Mahābhārata · Adhyāya 12.268
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.268.1
इत्युक्तः स तदा तेन तुलाधारेण धीमता ।
प्रोवाच वचनं धीमाञ्जाजलिर्जपतांवरः ॥ १२.२६८.१ ॥
Así interpelado entonces por aquel sabio pesador, el sabio Jājali, el mejor de los que recitan, habló con las manos juntas.
12.268.2
विक्रीणतः सर्वरसान्सर्वगन्धांश्च वाणिज ।
वनस्पतीनोषधीश्च तेषां मूलफलानि च ॥ १२.२६८.२ ॥
Oh mercader, vendes todos los jugos y todas las fragancias, árboles y hierbas, y sus raíces y frutos.
12.268.3
अग्र्या सा नैष्ठिकी बुद्धिः कुतस्त्वामियमागता ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं निखिलेन महामते ॥ १२.२६८.३ ॥
¿De dónde te ha llegado esta suprema y firme sabiduría? Oh magnánimo, cuéntamelo todo por completo.
12.268.4
एवमुक्तस्तुलाधारो ब्राह्मणेन यशस्विना ।
उवाच धर्मसूक्ष्माणि वैश्यो धर्मार्थतत्त्ववित् ॥ १२.२६८.४ ॥
Así interpelado por el famoso brahmán, el vaiśya Tulādhāra, conocedor de las verdades del dharma y del artha, expuso las sutilezas del dharma.
12.268.5
वेदाहं जाजले धर्मं सरहस्यं सनातनम् ।
सर्वभूतहितं मैत्रं पुराणं यं जना विदुः ॥ १२.२६८.५ ॥
Oh Jājali, conozco el dharma eterno con su secreto, benéfico para todos los seres, amistoso, antiguo, el que los hombres conocen.
12.268.6
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः ।
या वृत्तिः स परो धर्मस्तेन जीवामि जाजले ॥ १२.२६८.६ ॥
El medio de vida practicado sin daño a los seres, o con un daño muy leve, es el dharma supremo; con ello vivo, oh Jājali.
12.268.7
परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैर्मयेदं शरणं कृतम् ।
अलक्तं पद्मकं तुङ्गं गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा ॥ १२.२६८.७ ॥
Con leña cortada y hierba he construido este refugio; laca, padmaka, madera de árboles altos y perfumes de muchas clases (vendo).
12.268.8
रसांश्च तांस्तान्विप्रर्षे मद्यवर्ज्यान्बहूनहम् ।
क्रीत्वा वै प्रतिविक्रीणे परहस्तादमायया ॥ १२.२६८.८ ॥
Oh, el mejor de los brahmanes, excluyendo el licor, compro muchos jugos de manos ajenas y los revendo sin engaño.
12.268.9
सर्वेषां यः सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः ।
कर्मणा मनसा वाचा स धर्मं वेद जाजले ॥ १२.२६८.९ ॥
Quien siempre es amigo de todos y se deleita en el bien de todos, por obra, mente y palabra — ese conoce el dharma, oh Jājali.
12.268.10
नानुरुध्ये विरुध्ये वा न द्वेष्मि न च कामये ।
समोऽहं सर्वभूतेषु पश्य मे जाजले व्रतम्।
तुला मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ॥ १२.२६८.१० ॥
Ni favorezco ni me opongo, ni odio ni deseo. Soy igual hacia todos los seres; mira mi voto, oh Jājali. Mi balanza permanece igual hacia todos los seres, oh Jājali.
12.268.11
नाहं परेषां कृत्यानि प्रशंसामि न गर्हये ।
आकाशस्येव विप्रेन्द्र पश्यँल्लोकस्य चित्रताम् ॥ १२.२६८.११ ॥
Yo no alabo ni censuro las acciones de otros; oh señor de los brahmanes, contemplando la variedad del mundo como lo hace el cielo.
12.268.12
कृपा मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ।
इष्टानिष्टनियुक्तस्य प्रियद्वेषौ बहिष्कृतौ ॥ १२.२६८.१२ ॥
Mi compasión se mantiene igual hacia todos los seres, oh Jājali. El afecto y el odio de quien está atado a lo deseable y lo indeseable han sido apartados de mí.
12.268.13
इति मां त्वं विजानीहि सर्वलोकस्य जाजले ।
समं मतिमतां श्रेष्ठ समलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.२६८.१३ ॥
Así, Jājali, considérame igual hacia todo el mundo. Mejor de los sabios, para mí un terrón, una piedra y el oro son lo mismo.
12.268.14
यथाऽन्धबधिरोत्मत्ता उच्छ्वासपरमाः सदा ।
देवैरपिहितद्वाराः सोपमा पश्यतो मम ॥ १२.२६८.१४ ॥
Como los ciegos, los sordos y los locos, que siempre están absortos solo en respirar, con sus puertas cerradas por los dioses, así es la semejanza que se ve en mí.
12.268.15
यथा वृद्धातुरकृशा निस्पृहा विषयान्प्रति ।
तथाऽर्थकामभोगेषु ममापि विगता स्पृहा ॥ १२.२६८.१५ ॥
Como los ancianos, los enfermos y los demacrados se liberan del anhelo por los objetos de los sentidos, así también en mí se ha desvanecido el anhelo de riqueza, deseo y disfrute.
12.268.16
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि तदा सिद्ध्यति वै द्विज ॥ १२.२६८.१६ ॥
Cuando este no teme y nadie le teme, cuando no desea ni odia, entonces, oh dvija, ciertamente alcanza la perfección.
12.268.17
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.२६८.१७ ॥
Cuando uno no alberga ninguna disposición dañina hacia todos los seres, en acción, mente o palabra, entonces alcanza Brahman.
12.268.18
न भूतो न भविष्योऽस्ति न च धर्मोस्ति कश्चन ।
योऽभयः सर्वभूतानां स प्राप्नोत्यभयं पदम् ॥ १२.२६८.१८ ॥
No ha habido pasado ni habrá futuro, ni hay deber alguno mayor: quien es sin temor hacia todos los seres alcanza el estado de ausencia de temor.
12.268.19
यस्मादुद्विजते लोकः सर्वो मृत्युमुखादिव ।
वाक्क्रूराद्दण्डपरुषात्स प्राप्नोति महद्भयम् ॥ १२.२६८.१९ ॥
Porque todo el mundo se atemoriza como si estuviera ante la boca de la muerte; quien aterroriza a otros con palabras crueles y castigos severos obtiene un gran temor.
12.268.20
यथावद्वर्तमानानां वृद्धानां पुत्रपौत्रिणाम् ।
अनुवर्तामहे वृत्तमहिंस्त्राणां महात्मनाम् ॥ १२.२६८.२० ॥
Así como seguimos la conducta de los ancianos que se comportan rectamente y tienen hijos y nietos, seguimos la conducta de los magnánimos, que no son violentos.
12.268.21
प्रनष्टः शाश्वतो धर्मः सदाचारेण मोहितः ।
तेन वैद्यस्तपस्वी वा बलवान्वा विमुह्यते ॥ १२.२६८.२१ ॥
El dharma eterno se pierde y se confunde con la mala conducta; cuando se destruye, por causa de ello incluso el médico, el asceta o el hombre fuerte se desconciertan.
12.268.22
आचाराज्जाजले प्राज्ञः क्षिप्रं धर्ममवाप्नुयात् ।
एवं यः साधुभिर्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा ॥ १२.२६८.२२ ॥
Por la buena conducta, oh Jājali, el sabio obtiene pronto el dharma; así quien, dominado por los buenos, se conduce con un corazón libre de malicia.
12.268.23
नद्यां चेह यथा काष्ठमुह्यमानं यदृच्छया ।
यदृच्छयैव काष्ठेन सन्धि गच्छेत केनचित् ॥ १२.२६८.२३ ॥
Como un trozo de madera arrastrado por un río podría, por azar, juntarse con otro trozo de madera.
12.268.24
तत्रापराणि दारूणि संसृज्यन्ते ततस्ततः ।
तृणकाष्ठकरीपाणि कदाचिन्न समीक्षया ॥ १२.२६८.२४ ॥
Allí otros trozos de madera se unen aquí y allá: hierba, ramitas y bostas secas, nunca por deliberada elección.
12.268.25
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन ।
अभयं सर्वभूतेभ्यः स प्राप्नोति सदा मुने ॥ १२.२६८.२५ ॥
Porque ningún ser se atemoriza jamás de ninguna manera, él siempre obtiene la ausencia de temor de todos los seres, oh sabio.
12.268.26
यस्मादुद्विजते विद्वन्सर्वलोको वृकादिव ।
क्रोशतस्तीरमासाद्य यथा सर्वे जलेचराः ॥ १२.२६८.२६ ॥
Porque, oh docto, todo el mundo se atemoriza, como ante un lobo, igual que todos los animales acuáticos que, al llegar a la orilla, gritan.
12.268.27
एवमेवायमाचारः प्रादुर्भूतो यतस्ततः ।
सहायवान्द्रव्यवान्यः सुभगोऽथ परस्तथा ॥ १२.२६८.२७ ॥
Así mismo, esta conducta ha surgido de aquí y de allá: quien tiene ayudantes y riqueza es afortunado, y otro también lo es de igual modo.
12.268.28
ततस्तानेव कवयः शास्त्रेषु प्रवदन्त्युत ।
कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः ॥ १२.२६८.२८ ॥
Entonces los poetas proclaman precisamente a esos en los tratados, por la fama: los de escasa escritura del corazón, hábiles, de conclusiones completas.
12.268.29
तपोभिर्यज्ञदानैश्च वाक्यैः प्रज्ञाश्रितैस्तथा ।
प्राप्नोत्यभयदानस्य यद्यत्फलमिहाश्नुते ॥ १२.२६८.२९ ॥
Mediante austeridades, sacrificios y donaciones, y asimismo mediante palabras fundadas en la sabiduría, uno disfruta de cualquier fruto del don de la ausencia de temor que aquí obtiene.
12.268.30
लोके यः सर्वभूतेभ्यो ददात्यभयदक्षिणाम् ।
स सत्ययज्ञैरीजानः प्राप्नोत्यभयदक्षिणाम् ॥ १२.२६८.३० ॥
Quien en el mundo da a todos los seres la ofrenda de ausencia de temor, sacrificando con sacrificios verdaderos, obtiene la ofrenda de ausencia de temor.
12.268.31
न भूतानामहिंसाया ज्यायान्धर्मोऽस्ति कश्चन ।
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन।
सोऽभयं सर्वभूतेभ्यः संप्राप्नोति महामुने ॥ १२.२६८.३१ ॥
No hay dharma superior a la no violencia hacia los seres, pues ningún ser se asusta jamás de ninguna manera. Obtiene la intrepidez de todos los seres, oh gran sabio.
12.268.32
यस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ।
न स धर्ममवाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १२.२६८.३२ ॥
El mundo le teme como se teme a una serpiente que ha entrado en la casa; no obtiene el dharma ni en este mundo ni en el otro.
12.268.33
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैपिणः ॥ १२.२६८.३३ ॥
En el camino de quien se ha vuelto el yo de todos los seres y los ve a todos, incluso los dioses se desconciertan, aunque buscan la senda invisible, sin huellas.
12.268.34
दानं भूताभयस्याहुः सर्वदानेभ्य उत्तमम् ।
ब्रवीमि ते सत्यमिदं श्रद्धत्स्व मम जाजले ॥ १२.२६८.३४ ॥
Dicen que el don de la intrepidez para con los seres es el más elevado de todos los dones. Te digo esta verdad, oh Jājali; cree en ella.
12.268.35
स एव सुभगो भूत्वा पुनर्भवति दुर्भगः ।
व्यापत्तिं कर्मणां दृष्ट्वा जुगुप्सन्ति जनाः सदा ॥ १२.२६८.३५ ॥
Ese mismo hombre, habiendo sido afortunado, vuelve a ser desdichado; al ver la ruina de sus acciones, la gente siempre lo desprecia.
12.268.36
अकारणो हि नैवास्ति धर्मः सूक्ष्मो हि जाजले ।
भूतभव्यार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम् ॥ १२.२६८.३६ ॥
No existe dharma sin razón, oh Jājali; el dharma es sutil. Aquí la enseñanza del dharma se ha dado solo para el bienestar de lo que es y de lo que será.
12.268.37
सूक्ष्मत्वान्न स विज्ञातुं शक्यते बहुनिह्नवः ।
उपलभ्यान्तरा चान्यानाचारानवबुध्यते ॥ १२.२६८.३७ ॥
Por ser sutil, el dharma no puede conocerse fácilmente, pues son muchos los que lo ocultan. Quien lo percibe observando la conducta de otros llega a comprenderlo.
12.268.38
ये च च्छिन्दन्ति वृषणान्ये च भिन्दन्ति नस्तकान् ।
वहन्ति महतो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च।
हत्वा सत्वानि खादन्ति तान्कथं न विगर्हसे ॥ १२.२६८.३८ ॥
¿Por qué no condenas a quienes castran a los animales, les perforan las narices, les hacen cargar grandes pesos, los atan y domestican, y matan a los seres vivos para comerlos?
12.268.39
मानुषा मानुपानेव दासभोगेन भुञ्जते ।
वधबन्धनिरोधेन कारयन्ति दिवानिशम् ॥ १२.२६८.३९ ॥
Los humanos convierten a otros humanos en esclavos y disfrutan a través de ellos; mediante la muerte, las ataduras y el encierro, los hacen trabajar día y noche.
12.268.40
आत्मनश्चापि जानाति यद्दुःखं वधबन्धने ।
पञ्चेन्द्रियेषु भूतेषु सर्वं वसति दैवतम् ॥ १२.२६८.४० ॥
Quien conoce en sí mismo el dolor de ser matado y atado sabe que lo divino entero habita en todos los seres que poseen los cinco sentidos.
12.268.41
आदित्यश्चन्द्रमा वायुर्ब्रह्मा प्राणः क्रतुर्यमः ।
तानि जीवानि विक्रीय का मृतेषु विचारणा ॥ १२.२६८.४१ ॥
El sol, la luna, el viento, Brahmā, el aliento, el rito sacrificial y Yama son todos seres vivos. Habiéndolos vendido, ¿qué cabe considerar sobre los muertos?
12.268.42
अजोऽग्निर्वरुणो मेपः सूर्योऽश्वः पृथिवी विराट् ।
धेनुर्वत्सश्च सोमो वै विक्रीयैतन्न सिध्यति ॥ १२.२६८.४२ ॥
Cabra, fuego, Varuṇa, carnero, sol, caballo, tierra, Virāj, vaca, ternera y Soma: aun habiéndolos vendido a todos, esto no se logra.
12.268.43
का तैले का धृते ब्रह्मन्मधुन्यप्स्वोषधीषु वा ॥ १२.२६८.४३ ॥
Oh brahmán, ¿qué hay en el aceite, en la mantequilla clarificada, en la miel, en las aguas o en las hierbas medicinales?
12.268.44
अदंशमशके देशे सुखसंवर्धितान्पशून् ।
तांश्च मातुः प्रियाञ्जानन्नाक्रम्य बहुधा नराः ॥ १२.२६८.४४ ॥
Los hombres, aun sabiendo que el ganado criado con comodidad en una tierra sin mosquitos ni moscas es querido por su madre, lo acosan de muchas maneras...
12.268.45
बहुदंशाकुलान्देशान्नयन्ति बहुकर्दमान् ।
वाहसंपीडिता धुर्याः सीदन्त्यविधिना परे ॥ १२.२६८.४५ ॥
Los llevan a tierras llenas de mosquitos y de mucho lodo; los animales de tiro, atormentados por el yugo, y otros se hunden, sin el debido cuidado.
12.268.46
न मन्ये भ्रूणहत्याऽपि विशिष्टा तेन कर्मणा ।
कृपिं साध्विति मन्यन्ते सा च वृत्तिः सुदारुणा ॥ १२.२६८.४६ ॥
No creo que ni siquiera el asesinato de un embrión sea peor que ese acto; sin embargo, la gente considera bueno el arado, y ese modo de vida es muy cruel.
12.268.47
भूमिं भूमिशयांश्चैव हन्ति काष्ठैरयोमुखैः ।
तथैवानडुहो युक्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् ॥ १२.२६८.४७ ॥
Con palos de punta de hierro golpea la tierra y a las criaturas que yacen sobre ella, y de igual modo a los bueyes uncidos, consumidos por el hambre, la sed y el cansancio.
12.268.48
अध्न्या इति गवां नाम क एता हन्तुमर्हति ।
महच्चकाराकुशलं वृथा यो गां निहन्ति ह ॥ १२.२६८.४८ ॥
«Adhnyā» es el nombre de las vacas; ¿quién merece matarlas? Quien mata una vaca en vano comete una gran acción no virtuosa.
12.268.49
ऋपयो यतयो ह्येतन्नहुपे प्रत्यवेदयन् ।
गां मातरं चाप्यवधीर्वृपभं च प्रजापतिम्।
अकार्यं नहुपाकापींर्लप्स्यामस्त्वत्कृते व्यथाम् ॥ १२.२६८.४९ ॥
Los sabios y ascetas declararon esto a Nahuṣa: has matado a la vaca, a la madre y al toro, señor de las criaturas. Este es un acto indebido; por tu causa sufriremos aflicción.
12.268.50
शतं चैकं च रोगाणां सर्वभूतेष्वपातयन् ।
ऋपयस्ते महाभागाः प्रशस्तास्ते च जाजले ॥ १२.२६८.५० ॥
Oh Jājali, aquellos sabios de gran fortuna hicieron caer ciento una enfermedades sobre todos los seres; son alabados.
12.268.51
भ्रृणहं नहुषं त्वाहुर्न तं भोक्ष्यामहे वयम् ।
इत्युक्त्वा ते महात्मानः सर्वे तत्त्वार्थदर्शिनः।
ऋषयो यतयः शान्तास्तपसा प्रत्येषधयन् ॥ १२.२६८.५१ ॥
Dijeron: «Te llaman Nahuṣa, el asesino de embriones; no comeremos de su alimento». Habiendo dicho esto, aquellos sabios y ascetas de gran alma, videntes del sentido verdadero y serenos, lo apartaron con austeridad.
12.268.52
ईदृशानशिवान्घोरानाचारानिह जाजले ।
केवलाचरितत्वात्तु निपुणो नावबुध्यसे ॥ १२.२६८.५२ ॥
Oh Jājali, aquí no percibes tales conductas aciagas y terribles, porque solo has actuado por ti mismo, aunque eres hábil.
12.268.53
कारणाद्धर्ममन्विच्छन्न लोकं विरसं चरेत् ॥ १२.२६८.५३ ॥
Quien busca el dharma por una razón no debe vivir haciendo el mundo insípido.
12.268.54
यो हन्याद्यश्च मां स्तौति तत्रापि शृणु जाजले ।
समौ तावपि मे स्थातां न हि मे स्तः प्रियाप्रिये।
एतदीदृशकं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः ॥ १२.२६८.५४ ॥
Escucha también sobre quien me mata y quien me alaba, oh Jājali: que ambos sean iguales para mí; para mí no hay ni querido ni no querido. Los sabios alaban un dharma así.
12.268.55
उपपत्त्या हि संपन्नो यतिभिश्चैव सेव्यते ।
सततं धर्मशीलैश्च निपुणेनोपलक्षितः ॥ १२.२६८.५५ ॥
Quien está dotado de comprensión razonada es practicado por los ascetas, es seguido constantemente por quienes tienen conducta virtuosa y es reconocido por el hábil.