ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.247
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.247.1
यदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च ।
कां दिशं विद्यया यान्ति कां च गच्छन्ति कर्मणा ॥ १२.२४७.१ ॥
ବେଦବଚନ 'କର୍ମ କର, କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କର' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ? ଜ୍ଞାନରେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କର୍ମରେ କ'ଣ ପାଆନ୍ତି?
12.247.2
एतद्वै श्रोतुमिच्छामि तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ।
एतच्चान्योन्यवैरूप्ये वर्तेते प्रतिकूलतः ॥ १२.२४७.२ ॥
ଏହା ହିଁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତାହା ଆପଣ ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ। ଏହି ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ହୋଇ ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି।
12.247.3
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं पराशरसुतः सुतम् ।
कर्मविद्यामयावेतौ व्याख्यास्यामि क्षराक्षरौ ॥ १२.२४७.३ ॥
ଏହିପରି ପଚରାଗଲେ ପରାଶରପୁତ୍ର ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'କର୍ମ ଓ ବିଦ୍ୟାମୟ ଏହି ଦୁଇଟି, କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର, ମୁଁ ବୁଝାଇବି।'
12.247.4
यां दिशं विद्यया यान्ति यां च गच्छन्ति कर्मणा ।
शृणुष्वैकमना वत्स गह्वरं ह्येतदन्तरम् ॥ १२.२४७.४ ॥
ଜ୍ଞାନରେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କର୍ମରେ କ'ଣ ପାଆନ୍ତି, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ, ବତ୍ସ; ଏହା ହିଁ ଦୁଇଟିର ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ବ୍ୟବଧାନ।
12.247.5
अस्ति धर्म इति ह्युक्त्वा नास्तीत्यत्रैव यो वदेत् ।
तस्य पक्षस्य सदृशमिदं मम भवेदथ ॥ १२.२४७.५ ॥
'ଧର୍ମ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଏଠାରେ ହିଁ 'ନାହିଁ' ବୋଲି ଯେ କହେ, ତାର ପକ୍ଷ ପରି ଏହା ମୋ କଥନ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯିବ।
12.247.6
द्वाविमावथ पन्थानौ यत्र वेदाः प्रतिष्ठिताः ।
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो निवृत्तौ च व्यवस्थितः ॥ १२.२४७.६ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଦୁଇଟି ପଥ, ଯେଉଁଥିରେ ବେଦସମୂହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ: ପ୍ରବୃତ୍ତି-ଲକ୍ଷଣ ଧର୍ମ, ଏବଂ ନିବୃତ୍ତିରେ ସ୍ଥିତ ଧର୍ମ।
12.247.7
कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया तु प्रमुच्यते ।
तस्मात्कर्म न कुर्वन्ति यतयः पारदर्शिनः ॥ १२.२४७.७ ॥
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ବନ୍ଧନ ପାଏ, ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ ପାରଦର୍ଶୀ ଯତିମାନେ କର୍ମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.247.8
कर्मणा जायते प्रेत्य मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
विद्यया जायते नित्यमव्ययो ह्यक्षरात्मकः ॥ १२.२४७.८ ॥
କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଷୋଡ଼ଶ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଜୀବ ଜନ୍ମେ; ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ, ଅବ୍ୟୟ, ଅକ୍ଷରାତ୍ମକ ଜନ୍ମେ।
12.247.9
कर्म त्वेके प्रशंसन्ति स्वल्पबुद्धितया नराः ।
तेन ते देहजालानि रमयन्त उपासते ॥ १२.२४७.९ ॥
କିନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ହେତୁ କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନେ ଦେହଜାଲରେ ରମି ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପାସନା କରନ୍ତି।
12.247.10
ये स्म बुद्धिं परां प्राप्ता धमैर्नपुण्यदर्शिनः ।
न ते कर्म प्रशंसन्ति कूपं नद्यां पिबन्निव ॥ १२.२४७.१० ॥
ଯେଉଁମାନେ ପରମ ବୁଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟଦର୍ଶୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ — ନଦୀରେ ରହି କୂଅର ଜଳ ପିଉଥିବା ଲୋକ ପରି।
12.247.11
कर्मणः फलमाप्नोति सुखदुःखे भवाभवौ ।
विद्यया तदवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १२.२४७.११ ॥
କର୍ମର ଫଳରେ ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଓ ଭବ-ଅଭବ ମିଳେ। ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାହା ପାଏ; ସେଠାକୁ ଗଲେ ସେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।
12.247.12
यत्र गत्वा न म्रियते यत्र गत्वा न जायते ।
न जीर्यते यत्र गत्वा यत्र गत्वा न वर्धते ॥ १२.२४७.१२ ॥
ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ଜୀର୍ଣ୍ଣତା ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।
12.247.13
यत्र तद्ब्रह्म परममव्यक्तमचलं ध्रवम् ।
अव्याहतमनायासममृतं चावियोगि च ॥ १२.२४७.१३ ॥
ଯେଉଁଠି ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଚଳ, ଧ୍ରୁବ, ଅବ୍ୟାହତ, ଅନାୟାସ, ଅମୃତ ଓ ଅବିଯୋଗୀ।
12.247.14
द्वन्द्वैर्न यत्र बाध्यन्ते मानसेन च कर्मणा ।
समाः सर्वत्र मैत्राश्च सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४७.१४ ॥
ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ମନ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ହୁଏ ନାହିଁ — ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବତ୍ର ସମଭାବୀ, ମୈତ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ।
12.247.15
विद्यामयोऽन्यः पुरुषस्तात कर्ममयोऽपरः ।
विद्धि चन्द्रमसं दर्शे सूक्ष्मया कलया स्थितम्।
विद्यामयं तं पुरुषं नित्यं ज्ञानगुणात्मकम् ॥ १२.२४७.१५ ॥
ହେ ତାତ, ଜଣେ ପୁରୁଷ ବିଦ୍ୟାମୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣେ କର୍ମମୟ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳାରେ ସ୍ଥିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣ। ସେହି ନିତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନଗୁଣାତ୍ମକ, ବିଦ୍ୟାମୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣ।
12.247.16
तदेतदृषिणा प्रोक्तं विस्तरेणानुमीयते ।
नवं तु शशिनं दृष्ट्वा वक्रतन्तुमिवाम्बरे ॥ १२.२४७.१६ ॥
ଏହା ଋଷି ବିସ୍ତାରରେ କହିଛନ୍ତି; ଆକାଶରେ ନୂଆ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖି ବାଙ୍କା ସୂତା ଅନୁମାନ କରିବା ପରି ଏହା ଅନୁମିତ ହୁଏ।
12.247.17
एकादशविकारात्मा कलासंभारसंभृतः ।
मृर्तिमानिति तं विद्धि तात कर्म गुणात्मकम् ॥ १२.२४७.१७ ॥
ଏକାଦଶ ବିକାର ଯାହାର ଆତ୍ମା, କଳାସମୂହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯିଏ — ତାହାକୁ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଜାଣ; ହେ ତାତ, ତାହାକୁ କର୍ମଗୁଣାତ୍ମକ ଜାଣ।
12.247.18
तस्मिन्यः संस्थितो ह्यग्निर्नित्यंस्थाल्यामिवाहितः ।
आत्मानं तं विजानीहि नित्यं त्यागजितात्मकं ॥ १२.२४७.१८ ॥
ତା'ଭିତରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସଦା ସ୍ଥିତ, ଯେପରି ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି — ତାହାକୁ ଆତ୍ମା ଜାଣ; ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ, ତ୍ୟାଗରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ସ୍ୱରୂପ ଜାଣ।
12.247.19
देवो यः संश्रितस्तस्मिन्नब्विन्दुरिव पुष्करे ।
क्षेत्रज्ञं तं विजानीयान्नित्यं योगजितात्मकम् ॥ १२.२४७.१९ ॥
ଯେଉଁ ଦେବ ତା ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରିତ, ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପରି, ତାକୁ ସଦା ଯୋଗରେ ଜିତା ସ୍ୱଭାବର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
12.247.20
तमोरजश्च सत्त्वं च विद्धि जीवगुणात्मकम् ।
जीवमात्मगुणं विद्यादात्मानं प…नः ॥ १२.२४७.२० ॥
ତମ, ରଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଜୀବଗୁଣାତ୍ମକ ବୋଲି ଜାଣ। ଜୀବକୁ ଆତ୍ମଗୁଣ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଆତ୍ମାକୁ …ନ।
12.247.21
अचेतनं जीवगुणं वदन्ति ।
स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम्
ततः परं क्षेत्रविदो वदन्ति ।
प्राकल्पयद्यो भुवनानि सप्त ॥ १२.२४७.२१ ॥
ଅଚେତନକୁ ଜୀବଗୁଣ କୁହନ୍ତି। ସେ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଏ। ତା'ଠାରୁ ପର କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ କୁହନ୍ତି, ଯିଏ ସପ୍ତ ଭୁବନ ରଚିଲେ।