เชี่ยวชาญในถ้อยคำของพระเวทและเชี่ยวชาญในอาตมันก็ดำรงอยู่เช่นกัน
12.241.3
सत्ववन्तो महाभागाः पश्यन्ति प्रभवाप्ययौ ।
एवं धर्मेण वर्तेत क्रियाः शिष्टवदाचरेत् ॥ १२.२४१.३ ॥
ผู้มีความดี ผู้มีบุญยิ่งใหญ่ ย่อมเห็นการเกิดและการดับ ดังนั้นพึงดำเนินชีวิตด้วยธรรม และประกอบพิธีกรรมดุจผู้ทรงศีลปฏิบัติ
12.241.4
असंरोधेन भूतानां वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ।
सद्भ्य आगतविज्ञानः शिष्टः शास्त्रविचक्षणः ॥ १२.२४१.४ ॥
ทวิชาติพึงแสวงหาการดำรงชีพโดยไม่ขัดขวางสรรพสัตว์ เมื่อได้รับความรู้จากผู้ดีแล้ว ก็พึงเป็นผู้มีศีลและชำนาญในคัมภีร์
12.241.5
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणः सोऽप्यसङ्करः ।
तिष्ठते तेषु गृहवान्षट्सु कर्मसु स द्विजः ॥ १२.२४१.५ ॥
ผู้ที่ประกอบกรรมในโลกด้วยธรรมของตน ย่อมไม่ปะปนกันเช่นกัน ทวิชาติผู้ครองเรือนนั้นตั้งมั่นอยู่ในกรรมทั้งหกนี้
12.241.6
पञ्चभिः सततं यज्ञैः श्रद्दधानो यजेत च ।
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान्।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.६ ॥
ผู้มีศรัทธาพึงบูชายัญด้วยยัญทั้งห้าอยู่เสมอ พราหมณ์ผู้มีความมั่นคง ไม่ประมาท สำรวมตน รู้ธรรม มีสติรอบคอบ ปราศจากความยินดี ความเมาและความโกรธ ย่อมไม่จมลง
12.241.7
दानमध्ययनं यज्ञस्तपो ह्रीरार्जवं दमः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४१.७ ॥
การให้ทาน การศึกษา การบูชายัญ ตบะ ความละอาย ความซื่อตรง และการข่มใจ ด้วยสิ่งเหล่านี้ รัศมีย่อมเจริญขึ้น และบาปย่อมถูกชะล้างไป
12.241.8
धूतपाप्मा च मेधावी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४१.८ ॥
ผู้ที่บาปถูกสลัดออกไปแล้ว มีปัญญา ฉันอาหารน้อย และชนะอินทรีย์ เมื่อควบคุมกามและโทสะได้แล้ว พึงมุ่งสู่สถานะของพรหมัน
12.241.9
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ।
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसां चाधर्मसंहिताम् ॥ १२.२४१.९ ॥
พึงบูชาไฟและพราหมณ์ และกราบไหว้เทวดา พึงเว้นวาจาหยาบคาย และความรุนแรงที่ประกอบด้วยความอธรรม
12.241.10
एषा पूर्वतरा वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानागमेन कर्माणि कुर्वन्कर्मसु सिद्ध्यति ॥ १२.२४१.१० ॥
นี่คือแนวปฏิบัติแต่ก่อนที่กำหนดไว้สำหรับพราหมณ์ เมื่อประกอบกรรมด้วยความรู้และตามประเพณี ย่อมบรรลุความสำเร็จในกรรมทั้งหลาย
12.241.11
पञ्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम् ।
मन्युपङ्कामनाधृष्यां नदीं तरति बुद्धिमान् ॥ १२.२४१.११ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมข้ามแม่น้ำอันน่าสะพรึงกลัว มีอินทรีย์ทั้งห้าเป็นน้ำ มีความโลภเป็นฝั่ง มีความโกรธเป็นโคลน ข้ามได้ยากยิ่ง และไม่อาจถูกโจมตีได้
12.241.12
कालमभ्युद्यतं पश्येन्नित्यमत्यन्तमोहनम् ॥ १२.२४१.१२ ॥
พึงมองกาลเวลาที่กำลังโหมเข้ามาอยู่เสมอ ซึ่งทำให้หลงใหลอย่างยิ่ง
12.241.13
महता विधिदृष्टेन बलिनाऽप्रतिघातिना ।
स्वभावस्रोतसा वृत्तमुह्यते सततं जगत् ॥ १२.२४१.१३ ॥
โลกถูกพัดพาไปอย่างต่อเนื่องด้วยกระแสธรรมชาติอันยิ่งใหญ่ ซึ่งเห็นได้จากโชคชะตาที่กำหนดไว้ ยิ่งใหญ่และไม่อาจต้านทานได้
12.241.14
कालोदकेन महता वर्षावर्तेन संततम् ।
मासोर्मिणर्तुवेगेन पक्षोलपतृणेन च ॥ १२.२४१.१४ ॥
ด้วยน้ำอันกว้างใหญ่ของกาลเวลา ด้วยวังน้ำวนแห่งฝนที่ไม่หยุดหย่อน ด้วยคลื่นแห่งเดือน ด้วยกำลังแห่งฤดูกาล และด้วยปักษ์ทั้งหลายดุจกอและหญ้า
12.241.15
निमेषोन्मेषफेनेन अहोरात्रजवेन च ।
कामग्राहेण घोरेण वेदयज्ञप्लवेन च ॥ १२.२४१.१५ ॥
ด้วยฟองแห่งการกะพริบและลืมตา ด้วยความเร็วของกลางวันและกลางคืน ด้วยจระเข้ร้ายคือกาม และด้วยแพคือพระเวทและยัญ
12.241.16
धर्मद्वीपेन भूतानां चार्थकामरवेण च ।
ऋतवाङ्मोक्षतीरेण विहिंसातरुवाहिना ॥ १२.२४१.१६ ॥
ด้วยเกาะแห่งธรรมสำหรับสรรพสัตว์ ด้วยเสียงคำรามแห่งทรัพย์และกาม ด้วยฝั่งแห่งการหลุดพ้นและวาจาสัตย์ และด้วยแม่น้ำที่พัดพาต้นไม้แห่งการเบียดเบียนไป
12.241.17
युगह्रदौघमध्येन ब्रह्मप्रायभवेन च ।
धात्रा सृष्टानि भूतानि कृष्यन्ते यमसादनम् ॥ १२.२४१.१७ ॥
ท่ามกลางกระแสน้ำวนแห่งทะเลสาบยุค ด้วยแหล่งกำเนิดเกือบเป็นพรหมัน สรรพสัตว์ที่พระธาตุทรงสร้างขึ้นถูกลากไปสู่ที่อยู่ของพระยม
12.241.18
एतत्प्रज्ञामयैर्धीरा निस्तरन्ति मनीषिणः ।
प्लवैरप्लववन्तो हि किं करिष्यन्त्यचेतसः ॥ १२.२४१.१८ ॥
ด้วยแพที่ทำจากปัญญานี้ ผู้มั่นคงและผู้มีความคิดย่อมข้ามฝั่งได้ ส่วนผู้ไร้แพและผู้ไร้สติ จะทำอะไรได้เล่า
12.241.19
उपपन्नं हि यत्प्राज्ञो निस्तरेन्नेतरो जनः ।
दूरतो गुणदोषौ हि प्राज्ञः सर्वत्र पश्यति ॥ १२.२४१.१९ ॥
สมควรแล้วที่ผู้มีปัญญาจะข้ามฝั่งได้ มิใช่บุคคลอื่น เพราะผู้มีปัญญาย่อมเห็นคุณและโทษจากที่ไกลได้ทุกแห่ง
12.241.20
संशयात्तु स कामात्मा चलचित्तोऽल्पचेतनः ।
अप्राज्ञो न तरत्येनं यो ह्यास्ते न स गच्छति ॥ १२.२४१.२० ॥
ผู้ไร้ปัญญา ถูกกามขับเคลื่อน มีใจไม่มั่นคง มีความรู้น้อย และเต็มไปด้วยความสงสัย ย่อมข้ามสิ่งนี้ไปไม่ได้ ผู้ที่นั่งอยู่กับที่ย่อมไม่ก้าวไปข้างหน้า
12.241.21
अप्लवो हि महादोषं मुह्यमानो न गच्छति ।
कामग्राहगृहीतस्य ज्ञानमप्यस्य न प्लवः ॥ १२.२४१.२१ ॥
คนที่ไม่มีแพข้ามน้ำ เมื่อหลงอยู่ในความผิดใหญ่ย่อมไปไม่ถึงไหน เพราะผู้ที่ถูกจระเข้แห่งกามฉุดไว้ แม้ความรู้ของเขาก็ไม่เป็นแพ
12.241.22
तस्मादुन्मज्जनस्यार्थे प्रयतेत विचक्षणः ।
एतदुन्मज्जनं तस्य यदयं ब्राह्मणो भवेत् ॥ १२.२४१.२२ ॥
ฉะนั้น ผู้มีปัญญาพึงพยายามเพื่อจะลอยขึ้นพ้น การลอยขึ้นพ้นของเขาคือการที่เขาจะกลายเป็นพราหมณ์
12.241.23
त्र्यवदाते कुले जातस्त्रिसंदेहस्त्रिकर्मकृत् ।
तस्मादुन्मज्जनं तिष्ठेत्प्रज्ञया निस्तरेद्यथा ॥ १२.२४१.२३ ॥
ผู้เกิดในตระกูลที่บริสุทธิ์สามประการ ปราศจากความสงสัยสามประการ และประกอบกรรมสามประการ ฉะนั้น เมื่อลอยขึ้นพ้นแล้ว เขาพึงตั้งมั่นอยู่ เพื่อจะข้ามไปได้ด้วยปัญญา
12.241.24
संस्कृतस्य हि दान्तस्य नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञस्यानन्तरा सिद्धिरिह लोके परत्र च ॥ १२.२४१.२४ ॥
สำหรับผู้มีปัญญาที่ขัดเกลาแล้ว ข่มตน มั่นคง และควบคุมจิตได้ ความสำเร็จย่อมมาทันที ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
12.241.25
वर्तेत तेषु गृहवानक्रुध्यन्ननसूयकः ।
पञ्चभिः सततं यज्ञैर्विघसाशी यजेत च ॥ १२.२४१.२५ ॥
คฤหัสถ์พึงอยู่ท่ามกลางคนเหล่านั้น ไม่โกรธ ปราศจากความอิจฉาริษยา พึงบูชายัญห้าประการอยู่เป็นนิตย์ และกินสิ่งที่เหลือจากการบูชายัญ
12.241.26
सतां धर्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंरोधेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेदगर्हिताम् ॥ १२.२४१.२६ ॥
เขาพึงดำเนินชีวิตตามธรรมของผู้ดี ประกอบพิธีกรรมดังที่ผู้รู้ปฏิบัติ และไม่ขัดขวางโลก แสวงหาการดำรงชีพที่ไม่ถูกตำหนิ
12.241.27
श्रुतविज्ञानतत्त्वज्ञः शिष्टाचारविचक्षणः ।
स्वधर्मेण क्रियावांश्च कर्मणा सोऽप्यसंकरः ॥ १२.२४१.२७ ॥
ผู้รู้แจ้งความจริงแห่งการเรียนรู้และความเข้าใจ ชำนาญในความประพฤติของผู้รู้ ขวนขวายในพิธีกรรมตามธรรมของตน แม้ผู้นั้นก็ไม่ปะปนกัน
12.241.28
क्रियावाञ्श्रद्दधानो कहि दान्तः प्रायोऽनसूयकः ।
धमार्धर्मविशेषज्ञः सर्वं तरति दुस्तरम् ॥ १२.२४१.२८ ॥
ผู้ที่ลงมือกระทำ มีศรัทธา ข่มตน ส่วนมากปราศจากความอิจฉาริษยา และรู้ความต่างระหว่างธรรมกับอธรรม ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นทุกสิ่งที่ข้ามได้ยาก
12.241.29
धृतिमानप्रमत्तश्च दान्तो धर्मविदात्मवान् ।
वीतहर्षमदक्रोधो ब्राह्मणो नावसीदति ॥ १२.२४१.२९ ॥
พราหมณ์ผู้มั่นคง ไม่ประมาท ข่มตน รู้ธรรม มีสติควบคุมตน ปราศจากความยินดี ความเมาหยิ่ง และความโกรธ ย่อมไม่จมลง
12.241.30
एषा पुरातनी वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते ।
ज्ञानवृद्ध्यैव कर्माणि कुर्वन्सर्वत्र सिध्यति ॥ १२.२४१.३० ॥
นี่คือวิถีชีวิตแต่โบราณที่กำหนดไว้สำหรับพราหมณ์ ผู้ทำกรรมด้วยการเจริญขึ้นแห่งความรู้เท่านั้น ย่อมประสบความสำเร็จในทุกที่
12.241.31
अधर्मं धर्मकामो हि करोति ह्यविचक्षणः ।
धर्मं वा धर्मसंकाशं शोचन्निव करोति सः ॥ १२.२४१.३१ ॥
ผู้ไร้ปัญญาแม้ปรารถนาธรรม ก็ย่อมกระทำอธรรม หรือไม่ก็ทำสิ่งที่คล้ายธรรม ราวกับคนที่กำลังโศกเศร้า
12.241.32
धर्मं करोमीति करोत्यधर्म ।
मधर्मकामश्च करोति धर्मम्।
उभे बालः कर्मणी न प्रजानम् ।
संजायते म्रियते चापि देही ॥ १२.२४१.३२ ॥
ผู้กล่าวว่า ‘ข้าทำธรรม’ กลับทำอธรรม ผู้ปรารถนาอธรรมกลับทำธรรม คนโง่ไม่รู้ทั้งสองกรรมนี้ ผู้มีร่างกายย่อมเกิดขึ้นและตายไป