Mahābhārata · Adhyāya 12.251
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.251.1
वर्तमानस्तयेवात्र वानप्रस्थाश्रमे यथा ।
योक्तव्योऽऽत्मा कथं शक्त्या परं वै काङ्क्षता पदम् ॥ १२.२५१.१ ॥
Permaneciendo en el estadio de vida del morador del bosque, ¿cómo debe el que desea el estado supremo disciplinar el yo con su propia fuerza?
12.251.2
प्राप्य संस्कारमेताभ्यामाश्रमाभ्यां ततः परम् ।
यत्कार्यं परमार्थार्थं तदिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२५१.२ ॥
Habiendo recibido la purificación por estos dos estadios de vida, escucha aquí con mente única lo que debe hacerse después por el bien supremo.
12.251.3
कषायं पाचयित्वाऽऽशु श्रेणिस्थानेषु च त्रिषु ।
प्रव्रजेच्च परं स्थानं पारिव्राज्यमनुत्तमम् ॥ १२.२५१.३ ॥
Habiendo madurado pronto el hábito color ocre, y pasando por los tres estadios ascendentes, debe partir hacia el estado supremo, la vida incomparable del errante renunciante.
12.251.4
यद्भवानेवमभ्यस्य वर्ततां श्रूयतां तथा ।
एक एव चरेद्धर्मं सिद्ध्यर्थमसहायवान् ॥ १२.२५१.४ ॥
Puesto que tú has practicado así y te conduces de esa manera, escucha: para alcanzar la perfección, uno debe recorrer el dharma solo, sin compañero.
12.251.5
एकश्चरतिः यः पश्यन्न जहाति न हीयते ।
अनग्निरनिकेतश्च ग्राममन्नार्थमाश्रयेत् ॥ १२.२५१.५ ॥
Quien vaga solo, viendo, no abandona ni se disminuye; sin fuego y sin hogar, debe acudir a una aldea por alimento.
12.251.6
अश्वस्तनविधाता स्यान्मुनिर्भावसमन्वितः ।
लघ्वाशी नियताहारः सकृदन्ननिषेविता ॥ १२.२५१.६ ॥
Sea un sabio dotado de disposición firme, que siga la regla de la comida de un solo día, que coma poco, con dieta moderada, y que tome alimento una sola vez.
12.251.7
णलं वृक्षमलानि कुचेलमसदृ… ।
उपक्षा सर्वभूतानामेतावद्भिक्षुलक्षणाम् ॥ १२.२५१.७ ॥
Un árbol, adornos desechados, una vestidura andrajosa… y la indiferencia hacia todos los seres: esta es la señal del mendicante.
12.251.8
यस्मिन्वाचा प्राविशन्ति कूपे प्राप्ताः शिलाइव ।
न वक्तारं पुनर्यान्ति स कैवल्याश्रमे वसेत् ॥ १२.२५१.८ ॥
Aquel en quien las palabras pronunciadas se hunden como piedras caídas en un pozo, sin volver jamás a quien habló — que habite en el ermitaño de la liberación.
12.251.9
नैव पश्येन्न शृणुयादवाच्यं जातु कस्यचित् ।
ब्राह्मणानां विशेषेण नैव ब्रूयात्कथंचन ॥ १२.२५१.९ ॥
Nunca debe ver ni escuchar lo que no debe decirse de nadie, y jamás debe pronunciarlo de ningún modo — menos aún sobre los brāhmaṇas.
12.251.10
बद्ब्राह्मणस्य कुशलं तदेव सततं वदेत् ।
तूष्णीमासीत निन्दायां कुर्वन्भैषज्यमात्मनः ॥ १२.२५१.१० ॥
Que hable siempre solo del bienestar del brāhmaṇa; si es censurado, que guarde silencio, haciendo de ello su propio remedio.
12.251.11
येन पूर्णमिवाकाशं भवत्येकेन सर्वदा ।
शून्यं येन जनाकीर्णं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.११ ॥
Aquel por quien el cielo siempre parece lleno, siendo él uno solo, y por quien un lugar atestado parece vacío — a él los dioses lo reconocen como brāhmaṇa.
12.251.12
येनकेन चिदाच्छन्नो येनकेनचिदाशितः ।
यत्र क्वचन शायी च तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१२ ॥
Aquel que se viste con lo que tiene a mano, come lo que consigue y duerme donde le toca — a él los dioses lo reconocen como brāhmaṇa.
12.251.13
अहेरिव गणाद्भीतः सन्मानान्मरणादिव ।
कुणपादिव च स्त्रीभ्यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१३ ॥
Aquel que teme como al de una serpiente, a la multitud, al honor, a la muerte, como a un cadáver, y a las mujeres: a él los dioses lo conocen como brahmán.
12.251.14
न कुद्ध्येन्न प्रहृष्येच्च मानितोऽमानितश्च यः ।
सर्वभूतेष्वभयदस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१४ ॥
Quien ni se enfada ni se alegra cuando es honrado o deshonrado, y da seguridad a todos los seres: a él los dioses lo conocen como brahmán.
12.251.15
नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम् ।
कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा ॥ १२.२५१.१५ ॥
No debe desear la muerte ni desear la vida; solo debe esperar el momento, como el siervo asalariado espera la orden de su amo.
12.251.16
अनभ्याहतचित्तः स्यादनभ्याहतवाग्भवेत् ।
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो निरमित्रस्य किं भयम् ॥ १२.२५१.१६ ॥
Su mente debe ser imperturbada y su palabra no debe herir; libre de todo pecado y sin enemigos, ¿qué temor podría tener?
12.251.17
अभयं सर्वभूतेभ्यो भूतानामभयं यतः ।
तस्य मोहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन ॥ १२.२५१.१७ ॥
Por él los seres tienen seguridad, y de él reciben seguridad los seres; para quien está libre de la ilusión no hay temor de ninguna parte.
12.251.18
यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम् ।
सर्वाण्येवापिलीयन्ते पदजातानि कौञ्जरे ॥ १२.२५१.१८ ॥
Como en la huella de un elefante quedan absorbidas todas las demás huellas de los seres que caminan, así todas ellas se funden en esa.
12.251.19
एवं सर्वमहिंसायां धर्मार्थमभिधीयते ।
अमृतः स नित्यं भवति यो हिंसां न प्रपद्यते ॥ १२.२५१.१९ ॥
Así, todo se declara en la no violencia por el bien del dharma. Quien no recurre a la violencia se vuelve inmortal para siempre.
12.251.20
अहिसंकः समः सत्यो धृतिमान्नियतेन्द्रियः ।
शरण्यः सर्वभूतानां गतिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १२.२५१.२० ॥
Quien es no violento, ecuánime, veraz, firme y de sentidos dominados, refugio de todos los seres, alcanza la meta suprema.
12.251.21
एवं प्रज्ञानतृप्तस्य निर्भयस्य निराशिषः ।
न मृत्युरतिगो भावः स मृत्युं नाधिगच्छति ॥ १२.२५१.२१ ॥
Para quien así está saciado de conocimiento, sin temor y libre de deseos, la muerte no es obstáculo; no encuentra la muerte.
12.251.22
विमुक्तं सर्वसङ्गेभ्यो मुनिमाकाशवत्स्थितम् ।
अस्वमेकचरं शान्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२२ ॥
A quien está libre de todo apego, permanece como el cielo, es un sabio sin posesiones, camina solo y en paz, los dioses lo conocen como brahmán.
12.251.23
जीवितं यस्य धर्मार्थं धर्मो हर्यर्थमेव च ।
अहोरात्राश्च पुण्यार्थं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२३ ॥
A quien su vida es para el dharma, su dharma es para Hari, y sus días y noches son para el mérito, los dioses lo conocen como brahmán.
12.251.24
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
निर्मुक्ते बन्धनैः सर्वैस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२४ ॥
A quien está libre de deseo de bendiciones, sin emprender acciones, sin reverencia ni alabanza, liberado de todas las ataduras, los dioses lo conocen como brahmán.
12.251.25
सर्वाणि भूतानि सुखे रमन्ते ।
सर्वाणि दुःखस्य भृशं त्रसन्ते।
तेषां भयोत्पादनजातखेदः ।
कुर्यान्न कर्माणि हि श्रद्दधानः ॥ १२.२५१.२५ ॥
Todos los seres se deleitan en la felicidad; todos temen en gran medida el sufrimiento. Quien les provoca miedo y causa aflicción no debe realizar tales acciones, siendo un hombre de fe.
12.251.26
दानं हि भूताभयदक्षिणायाः ।
सर्वाणि दानान्यधितिष्ठतीह।
तीक्ष्णां तनुं यः प्रथमं जहाति ।
सोऽनन्तमाप्नोत्यभयं प्रजाभ्यः ॥ १२.२५१.२६ ॥
En verdad, el don que incluye como honorario la libertad del temor para los seres es el fundamento de todos los dones aquí. Quien primero abandona el apego feroz al cuerpo alcanza para los seres un valor sin fin: la ausencia de miedo.
12.251.27
स दत्तमास्येन हविर्जुहोति ।
लोकस्य नाभिर्जगतः प्रतिष्ठा।
तस्याङ्गमङ्गानि कृताकृतं च ।
वैश्वानरः सर्वमिदं प्रपेदे ॥ १२.२५१.२७ ॥
Él ofrece lo que se da como oblación a través de la boca. Él es el ombligo del mundo, el fundamento del universo. Sus miembros, y todo lo hecho y lo no hecho, han entrado en Vaiśvānara, el fuego.
12.251.28
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं य ।
त्तस्मिन्प्राणानात्मयाजी जुहोति।
तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं ।
सर्वेषु लोकेषु सदैवतेषु ॥ १२.२५१.२८ ॥
En el corazón, que surge con la medida de un palmo, el que se sacrifica a sí mismo ofrece los alientos en él. Su Agnihotra, ofrecido permaneciendo en el ser, da fruto en todos los mundos, junto con los dioses.
12.251.29
देवं त्रिधातुं त्रिवृतं सुपर्ण ।
ये विद्युरग्र्यां परमात्मतां च।
ते सर्वलोकेषु महीयमाना ।
देवाः समर्था अमृतं वहन्ति ॥ १२.२५१.२९ ॥
Quienes conocen al dios establecido en tres elementos, el alado triple de tres partes, y su suprema condición de ser supremo, son honrados en todos los mundos. Como dioses capaces, llevan la inmortalidad.
12.251.30
वेदांश्च वेद्यं तु विधिं च कृत्स्न ।
मथो निरुक्तं परमार्थतां च।
सर्वं शरीरात्मनि यः प्रवेद ।
तस्य स्म देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.२५१.३० ॥
Aquel que conoce plenamente los Vedas, la norma que debe ser conocida, el nirukta completo, la verdad suprema y todo lo que hay en el cuerpo y en el ātman, es siempre deseado por los dioses.
12.251.31
भूमावसक्तं दिवि चाप्रमेयं ।
हिरण्मयं योऽण्डजमण्डमध्ये।
पतत्रिणं पक्षिणमन्तरिक्षे ।
यो वेद भोग्यात्मनि दीप्तरश्मिः ॥ १२.२५१.३१ ॥
Quien conoce a aquel que está apegado a la tierra e inmensurable en el cielo, dorado en medio de la esfera nacida del huevo, pájaro alado en el firmamento, de rayos radiantes, que habita en el ātman que ha de ser disfrutado.
12.251.32
आवर्तमानमजरं विवर्तनं ।
षण्णाभिकं द्वादशारं सुपर्व।
यस्येदमास्योपरि याति विश्वं ।
यत्कालचक्रं निहितं गुहायाम् ॥ १२.२५१.३२ ॥
La rueda del tiempo, que gira sin cesar, sin vejez, en constante cambio, de seis cubos y doce radios de hermosas junturas, sobre cuya boca avanza este universo, colocada en la caverna.
12.251.33
यः संप्रजानञ्जगतः शरीरं ।
सर्वान्स लोकानधिगच्छतीह।
तस्मिन्हितं तर्पयतीह देवां ।
स्ते वै तृप्तास्तर्पयन्त्यास्यमस्य ॥ १२.२५१.३३ ॥
Quien conoce plenamente el cuerpo del mundo alcanza aquí todos los mundos. Lo ofrecido en él satisface aquí a los dioses, y, satisfechos, ellos satisfacen su boca.
12.251.34
तेजोमयो नित्यमयः पुराणो ।
लोकाननन्तानभयानुपैति।
भूतानि यस्मान्न त्रसन्ते कदाचि ।
त्स भूतानां न त्रसते कदाचित् ॥ १२.२५१.३४ ॥
Radiante, eterno por naturaleza, antiguo, alcanza mundos infinitos y sin temor. Aquel de quien los seres nunca temen, nunca teme a los seres.
12.251.35
अगर्हणीयो न च गर्हतेऽन्या ।
न्स वै विप्रः परमात्मानमीक्षेत्।
विनीतमोहो व्यपनीतकल्मषो ।
न चेह नामुत्र च सोऽन्नमर्च्छति ॥ १२.२५१.३५ ॥
Aquel que no debe ser censurado y no censura a otros, ese brahmán debe contemplar al Ātman supremo. Con el engaño disipado y la impureza apartada, no busca alimento ni aquí ni en el más allá.
12.251.36
अरोषमोहः समलोष्टकाञ्चनः ।
प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रहः।
अपेतनिन्दास्तुतिरप्रियाप्रिय ।
श्चरन्नुदासीनवदेष भिक्षुकः ॥ १२.२५१.३६ ॥
Libre de ira y engaño, que ve por igual un terrón y el oro, libre de pesar, más allá de alianzas y hostilidades, más allá de la censura y la alabanza, igual ante lo agradable y lo desagradable, que vaga como indiferente: este es el mendicante.