Mahābhārata · Adhyāya 12.279
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.279.1
कथं भवति पापात्मा कथं धर्मं करोति वा ।
केन निर्वेदमादत्ते मोक्षं वा केन गच्छति ॥ १२.२७९.१ ॥
¿Cómo llega a ser un hombre de alma pecadora? ¿O cómo practica el dharma? ¿Por qué medio adopta el desapego, o por qué medio alcanza la liberación (mokṣa)?
12.279.2
विदिताः सर्वधर्मास्ते स्थित्यर्थमनुपृच्छसि ।
शृणु मोक्षं सनिर्वेदं पापं धर्मं च मूलतः ॥ १२.२७९.२ ॥
Conoces todos los dharmas, y aun así preguntas por la firmeza. Escucha la liberación junto con el desapego, y el pecado y el dharma desde su raíz.
12.279.3
विज्ञानार्थं हि पञ्चानामिच्छापूर्वं प्रवर्तते ।
प्राप्यतां वर्तते कामो द्वेषो वा भरतर्षभ ॥ १२.२७९.३ ॥
Por el conocimiento de los cinco sentidos, la acción surge precedida del deseo. Toro de los Bharatas, hacia lo que ha de obtenerse surge el deseo o la aversión.
12.279.4
ततस्तदर्थं यतते कर्म चारभते महत् ।
इष्टानां रूपगन्धानामभ्यासं च चिकीर्षति ॥ १२.२७९.४ ॥
Entonces se esfuerza por ello y emprende una gran acción, y desea repetir el disfrute de las formas y los aromas deseados.
12.279.5
ततो रागः प्रभवति द्वेषश्च तदनन्तरम् ।
ततो लोभः प्रभवति मोहश्च तदनन्तरम् ॥ १२.२७९.५ ॥
De eso surge la pasión, y inmediatamente después, la aversión. De eso surge la codicia, y inmediatamente después, la ofuscación.
12.279.6
लोभमोहाभिभूतस्य रागद्वेषान्वितस्य च ।
न धर्मे जायते बुद्धिर्व्याजाद्धर्मं करोति च ॥ १२.२७९.६ ॥
En quien está abrumado por la codicia y la ofuscación, y dotado de pasión y aversión, la mente no se inclina hacia el dharma; y practica el dharma por pretexto.
12.279.7
व्याजेन चरते धर्ममर्थं व्याजेन रोचते ।
व्याजेन सिद्ध्यमानेषु धर्मेषु कुरुनन्दन ॥ १२.२७९.७ ॥
Por el engaño uno practica el dharma y por el engaño desea la riqueza. Oh deleite de los Kurus, cuando los actos de dharma se cumplen mediante el engaño, parecen agradables.
12.279.8
तत्रैव कुरुते बुद्धिं ततः पापं चिकीर्षति ।
सुहृद्भिर्वार्यमाणोऽपि पण्डितैश्चापि भारत ॥ १२.२७९.८ ॥
Pone su mente precisamente en eso, y luego desea hacer el mal, aun cuando amigos y sabios lo detienen. Oh Bhārata.
12.279.9
उत्तरं न्यायसंबद्धं ब्रवीति विधिचोदितम् ।
अधर्मस्त्रिविधस्तस्य वर्धते रागमोहजः ॥ १२.२७९.९ ॥
Habla una respuesta ligada a la razón y aparentemente conforme a la norma, pero su adharma triple, nacido de la pasión y la ilusión, crece dentro de él.
12.279.10
पापं चिन्तयते कर्म प्रब्रवीति करोति च ।
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य दोषान्पश्यन्ति साधवः ॥ १२.२७९.१० ॥
Medita en acciones malvadas, las proclama y las ejecuta. Los virtuosos ven las faltas de quien se entrega a la injusticia.
12.279.11
एकशीलाश्च मित्रत्वं भजन्ते पापकर्मिणः ।
स नेह सुखमाप्नोति कुत एव परत्र वै ॥ १२.२७९.११ ॥
Los pecadores de la misma índole forjan amistades. Él no alcanza la dicha aquí; ¿de dónde, pues, la alcanzaría en el otro mundo?
12.279.12
एवं भवति पापात्मा धर्मात्मानं तु मे शृणु ।
यथा कुशलधर्मा स कुशलं प्रतिपद्यते ॥ १२.२७९.१२ ॥
Así se vuelve pecaminoso de ánimo. Ahora escucha de mí sobre el de alma virtuosa: cómo quien tiene un dharma sano alcanza el bienestar.
12.279.13
कुशलेनैव धर्मेण गतिमिष्टां प्रपद्यते ।
य एतान्प्रज्ञया दोषान्पूर्वमेवानुपश्यति ॥ १२.२७९.१३ ॥
Solo mediante el dharma hábil alcanza la meta deseada quien, con sabiduría, primero percibe estas faltas.
12.279.14
कुशलस्तु सुखार्थाय साधूंश्चाप्युपसेवते ।
तस्य साधुसमाचारादभ्यासाच्चैव वर्धते ॥ १२.२७९.१४ ॥
El hábil, por la felicidad, sirve también a los buenos; por la conducta de los buenos y la práctica, en verdad crece.
12.279.15
प्राज्ञो धर्मे च रमते धर्मं चैवोपजीवति ।
सोऽथ धर्मादवाप्तेषु धनेषु कुरुनन्दन ॥ १२.२७९.१५ ॥
El sabio se deleita en el dharma y vive solo del dharma; luego, entre las riquezas obtenidas por el dharma, oh alegría de los Kurus.
12.279.16
तस्यैव सिञ्चते मूलं गुणान्पश्यति यत्र वै ।
धर्मात्मा भवति ह्येवं मित्रं च लभते शुभम् ॥ १२.२७९.१६ ॥
Riega precisamente esa raíz allí donde ve virtudes; así se vuelve de alma justa y obtiene un amigo propicio.
12.279.17
स मित्रधनलाभात्तु प्रेत्य चेह च नन्दति ।
शब्दे स्पर्शे रसे रूपे तथा गन्धे च भारत ॥ १२.२७९.१७ ॥
Por obtener amigos y riquezas se regocija tanto después de la muerte como aquí; oh Bhārata, en el sonido, el tacto, el sabor, la forma y también el olor.
12.279.18
प्रभुत्वं लभते जन्तुर्धर्मस्यैतत्फलं विदुः ।
स तु धर्मफलं लब्ध्वा न तृष्यति युधिष्ठिर ॥ १२.२७९.१८ ॥
El ser vivo alcanza el señorío; esto, lo saben, es el fruto del dharma. Pero habiendo obtenido el fruto del dharma, no queda satisfecho, oh Yudhiṣṭhira.
12.279.19
धर्मे स्थितानां कौन्तेय सर्वभोगक्रियासु च ।
अतृप्यमाणो निर्वेदमादत्ते ज्ञानचक्षुषा।
प्रज्ञाचक्षुर्यदा कामे दोषमेवानुपश्यति ॥ १२.२७९.१९ ॥
Oh hijo de Kuntī, quienes están firmes en el dharma y nunca se satisfacen con todas las acciones de disfrute, adoptan el desapego con el ojo del conocimiento, cuando aquel cuyo ojo es la sabiduría ve solo la falta en el deseo.
12.279.20
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे न च भावयते मनः ।
विमुच्यते तदा कामान्न च धर्मं विमुञ्चति ॥ १२.२७९.२० ॥
Quien no fija la mente en el sonido, el tacto ni la forma, entonces se libera de los deseos y no abandona el dharma.
12.279.21
सर्वत्यागे च यतते दृष्ट्वा लोकं क्षयात्मकम् ।
ततो मोक्षाय यतते नानुपायादुपायतः ॥ १२.२७९.२१ ॥
Habiendo visto el mundo de naturaleza perecedera, se esfuerza en renunciar a todo; luego se esfuerza por la liberación por medios adecuados, no por medios inadecuados.
12.279.22
शनैर्निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च ।
धर्मात्मा चैव भवति मोक्षं च लभते परम् ॥ १२.२७९.२२ ॥
Gradualmente adopta el desapego, abandona la acción impía, se vuelve verdaderamente justo y alcanza la liberación suprema.
12.279.23
एतत्ते कथितं तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
पापं धर्मस्तथा मोक्षो निर्वेदश्चैव भारत ॥ १२.२७९.२३ ॥
Querido hijo, esto te ha sido dicho, lo que me preguntas: el pecado, el dharma, la liberación y el desapego, oh descendiente de Bharata.
12.279.24
तस्माद्धर्मे प्रवर्तेथाः सर्वावस्थं युधिष्ठिर ।
धर्मे स्थितानां कौन्तेय सिद्धिर्भवति शाश्वती ॥ १२.२७९.२४ ॥
Por tanto, oh Yudhiṣṭhira, en toda condición debes dedicarte al dharma. Oh hijo de Kuntī, para quienes están firmes en el dharma la perfección se vuelve eterna.