മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.251
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.251.1
वर्तमानस्तयेवात्र वानप्रस्थाश्रमे यथा ।
योक्तव्योऽऽत्मा कथं शक्त्या परं वै काङ्क्षता पदम् ॥ १२.२५१.१ ॥
വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ എന്നപോലെ, പരമപദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ തന്റെ ശക്തികൊണ്ട് ആത്മാവിനെ എങ്ങനെ യോഗത്തിൽ നിയോഗിക്കണം.
12.251.2
प्राप्य संस्कारमेताभ्यामाश्रमाभ्यां ततः परम् ।
यत्कार्यं परमार्थार्थं तदिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२५१.२ ॥
ഈ രണ്ട് ആശ്രമങ്ങളാൽ സംസ്കാരം നേടിയ ശേഷം, പരമാർത്ഥത്തിനായി ചെയ്യേണ്ടത് ഇവിടെ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കുക.
12.251.3
कषायं पाचयित्वाऽऽशु श्रेणिस्थानेषु च त्रिषु ।
प्रव्रजेच्च परं स्थानं पारिव्राज्यमनुत्तमम् ॥ १२.२५१.३ ॥
കഷായം വേഗം പാകപ്പെടുത്തി, മൂന്ന് പടികളിൽ, അത്യുത്തമമായ പാരിവ്രാജ്യത്തിലേക്ക് പ്രവ്രജിക്കണം.
12.251.4
यद्भवानेवमभ्यस्य वर्ततां श्रूयतां तथा ।
एक एव चरेद्धर्मं सिद्ध्यर्थमसहायवान् ॥ १२.२५१.४ ॥
നീ ഇങ്ങനെ അഭ്യസിച്ച് ജീവിക്കുക; അതുപോലെ കേൾക്കപ്പെടട്ടെ. സിദ്ധിക്കായി സഹായമില്ലാതെ ഏകനായി ധർമ്മം ആചരിക്കണം.
12.251.5
एकश्चरतिः यः पश्यन्न जहाति न हीयते ।
अनग्निरनिकेतश्च ग्राममन्नार्थमाश्रयेत् ॥ १२.२५१.५ ॥
ഏകനായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, കണ്ടുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല, ക്ഷയിക്കുന്നുമില്ല; അഗ്നിയില്ലാത്തവനും വീടില്ലാത്തവനുമായി, ഭക്ഷണത്തിനായി ഗ്രാമത്തെ ആശ്രയിക്കണം.
12.251.6
अश्वस्तनविधाता स्यान्मुनिर्भावसमन्वितः ।
लघ्वाशी नियताहारः सकृदन्ननिषेविता ॥ १२.२५१.६ ॥
മുനിയായി, ഭാവസമന്വിതനായി, ഒരു ദിവസത്തെ ആഹാരനിയമം പാലിക്കുന്നവനായിരിക്കണം; കുറച്ച് ഭക്ഷിക്കുന്നവനും നിയന്ത്രിത ആഹാരമുള്ളവനും ഒരിക്കൽ മാത്രം അന്നം സ്വീകരിക്കുന്നവനുമായി.
12.251.7
णलं वृक्षमलानि कुचेलमसदृ… ।
उपक्षा सर्वभूतानामेतावद्भिक्षुलक्षणाम् ॥ १२.२५१.७ ॥
മരം, ആഭരണങ്ങൾ, കീറിയ വസ്ത്രം… സർവ്വ ജീവികളോടുമുള്ള ഉപേക്ഷ — ഭിക്ഷുവിന്റെ ലക്ഷണം ഇത്രമാത്രം.
12.251.8
यस्मिन्वाचा प्राविशन्ति कूपे प्राप्ताः शिलाइव ।
न वक्तारं पुनर्यान्ति स कैवल्याश्रमे वसेत् ॥ १२.२५१.८ ॥
ആരിൽ വാക്കാൽ പറഞ്ഞവ കിണറ്റിൽ വീണ കല്ലുകൾപോലെ അകത്ത് കടന്ന്, പറഞ്ഞവനിലേക്ക് തിരികെ വരാതിരിക്കുന്നുവോ — അവൻ കൈവല്യാശ്രമത്തിൽ വസിക്കട്ടെ.
12.251.9
नैव पश्येन्न शृणुयादवाच्यं जातु कस्यचित् ।
ब्राह्मणानां विशेषेण नैव ब्रूयात्कथंचन ॥ १२.२५१.९ ॥
ആരുടെയും പറയാൻ പാടില്ലാത്തതിനെ ഒരിക്കലും കാണരുത്, കേൾക്കരുത് — വിശേഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണരെക്കുറിച്ച് ഒരു വിധത്തിലും പറയരുത്.
12.251.10
बद्ब्राह्मणस्य कुशलं तदेव सततं वदेत् ।
तूष्णीमासीत निन्दायां कुर्वन्भैषज्यमात्मनः ॥ १२.२५१.१० ॥
ബ്രാഹ്മണന്റെ ക്ഷേമം മാത്രം എപ്പോഴും പറയണം; നിന്ദയുണ്ടാകുമ്പോൾ മൗനമായിരിക്കണം — അതാണ് സ്വന്തം ഔഷധമാക്കേണ്ടത്.
12.251.11
येन पूर्णमिवाकाशं भवत्येकेन सर्वदा ।
शून्यं येन जनाकीर्णं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.११ ॥
ആരാൽ ആകാശം എപ്പോഴും നിറഞ്ഞതുപോലെയാകുന്നുവോ, ജനനിബിഡമായ സ്ഥലവും ആരാൽ ശൂന്യമാകുന്നുവോ — അവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നറിയുന്നു.
12.251.12
येनकेन चिदाच्छन्नो येनकेनचिदाशितः ।
यत्र क्वचन शायी च तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१२ ॥
ഏതെങ്കിലും വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ഏതെങ്കിലും ആഹാരം കഴിച്ചും, എവിടെയെങ്കിലും ഉറങ്ങുന്നവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നറിയുന്നു.
12.251.13
अहेरिव गणाद्भीतः सन्मानान्मरणादिव ।
कुणपादिव च स्त्रीभ्यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१३ ॥
പാമ്പിൽ നിന്നും, ജനക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്നും, ബഹുമാനത്തിൽ നിന്നും, മരണത്തിൽ നിന്നും, ശവത്തിൽ നിന്നും, സ്ത്രീകളിൽ നിന്നും ഭയപ്പെടുന്നവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അറിയുന്നു.
12.251.14
न कुद्ध्येन्न प्रहृष्येच्च मानितोऽमानितश्च यः ।
सर्वभूतेष्वभयदस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.१४ ॥
ബഹുമാനിക്കപ്പെടുമ്പോഴോ അപമാനിക്കപ്പെടുമ്പോഴോ കോപിക്കാതെയും സന്തോഷിക്കാതെയും സകല ജീവികൾക്കും അഭയം നൽകുന്നവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അറിയുന്നു.
12.251.15
नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम् ।
कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा ॥ १२.२५१.१५ ॥
മരണത്തെ ആഗ്രഹിക്കരുത്, ജീവിതത്തെയും ആഗ്രഹിക്കരുത്; കൂലിക്കാരൻ യജമാനന്റെ കല്പനയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ കാലത്തെ മാത്രം കാത്തിരിക്കണം.
12.251.16
अनभ्याहतचित्तः स्यादनभ्याहतवाग्भवेत् ।
निर्मुक्तः सर्वपापेभ्यो निरमित्रस्य किं भयम् ॥ १२.२५१.१६ ॥
അവന്റെ മനസ്സ് ഇളകാത്തതാകട്ടെ, വാക്ക് വേദനിപ്പിക്കാത്തതാകട്ടെ; സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനും ശത്രുവില്ലാത്തവനുമായവന് എന്ത് ഭയം?
12.251.17
अभयं सर्वभूतेभ्यो भूतानामभयं यतः ।
तस्य मोहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन ॥ १२.२५१.१७ ॥
സകല ജീവികൾക്കും അഭയം നൽകുന്നവനിൽ നിന്ന് ജീവികൾക്ക് അഭയം ലഭിക്കുന്നു; മോഹത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനായ അവന് എവിടെ നിന്നും ഭയമില്ല.
12.251.18
यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम् ।
सर्वाण्येवापिलीयन्ते पदजातानि कौञ्जरे ॥ १२.२५१.१८ ॥
ആനയുടെ കാൽപ്പാടിൽ മറ്റ് നടക്കുന്ന ജീവികളുടെ കാൽപ്പാടുകളെല്ലാം ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
12.251.19
एवं सर्वमहिंसायां धर्मार्थमभिधीयते ।
अमृतः स नित्यं भवति यो हिंसां न प्रपद्यते ॥ १२.२५१.१९ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാം അഹിംസയിൽ ധർമ്മത്തിനായി പറയപ്പെടുന്നു. ഹിംസയെ ആശ്രയിക്കാത്തവൻ എപ്പോഴും അമൃതനാകുന്നു.
12.251.20
अहिसंकः समः सत्यो धृतिमान्नियतेन्द्रियः ।
शरण्यः सर्वभूतानां गतिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १२.२५१.२० ॥
അഹിംസകനും സമദൃഷ്ടിയുള്ളവനും സത്യവാനും ധൈര്യമുള്ളവനും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമുള്ളവനുമായവൻ സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ശരണ്യനായി അത്യുത്തമഗതി നേടുന്നു.
12.251.21
एवं प्रज्ञानतृप्तस्य निर्भयस्य निराशिषः ।
न मृत्युरतिगो भावः स मृत्युं नाधिगच्छति ॥ १२.२५१.२१ ॥
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തനും നിർഭയനും ആശയില്ലാത്തവനുമായവന് മരണം ഒരു തടസ്സമല്ല; അവൻ മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.251.22
विमुक्तं सर्वसङ्गेभ्यो मुनिमाकाशवत्स्थितम् ।
अस्वमेकचरं शान्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२२ ॥
എല്ലാ സംഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി, ആകാശം പോലെ സ്ഥിതനായി, മുനിയും, സ്വത്തില്ലാത്തവനും, ഏകനായി സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, ശാന്തനുമായവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അറിയുന്നു.
12.251.23
जीवितं यस्य धर्मार्थं धर्मो हर्यर्थमेव च ।
अहोरात्राश्च पुण्यार्थं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२३ ॥
ആരുടെ ജീവിതം ധർമ്മത്തിനും ധർമ്മം ഹരിക്കും, പകലും രാത്രിയും പുണ്യത്തിനുമായിരിക്കുന്നുവോ, അവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അറിയുന്നു.
12.251.24
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
निर्मुक्ते बन्धनैः सर्वैस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२५१.२४ ॥
ആശീർവാദം ആഗ്രഹിക്കാത്തവനും, ആരംഭമില്ലാത്തവനും, നമസ്കാരവും സ്തുതിയും ഇല്ലാത്തവനും, സർവബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനുമായവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അറിയുന്നു.
12.251.25
सर्वाणि भूतानि सुखे रमन्ते ।
सर्वाणि दुःखस्य भृशं त्रसन्ते।
तेषां भयोत्पादनजातखेदः ।
कुर्यान्न कर्माणि हि श्रद्दधानः ॥ १२.२५१.२५ ॥
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും സുഖത്തിൽ രമിക്കുന്നു; എല്ലാം ദുഃഖത്തെ അത്യന്തം ഭയപ്പെടുന്നു. അവയിൽ ഭയം ജനിപ്പിച്ച് ദുഃഖമുണ്ടാക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ശ്രദ്ധാവാനായവൻ ചെയ്യരുത്.
12.251.26
दानं हि भूताभयदक्षिणायाः ।
सर्वाणि दानान्यधितिष्ठतीह।
तीक्ष्णां तनुं यः प्रथमं जहाति ।
सोऽनन्तमाप्नोत्यभयं प्रजाभ्यः ॥ १२.२५१.२६ ॥
ജീവജാലങ്ങൾക്ക് അഭയം നൽകുന്ന ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ ദാനമാണ് ഇവിടെ എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനം. കഠിനമായ ശരീരാസക്തിയെ ആദ്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ജനങ്ങൾക്ക് അനന്തമായ അഭയം നേടുന്നു.
12.251.27
स दत्तमास्येन हविर्जुहोति ।
लोकस्य नाभिर्जगतः प्रतिष्ठा।
तस्याङ्गमङ्गानि कृताकृतं च ।
वैश्वानरः सर्वमिदं प्रपेदे ॥ १२.२५१.२७ ॥
അവൻ നൽകപ്പെട്ടതിനെ വായിലൂടെ ഹവിസ്സായി അർപ്പിക്കുന്നു. അവൻ ലോകത്തിന്റെ നാഭിയും ജഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവുമാണ്. അവന്റെ അവയവങ്ങളും ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും എല്ലാം വൈശ്വാനരനായ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.251.28
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं य ।
त्तस्मिन्प्राणानात्मयाजी जुहोति।
तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं ।
सर्वेषु लोकेषु सदैवतेषु ॥ १२.२५१.२८ ॥
ഹൃദയത്തിൽ പ്രാദേശമാത്രമായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ, ആത്മയാജി പ്രാണങ്ങളെ ഹോമിക്കുന്നു. ആത്മാവിൽ സ്ഥിതനായി ഹോമിച്ച അവന്റെ അഗ്നിഹോത്രം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ദേവതകളോടുകൂടി ഫലം നൽകുന്നു.
12.251.29
देवं त्रिधातुं त्रिवृतं सुपर्ण ।
ये विद्युरग्र्यां परमात्मतां च।
ते सर्वलोकेषु महीयमाना ।
देवाः समर्था अमृतं वहन्ति ॥ १२.२५१.२९ ॥
മൂന്നു ധാതുക്കളോടെ നിലകൊള്ളുന്ന, ത്രിവൃത്തായ സുപർണ്ണ ദേവനെയും അവന്റെ ഉന്നതമായ പരമാത്മതയെയും അറിയുന്നവർ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. അവർ ശക്തരായ ദേവന്മാരായി അമൃതം വഹിക്കുന്നു.
12.251.30
वेदांश्च वेद्यं तु विधिं च कृत्स्न ।
मथो निरुक्तं परमार्थतां च।
सर्वं शरीरात्मनि यः प्रवेद ।
तस्य स्म देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.२५१.३० ॥
വേദങ്ങളെയും അറിയേണ്ട വിധിയെയും സമഗ്രമായ നിരുക്തത്തെയും പരമാർത്ഥത്തെയും ശരീരത്തിലും ആത്മാവിലുമുള്ള സർവ്വത്തെയും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവനെ ദേവന്മാർ എപ്പോഴും കാംക്ഷിക്കുന്നു.
12.251.31
भूमावसक्तं दिवि चाप्रमेयं ।
हिरण्मयं योऽण्डजमण्डमध्ये।
पतत्रिणं पक्षिणमन्तरिक्षे ।
यो वेद भोग्यात्मनि दीप्तरश्मिः ॥ १२.२५१.३१ ॥
ഭൂമിയിൽ ആസക്തനായും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അപ്രമേയനായും അണ്ഡജമണ്ഡലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ സുവർണ്ണനായും അന്തരീക്ഷത്തിൽ ചിറകുള്ള പക്ഷിയായും ഭോഗ്യമായ ആത്മാവിൽ ദീപ്തരശ്മിയായും ഉള്ളവനെ ആർ അറിയുന്നുവോ.
12.251.32
आवर्तमानमजरं विवर्तनं ।
षण्णाभिकं द्वादशारं सुपर्व।
यस्येदमास्योपरि याति विश्वं ।
यत्कालचक्रं निहितं गुहायाम् ॥ १२.२५१.३२ ॥
തിരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും ജരയില്ലാത്തതും മാറ്റമുള്ളതും ആറ് നാഭികളും പന്ത്രണ്ട് അരകളും നല്ല സന്ധികളുമുള്ളതുമായ, ഇതിന്റെ മുഖത്തിന് മുകളിൽ ഈ ലോകം നീങ്ങുന്ന ആ കാലചക്രം ഗുഹയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്.
12.251.33
यः संप्रजानञ्जगतः शरीरं ।
सर्वान्स लोकानधिगच्छतीह।
तस्मिन्हितं तर्पयतीह देवां ।
स्ते वै तृप्तास्तर्पयन्त्यास्यमस्य ॥ १२.२५१.३३ ॥
ലോകശരീരത്തെ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നവൻ ഇവിടെ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നേടുന്നു. അവനിൽ അർപ്പിക്കപ്പെട്ടത് ഇവിടെ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; അവർ തൃപ്തരായി അവന്റെ മുഖത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
12.251.34
तेजोमयो नित्यमयः पुराणो ।
लोकाननन्तानभयानुपैति।
भूतानि यस्मान्न त्रसन्ते कदाचि ।
त्स भूतानां न त्रसते कदाचित् ॥ १२.२५१.३४ ॥
തേജോമയനും നിത്യസ്വരൂപനും പുരാതനനുമായവൻ അനന്തവും അഭയവുമായ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നു. ആരിൽ നിന്ന് ജീവികൾ ഒരിക്കലും ഭയപ്പെടുന്നില്ലയോ, അവനും ജീവികളെ ഒരിക്കലും ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
12.251.35
अगर्हणीयो न च गर्हतेऽन्या ।
न्स वै विप्रः परमात्मानमीक्षेत्।
विनीतमोहो व्यपनीतकल्मषो ।
न चेह नामुत्र च सोऽन्नमर्च्छति ॥ १२.२५१.३५ ॥
ആരെയും നിന്ദിക്കാത്തവനും ആരാലും നിന്ദിക്കപ്പെടാത്തവനുമായ ആ വിപ്രൻ പരമാത്മാവിനെ ദർശിക്കണം. മോഹം നീങ്ങി, പാപം കഴുകപ്പെട്ടവൻ ഇവിടെയും പരലോകത്തും അന്നം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
12.251.36
अरोषमोहः समलोष्टकाञ्चनः ।
प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रहः।
अपेतनिन्दास्तुतिरप्रियाप्रिय ।
श्चरन्नुदासीनवदेष भिक्षुकः ॥ १२.२५१.३६ ॥
ക്രോധവും മോഹവുമില്ലാത്തവൻ, മൺകട്ടയെയും സ്വർണ്ണത്തെയും തുല്യമായി കാണുന്നവൻ, ശോകം നീങ്ങിയവൻ, സന്ധിവിഗ്രഹങ്ങൾക്കതീതൻ, നിന്ദാസ്തുതികൾ വിട്ടവൻ, പ്രിയാപ്രിയങ്ങളിൽ സമഭാവമുള്ളവൻ, ഉദാസീനനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ ഭിക്ഷു.