มหาภารตะ · อัธยายะ 12.251
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.251.1
वर्तमानस्तयेवात्र वानप्रस्थाश्रमे यथा ।
योक्तव्योऽऽत्मा कथं शक्त्या परं वै काङ्क्षता पदम् ॥ १२.२५१.१ ॥
ผู้ที่ยังอยู่ในวานปรัสถาศรมดังเดิม ผู้ปรารถนาบทอันสูงสุด จะควบคุมตนด้วยกำลังของตนได้อย่างไร
12.251.2
प्राप्य संस्कारमेताभ्यामाश्रमाभ्यां ततः परम् ।
यत्कार्यं परमार्थार्थं तदिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२५१.२ ॥
เมื่อชำระตนด้วยอาศรมทั้งสองนี้แล้ว จงฟังด้วยใจที่แน่วแน่ ถึงสิ่งที่ต้องทำต่อจากนั้นเพื่อจุดหมายอันสูงสุด
12.251.3
कषायं पाचयित्वाऽऽशु श्रेणिस्थानेषु च त्रिषु ।
प्रव्रजेच्च परं स्थानं पारिव्राज्यमनुत्तमम् ॥ १२.२५१.३ ॥
เมื่อทำผ้าย้อมฝาดให้สุกงอมได้โดยเร็ว ผ่านขั้นทั้งสามของการก้าวขึ้น ก็พึงออกบวชสู่ฐานะอันสูงสุด คือชีวิตผู้สละโลกที่ท่องเที่ยวไปอย่างไม่มีใครเทียบ
12.251.4
यद्भवानेवमभ्यस्य वर्ततां श्रूयतां तथा ।
एक एव चरेद्धर्मं सिद्ध्यर्थमसहायवान् ॥ १२.२५१.४ ॥
เพราะท่านได้ฝึกฝนและดำเนินชีวิตเช่นนี้แล้ว จงฟังเถิด เพื่อการบรรลุผล ผู้หนึ่งพึงประพฤติธรรมแต่ผู้เดียว ปราศจากเพื่อนร่วมทาง
12.251.5
एकश्चरतिः यः पश्यन्न जहाति न हीयते ।
अनग्निरनिकेतश्च ग्राममन्नार्थमाश्रयेत् ॥ १२.२५१.५ ॥
ผู้ที่เที่ยวไปผู้เดียว เห็นอยู่แต่ไม่ละ และไม่เสื่อมถอย ไม่มีไฟและไม่มีเรือน พึงพึ่งหมู่บ้านเพื่ออาหาร
12.251.6
अश्वस्तनविधाता स्यान्मुनिर्भावसमन्वितः ।
लघ्वाशी नियताहारः सकृदन्ननिषेविता ॥ १२.२५१.६ ॥
ให้เขาเป็นมุนีผู้มีจิตตั้งมั่น ดำรงวินัยการกินหนึ่งวัน กินน้อย รับอาหารเป็นประจำ และฉันอาหารเพียงครั้งเดียว
12.251.7
णलं वृक्षमलानि कुचेलमसदृ… ।
उपक्षा सर्वभूतानामेतावद्भिक्षुलक्षणाम् ॥ १२.२५१.७ ॥
ต้นไม้ เครื่องประดับที่ทิ้งแล้ว ผ้าขาดรุ่งริ่ง… และความวางเฉยต่อสรรพสัตว์ นี่เพียงเท่านี้คือเครื่องหมายของภิกษุ
12.251.8
यस्मिन्वाचा प्राविशन्ति कूपे प्राप्ताः शिलाइव ।
न वक्तारं पुनर्यान्ति स कैवल्याश्रमे वसेत् ॥ १२.२५१.८ ॥
ผู้ที่คำพูดจมลงในตนเหมือนก้อนหินที่ตกลงในบ่อ และไม่กลับไปหาผู้พูด ผู้นั้นพึงอยู่ในอาศรมแห่งความหลุดพ้น
12.251.9
नैव पश्येन्न शृणुयादवाच्यं जातु कस्यचित् ।
ब्राह्मणानां विशेषेण नैव ब्रूयात्कथंचन ॥ १२.२५१.९ ॥
ไม่พึงเห็นหรือฟังสิ่งที่ไม่ควรกล่าวถึงผู้ใดเลย และไม่พึงกล่าวถึงสิ่งนั้นในทางใดเลย โดยเฉพาะเกี่ยวกับพราหมณ์
12.251.10
बद्ब्राह्मणस्य कुशलं तदेव सततं वदेत् ।
तूष्णीमासीत निन्दायां कुर्वन्भैषज्यमात्मनः ॥ १२.२५१.१० ॥
พึงกล่าวแต่เรื่องความเป็นสุขของพราหมณ์เสมอ เมื่อถูกติเตียนก็พึงนิ่งเสีย ถือการนิ่งนั้นเป็นยารักษาตนเอง
12.251.11
येन पूर्णमिवाकाशं भवत्येकेन सर्वदा ।
शून्यं येन जनाकीर्णं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.११ ॥
ผู้ที่ท้องฟ้าดูเต็มอยู่เสมอด้วยตนเพียงคนเดียว และผู้ที่ทำให้สถานที่แออัดดูว่างเปล่า เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
12.251.12
येनकेन चिदाच्छन्नो येनकेनचिदाशितः ।
यत्र क्वचन शायी च तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१२ ॥
ผู้ที่นุ่งห่มด้วยสิ่งใดก็ได้ที่หาได้ ฉันอาหารใดก็ได้ที่ได้มา และนอนในที่ใดก็ได้ที่ล้มลง เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
12.251.13
अहेरिव गणाद्भीतः सन्मानान्मरणादिव ।
कुणपादिव च स्त्रीभ्यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१३ ॥
ผู้ที่หวาดกลัวดุจกลัวงู กลัวฝูงชน กลัวการยกย่อง กลัวความตาย ดุจกลัวซากศพ และกลัวสตรี เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
12.251.14
न कुद्ध्येन्न प्रहृष्येच्च मानितोऽमानितश्च यः ।
सर्वभूतेष्वभयदस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१४ ॥
ผู้ที่ไม่โกรธ และไม่ยินดีเมื่อได้รับการยกย่องหรือไม่ได้รับการยกย่อง และให้ความไม่กลัวแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
12.251.15
नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम् ।
कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा ॥ १२.२५१.१५ ॥
ไม่พึงปรารถนาความตาย ไม่พึงปรารถนาชีวิต พึงรอเพียงเวลา ดุจลูกจ้างรอคำสั่งของนายจ้าง
12.251.16
अनभ्याहतचित्तः स्यादनभ्याहतवाग्भवेत् ।
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो निरमित्रस्य किं भयम् ॥ १२.२५१.१६ ॥
ใจของเขาพึงไม่ถูกกระทบกระเทือน วาจาของเขาพึงไม่ทำร้ายผู้ใด พ้นจากบาปทั้งปวงแล้ว และไม่มีศัตรู จะมีความกลัวอะไรเล่า
12.251.17
अभयं सर्वभूतेभ्यो भूतानामभयं यतः ।
तस्य मोहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन ॥ १२.२५१.१७ ॥
สรรพสัตว์ทั้งหลายย่อมไม่กลัวเขา และเขาก็ให้ความไม่กลัวแก่สัตว์ทั้งหลาย ผู้ที่หลุดพ้นจากโมหะแล้ว ย่อมไม่มีความกลัวจากที่ใดเลย
12.251.18
यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम् ।
सर्वाण्येवापिलीयन्ते पदजातानि कौञ्जरे ॥ १२.२५१.१८ ॥
ดุจรอยเท้าอื่นทั้งหมดของสัตว์ที่เดินไป ย่อมถูกดูดกลืนเข้าไปในรอยเท้าช้าง รอยเท้าทั้งหมดก็รวมลงในรอยเท้านั้นฉันใด
12.251.19
एवं सर्वमहिंसायां धर्मार्थमभिधीयते ।
अमृतः स नित्यं भवति यो हिंसां न प्रपद्यते ॥ १२.२५१.१९ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น ทั้งหมดนี้ถูกประกาศไว้ เพื่อประโยชน์แห่งธรรมในอหิงสา ผู้ที่ไม่ยึดถือการเบียดเบียน ย่อมเป็นอมตะตลอดกาล
12.251.20
अहिसंकः समः सत्यो धृतिमान्नियतेन्द्रियः ।
शरण्यः सर्वभूतानां गतिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १२.२५१.२० ॥
ผู้ที่ไม่เบียดเบียน มีใจเสมอ มีสัตย์ มั่นคง มีอินทรีย์ที่ควบคุมแล้ว เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ ย่อมบรรลุคติอันสูงสุด
12.251.21
एवं प्रज्ञानतृप्तस्य निर्भयस्य निराशिषः ।
न मृत्युरतिगो भावः स मृत्युं नाधिगच्छति ॥ १२.२५१.२१ ॥
ผู้ที่อิ่มเอมด้วยปัญญาเช่นนี้ ปราศจากความกลัวและไม่มีความปรารถนา ความตายไม่เป็นอุปสรรคแก่เขา เขาจึงไม่พบกับความตาย
12.251.22
विमुक्तं सर्वसङ्गेभ्यो मुनिमाकाशवत्स्थितम् ।
अस्वमेकचरं शान्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२२ ॥
ผู้ที่หลุดพ้นจากความยึดติดทั้งปวง ดำรงอยู่ประดุจท้องฟ้า เป็นฤๅษี ไม่มีสิ่งครอบครอง เดินทางผู้เดียวและสงบ เทพทั้งหลายรู้จักเขาว่าเป็นพราหมณ์
12.251.23
जीवितं यस्य धर्मार्थं धर्मो हर्यर्थमेव च ।
अहोरात्राश्च पुण्यार्थं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२३ ॥
ผู้ที่มีชีวิตเพื่อธรรม ธรรมของเขาเพื่อพระหริ และกลางวันกลางคืนของเขาเพื่อบุญ เทพทั้งหลายรู้จักเขาว่าเป็นพราหมณ์
12.251.24
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
निर्मुक्ते बन्धनैः सर्वैस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२४ ॥
ผู้ที่ไม่ปรารถนาพร ไม่เริ่มกิจการใด ไม่กราบไหว้และไม่สรรเสริญ หลุดพ้นจากพันธนาการทั้งปวง เทพทั้งหลายรู้จักเขาว่าเป็นพราหมณ์
12.251.25
सर्वाणि भूतानि सुखे रमन्ते ।
सर्वाणि दुःखस्य भृशं त्रसन्ते।
तेषां भयोत्पादनजातखेदः ।
कुर्यान्न कर्माणि हि श्रद्दधानः ॥ १२.२५१.२५ ॥
สรรพสัตว์ทั้งปวงยินดีในความสุข สรรพสัตว์ทั้งปวงหวาดกลัวความทุกข์อย่างยิ่ง ผู้ที่ทำให้สัตว์เหล่านั้นเกิดความกลัวและก่อความโศกเศร้า ไม่ควรกระทำการเช่นนั้น เพราะเป็นผู้มีศรัทธา
12.251.26
दानं हि भूताभयदक्षिणायाः ।
सर्वाणि दानान्यधितिष्ठतीह।
तीक्ष्णां तनुं यः प्रथमं जहाति ।
सोऽनन्तमाप्नोत्यभयं प्रजाभ्यः ॥ १२.२५१.२६ ॥
การให้ทานที่รวมค่าตอบแทนคือความไม่มีภัยแก่สรรพสัตว์ เป็นรากฐานของทานทั้งปวงในโลกนี้ ผู้ใดเป็นคนแรกที่สละความยึดมั่นอันแข็งกร้าวในร่างกาย ผู้นั้นย่อมได้รับความไม่กลัวอันไม่มีที่สิ้นสุดแก่สรรพสัตว์
12.251.27
स दत्तमास्येन हविर्जुहोति ।
लोकस्य नाभिर्जगतः प्रतिष्ठा।
तस्याङ्गमङ्गानि कृताकृतं च ।
वैश्वानरः सर्वमिदं प्रपेदे ॥ १२.२५१.२७ ॥
ผู้นั้นถวายสิ่งที่ให้แล้วเป็นเครื่องบูชาทางปาก เขาเป็นสะดือของโลก เป็นที่ตั้งมั่นของจักรวาล อวัยวะของเขาและทุกสิ่งที่ทำแล้วและยังไม่ได้ทำ ได้เข้าสู่ไวศวานร คือพระอัคนี
12.251.28
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं य ।
त्तस्मिन्प्राणानात्मयाजी जुहोति।
तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं ।
सर्वेषु लोकेषु सदैवतेषु ॥ १२.२५१.२८ ॥
ในหทัยซึ่งมีขนาดเท่าช่วงมือ ผู้บูชาตนด้วยตนเองถวายลมปราณเข้าไปในนั้น อัคนิโหตรของเขาที่ถวายขณะดำรงอยู่ในอาตมัน ย่อมให้ผลในทุกโลกพร้อมกับเทพทั้งหลาย
12.251.29
देवं त्रिधातुं त्रिवृतं सुपर्ण ।
ये विद्युरग्र्यां परमात्मतां च।
ते सर्वलोकेषु महीयमाना ।
देवाः समर्था अमृतं वहन्ति ॥ १२.२५१.२९ ॥
ผู้ที่รู้จักเทพผู้ตั้งอยู่ในธาตุสามประการ ผู้มีปีกงามสามชั้น และความเป็นปรมาตมันอันสูงสุดของพระองค์ ย่อมได้รับการเคารพในทุกโลก เทพทั้งหลายผู้มีอำนาจย่อมนำอมฤตมาให้
12.251.30
वेदांश्च वेद्यं तु विधिं च कृत्स्न ।
मथो निरुक्तं परमार्थतां च।
सर्वं शरीरात्मनि यः प्रवेद ।
तस्य स्म देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.२५१.३० ॥
ผู้ที่รู้พระเวททั้งสิ้น รู้วิธีที่พึงรู้ รู้นิรุกติอย่างครบถ้วน และรู้ความจริงสูงสุด รวมทั้งทุกสิ่งในร่างกายและในอาตมัน เทพทั้งหลายย่อมปรารถนาเขาอยู่เสมอ
12.251.31
भूमावसक्तं दिवि चाप्रमेयं ।
हिरण्मयं योऽण्डजमण्डमध्ये।
पतत्रिणं पक्षिणमन्तरिक्षे ।
यो वेद भोग्यात्मनि दीप्तरश्मिः ॥ १२.२५१.३१ ॥
ผู้ที่รู้จักพระองค์ผู้ยึดติดอยู่กับแผ่นดินและไม่อาจวัดได้บนสวรรค์ ผู้มีสีทองอยู่กลางไข่ที่เกิดจากไข่ ผู้เป็นนกมีปีกในอากาศ ผู้มีรัศมีส่องสว่างและประทับอยู่ในอาตมันที่พึงเสวย
12.251.32
आवर्तमानमजरं विवर्तनं ।
षण्णाभिकं द्वादशारं सुपर्व।
यस्येदमास्योपरि याति विश्वं ।
यत्कालचक्रं निहितं गुहायाम् ॥ १२.२५१.३२ ॥
วงล้อแห่งกาลเวลาที่หมุนวนอยู่เสมอ ไม่ชราคร่ำคร่า หมุนเวียนไม่หยุด มีดุมหกดุม ซี่สิบสองซี่ และข้อต่ออันละเอียด เหนือปากของพระองค์จักรวาลนี้เคลื่อนไป วงล้อแห่งกาลเวลาถูกวางไว้ในถ้ำ
12.251.33
यः संप्रजानञ्जगतः शरीरं ।
सर्वान्स लोकानधिगच्छतीह।
तस्मिन्हितं तर्पयतीह देवां ।
स्ते वै तृप्तास्तर्पयन्त्यास्यमस्य ॥ १२.२५१.३३ ॥
ผู้ที่รู้จักร่างกายของโลกอย่างถ่องแท้ ย่อมบรรลุทุกโลกในโลกนี้ สิ่งที่ถวายในพระองค์ย่อมให้เทพทั้งหลายในโลกนี้อิ่มเอม และเมื่อเทพเหล่านั้นอิ่มเอมแล้ว ก็ย่อมให้ปากของเขาอิ่มเอม
12.251.34
तेजोमयो नित्यमयः पुराणो ।
लोकाननन्तानभयानुपैति।
भूतानि यस्मान्न त्रसन्ते कदाचि ।
त्स भूतानां न त्रसते कदाचित् ॥ १२.२५१.३४ ॥
ผู้เป็นนิรันดร์โดยธรรมชาติ สว่างไสว และเก่าแก่ ย่อมไปถึงโลกอันไม่มีที่สิ้นสุดและปราศจากภัย ผู้ที่สรรพสัตว์ไม่เคยหวาดกลัว ผู้นั้นก็ไม่หวาดกลัวสรรพสัตว์เช่นกัน
12.251.35
अगर्हणीयो न च गर्हतेऽन्या ।
न्स वै विप्रः परमात्मानमीक्षेत्।
विनीतमोहो व्यपनीतकल्मषो ।
न चेह नामुत्र च सोऽन्नमर्च्छति ॥ १२.२५१.३५ ॥
ผู้ที่ไม่ควรถูกตำหนิและไม่ตำหนิผู้อื่น พราหมณ์ผู้นั้นพึงเห็นปรมาตมัน เมื่อความหลงถูกขจัดและมลทินถูกละทิ้ง เขาย่อมไม่แสวงหาอาหาร ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
12.251.36
अरोषमोहः समलोष्टकाञ्चनः ।
प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रहः।
अपेतनिन्दास्तुतिरप्रियाप्रिय ।
श्चरन्नुदासीनवदेष भिक्षुकः ॥ १२.२५१.३६ ॥
ปราศจากความโกรธและความหลง มองดินก้อนและทองคำอย่างเท่าเทียมกัน ละทิ้งความโศก ไม่มีทั้งพันธมิตรและศัตรู ไม่มีทั้งคำติและคำสรรเสริญ เสมอกันทั้งสิ่งที่น่ารักและไม่น่ารัก ท่องไปประดุจผู้ไม่เกี่ยวข้อง นี่คือภิกษุ