മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.268
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.268.1
इत्युक्तः स तदा तेन तुलाधारेण धीमता ।
प्रोवाच वचनं धीमाञ्जाजलिर्जपतांवरः ॥ १२.२६८.१ ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ തുലാധാരൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജപിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബുദ്ധിമാൻ ജാജലി കൈകൂപ്പി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.268.2
विक्रीणतः सर्वरसान्सर्वगन्धांश्च वाणिज ।
वनस्पतीनोषधीश्च तेषां मूलफलानि च ॥ १२.२६८.२ ॥
ഹേ വണിക്കേ, നീ എല്ലാ രസങ്ങളും എല്ലാ സുഗന്ധങ്ങളും മരങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും അവയുടെ വേരുകളും ഫലങ്ങളും വിൽക്കുന്നു.
12.268.3
अग्र्या सा नैष्ठिकी बुद्धिः कुतस्त्वामियमागता ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं निखिलेन महामते ॥ १२.२६८.३ ॥
ഈ ഉത്തമവും നിഷ്ഠയുള്ളതുമായ ബുദ്ധി നിനക്ക് എവിടെനിന്ന് ലഭിച്ചു? ഹേ മഹാമതേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതരൂ.
12.268.4
एवमुक्तस्तुलाधारो ब्राह्मणेन यशस्विना ।
उवाच धर्मसूक्ष्माणि वैश्यो धर्मार्थतत्त्ववित् ॥ १२.२६८.४ ॥
യശസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മാർത്ഥതത്ത്വം അറിയുന്ന വൈശ്യനായ തുലാധാരൻ ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മകാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
12.268.5
वेदाहं जाजले धर्मं सरहस्यं सनातनम् ।
सर्वभूतहितं मैत्रं पुराणं यं जना विदुः ॥ १२.२६८.५ ॥
ഹേ ജാജലേ, രഹസ്യത്തോടുകൂടിയ സനാതനധർമ്മം ഞാൻ അറിയുന്നു; അത് സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഹിതകരവും സൗഹൃദപരവും പുരാതനവുമാണ്, ജനങ്ങൾ അറിയുന്നതുമാണ്.
12.268.6
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः ।
या वृत्तिः स परो धर्मस्तेन जीवामि जाजले ॥ १२.२६८.६ ॥
ജീവികളോട് ഹിംസയില്ലാതെയോ വളരെ ചെറിയ ഹിംസയോടെയോ നടത്തുന്ന ഉപജീവനമാണ് പരമധർമ്മം; അതിനാൽ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നു, ഹേ ജാജലേ.
12.268.7
परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैर्मयेदं शरणं कृतम् ।
अलक्तं पद्मकं तुङ्गं गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा ॥ १२.२६८.७ ॥
ഞാൻ മുറിച്ച മരക്കഷണങ്ങളും പുല്ലും കൊണ്ട് ഈ അഭയം നിർമ്മിച്ചു. അരക്ക്, പദ്മകം, ഉയർന്ന മരങ്ങൾ, പലതരം സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ (ഞാൻ വിൽക്കുന്നു).
12.268.8
रसांश्च तांस्तान्विप्रर्षे मद्यवर्ज्यान्बहूनहम् ।
क्रीत्वा वै प्रतिविक्रीणे परहस्तादमायया ॥ १२.२६८.८ ॥
ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ, മദ്യമൊഴികെ പലവിധ രസങ്ങൾ ഞാൻ മറ്റൊരാളുടെ കയ്യിൽനിന്ന് വാങ്ങി, വഞ്ചനയില്ലാതെ വീണ്ടും വിൽക്കുന്നു.
12.268.9
सर्वेषां यः सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः ।
कर्मणा मनसा वाचा स धर्मं वेद जाजले ॥ १२.२६८.९ ॥
എപ്പോഴും എല്ലാവരുടെയും സുഹൃത്തും എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമത്തിൽ രമിക്കുന്നവനും, കർമ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ട് — അവൻ ധർമ്മം അറിയുന്നു, ഹേ ജാജലി.
12.268.10
नानुरुध्ये विरुध्ये वा न द्वेष्मि न च कामये ।
समोऽहं सर्वभूतेषु पश्य मे जाजले व्रतम्।
तुला मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ॥ १२.२६८.१० ॥
ഞാൻ ആരെയും അനുകൂലിക്കുന്നില്ല, എതിർക്കുന്നില്ല, വെറുക്കുന്നില്ല, ആഗ്രഹിക്കുന്നുമില്ല. ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളോടും സമനാണ്; ഹേ ജാജലി, എന്റെ വ്രതം നോക്കൂ. ഹേ ജാജലി, എന്റെ തുലാസ് എല്ലാ ജീവികളോടും സമമായി നിൽക്കുന്നു.
12.268.11
नाहं परेषां कृत्यानि प्रशंसामि न गर्हये ।
आकाशस्येव विप्रेन्द्र पश्यँल्लोकस्य चित्रताम् ॥ १२.२६८.११ ॥
ഞാൻ മറ്റുള്ളവരുടെ കർമ്മങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല, നിന്ദിക്കുന്നുമില്ല; ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ആകാശംപോലെ ലോകത്തിന്റെ വൈവിധ്യം കാണുന്നവനായി.
12.268.12
कृपा मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ।
इष्टानिष्टनियुक्तस्य प्रियद्वेषौ बहिष्कृतौ ॥ १२.२६८.१२ ॥
ഹേ ജാജലി, എന്റെ കാരുണ്യം എല്ലാ ജീവികളോടും സമമായി നിൽക്കുന്നു. ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളിൽ നിയുക്തനായവന്റെ പ്രിയവും ദ്വേഷവും എന്നിൽനിന്ന് വേർപെടുത്തപ്പെട്ടവയാണ്.
12.268.13
इति मां त्वं विजानीहि सर्वलोकस्य जाजले ।
समं मतिमतां श्रेष्ठ समलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥ १२.२६८.१३ ॥
ജാജലീ, ഇങ്ങനെ എന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളോടും സമഭാവമുള്ളവനായി അറിയുക. ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, എനിക്ക് മണ്കട്ടയും കല്ലും സ്വർണ്ണവും സമമാണ്.
12.268.14
यथाऽन्धबधिरोत्मत्ता उच्छ्वासपरमाः सदा ।
देवैरपिहितद्वाराः सोपमा पश्यतो मम ॥ १२.२६८.१४ ॥
അന്ധരും ബധിരരും ഭ്രാന്തരുമായി, എപ്പോഴും ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തിൽ മാത്രം മുഴുകിയവരും, ദേവന്മാർ വാതിലുകൾ അടച്ചവരുമെന്നപോലെ, അതേ ഉപമ എന്നിൽ കാണാം.
12.268.15
यथा वृद्धातुरकृशा निस्पृहा विषयान्प्रति ।
तथाऽर्थकामभोगेषु ममापि विगता स्पृहा ॥ १२.२६८.१५ ॥
വൃദ്ധരും രോഗികളും ക്ഷീണിതരും വിഷയങ്ങളോട് ആഗ്രഹമില്ലാത്തവരാകുന്നതുപോലെ, അർത്ഥത്തിലും കാമത്തിലും ഭോഗങ്ങളിലും എന്റെ ആഗ്രഹവും നീങ്ങിപ്പോയി.
12.268.16
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि तदा सिद्ध्यति वै द्विज ॥ १२.२६८.१६ ॥
ഇവൻ ആരെയും ഭയപ്പെടാത്തപ്പോഴും, ഇവനെ ആരും ഭയപ്പെടാത്തപ്പോഴും, ഇവൻ ആഗ്രഹിക്കാതെയും ദ്വേഷിക്കാതെയുമിരിക്കുമ്പോഴും, ദ്വിജനേ, അപ്പോൾ അവൻ തീർച്ചയായും സിദ്ധി നേടുന്നു.
12.268.17
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.२६८.१७ ॥
എല്ലാ ജീവികളോടും കർമ്മത്താലും മനസ്സാലും വാക്കാലും ദോഷകരമായ ഭാവം പുലർത്താതിരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.268.18
न भूतो न भविष्योऽस्ति न च धर्मोस्ति कश्चन ।
योऽभयः सर्वभूतानां स प्राप्नोत्यभयं पदम् ॥ १२.२६८.१८ ॥
ഭൂതകാലത്തിലും ഭാവിയിലും അതിനു തുല്യമായ ധർമ്മം ഇല്ല; സർവ ജീവികൾക്കും അഭയനായവനാണ് അഭയ പദം പ്രാപിക്കുന്നത്.
12.268.19
यस्मादुद्विजते लोकः सर्वो मृत्युमुखादिव ।
वाक्क्रूराद्दण्डपरुषात्स प्राप्नोति महद्भयम् ॥ १२.२६८.१९ ॥
കാരണം ലോകമെല്ലാം മരണത്തിന്റെ വായിൽ നിന്നെന്നപോലെ ഭയപ്പെടുന്നു; ക്രൂരവാക്കിനാലും കഠിനദണ്ഡനത്താലും (മറ്റുള്ളവരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ) മഹാഭയം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.268.20
यथावद्वर्तमानानां वृद्धानां पुत्रपौत्रिणाम् ।
अनुवर्तामहे वृत्तमहिंस्त्राणां महात्मनाम् ॥ १२.२६८.२० ॥
ശരിയായി നടക്കുന്ന പുത്രപൗത്രന്മാരുള്ള വൃദ്ധരുടെ നടപ്പിനെ, അതുപോലെ അഹിംസകരായ മഹാത്മാക്കളുടെ നടപ്പിനെ നാം അനുസരിക്കുന്നു.
12.268.21
प्रनष्टः शाश्वतो धर्मः सदाचारेण मोहितः ।
तेन वैद्यस्तपस्वी वा बलवान्वा विमुह्यते ॥ १२.२६८.२१ ॥
ശാശ്വതധർമ്മം സദാചാരത്താൽ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ; അത് നശിച്ച് ആളുകൾ മോഹിതരാകുമ്പോൾ, അതിനാൽ വൈദ്യനും തപസ്വിയും ബലവാനും വിമൂഢരാകുന്നു.
12.268.22
आचाराज्जाजले प्राज्ञः क्षिप्रं धर्ममवाप्नुयात् ।
एवं यः साधुभिर्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा ॥ १२.२६८.२२ ॥
സദാചാരത്താൽ, ഹേ ജാജലി, ജ്ഞാനി വേഗം ധർമ്മം പ്രാപിക്കണം; ഇങ്ങനെ സാധുക്കളാൽ നിയന്ത്രിതനായി, ദ്രോഹരഹിതമായ മനസ്സോടെ നടക്കുന്നവൻ (ധർമ്മം നേടുന്നു).
12.268.23
नद्यां चेह यथा काष्ठमुह्यमानं यदृच्छया ।
यदृच्छयैव काष्ठेन सन्धि गच्छेत केनचित् ॥ १२.२६८.२३ ॥
നദിയിൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്ന ഒരു മരക്കഷണം യദൃച്ഛയാ മറ്റൊരു മരക്കഷണവുമായി ചേരുന്നതുപോലെ.
12.268.24
तत्रापराणि दारूणि संसृज्यन्ते ततस्ततः ।
तृणकाष्ठकरीपाणि कदाचिन्न समीक्षया ॥ १२.२६८.२४ ॥
അവിടെ മറ്റു മരക്കഷണങ്ങൾ ഇവിടെയും അവിടെയും ഒന്നുചേരുന്നു—പുല്ല്, വിറക്, ചാണകവറട്ടികൾ—ഒരിക്കലും ആലോചനയാൽ അല്ല.
12.268.25
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन ।
अभयं सर्वभूतेभ्यः स प्राप्नोति सदा मुने ॥ १२.२६८.२५ ॥
ഒരു ജീവിയും ഒരിക്കലും ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ ഭയപ്പെടാത്തതിനാൽ, അവൻ എല്ലാ ജീവികളിൽനിന്നും എപ്പോഴും അഭയം നേടുന്നു, ഓ മുനേ.
12.268.26
यस्मादुद्विजते विद्वन्सर्वलोको वृकादिव ।
क्रोशतस्तीरमासाद्य यथा सर्वे जलेचराः ॥ १२.२६८.२६ ॥
ഓ വിദ്വാനേ, ചെന്നായയെ കണ്ട് ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ സർവലോകവും ഭയപ്പെടുന്നു; കരയിലെത്തി നിലവിളിക്കുന്ന ജലജീവികളെപ്പോലെ.
12.268.27
एवमेवायमाचारः प्रादुर्भूतो यतस्ततः ।
सहायवान्द्रव्यवान्यः सुभगोऽथ परस्तथा ॥ १२.२६८.२७ ॥
അതുപോലെ ഈ ആചാരം ഇവിടെയും അവിടെയും ഉയർന്നുവന്നു; സഹായികളും സമ്പത്തുമുള്ളവൻ ഭാഗ്യവാൻ, മറ്റൊരുവനും അങ്ങനെതന്നെ.
12.268.28
ततस्तानेव कवयः शास्त्रेषु प्रवदन्त्युत ।
कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः ॥ १२.२६८.२८ ॥
അപ്പോൾ അവരെത്തന്നെ കവികൾ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു — കീർത്തിക്കായി, ചെറിയ ഹൃദയരേഖയുള്ളവരും സമർത്ഥരും പൂർണ്ണനിർണ്ണയമുള്ളവരുമായവരെ.
12.268.29
तपोभिर्यज्ञदानैश्च वाक्यैः प्रज्ञाश्रितैस्तथा ।
प्राप्नोत्यभयदानस्य यद्यत्फलमिहाश्नुते ॥ १२.२६८.२९ ॥
തപസ്സുകൊണ്ടും യജ്ഞദാനങ്ങൾകൊണ്ടും പ്രജ്ഞയിൽ ആശ്രയിച്ച വാക്യങ്ങൾകൊണ്ടും — അഭയദാനത്തിന്റെ ഏതേതു ഫലം ഇവിടെ നേടുന്നുവോ അതു അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
12.268.30
लोके यः सर्वभूतेभ्यो ददात्यभयदक्षिणाम् ।
स सत्ययज्ञैरीजानः प्राप्नोत्यभयदक्षिणाम् ॥ १२.२६८.३० ॥
ലോകത്തിൽ സർവഭൂതങ്ങൾക്കും അഭയദക്ഷിണ നൽകുന്നവൻ, സത്യയജ്ഞങ്ങളാൽ യജിച്ച് അഭയദക്ഷിണ നേടുന്നു.
12.268.31
न भूतानामहिंसाया ज्यायान्धर्मोऽस्ति कश्चन ।
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन।
सोऽभयं सर्वभूतेभ्यः संप्राप्नोति महामुने ॥ १२.२६८.३१ ॥
ജീവികളോടുള്ള അഹിംസയേക്കാൾ വലിയ ധർമ്മം ഒന്നുമില്ല, കാരണം ഒരു ജീവിയും ഒരിക്കലും ഒരു വിധത്തിലും ഭയപ്പെടുന്നില്ല. അവൻ എല്ലാ ജീവികളിൽ നിന്നും അഭയം നേടുന്നു, ഹേ മഹാമുനേ.
12.268.32
यस्मादुद्विजते लोकः सर्पाद्वेश्मगतादिव ।
न स धर्ममवाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १२.२६८.३२ ॥
വീട്ടിൽ കയറിയ പാമ്പിനെ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ ലോകം ആരെ ഭയപ്പെടുന്നുവോ, അവൻ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ധർമ്മം നേടുന്നില്ല.
12.268.33
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैपिणः ॥ १२.२६८.३३ ॥
സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവായി സർവ്വഭൂതങ്ങളെയും കാണുന്നവന്റെ വഴിയിൽ, കാൽപ്പാടില്ലാത്ത ആ പദം തേടുന്ന ദേവന്മാർപോലും മോഹിക്കുന്നു.
12.268.34
दानं भूताभयस्याहुः सर्वदानेभ्य उत्तमम् ।
ब्रवीमि ते सत्यमिदं श्रद्धत्स्व मम जाजले ॥ १२.२६८.३४ ॥
ജീവികൾക്ക് അഭയം നൽകുന്ന ദാനമാണ് എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും ഉത്തമമെന്ന് പറയുന്നു. ഹേ ജാജലേ, ഞാൻ നിനക്ക് ഈ സത്യം പറയുന്നു, ഇതിൽ വിശ്വസിക്കുക.
12.268.35
स एव सुभगो भूत्वा पुनर्भवति दुर्भगः ।
व्यापत्तिं कर्मणां दृष्ट्वा जुगुप्सन्ति जनाः सदा ॥ १२.२६८.३५ ॥
അവൻതന്നെ സൗഭാഗ്യവാനായ ശേഷം വീണ്ടും ദൗർഭാഗ്യവാനാകുന്നു. കർമ്മങ്ങളുടെ നാശം കണ്ട് ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും അവനെ നിന്ദിക്കുന്നു.
12.268.36
अकारणो हि नैवास्ति धर्मः सूक्ष्मो हि जाजले ।
भूतभव्यार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम् ॥ १२.२६८.३६ ॥
ഹേ ജാജലേ, ധർമ്മം കാരണമില്ലാത്തതല്ല; അത് സൂക്ഷ്മമാണ്. ഇവിടെ ധർമ്മോപദേശം ഭൂതത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും നന്മയ്ക്കായാണ് നൽകിയത്.
12.268.37
सूक्ष्मत्वान्न स विज्ञातुं शक्यते बहुनिह्नवः ।
उपलभ्यान्तरा चान्यानाचारानवबुध्यते ॥ १२.२६८.३७ ॥
അത് സൂക്ഷ്മമായതിനാൽ എളുപ്പത്തിൽ അറിയാനാവില്ല; അതിനെ മറച്ചുവെക്കുന്നവർ പലരുണ്ട്. മറ്റുള്ളവരുടെ ആചാരങ്ങൾക്കിടയിൽ നിരീക്ഷിച്ചറിയുന്നവനേ അതു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
12.268.38
ये च च्छिन्दन्ति वृषणान्ये च भिन्दन्ति नस्तकान् ।
वहन्ति महतो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च।
हत्वा सत्वानि खादन्ति तान्कथं न विगर्हसे ॥ १२.२६८.३८ ॥
മൃഗങ്ങളുടെ വൃഷണം മുറിക്കുന്നവരെയും മൂക്കു തുളയ്ക്കുന്നവരെയും വലിയ ഭാരം ചുമപ്പിക്കുന്നവരെയും കെട്ടി അടക്കുന്നവരെയും ജീവികളെ കൊന്നു തിന്നുന്നവരെയും നീ എന്തുകൊണ്ട് നിന്ദിക്കുന്നില്ല?
12.268.39
मानुषा मानुपानेव दासभोगेन भुञ्जते ।
वधबन्धनिरोधेन कारयन्ति दिवानिशम् ॥ १२.२६८.३९ ॥
മനുഷ്യർ മനുഷ്യരെത്തന്നെ അടിമകളാക്കി അവരെക്കൊണ്ട് സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; കൊല, ബന്ധനം, തടവ് എന്നിവയിലൂടെ രാവും പകലും അവരെക്കൊണ്ട് പണിയെടുപ്പിക്കുന്നു.
12.268.40
आत्मनश्चापि जानाति यद्दुःखं वधबन्धने ।
पञ्चेन्द्रियेषु भूतेषु सर्वं वसति दैवतम् ॥ १२.२६८.४० ॥
കൊലയിലും ബന്ധനത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം സ്വയം അറിയുന്നവൻ, പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളുള്ള എല്ലാ ജീവികളിലും ദൈവം മുഴുവൻ വസിക്കുന്നു എന്നും അറിയുന്നു.
12.268.41
आदित्यश्चन्द्रमा वायुर्ब्रह्मा प्राणः क्रतुर्यमः ।
तानि जीवानि विक्रीय का मृतेषु विचारणा ॥ १२.२६८.४१ ॥
സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, വായു, ബ്രഹ്മാവ്, പ്രാണൻ, യജ്ഞം, യമൻ — ഇവയെല്ലാം ജീവികളാണ്. ഇവയെ വിറ്റിട്ട് മരിച്ചവയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിൽ എന്ത് അർത്ഥം?
12.268.42
अजोऽग्निर्वरुणो मेपः सूर्योऽश्वः पृथिवी विराट् ।
धेनुर्वत्सश्च सोमो वै विक्रीयैतन्न सिध्यति ॥ १२.२६८.४२ ॥
ആട്, അഗ്നി, വരുണൻ, ആൺചെമ്മരിയാട്, സൂര്യൻ, കുതിര, ഭൂമി, വിരാട്, പശു, കിടാവ്, സോമൻ — ഇവയെ വിറ്റാലും ഇത് സിദ്ധിക്കില്ല.
12.268.43
का तैले का धृते ब्रह्मन्मधुन्यप्स्वोषधीषु वा ॥ १२.२६८.४३ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, എണ്ണയിലോ നെയ്യിലോ തേനിലോ വെള്ളത്തിലോ ഔഷധങ്ങളിലോ (ഏതാണ്?)
12.268.44
अदंशमशके देशे सुखसंवर्धितान्पशून् ।
तांश्च मातुः प्रियाञ्जानन्नाक्रम्य बहुधा नराः ॥ १२.२६८.४४ ॥
കൊതുകും ഈച്ചയുമില്ലാത്ത ദേശത്ത് സുഖമായി വളർത്തിയ കന്നുകാലികളെ, അവ അമ്മയ്ക്ക് പ്രിയമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും മനുഷ്യർ പലവിധത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
12.268.45
बहुदंशाकुलान्देशान्नयन्ति बहुकर्दमान् ।
वाहसंपीडिता धुर्याः सीदन्त्यविधिना परे ॥ १२.२६८.४५ ॥
കൊതുകുകൾ നിറഞ്ഞ, ചെളി നിറഞ്ഞ നാടുകളിലേക്ക് അവർ (മൃഗങ്ങളെ) കൊണ്ടുപോകുന്നു; നുകം കൊണ്ട് പീഡിതരായ ഭാരം വലിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ, മറ്റുള്ളവയും, അന്യായമായി വീഴുന്നു.
12.268.46
न मन्ये भ्रूणहत्याऽपि विशिष्टा तेन कर्मणा ।
कृपिं साध्विति मन्यन्ते सा च वृत्तिः सुदारुणा ॥ १२.२६८.४६ ॥
ആ കർമ്മത്താൽ ഭ്രൂണഹത്യയും അതിലും കവിഞ്ഞതാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; എങ്കിലും ആളുകൾ ഉഴവ് നല്ലതെന്ന് കരുതുന്നു, ആ ഉപജീവനം അതിക്രൂരമാണ്.
12.268.47
भूमिं भूमिशयांश्चैव हन्ति काष्ठैरयोमुखैः ।
तथैवानडुहो युक्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् ॥ १२.२६८.४७ ॥
ഇരുമ്പുമുനയുള്ള വടികൊണ്ട് അവൻ ഭൂമിയെയും ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ജീവികളെയും അടിക്കുന്നു; അതുപോലെ വിശപ്പ്, ദാഹം, ക്ഷീണം എന്നിവയാൽ ക്ഷീണിച്ച നുകം കെട്ടിയ കാളകളെയും.
12.268.48
अध्न्या इति गवां नाम क एता हन्तुमर्हति ।
महच्चकाराकुशलं वृथा यो गां निहन्ति ह ॥ १२.२६८.४८ ॥
'അധ്ന്യ' എന്നത് പശുക്കളുടെ പേരാണ്; ഇവയെ കൊല്ലാൻ യോഗ്യനായവൻ ആരാണ്? വെറുതെ പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ വലിയ അകുശലകർമ്മം ചെയ്യുന്നു.
12.268.49
ऋपयो यतयो ह्येतन्नहुपे प्रत्यवेदयन् ।
गां मातरं चाप्यवधीर्वृपभं च प्रजापतिम्।
अकार्यं नहुपाकापींर्लप्स्यामस्त्वत्कृते व्यथाम् ॥ १२.२६८.४९ ॥
ഋഷിമാരും യതികളും നഹുഷനോട് ഇത് അറിയിച്ചു: നീ പശുവിനെയും അമ്മയെയും പ്രജാപതിയായ കാളയെയും കൊന്നു. ഇത് ചെയ്യരുതാത്ത കർമ്മമാണ്; നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞങ്ങൾ ദുഃഖം അനുഭവിക്കും.
12.268.50
शतं चैकं च रोगाणां सर्वभूतेष्वपातयन् ।
ऋपयस्ते महाभागाः प्रशस्तास्ते च जाजले ॥ १२.२६८.५० ॥
ജാജലീ! ആ മഹാഭാഗ്യരായ ഋഷിമാർ സർവ്വ ജീവികളിലും നൂറ്റൊന്ന് രോഗങ്ങൾ വീഴ്ത്തി; അവർ പ്രശംസ അർഹിക്കുന്നവരാണ്.
12.268.51
भ्रृणहं नहुषं त्वाहुर्न तं भोक्ष्यामहे वयम् ।
इत्युक्त्वा ते महात्मानः सर्वे तत्त्वार्थदर्शिनः।
ऋषयो यतयः शान्तास्तपसा प्रत्येषधयन् ॥ १२.२६८.५१ ॥
"നിന്നെ ഭ്രൂണഹത്യ ചെയ്തവനായ നഹുഷൻ എന്നു പറയുന്നു; ഞങ്ങൾ അവന്റെ ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കില്ല" എന്നു പറഞ്ഞ്, തത്ത്വാർത്ഥം അറിഞ്ഞ ആ മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരും യതികളും ശാന്തരായി തപസ്സുകൊണ്ട് അവനെ അകറ്റി.
12.268.52
ईदृशानशिवान्घोरानाचारानिह जाजले ।
केवलाचरितत्वात्तु निपुणो नावबुध्यसे ॥ १२.२६८.५२ ॥
ജാജലീ! ഇവിടെ ഇങ്ങനെയുള്ള അശുഭവും ഭയങ്കരവുമായ ആചാരങ്ങളെ നീ തനിച്ചുള്ള ആചരണം കൊണ്ടാണ് മനസ്സിലാക്കാത്തത്; നീ സമർത്ഥനാണെങ്കിലും.
12.268.53
कारणाद्धर्ममन्विच्छन्न लोकं विरसं चरेत् ॥ १२.२६८.५३ ॥
കാരണവശാൽ ധർമ്മം തേടുന്നവൻ, ലോകത്തെ നിരസമാക്കി ജീവിക്കരുത്.
12.268.54
यो हन्याद्यश्च मां स्तौति तत्रापि शृणु जाजले ।
समौ तावपि मे स्थातां न हि मे स्तः प्रियाप्रिये।
एतदीदृशकं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः ॥ १२.२६८.५४ ॥
എന്നെ കൊല്ലുന്നവനും എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവനും — അവരെക്കുറിച്ചും കേൾക്കുക, ജാജലീ: അവർ രണ്ടുപേരും എനിക്ക് തുല്യരാകട്ടെ; എനിക്ക് പ്രിയനും അപ്രിയനും ഇല്ല. ഇങ്ങനെയുള്ള ധർമ്മത്തെ ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്നു.
12.268.55
उपपत्त्या हि संपन्नो यतिभिश्चैव सेव्यते ।
सततं धर्मशीलैश्च निपुणेनोपलक्षितः ॥ १२.२६८.५५ ॥
ഉപപത്തി (വിവേകപൂർണ്ണമായ ബോധം) കൊണ്ട് സമ്പന്നമായത്; യതികളാൽ ഇത് സേവിക്കപ്പെടുന്നു. ധർമ്മശീലരാൽ നിരന്തരം ഇത് പാലിക്കപ്പെടുന്നു; നിപുണനാൽ ഇത് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു.