มหาภารตะ · อัธยายะ 12.268
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.268.1
इत्युक्तः स तदा तेन तुलाधारेण धीमता ।
प्रोवाच वचनं धीमाञ्जाजलिर्जपतांवरः ॥ १२.२६८.१ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ตุลาธารผู้มีปัญญาคนนั้น ชาลิผู้มีปัญญา ผู้ยอดเยี่ยมในการสวดสาธยาย ก็ประนมมือกล่าววจนะ
12.268.2
विक्रीणतः सर्वरसान्सर्वगन्धांश्च वाणिज ।
वनस्पतीनोषधीश्च तेषां मूलफलानि च ॥ १२.२६८.२ ॥
ดูกรพ่อค้า ท่านขายรสทั้งปวงและเครื่องหอมทั้งปวง ต้นไม้และสมุนไพร รวมทั้งรากและผลของสิ่งเหล่านั้น
12.268.3
अग्र्या सा नैष्ठिकी बुद्धिः कुतस्त्वामियमागता ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं निखिलेन महामते ॥ १२.२६८.३ ॥
ปัญญาอันสูงสุดและมั่นคงนี้มาถึงท่านได้อย่างไร ดูกรผู้มีจิตใหญ่ ขอท่านเล่าทั้งหมดให้ข้าพเจ้าฟังโดยครบถ้วน
12.268.4
एवमुक्तस्तुलाधारो ब्राह्मणेन यशस्विना ।
उवाच धर्मसूक्ष्माणि वैश्यो धर्मार्थतत्त्ववित् ॥ १२.२६८.४ ॥
เมื่อพราหมณ์ผู้มีชื่อเสียงกล่าวเช่นนั้น ตุลาธารผู้เป็นแพศย์ ผู้รู้ความจริงของธรรมและอรรถ ก็กล่าวถึงประเด็นอันละเอียดอ่อนของธรรม
12.268.5
वेदाहं जाजले धर्मं सरहस्यं सनातनम् ।
सर्वभूतहितं मैत्रं पुराणं यं जना विदुः ॥ १२.२६८.५ ॥
ดูกรชาลิ ข้าพเจ้ารู้ธรรมอันนิรันดร์พร้อมความลับของมัน ธรรมที่เป็นประโยชน์แก่สรรพสัตว์ เป็นมิตร เก่าแก่ และเป็นที่คนทั้งหลายรู้จัก
12.268.6
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः ।
या वृत्तिः स परो धर्मस्तेन जीवामि जाजले ॥ १२.२६८.६ ॥
การดำรงชีพที่ปฏิบัติโดยไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย หรือเบียดเบียนเพียงเล็กน้อย นั่นคือธรรมอันสูงสุด ข้าพเจ้าดำรงชีวิตด้วยสิ่งนั้น ดูกรชาลิ
12.268.7
परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैर्मयेदं शरणं कृतम् ।
अलक्तं पद्मकं तुङ्गं गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा ॥ १२.२६८.७ ॥
ข้าพเจ้าสร้างที่พักพิงนี้ด้วยไม้และหญ้าที่ตัดมาแล้ว ข้าพเจ้าขายครั่ง ไม้ปัทมกะ ไม้สูง และเครื่องหอมต่างๆ ทั้งสูงและต่ำ
12.268.8
रसांश्च तांस्तान्विप्रर्षे मद्यवर्ज्यान्बहूनहम् ।
क्रीत्वा वै प्रतिविक्रीणे परहस्तादमायया ॥ १२.२६८.८ ॥
ดูกรผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ ข้าพเจ้าซื้อรสต่างๆ มากมาย ยกเว้นสุรา จากมือของผู้อื่น แล้วขายต่อโดยไม่หลอกลวง
12.268.9
सर्वेषां यः सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः ।
कर्मणा मनसा वाचा स धर्मं वेद जाजले ॥ १२.२६८.९ ॥
ผู้ที่เป็นมิตรของทุกคนอยู่เสมอ และยินดีในประโยชน์ของทุกคน ด้วยการกระทำ ด้วยใจ และด้วยวาจา ผู้นั้นย่อมรู้ธรรม ดูกรชาลิ
12.268.10
नानुरुध्ये विरुध्ये वा न द्वेष्मि न च कामये ।
समोऽहं सर्वभूतेषु पश्य मे जाजले व्रतम्।
तुला मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ॥ १२.२६८.१० ॥
ข้าพเจ้าไม่เอนเอียงเข้าหาหรือขัดแย้ง ไม่เกลียดชังและไม่ปรารถนา ข้าพเจ้ามีใจเสมอกันต่อสรรพสัตว์ ดูกรชาลิ จงดูข้อปฏิบัติของข้าพเจ้า ตาชั่งของข้าพเจ้าตั้งอยู่อย่างเสมอกันต่อสรรพสัตว์ ดูกรชาลิ
12.268.11
नाहं परेषां कृत्यानि प्रशंसामि न गर्हये ।
आकाशस्येव विप्रेन्द्र पश्यँल्लोकस्य चित्रताम् ॥ १२.२६८.११ ॥
ข้าพเจ้าไม่สรรเสริญและไม่ตำหนิการกระทำของผู้อื่น ดูกรผู้เป็นใหญ่ในหมู่พราหมณ์ ข้าพเจ้าเห็นความหลากหลายของโลกดังที่ท้องฟ้าเห็น
12.268.12
कृपा मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ।
इष्टानिष्टनियुक्तस्य प्रियद्वेषौ बहिष्कृतौ ॥ १२.२६८.१२ ॥
ความเมตตาของข้าพเจ้าตั้งอยู่อย่างเสมอกันต่อสรรพสัตว์ ดูกรชาลิ ความชอบและความชังของผู้ที่ผูกพันกับสิ่งที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนา ได้ถูกขับออกไปจากข้าพเจ้าแล้ว
12.268.13
इति मां त्वं विजानीहि सर्वलोकस्य जाजले ।
समं मतिमतां श्रेष्ठ समलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.२६८.१३ ॥
ดูกรชาลิ จงรู้จักข้าพเจ้าอย่างนี้ว่าเสมอกันต่อโลกทั้งปวง ดูกรผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา สำหรับข้าพเจ้า ก้อนดิน หินและทองคำเป็นสิ่งเดียวกัน
12.268.14
यथाऽन्धबधिरोत्मत्ता उच्छ्वासपरमाः सदा ।
देवैरपिहितद्वाराः सोपमा पश्यतो मम ॥ १२.२६८.१४ ॥
เหมือนคนตาบอด หูหนวก และคนบ้า ผู้มุ่งแต่การหายใจอยู่เสมอ โดยมีประตูถูกเทพปิดไว้ ความเปรียบเช่นนี้ก็เห็นได้ในตัวข้าพเจ้า
12.268.15
यथा वृद्धातुरकृशा निस्पृहा विषयान्प्रति ।
तथाऽर्थकामभोगेषु ममापि विगता स्पृहा ॥ १२.२६८.१५ ॥
เหมือนคนแก่ คนป่วย และคนผอมโซ ซึ่งไม่ปรารถนาในวัตถุแห่งอารมณ์ ข้าพเจ้าก็เช่นกัน ความอยากในทรัพย์ กาม และการเสพสุขได้หมดไปแล้ว
12.268.16
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि तदा सिद्ध्यति वै द्विज ॥ १२.२६८.१६ ॥
เมื่อผู้นี้ไม่กลัวและไม่มีใครกลัวเขา เมื่อเขาไม่ปรารถนาและไม่เกลียดชัง ดูกรผู้เกิดสองครั้ง เขาย่อมบรรลุความสมบูรณ์แน่นอน
12.268.17
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.२६८.१७ ॥
เมื่อบุคคลไม่ก่อให้เกิดอารมณ์ชั่วร้ายต่อสรรพสัตว์ ไม่ว่าด้วยการกระทำ ด้วยใจ หรือด้วยวาจา เมื่อนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน
12.268.18
न भूतो न भविष्योऽस्ति न च धर्मोस्ति कश्चन ।
योऽभयः सर्वभूतानां स प्राप्नोत्यभयं पदम् ॥ १२.२६८.१८ ॥
ไม่เคยมีอดีต จะไม่มีอนาคต และไม่มีธรรมใดที่ยิ่งกว่านี้ ผู้ที่ไม่กลัวสรรพสัตว์ทั้งปวง ย่อมบรรลุสภาวะแห่งความไม่กลัว
12.268.19
यस्मादुद्विजते लोकः सर्वो मृत्युमुखादिव ।
वाक्क्रूराद्दण्डपरुषात्स प्राप्नोति महद्भयम् ॥ १२.२६८.१९ ॥
เพราะโลกทั้งปวงย่อมหวาดกลัวราวกับจากปากของความตาย ผู้ที่ทำให้ผู้อื่นหวาดกลัวด้วยถ้อยคำโหดร้ายและการลงโทษอันรุนแรง ย่อมได้รับความหวาดกลัวอันยิ่งใหญ่
12.268.20
यथावद्वर्तमानानां वृद्धानां पुत्रपौत्रिणाम् ।
अनुवर्तामहे वृत्तमहिंस्त्राणां महात्मनाम् ॥ १२.२६८.२० ॥
เราดำเนินตามความประพฤติของผู้เฒ่าที่ประพฤติชอบและมีบุตรและหลาน ฉันใด เราก็ดำเนินตามความประพฤติของผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ที่ปราศจากการเบียดเบียน ฉันนั้น
12.268.21
प्रनष्टः शाश्वतो धर्मः सदाचारेण मोहितः ।
तेन वैद्यस्तपस्वी वा बलवान्वा विमुह्यते ॥ १२.२६८.२१ ॥
ธรรมอันเป็นนิรันดร์ย่อมเสื่อมสูญ และถูกความประพฤติชั่วทำให้หลงผิด เมื่อธรรมถูกทำลายด้วยเหตุนั้น แม้แพทย์ ผู้บำเพ็ญตบะ หรือผู้มีกำลัง ก็ย่อมหลงผิดไปด้วย
12.268.22
आचाराज्जाजले प्राज्ञः क्षिप्रं धर्ममवाप्नुयात् ।
एवं यः साधुभिर्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा ॥ १२.२६८.२२ ॥
ดูก่อนชาชลิ ผู้มีปัญญาพึงได้ธรรมโดยเร็วด้วยความประพฤติอันดี ผู้ใดข่มใจได้ดีโดยมีสัตบุรุษเป็นแบบอย่าง และประพฤติด้วยจิตที่ปราศจากการเบียดเบียน ผู้นั้นย่อมได้ธรรมเช่นนั้น
12.268.23
नद्यां चेह यथा काष्ठमुह्यमानं यदृच्छया ।
यदृच्छयैव काष्ठेन सन्धि गच्छेत केनचित् ॥ १२.२६८.२३ ॥
ดังท่อนไม้ที่ถูกกระแสน้ำพัดไปในแม่น้ำ อาจบังเอิญไปกระทบกับท่อนไม้อื่นโดยความบังเอิญ
12.268.24
तत्रापराणि दारूणि संसृज्यन्ते ततस्ततः ।
तृणकाष्ठकरीपाणि कदाचिन्न समीक्षया ॥ १२.२६८.२४ ॥
ที่นั่นท่อนไม้อื่น ๆ ก็มารวมกันทั้งที่นี่และที่โน้น ทั้งหญ้า ไม้ และมูลโค บางครั้งก็มารวมกันโดยไม่ได้เลือกไว้ก่อน
12.268.25
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन ।
अभयं सर्वभूतेभ्यः स प्राप्नोति सदा मुने ॥ १२.२६८.२५ ॥
ดูก่อนมุนี เพราะสัตว์ใดไม่เคยหวาดกลัวด้วยประการใด ๆ เลย ผู้นั้นย่อมได้ความไม่หวาดกลัวจากสัตว์ทั้งปวงเป็นนิจ
12.268.26
यस्मादुद्विजते विद्वन्सर्वलोको वृकादिव ।
क्रोशतस्तीरमासाद्य यथा सर्वे जलेचराः ॥ १२.२६८.२६ ॥
ดูก่อนผู้รู้ เพราะโลกทั้งมวลหวาดกลัวดุจกลัวหมาป่า เหมือนสัตว์น้ำทั้งปวงที่ร้องโหยหวนเมื่อขึ้นถึงฝั่ง
12.268.27
एवमेवायमाचारः प्रादुर्भूतो यतस्ततः ।
सहायवान्द्रव्यवान्यः सुभगोऽथ परस्तथा ॥ १२.२६८.२७ ॥
ความประพฤตินี้ก็เกิดขึ้นจากที่นี่และที่โน้นเช่นนั้นเอง ผู้มีผู้ช่วยและมีทรัพย์ย่อมเป็นผู้โชคดี และอีกผู้หนึ่งก็เช่นกัน
12.268.28
ततस्तानेव कवयः शास्त्रेषु प्रवदन्त्युत ।
कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः ॥ १२.२६८.२८ ॥
แล้วกวีทั้งหลายย่อมกล่าวถึงบุคคลเหล่านั้นในตำรา เพื่อประโยชน์แห่งชื่อเสียง บรรดาผู้มีใจเขียนไว้น้อย ผู้ชำนาญ ซึ่งมีข้อสรุปสมบูรณ์
12.268.29
तपोभिर्यज्ञदानैश्च वाक्यैः प्रज्ञाश्रितैस्तथा ।
प्राप्नोत्यभयदानस्य यद्यत्फलमिहाश्नुते ॥ १२.२६८.२९ ॥
ด้วยตบะ ด้วยยัญและทาน และด้วยถ้อยคำที่อาศัยปัญญา ผู้ใดย่อมได้ผลอันใดจากการให้อภัยทาน ผลนั้นย่อมได้รับในโลกนี้
12.268.30
लोके यः सर्वभूतेभ्यो ददात्यभयदक्षिणाम् ।
स सत्ययज्ञैरीजानः प्राप्नोत्यभयदक्षिणाम् ॥ १२.२६८.३० ॥
ผู้ใดในโลกถวายค่าตอบแทนแห่งความไม่หวาดกลัวแก่สัตว์ทั้งปวง ผู้นั้นบูชายัญด้วยยัญอันแท้จริง ย่อมได้รับค่าตอบแทนแห่งความไม่หวาดกลัว
12.268.31
न भूतानामहिंसाया ज्यायान्धर्मोऽस्ति कश्चन ।
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन।
सोऽभयं सर्वभूतेभ्यः संप्राप्नोति महामुने ॥ १२.२६८.३१ ॥
ไม่มีธรรมใดยิ่งไปกว่าการไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย เพราะไม่มีสัตว์ใดหวาดกลัวด้วยประการใด ๆ เลย ดูก่อนมหามุนี ผู้นั้นย่อมได้ความไม่หวาดกลัวจากสัตว์ทั้งปวง
12.268.32
यस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ।
न स धर्ममवाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १२.२६८.३२ ॥
โลกย่อมหวาดกลัวเขา ดุจกลัวงูที่เข้ามาในบ้าน ผู้นั้นย่อมไม่ได้ธรรม ทั้งในโลกนี้และในโลกหน้า
12.268.33
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैपिणः ॥ १२.२६८.३३ ॥
สำหรับผู้ที่กลายเป็นอาตมันของสรรพสัตว์ และเห็นสรรพสัตว์ทั้งปวง แม้เทวดาก็ยังหลงผิดในทางนั้น แม้จะแสวงหาสภาวะที่ไม่มีที่ตั้งและซ่อนเร้นอยู่
12.268.34
दानं भूताभयस्याहुः सर्वदानेभ्य उत्तमम् ।
ब्रवीमि ते सत्यमिदं श्रद्धत्स्व मम जाजले ॥ १२.२६८.३४ ॥
เขาเรียกการให้ความไม่หวาดกลัวแก่สัตว์ว่าเป็นทานอันสูงสุดยิ่งกว่าทานทั้งปวง เราบอกความจริงนี้แก่ท่าน ดูก่อนชาชลิ ขอท่านจงเชื่อถือเถิด
12.268.35
स एव सुभगो भूत्वा पुनर्भवति दुर्भगः ।
व्यापत्तिं कर्मणां दृष्ट्वा जुगुप्सन्ति जनाः सदा ॥ १२.२६८.३५ ॥
ผู้นั้นเองเมื่อเคยเป็นผู้โชคดี ก็กลับกลายเป็นผู้โชคร้ายอีก เมื่อเห็นความพินาศแห่งกรรมของตน ผู้คนก็ย่อมรังเกียจเขาเป็นนิตย์
12.268.36
अकारणो हि नैवास्ति धर्मः सूक्ष्मो हि जाजले ।
भूतभव्यार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम् ॥ १२.२६८.३६ ॥
ดูก่อนชาชลิ ธรรมไม่มีเหตุไร้ผลเลย ธรรมนั้นละเอียดอ่อน การแสดงธรรมในที่นี้ก็ทำเพื่อประโยชน์แก่สิ่งที่เป็นอยู่และสิ่งที่จะเป็นต่อไปเท่านั้น
12.268.37
सूक्ष्मत्वान्न स विज्ञातुं शक्यते बहुनिह्नवः ।
उपलभ्यान्तरा चान्यानाचारानवबुध्यते ॥ १२.२६८.३७ ॥
เพราะละเอียดอ่อน ธรรมจึงไม่อาจรู้ได้โดยง่าย เพราะมีผู้ปิดบังมากมาย ผู้ที่รับรู้ได้โดยการสังเกตความประพฤติของผู้อื่น ย่อมเข้าใจธรรมนั้น
12.268.38
ये च च्छिन्दन्ति वृषणान्ये च भिन्दन्ति नस्तकान् ।
वहन्ति महतो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च।
हत्वा सत्वानि खादन्ति तान्कथं न विगर्हसे ॥ १२.२६८.३८ ॥
ผู้ที่ตัดอัณฑะของสัตว์ ผู้ที่เจาะจมูกของสัตว์ ผู้ที่บังคับให้สัตว์แบกภาระอันหนัก ผู้ที่ผูกมัดและฝึกสัตว์ และผู้ที่ฆ่าสัตว์มีชีวิตเพื่อกิน ไฉนท่านจึงไม่ตำหนิเขาเหล่านั้นเล่า
12.268.39
मानुषा मानुपानेव दासभोगेन भुञ्जते ।
वधबन्धनिरोधेन कारयन्ति दिवानिशम् ॥ १२.२६८.३९ ॥
มนุษย์ใช้มนุษย์ด้วยกันเป็นทาสเพื่อความสุขของตน และด้วยการฆ่า ผูกมัด และกักขัง บังคับให้เขาทำงานทั้งกลางวันและกลางคืน
12.268.40
आत्मनश्चापि जानाति यद्दुःखं वधबन्धने ।
पञ्चेन्द्रियेषु भूतेषु सर्वं वसति दैवतम् ॥ १२.२६८.४० ॥
ผู้ที่รู้ความทุกข์ของตนเองเมื่อถูกฆ่าและถูกผูกมัด ย่อมรู้ว่าเทพทั้งปวงสถิตอยู่ในสรรพสัตว์ที่มีอินทรีย์ห้า
12.268.41
आदित्यश्चन्द्रमा वायुर्ब्रह्मा प्राणः क्रतुर्यमः ।
तानि जीवानि विक्रीय का मृतेषु विचारणा ॥ १२.२६८.४१ ॥
อาทิตย์ จันทร์ วายุ พรหมา ปราณะ กรตุ และยมะ สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดคือสิ่งมีชีวิต เมื่อขายสิ่งเหล่านั้นไปแล้ว จะมีอะไรให้พิจารณาเรื่องคนตายอีกเล่า
12.268.42
अजोऽग्निर्वरुणो मेपः सूर्योऽश्वः पृथिवी विराट् ।
धेनुर्वत्सश्च सोमो वै विक्रीयैतन्न सिध्यति ॥ १२.२६८.४२ ॥
แพะ ไฟ วรุณ แกะตัวผู้ พระอาทิตย์ ม้า แผ่นดิน วิราช วัว ลูกโค และโสม แม้ขายทั้งหมดนี้ไปแล้ว ก็ยังไม่สำเร็จ
12.268.43
का तैले का धृते ब्रह्मन्मधुन्यप्स्वोषधीषु वा ॥ १२.२६८.४३ ॥
โอ้พราหมณ์ ในน้ำมันมีอะไร ในเนยใสมีอะไร ในน้ำผึ้ง ในน้ำ หรือในสมุนไพรมีอะไรบ้าง
12.268.44
अदंशमशके देशे सुखसंवर्धितान्पशून् ।
तांश्च मातुः प्रियाञ्जानन्नाक्रम्य बहुधा नराः ॥ १२.२६८.४४ ॥
คนที่รู้ว่าสัตว์เลี้ยงซึ่งเติบโตอย่างสุขสบายในดินแดนที่ปลอดจากยุงและแมลงวันเป็นที่รักของแม่ของมัน แต่กลับทำร้ายสัตว์เหล่านั้นด้วยวิธีต่าง ๆ มากมาย
12.268.45
बहुदंशाकुलान्देशान्नयन्ति बहुकर्दमान् ।
वाहसंपीडिता धुर्याः सीदन्त्यविधिना परे ॥ १२.२६८.४५ ॥
พวกเขานำสัตว์ไปยังดินแดนที่เต็มไปด้วยยุงและมีโคลนลึก สัตว์ลากเกวียนที่ถูกแอกบีบรัดทรมาน และตัวอื่น ๆ ทรุดลงอย่างถูกปฏิบัติไม่เป็นธรรม
12.268.46
न मन्ये भ्रूणहत्याऽपि विशिष्टा तेन कर्मणा ।
कृपिं साध्विति मन्यन्ते सा च वृत्तिः सुदारुणा ॥ १२.२६८.४६ ॥
ข้าพเจ้าไม่คิดว่าการฆ่าทารกในครรภ์ยังเลวร้ายกว่าการกระทำนั้น แต่ผู้คนกลับเห็นว่าการไถนาเป็นสิ่งดี และการดำรงชีพแบบนั้นก็โหดร้ายยิ่งนัก
12.268.47
भूमिं भूमिशयांश्चैव हन्ति काष्ठैरयोमुखैः ।
तथैवानडुहो युक्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् ॥ १२.२६८.४७ ॥
ด้วยท่อนไม้ที่ปลายเป็นเหล็ก เขาทุบตีแผ่นดินและสัตว์ที่นอนอยู่บนนั้น และทำนองเดียวกันก็ทุบตีวัวที่ถูกเทียมแอก ซึ่งผอมโซเพราะความหิว ความกระหาย และความเหน็ดเหนื่อย
12.268.48
अध्न्या इति गवां नाम क एता हन्तुमर्हति ।
महच्चकाराकुशलं वृथा यो गां निहन्ति ह ॥ १२.२६८.४८ ॥
คำว่า อัธนยา เป็นชื่อของโคทั้งหลาย ใครเล่าจะสมควรฆ่าพวกมันได้ ผู้ใดฆ่าโคโดยเปล่าประโยชน์ ผู้นั้นได้ทำกรรมชั่วอันใหญ่หลวง
12.268.49
ऋपयो यतयो ह्येतन्नहुपे प्रत्यवेदयन् ।
गां मातरं चाप्यवधीर्वृपभं च प्रजापतिम्।
अकार्यं नहुपाकापींर्लप्स्यामस्त्वत्कृते व्यथाम् ॥ १२.२६८.४९ ॥
บรรดาฤๅษีและนักพรตได้กล่าวเรื่องนี้แก่พระนหุษะว่า ท่านได้ฆ่าโคซึ่งเป็นมารดา และฆ่าโคตัวผู้ซึ่งเป็นพระประชาบดี นี่เป็นการกระทำที่ไม่ควรทำ เพราะท่านพวกเราจะต้องประสบความทุกข์
12.268.50
शतं चैकं च रोगाणां सर्वभूतेष्वपातयन् ।
ऋपयस्ते महाभागाः प्रशस्तास्ते च जाजले ॥ १२.२६८.५० ॥
โอ้ชาชลิ บรรดาฤๅษีผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่เหล่านั้นได้ทำให้โรคหนึ่งร้อยเอ็ดชนิดตกลงแก่สัตว์ทั้งปวง และพวกท่านเหล่านั้นเป็นที่สรรเสริญ
12.268.51
भ्रृणहं नहुषं त्वाहुर्न तं भोक्ष्यामहे वयम् ।
इत्युक्त्वा ते महात्मानः सर्वे तत्त्वार्थदर्शिनः।
ऋषयो यतयः शान्तास्तपसा प्रत्येषधयन् ॥ १२.२६८.५१ ॥
พวกเขากล่าวว่า ท่านถูกเรียกว่านหุษะผู้ฆ่าทารกในครรภ์ เราจะไม่กินอาหารของท่าน ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว บรรดาฤๅษีและนักพรตผู้ยิ่งใหญ่ มีจิตสงบ ผู้เห็นความหมายแท้จริง ได้ขับไล่เขาไปด้วยการบำเพ็ญตบะ
12.268.52
ईदृशानशिवान्घोरानाचारानिह जाजले ।
केवलाचरितत्वात्तु निपुणो नावबुध्यसे ॥ १२.२६८.५२ ॥
โอ้ชาชลิ ในโลกนี้ท่านไม่เข้าใจการประพฤติอันอัปมงคลและน่ากลัวเช่นนี้ เพราะท่านทำตามความคิดของตนเองเท่านั้น แม้ท่านจะเป็นผู้ฉลาด
12.268.53
कारणाद्धर्ममन्विच्छन्न लोकं विरसं चरेत् ॥ १२.२६८.५३ ॥
ผู้ที่แสวงหาธรรมโดยมีเหตุผล ไม่ควรดำเนินชีวิตที่ทำให้โลกหมดรสชาติ
12.268.54
यो हन्याद्यश्च मां स्तौति तत्रापि शृणु जाजले ।
समौ तावपि मे स्थातां न हि मे स्तः प्रियाप्रिये।
एतदीदृशकं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः ॥ १२.२६८.५४ ॥
โอ้ชาชลิ จงฟังเรื่องของผู้ที่ฆ่าข้าพเจ้า และของผู้ที่สรรเสริญข้าพเจ้าด้วย ขอให้ทั้งสองเป็นที่เสมอกันสำหรับข้าพเจ้า เพราะสำหรับข้าพเจ้าไม่มีสิ่งที่รักหรือสิ่งที่ไม่รัก ปราชญ์ทั้งหลายสรรเสริญธรรมเช่นนี้
12.268.55
उपपत्त्या हि संपन्नो यतिभिश्चैव सेव्यते ।
सततं धर्मशीलैश्च निपुणेनोपलक्षितः ॥ १२.२६८.५५ ॥
ผู้ที่ประกอบด้วยความเข้าใจอันมีเหตุผลย่อมได้รับการปฏิบัติจากนักพรต และได้รับการติดตามอยู่เสมอจากผู้ที่มีศีลธรรม และเป็นที่รู้จักของผู้ฉลาด