มหาภารตะ · อัธยายะ 12.247
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.247.1
यदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च ।
कां दिशं विद्यया यान्ति कां च गच्छन्ति कर्मणा ॥ १२.२४७.१ ॥
คำสอนของพระเวทที่ว่า “จงกระทำกรรม” และ “จงละกรรม” หมายความว่าอย่างไร ผู้ที่ไปด้วยความรู้จะไปสู่ทิศใด และผู้ที่ไปด้วยกรรมจะไปถึงสิ่งใด
12.247.2
एतद्वै श्रोतुमिच्छामि तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ।
एतच्चान्योन्यवैरूप्ये वर्तेते प्रतिकूलतः ॥ १२.२४७.२ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้จริง ๆ ขอท่านโปรดอธิบายแก่ข้าพเจ้าเถิด ทั้งสองสิ่งนี้ขัดแย้งกันเอง ต่างฝ่ายต่างสวนทางกัน
12.247.3
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं पराशरसुतः सुतम् ।
कर्मविद्यामयावेतौ व्याख्यास्यामि क्षराक्षरौ ॥ १२.२४७.३ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น บุตรของปราศระจึงตอบแก่บุตรของตนว่า “ทั้งสองสิ่งนี้ที่ประกอบด้วยกรรมและความรู้ คือสิ่งที่เสื่อมสลายและสิ่งที่ไม่เสื่อมสลาย เราจะอธิบายให้ฟัง”
12.247.4
यां दिशं विद्यया यान्ति यां च गच्छन्ति कर्मणा ।
शृणुष्वैकमना वत्स गह्वरं ह्येतदन्तरम् ॥ १२.२४७.४ ॥
ลูกรัก จงตั้งใจฟังเถิด ทิศที่ไปถึงด้วยความรู้ และสิ่งที่ไปถึงด้วยกรรม ระหว่างสองสิ่งนี้มีเหวลึกคั่นอยู่
12.247.5
अस्ति धर्म इति ह्युक्त्वा नास्तीत्यत्रैव यो वदेत् ।
तस्य पक्षस्य सदृशमिदं मम भवेदथ ॥ १२.२४७.५ ॥
ผู้ใดกล่าวว่า “มีธรรม” แล้วก็กล่าวต่อตรงนี้ว่า “ไม่มีธรรม” คำกล่าวของเราในบัดนี้ก็จะเหมือนจุดยืนของผู้นั้น
12.247.6
द्वाविमावथ पन्थानौ यत्र वेदाः प्रतिष्ठिताः ।
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो निवृत्तौ च व्यवस्थितः ॥ १२.२४७.६ ॥
ยังมีทางสองสายที่พระเวทตั้งมั่นอยู่ ได้แก่ธรรมที่มีลักษณะแห่งการดำเนินไป (ปรวฤตติ) และธรรมที่ตั้งมั่นในการหันออก (นิวฤตติ)
12.247.7
कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया तु प्रमुच्यते ।
तस्मात्कर्म न कुर्वन्ति यतयः पारदर्शिनः ॥ १२.२४७.७ ॥
สัตว์ที่มีชีวิตย่อมถูกผูกมัดด้วยกรรม และพ้นจากการผูกมัดด้วยความรู้ เพราะเหตุนี้ นักพรตผู้มองเห็นฝั่งโน้นจึงไม่กระทำกรรม
12.247.8
कर्मणा जायते प्रेत्य मूर्तिमान्षोडशात्मकः ।
विद्यया जायते नित्यमव्ययो ह्यक्षरात्मकः ॥ १२.२४७.८ ॥
เมื่อตายไปแล้ว ด้วยกรรม สิ่งที่มีร่างซึ่งประกอบด้วยสิบหกส่วนย่อมเกิดขึ้น ด้วยความรู้ ผู้ที่เที่ยงแท้ไม่เสื่อมสลาย มีธรรมชาติเป็นอักษรอันไม่เสื่อม ย่อมเกิดขึ้น
12.247.9
कर्म त्वेके प्रशंसन्ति स्वल्पबुद्धितया नराः ।
तेन ते देहजालानि रमयन्त उपासते ॥ १२.२४७.९ ॥
แต่บางคนที่มีปัญญาน้อยย่อมสรรเสริญกรรม เพราะเหตุนั้น เขาเหล่านั้นจึงยินดีในข่ายแห่งร่างกาย และบูชาสิ่งเหล่านั้น
12.247.10
ये स्म बुद्धिं परां प्राप्ता धमैर्नपुण्यदर्शिनः ।
न ते कर्म प्रशंसन्ति कूपं नद्यां पिबन्निव ॥ १२.२४७.१० ॥
ผู้ที่บรรลุปัญญาอันสูงสุด ผู้ไม่เห็นบุญในธรรมทั้งหลาย ย่อมไม่สรรเสริญกรรม เปรียบเหมือนคนที่ดื่มน้ำจากบ่อขณะยืนอยู่ในแม่น้ำ
12.247.11
कर्मणः फलमाप्नोति सुखदुःखे भवाभवौ ।
विद्यया तदवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति ॥ १२.२४७.११ ॥
จากกรรมย่อมได้ผลคือสุขและทุกข์ ความมีและความไม่มี ส่วนจากความรู้ย่อมได้ภาวะนั้น ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วก็ไม่เศร้าโศก
12.247.12
यत्र गत्वा न म्रियते यत्र गत्वा न जायते ।
न जीर्यते यत्र गत्वा यत्र गत्वा न वर्धते ॥ १२.२४७.१२ ॥
ที่ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วย่อมไม่ตาย ที่ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วย่อมไม่เกิด ที่ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วย่อมไม่แก่ และที่ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วย่อมไม่เติบโต
12.247.13
यत्र तद्ब्रह्म परममव्यक्तमचलं ध्रवम् ।
अव्याहतमनायासममृतं चावियोगि च ॥ १२.२४७.१३ ॥
ที่ซึ่งพรหมันสูงสุดนั้นสถิตอยู่ ไม่ปรากฏ ไม่หวั่นไหว มั่นคง ไม่มีอุปสรรค ไม่ต้องใช้ความพยายาม เป็นอมฤต และไม่พลัดพรากจากกัน
12.247.14
द्वन्द्वैर्न यत्र बाध्यन्ते मानसेन च कर्मणा ।
समाः सर्वत्र मैत्राश्च सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४७.१४ ॥
ที่ซึ่งผู้ใดไม่ถูกคู่ตรงข้ามทั้งหลายบีบคั้น ทั้งด้วยใจและด้วยกรรม ผู้มีใจสม่ำเสมอทุกหนแห่ง เป็นมิตร และยินดีในประโยชน์ของสรรพสัตว์
12.247.15
विद्यामयोऽन्यः पुरुषस्तात कर्ममयोऽपरः ।
विद्धि चन्द्रमसं दर्शे सूक्ष्मया कलया स्थितम्।
विद्यामयं तं पुरुषं नित्यं ज्ञानगुणात्मकम् ॥ १२.२४७.१५ ॥
ลูกรัก บุรุษองค์หนึ่งประกอบด้วยความรู้ อีกองค์หนึ่งประกอบด้วยกรรม จงรู้จักดวงจันทร์ที่ปรากฏในวันเดือนดับ ซึ่งดำรงอยู่ด้วยส่วนเล็กละเอียด และจงรู้จักบุรุษผู้ประกอบด้วยความรู้นั้น ผู้เที่ยงแท้ มีธรรมชาติเป็นคุณแห่งปัญญา
12.247.16
तदेतदृषिणा प्रोक्तं विस्तरेणानुमीयते ।
नवं तु शशिनं दृष्ट्वा वक्रतन्तुमिवाम्बरे ॥ १२.२४७.१६ ॥
ข้อความนี้ฤๅษีได้กล่าวไว้โดยพิสดาร และพึงอนุมานได้ ดุจผู้เห็นพระจันทร์ใหม่บนท้องฟ้าแล้วอนุมานถึงด้ายที่คดโค้ง
12.247.17
एकादशविकारात्मा कलासंभारसंभृतः ।
मृर्तिमानिति तं विद्धि तात कर्म गुणात्मकम् ॥ १२.२४७.१७ ॥
จงรู้จักเขาว่าเป็นผู้มีร่าง มีตนเป็นการแปรปรวนสิบเอ็ดประการ เต็มด้วยการรวมตัวของส่วนต่าง ๆ ลูกรัก จงรู้จักเขาว่าเป็นผู้มีธรรมชาติเป็นคุณแห่งกรรม
12.247.18
तस्मिन्यः संस्थितो ह्यग्निर्नित्यंस्थाल्यामिवाहितः ।
आत्मानं तं विजानीहि नित्यं त्यागजितात्मकं ॥ १२.२४७.१८ ॥
อัคนีที่ดำรงอยู่ในนั้นเสมอ ราวกับวางอยู่ในหม้อ จงรู้ว่านั่นคืออาตมัน จงรู้ว่าอาตมันนั้นเที่ยงแท้ มีธรรมชาติที่ชนะได้ด้วยการสละ
12.247.19
देवो यः संश्रितस्तस्मिन्नब्विन्दुरिव पुष्करे ।
क्षेत्रज्ञं तं विजानीयान्नित्यं योगजितात्मकम् ॥ १२.२४७.१९ ॥
เทพผู้ที่อาศัยอยู่ในนั้น เหมือนหยดน้ำบนใบบัว พึงรู้ว่าเป็นผู้รู้แดนแห่งสนาม (เกษตรัชญะ) ผู้มีธรรมชาติที่ชนะได้ด้วยโยคะเสมอ
12.247.20
तमोरजश्च सत्त्वं च विद्धि जीवगुणात्मकम् ।
जीवमात्मगुणं विद्यादात्मानं प…नः ॥ १२.२४७.२० ॥
จงรู้ว่าตมัส รชัส และสัตตวะเป็นธรรมชาติของคุณแห่งชีวิต จงรู้ชีวาว่าเป็นคุณของอาตมัน และรู้อาตมันว่า…
12.247.21
अचेतनं जीवगुणं वदन्ति ।
स चेष्टते चेष्टयते च सर्वम्
ततः परं क्षेत्रविदो वदन्ति ।
प्राकल्पयद्यो भुवनानि सप्त ॥ १२.२४७.२१ ॥
ผู้รู้กล่าวว่าสิ่งที่ไร้จิตสำนึกเป็นคุณสมบัติของสิ่งมีชีวิต ส่วนพระองค์ทรงเคลื่อนไหวและทรงทำให้ทุกสิ่งเคลื่อนไหว เหนือกว่านั้นผู้รู้ในเรื่องเขตแดนกล่าวถึงพระองค์ผู้ทรงสร้างโลกทั้งเจ็ด