マハーバーラタ · 章 12.245
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.245.1
इत्युक्तोऽभिप्रशस्यैतत्परमर्षेस्तु शासनम् ।
मोक्षधर्मार्थसंयुक्तमिदं प्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ १२.२४५.१ ॥
このように語られ、至高の聖仙のこの教えを称賛して、解脱・法・富に関わるこれを尋ね始めた。
12.245.2
प्रजावाञ्श्रोत्रियो यज्वा कृतप्रज्ञोऽनसूयकः ।
अनागतमनैतिह्यं कथं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १२.२४५.२ ॥
子孫があり、ヴェーダに通じ、祭祀を行い、成熟した智慧を持ち、妬みのない人は、まだ来ておらず伝承に基づかないブラフマンをどのように得るのか。
12.245.3
तपसा ब्रह्मचर्येण सर्वत्यागेन मेधया ।
साङ्ख्ये वा यदि वा योग एतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १२.२४५.३ ॥
苦行、梵行、一切の放棄、あるいは叡智によって、サーンキヤかヨーガによって——このことを問われたのだから、私に語ってください。
12.245.4
मनसश्चेन्द्रियाणां च यथैकाग्र्यमवाप्यते ।
येनोपायेन पुरुषैस्तत्त्वं व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२४५.४ ॥
心と感覚の一点集中はどのような方法で得られ、人は真理をどの方法で説明しうるのか。それをあなたは説き明かすべきです。
12.245.5
नान्यत्र विद्यातपसोर्नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ।
नान्यत्र लोभसंत्यागात्सिद्धिं विन्दति कश्चन ॥ १२.२४५.५ ॥
知識と苦行によらず、感覚の制御によらず、貪欲を捨てることによらず、誰も成就を得ることはない。
12.245.6
महाभूतानि सर्वाणि पूर्वसृष्टिः स्वयंभुवः ।
भूयिष्ठं प्राणभृत्काये निविष्टानि शरीरिषु ॥ १२.२४५.६ ॥
あらゆる大元素は、自存者の最初の創造であり、大部分が有身の生き物、生きとし生けるものの身体に入っている。
12.245.7
भूमेर्देहो जलास्त्रोतो ज्योतिषश्चक्षुषी स्मृते ।
प्राणापानाश्रयो वायुः स्वेष्वाकाशं शरीरिणाम् ॥ १२.२४५.७ ॥
身体は大地に属し、水の流れはその河道である。両眼は光に属すると伝えられる。風は気息と下行気の支えであり、有身の衆生においては虚空がそれぞれの場所に宿る。
12.245.8
क्रान्ते विष्णुर्बले शक्रः कोष्ठेऽग्निर्भोक्तुमिच्छति ।
कर्णयोः प्रदिशः श्रोत्रे जिह्वायां वाक् सरस्वती ॥ १२.२४५.८ ॥
歩みにはヴィシュヌ、力にはインドラ、腹には食べたいと望む火アグニがいる。耳には方角があり、聴覚には方角がある。舌には言葉、サラスヴァティーがある。
12.245.9
कर्णौ त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी ।
दश तानीन्द्रियोक्तानि द्वाराण्याहारसिद्धये ॥ १२.२४५.९ ॥
二つの耳、皮膚、二つの目、舌、そして第五に鼻。この十が感官と説かれ、摂取を成就する門である。
12.245.10
शब्दः स्पर्शस्तथा रूपं रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
इन्द्रियाणि पृथक्स्वार्थान्मनसा दर्शयन्त्युत ॥ १२.२४५.१० ॥
音、触、同様に色、味、そして第五に香。感官はそれぞれの対象を、心を通して別々に示す。
12.245.11
इन्द्रियाणि मनो युङ्क्ते वश्यान्यन्तेव वाजिनः ।
मनश्चापि सदा भुक्ते भूतात्मा हृदयाश्रितः ॥ १२.२४५.११ ॥
心は、よく馴らされた馬を繋ぐように感官を繋ぐ。そして心に宿る衆生の我は、常に享受する。
12.245.12
इन्द्रियाणां तथैवैषां सर्वेषामीश्वरं मनः ।
नियमे च विसर्गे च भूतात्मा मानसस्तथा ॥ १२.२४५.१२ ॥
感官の、またこれらすべての主は心である。抑制においても放出においても、衆生の我は心に属する。同様である。
12.245.13
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च स्वभावश्चेतना मनः ।
प्राणापानौ च जीवश्च नित्यं देहेषु देहिनाम् ॥ १२.२४५.१३ ॥
諸根、諸根の対象、本性、意識、意、息と下気、そして生命我——これらは常に身を持つ者の身体の中にある。
12.245.14
आश्रयो नास्ति सत्वस्य गुणः सत्त्वस्य चेतना ।
सत्वं हि तेजः सृजति न गुणान्वै कथंचन ॥ १२.२४५.१४ ॥
サットヴァには支えがない。意識はサットヴァの性質である。サットヴァは確かに光を生じるが、諸性質を決して生じるのではない。
12.245.15
एवं सप्तदशं देहे वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
मनीषीमनसा विप्रः पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२४५.१५ ॥
このように、身体の中で十七番目のもの（我）は十六の性質に包まれている。賢明なバラモンは心によって、自己の内に自己を見る。
12.245.16
न ह्ययं चक्षुषा दृश्यो न च सर्वैरपीन्द्रियैः ।
मनसा दीपभूतेन महानात्मा प्रकाशते ॥ १२.२४५.१६ ॥
この自己は眼によっても、すべての諸根によっても見られない。灯火となった心によって、偉大な自己が輝き現れる。
12.245.17
अशब्दस्पर्शरूपं तदरसागन्धमव्ययम् ।
अशरीरं शरीरेषु निरीक्षते निरिन्द्रियम् ॥ १२.२४५.१७ ॥
その自己は音・触・色・味・香を欠き、不変である。身体の中にあって無身・無根のまま観照する。
12.245.18
अव्यक्तं सर्वदेहेषु मर्त्येष्वमृतमाहितम् ।
योऽनुपश्यति स प्रेत्य कल्पते ब्रह्मभूयसे ॥ १२.२४५.१८ ॥
あらゆる身体と死すべき者の中に据えられた、顕れざる不死を見る者は、死後にブラフマンの境地にふさわしくなる。
12.245.19
विद्याभिजनसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ १२.२४५.१९ ॥
学識と高貴な出自を備えたバラモンも、牛も、象も、犬も、チャーンダーラも、賢者は等しく見る。
12.245.20
स हि सर्वेषु भूतेषु जङ्गमेषु ध्रुवेषु च ।
वसत्येको महानात्मा येन सर्वमिदं ततम् ॥ १२.२४५.२० ॥
その唯一の偉大な自己は、一切の存在に、動くものにも動かぬものにも宿る。これら全ては彼によって満ちている。
12.245.21
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
यदा पश्यति भूतात्मा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.२४५.२१ ॥
存在の自己が一切の存在の中に自己を見、自己の中に一切の存在を見るとき、その時彼はブラフマンと一つになる。
12.245.22
यावानात्मनि मे ह्यात्मा तावानात्मा परात्मनि ।
य एवं सततं वेद सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १२.२४५.२२ ॥
私の中の自己がどれほど大きくても、至高の自己の中の自己も同じほど大きい。このように常に知る者は、不死に至る資格を得る。
12.245.23
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतहितस्य च ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति अपदस्य पदैषिणः ॥ १२.२४५.२३ ॥
一切の存在の自己となり、一切の存在の幸福である者、居場所なき者の道において、居場所を求める神々さえも迷う。
12.245.24
शकुन्तानामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके ।
यथा गतिर्न दृश्येत तथा ज्ञानविदां गतिः ॥ १२.२४५.२४ ॥
空の鳥の道、水の中の魚の道が見えないように、知る者たちの道もまた見えない。
12.245.25
कालः पचति भूतानि सर्वाण्येवात्मनाऽऽत्मनि ।
यस्मिंस्तु पच्यते कालस्तं वेदेह न कश्चन ॥ १२.२४५.२५ ॥
時は自ら、自らの内にあって、あらゆる存在を煮る。ヴィデーハよ、時そのものが煮られるその者を、誰も知らない。
12.245.26
न स ऊर्ध्वं न तिर्यक्च नाधश्चरति यः पुनः ।
न मध्ये प्रतिगृह्णीते नैव किंचित्कुतश्चन ॥ १२.२४५.२६ ॥
彼は上にも横にも下にも動かない。中においても何かを受け取ることはなく、どこからも何かを得ることはない。
12.245.27
सर्वेऽन्तस्था इमे लोका बाह्यमेषां न किंचन ।
यः सहस्र समा गच्छेद्यथा बाणो गुणच्युतः ॥ १२.२४५.२७ ॥
これらの世界はすべて彼の内にあり、その外には何もない。弓の弦を離れた矢のように、千年を進む者であっても。
12.245.28
नैवान्तं कारणस्येयाद्यद्यपि स्यान्मनोजवः ।
तस्मात्सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरं नास्ति स्थूलतरं ततः ॥ १२.२४५.२८ ॥
心のように速い者であっても、原因の果てに至ることはない。ゆえに、微細なものより微細なものはなく、それより粗大なものもない。
12.245.29
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृरत्य तिष्ठति ॥ १२.२४५.२९ ॥
それはあらゆる所に手と足を持ち、あらゆる所に目と頭と顔を持つ。世界のあらゆる所に耳を持ち、すべてを覆って立っている。
12.245.30
तदेवाणोरणुतरं तन्महद्भ्यो महत्तरम् ।
तदन्तः सर्वभूतानां ध्रुवं तिष्ठन्न दृश्यते ॥ १२.२४५.३० ॥
それは原子よりも微小であり、偉大なものよりも偉大である。すべての存在の内に堅固に立っているが、見えない。
12.245.31
अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावोऽयमात्मनः ।
क्षरः सर्वेषु भूतेषु दिवि ह्यमृतमक्षरम् ॥ १२.२४५.३१ ॥
不滅なるものと滅するもの、これが自己の二重の性質である。すべての存在において滅するもの、天において不死の不滅なるもの。
12.245.32
नवद्वारं पुरं गत्वा हंसो हि नियतो वशी ।
ईशः सर्वस्य भूतस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ १२.२४५.३२ ॥
九つの門をもつ都市に入った白鳥は、抑制され自己を制する者として、動くものと動かざるもの全てのあるじである。
12.245.33
हानिभङ्गविकल्पानां नवानां संचयेन च ।
शरीराणामजस्याहुर्हंसत्वं पारदर्शिनः ॥ १२.२४५.३३ ॥
喪失、破壊、その多様な変化、そして九つの身体の蓄積によって、見通す人々は、不生なるものの白鳥性を語る。
12.245.34
हंसोक्तं चाक्षरं चैव कूटस्थं यत्तदक्षरम् ।
तद्विद्वानक्षरं प्राप्य जहाति प्राणजन्मनी ॥ १२.२४५.३४ ॥
白鳥の語った不滅なるもの、そして不動不変の不滅なるもの、それがそれである。その不滅を得た智者は、気息と生の誕生を捨て去る。