มหาภารตะ · อัธยายะ 12.279
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.279.1
कथं भवति पापात्मा कथं धर्मं करोति वा ।
केन निर्वेदमादत्ते मोक्षं वा केन गच्छति ॥ १२.२७९.१ ॥
คนบาปมีจิตใจเป็นอย่างไร และเขาปฏิบัติธรรมได้อย่างไร ด้วยอะไรเขาจึงเกิดความเบื่อหน่าย หรือด้วยอะไรเขาจึงบรรลุโมกษะ
12.279.2
विदिताः सर्वधर्मास्ते स्थित्यर्थमनुपृच्छसि ।
शृणु मोक्षं सनिर्वेदं पापं धर्मं च मूलतः ॥ १२.२७९.२ ॥
ท่านรู้ธรรมทั้งปวงแล้ว แต่ยังทูลถามเพื่อความมั่นคง จงฟังเรื่องโมกษะพร้อมความเบื่อหน่าย และเรื่องบาปกับธรรมตั้งแต่รากเหง้า
12.279.3
विज्ञानार्थं हि पञ्चानामिच्छापूर्वं प्रवर्तते ।
प्राप्यतां वर्तते कामो द्वेषो वा भरतर्षभ ॥ १२.२७९.३ ॥
เพราะเพื่อการรู้อารมณ์ทั้งห้า การกระทำจึงเกิดขึ้นโดยมีความปรารถนานำหน้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ต่อสิ่งที่พึงได้รับในที่นั้น ความปรารถนาหรือความเกลียดชังย่อมเกิดขึ้น
12.279.4
ततस्तदर्थं यतते कर्म चारभते महत् ।
इष्टानां रूपगन्धानामभ्यासं च चिकीर्षति ॥ १२.२७९.४ ॥
ต่อจากนั้น เพื่อสิ่งนั้น เขาเพียรพยายามและลงมือกระทำการใหญ่ และปรารถนาจะเสพรูปและกลิ่นที่ตนชอบซ้ำอีก
12.279.5
ततो रागः प्रभवति द्वेषश्च तदनन्तरम् ।
ततो लोभः प्रभवति मोहश्च तदनन्तरम् ॥ १२.२७९.५ ॥
จากนั้นความกำหนัดก็เกิดขึ้น และความเกลียดชังก็เกิดตามมาทันที จากนั้นความโลภก็เกิดขึ้น และความหลงก็เกิดตามมาทันที
12.279.6
लोभमोहाभिभूतस्य रागद्वेषान्वितस्य च ।
न धर्मे जायते बुद्धिर्व्याजाद्धर्मं करोति च ॥ १२.२७९.६ ॥
ผู้ที่ถูกความโลภและความหลงครอบงำ และประกอบด้วยความกำหนัดกับความเกลียดชัง ปัญญาของเขาย่อมไม่เกิดขึ้นในธรรม เขาทำธรรมไปด้วยการแกล้งทำ
12.279.7
व्याजेन चरते धर्ममर्थं व्याजेन रोचते ।
व्याजेन सिद्ध्यमानेषु धर्मेषु कुरुनन्दन ॥ १२.२७९.७ ॥
ด้วยการหลอกลวงเขาปฏิบัติธรรม และด้วยการหลอกลวงเขาปรารถนาทรัพย์ ข้าแต่ความยินดีของกุรุวงศ์ เมื่อการกระทำอันเป็นธรรมถูกทำให้สำเร็จด้วยการหลอกลวง การกระทำเหล่านั้นย่อมดูน่ายินดี
12.279.8
तत्रैव कुरुते बुद्धिं ततः पापं चिकीर्षति ।
सुहृद्भिर्वार्यमाणोऽपि पण्डितैश्चापि भारत ॥ १२.२७९.८ ॥
เขาตั้งใจไว้ที่สิ่งนั้นเอง แล้วจึงปรารถนาจะทำบาป แม้มิตรสหายและผู้มีปัญญาจะห้ามปรามอยู่ ข้าแต่ภารตะ
12.279.9
उत्तरं न्यायसंबद्धं ब्रवीति विधिचोदितम् ।
अधर्मस्त्रिविधस्तस्य वर्धते रागमोहजः ॥ १२.२७९.९ ॥
เขากล่าวคำตอบที่สอดคล้องกับเหตุผล และดูเหมือนว่าได้รับแรงกระตุ้นจากกฎเกณฑ์ แต่อธรรมสามประการของเขา ซึ่งเกิดจากความกำหนัดและความหลง ย่อมเจริญขึ้นในตัวเขา
12.279.10
पापं चिन्तयते कर्म प्रब्रवीति करोति च ।
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य दोषान्पश्यन्ति साधवः ॥ १२.२७९.१० ॥
เขาคิดถึงการกระทำชั่ว ประกาศออกมา และลงมือทำ ผู้มีคุณธรรมย่อมเห็นโทษของผู้ที่ดำเนินไปในอธรรม
12.279.11
एकशीलाश्च मित्रत्वं भजन्ते पापकर्मिणः ।
स नेह सुखमाप्नोति कुत एव परत्र वै ॥ १२.२७९.११ ॥
ผู้ทำบาปที่มีนิสัยเดียวกันย่อมผูกมิตรต่อกัน เขาย่อมไม่ได้รับความสุขในโลกนี้ ไม่ต้องพูดถึงโลกหน้าเลย
12.279.12
एवं भवति पापात्मा धर्मात्मानं तु मे शृणु ।
यथा कुशलधर्मा स कुशलं प्रतिपद्यते ॥ १२.२७९.१२ ॥
คนจึงกลายเป็นผู้มีจิตใจบาปเช่นนี้ บัดนี้จงฟังจากข้าถึงผู้ที่มีจิตใจชอบธรรม ว่าผู้มีธรรมอันดีงามย่อมบรรลุความดีงามอย่างไร
12.279.13
कुशलेनैव धर्मेण गतिमिष्टां प्रपद्यते ।
य एतान्प्रज्ञया दोषान्पूर्वमेवानुपश्यति ॥ १२.२७९.१३ ॥
เพียงด้วยธรรมอันชำนาญเท่านั้น จึงบรรลุคติที่ปรารถนาได้ ผู้ที่เห็นโทษเหล่านี้ด้วยปัญญาก่อนผู้อื่น
12.279.14
कुशलस्तु सुखार्थाय साधूंश्चाप्युपसेवते ।
तस्य साधुसमाचारादभ्यासाच्चैव वर्धते ॥ १२.२७९.१४ ॥
ผู้ชำนาญย่อมรับใช้คนดีเพื่อความสุข และด้วยความประพฤติของคนดีกับการฝึกฝน เขาย่อมเจริญขึ้นจริง ๆ
12.279.15
प्राज्ञो धर्मे च रमते धर्मं चैवोपजीवति ।
सोऽथ धर्मादवाप्तेषु धनेषु कुरुनन्दन ॥ १२.२७९.१५ ॥
ผู้มีปัญญาย่อมยินดีในธรรม และดำรงชีพด้วยธรรมเท่านั้น ข้าแต่ความยินดีของกุรุวงศ์ จากนั้นในทรัพย์ที่ได้มาด้วยธรรม
12.279.16
तस्यैव सिञ्चते मूलं गुणान्पश्यति यत्र वै ।
धर्मात्मा भवति ह्येवं मित्रं च लभते शुभम् ॥ १२.२७९.१६ ॥
เขารดน้ำรากนั้นเองในที่ใดก็ตามที่เห็นคุณความดี เช่นนี้เขาย่อมเป็นผู้มีจิตใจชอบธรรม และได้มิตรที่เป็นมงคล
12.279.17
स मित्रधनलाभात्तु प्रेत्य चेह च नन्दति ।
शब्दे स्पर्शे रसे रूपे तथा गन्धे च भारत ॥ १२.२७९.१७ ॥
ด้วยการได้มิตรและทรัพย์ เขาย่อมชื่นชมทั้งหลังความตายและในโลกนี้ ข้าแต่ภารตะ ในเสียง การสัมผัส รส รูป และกลิ่นเช่นกัน
12.279.18
प्रभुत्वं लभते जन्तुर्धर्मस्यैतत्फलं विदुः ।
स तु धर्मफलं लब्ध्वा न तृष्यति युधिष्ठिर ॥ १२.२७९.१८ ॥
สัตว์ผู้มีชีวิตย่อมได้รับความเป็นใหญ่ ผลนี้แหละที่เขารู้กันว่าเป็นผลของธรรม แต่เมื่อได้รับผลของธรรมแล้ว เขาย่อมไม่พอใจ ข้าแต่ยุธิษฐิระ
12.279.19
धर्मे स्थितानां कौन्तेय सर्वभोगक्रियासु च ।
अतृप्यमाणो निर्वेदमादत्ते ज्ञानचक्षुषा।
प्रज्ञाचक्षुर्यदा कामे दोषमेवानुपश्यति ॥ १२.२७९.१९ ॥
ข้าแต่บุตรของกุนตี ผู้ที่ดำรงอยู่ในธรรม และไม่เคยอิ่มพอในการกระทำทั้งปวงแห่งการเสพสุข ย่อมเกิดความเบื่อหน่ายด้วยจักษุแห่งปัญญา เมื่อผู้มีปัญญาเป็นจักษุเห็นเพียงโทษในความปรารถนา
12.279.20
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे न च भावयते मनः ।
विमुच्यते तदा कामान्न च धर्मं विमुञ्चति ॥ १२.२७९.२० ॥
ผู้ที่ไม่ตั้งใจจิตไว้กับเสียง การสัมผัส หรือรูป ย่อมหลุดพ้นจากความปรารถนาในขณะนั้น และไม่ละทิ้งธรรม
12.279.21
सर्वत्यागे च यतते दृष्ट्वा लोकं क्षयात्मकम् ।
ततो मोक्षाय यतते नानुपायादुपायतः ॥ १२.२७९.२१ ॥
เมื่อเห็นโลกว่าต้องเสื่อมสลายเป็นธรรมดา เขาย่อมพยายามละทุกสิ่ง แล้วจึงพยายามเพื่อโมกษะ ด้วยวิธีที่ถูกต้อง มิใช่ด้วยวิธีที่ผิด
12.279.22
शनैर्निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च ।
धर्मात्मा चैव भवति मोक्षं च लभते परम् ॥ १२.२७९.२२ ॥
ค่อยเป็นค่อยไป เขาย่อมเกิดนิรเวทะ ละเว้นกรรมชั่ว และกลายเป็นผู้มีธรรมแท้จริง แล้วจึงได้รับโมกษะอันสูงสุด
12.279.23
एतत्ते कथितं तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
पापं धर्मस्तथा मोक्षो निर्वेदश्चैव भारत ॥ १२.२७९.२३ ॥
ลูกรัก สิ่งที่เจ้าถามข้านี้ได้กล่าวไปแล้ว คือบาป ธรรม โมกษะ และนิรเวทะ ดูก่อน ผู้สืบสายของภรต
12.279.24
तस्माद्धर्मे प्रवर्तेथाः सर्वावस्थं युधिष्ठिर ।
धर्मे स्थितानां कौन्तेय सिद्धिर्भवति शाश्वती ॥ १२.२७९.२४ ॥
เพราะฉะนั้น ดูก่อนยุธิษฐิระ จงตั้งมั่นในธรรมในทุกสภาวะ ดูก่อนบุตรของกุนตี สำหรับผู้ที่ตั้งมั่นในธรรม สิทธิย่อมคงอยู่ตลอดกาล