مهابهاراتا · أدهيايا 12.281
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.281.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं देवलस्यासितस्य च ॥ १२.२८१.१ ॥
وهنا يُروى هذا التاريخ القديم: حوار نارادا مع ديفالا وأسيتا.
12.281.2
आसीनं देवलं वृद्धं बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरम् ।
नारदः परिपप्रच्छ भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२८१.२ ॥
لما رأى نارادا ديفالا الشيخ جالسًا، وهو خير الحكماء، سأله عن نشأة الكائنات وفنائها.
12.281.3
कुतः सृष्टमिदं विश्वं ब्रह्मन्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च कमभ्येति तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२८१.३ ॥
أيها البرهمي، من أين خُلق هذا الكون، الساكن والمتحرك، وإلى أي شيء يعود عند الفناء؟ أخبرني بذلك.
12.281.4
येभ्यः सृजति भूतानि कालो भावप्रचोदितः ।
महाभूतानि पञ्चेति तान्याहुर्भूतचिन्तकाः ॥ १२.२८१.४ ॥
ما يخلق الزمان منه الكائنات مدفوعًا بالوجود هي العناصر الخمسة الكبرى، هكذا يقول مفكرو الكائنات.
12.281.5
तेभ्यः सृजति भूतानि काल आत्मप्रचोदितः ।
एतेभ्यो यः परं ब्रूयादसद्ब्रूयादसंशयम् ॥ १२.२८१.५ ॥
من هذه يخلق الزمان الكائنات، مدفوعًا بذاته. ومن يقل شيئًا يتجاوزها فهو بلا ريب يقول الكذب.
12.281.6
विद्धि नारद पञ्चैताञ्शाश्वतानचलान्ध्रुवान् ।
महतस्तेजसो राशीन्कालषष्ठान्स्वभावतः ॥ १२.२८१.६ ॥
اعلم يا نارادا أن هذه الخمسة أزلية، ساكنة، ثابتة: كتل من النور العظيم، والزمان سادسها، بطبيعتها هكذا.
12.281.7
आपश्चैवान्तरिक्षं च पृथिवी वायुपावकौ ।
असिद्धिः परमेतेभ्यो भूतेभ्यो मुक्तसंशयम् ॥ १२.२८१.७ ॥
الماء والفضاء والأرض والريح والنار — وما وراء هذه العناصر لا يُدرك الكمال الأعلى، بلا شك.
12.281.8
नोपपत्त्या न वा युक्त्या त्वसद्ब्रूयादसंशयम् ।
वेत्थैतानभिनिर्वृत्तान्षडेते यस्य राशयः ॥ १२.२८१.८ ॥
لا ينبغي أن يُقال الباطل بلا شك، لا بالاستدلال ولا بالحجة. أنت تعرف هذه الجماعات الست التي نشأت.
12.281.9
पञ्चैव तानि कालश्च भावाभावौ च केवलौ ।
अष्टौ भूतानि भूतानां शाश्वतानि भवाव्ययौ ॥ १२.२८१.९ ॥
هي خمسة؛ والزمان، والوجود والعدم وحدهما. والعناصر الثمانية للكائنات أزلية، لا تولد ولا تفنى.
12.281.10
अभावभावितेष्वेव तेभ्यश्च प्रभवन्त्यपि ।
विनष्टोऽप्यनुतान्येव जन्तुर्भवति पञ्चधा ॥ १२.२८१.१० ॥
المكوَّنة من العدم تنشأ منها بعينها؛ وإذا فنيت عادت إليها. ويصير الكائن الحي خماسيًّا.
12.281.11
तस्य भूमिमयो देहः श्रोत्रमाकाशसंभवम् ।
सूर्याच्चक्षुरसुर्वायोरद्भ्यस्तु खलु शोणितम् ॥ १२.२८१.११ ॥
جسده من الأرض؛ وسمعه من الفضاء؛ وبصره من الشمس؛ ونفَسه من الريح؛ ودمه من الماء بلا ريب.
12.281.12
चक्षुषी नासिकाकर्णौ त्वक् जिह्वेति च पञ्चमी ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थानां ज्ञानानि कवयो विदुः ॥ १२.२८१.१२ ॥
العينان، والأنف والأذنان، والجلد، واللسان خامسًا — هذه هي الحواس؛ والحكماء يعرفون معارف موضوعات الحواس.
12.281.13
दर्शनं श्रवणं घ्राणं स्पर्शनं रसनं तथा ।
उपपत्त्या गुणान्विद्धि पञ्च पञ्चसु धातुषु ॥ १२.२८१.१३ ॥
الرؤية والسمع والشم واللمس والذوق — اعرفها بالاستدلال صفات العناصر الخمسة، خمسة لخمسة.
12.281.14
रूपं गन्धो रसः स्पर्शः शब्दश्चैवाथ तद्गुणाः ।
इन्द्रियैरुपलभ्यन्ते पञ्चधा पञ्च पञ्चभिः ॥ १२.२८१.१४ ॥
الصورة والرائحة والطعم واللمس والصوت هي صفاتها؛ تُدرك بالحواس على خمسة أوجه، خمسة لخمسة.
12.281.15
रूपं गन्धं रसं स्पर्शं शब्दं चैवाथ तद्गुणान् ।
इन्द्रियाणि न बुध्यन्ते क्षेत्रज्ञस्तैस्तु बुध्यते ॥ १२.२८१.१५ ॥
الصورة والرائحة والطعم واللمس والصوت وصفاتها لا تدركها الحواس؛ أما عارف الحقل فيدركها بها.
12.281.16
चित्तमिन्द्रियसंघातात्परं तस्मात्परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिः क्षेत्रज्ञो बुद्धितः परः ॥ १२.२८१.१६ ॥
الذهن أعلى من مجموع الحواس؛ وأعلى منه المنس؛ وأعلى من المنس العقل؛ وعارف الحقل أعلى من العقل.
12.281.17
पूर्वं चेतयते जन्तुरिन्द्रियैर्विषयान्पृथक् ।
विचार्य मनसा पश्चादथ बुद्ध्या व्यवस्यति।
इन्द्रियैरुपसृष्टार्थान्मत्वा यस्त्वध्यवस्यति ॥ १२.२८१.१७ ॥
يدرك الكائن الحي أولاً الموضوعات بالحواس واحدةً واحدة؛ ثم بعد أن يتأملها بالمنس يحسمها بالعقل. فمن يعتبر الموضوعات المعروضة بالحواس ثم يحسمها…
12.281.18
चित्तमिन्द्रियसंघातं मनो बुद्धिस्तथाऽष्टमी ।
अष्टौ ज्ञानेन्द्रियाण्याहुरेतान्यध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.२८१.१८ ॥
الذهن ومجموع الحواس والمنس والعقل، وهكذا كالثامن؛ هذه الثمانية يسميها متأملو الذات أعضاء المعرفة.
12.281.19
पाणिं पादं च पायुं च मेहनं पञ्चमं मुखम् ।
इति संशब्द्यमानानि शृणु कर्मेन्द्रियाण्यपि ॥ १२.२८१.१९ ॥
اليدان والقدمان والشرج والعضو التناسلي، والخامس الفم: اسمع أيضًا أعضاء الفعل كما عُدِّدت.
12.281.20
जल्पनाभ्यवहारार्थं मुखमिन्द्रियमुच्यते ।
गमनेन्द्रियं तथा पादौ कर्मणः करणे करौ ॥ १२.२८१.२० ॥
يُسمّى الفم عضو الكلام والطعام؛ وعضو المشي القدمان؛ واليدان أداتا الفعل.
12.281.21
पायूपस्थं विसर्गार्थमिन्द्रिये तुल्यकर्मणी ।
विसर्गे च पुरीषस्य विसर्गे चापि कामिके ॥ १२.२८१.२१ ॥
الشرج والعضو التناسلي عضوان للإخراج متساويا الوظيفة: في إخراج البراز وفي الإفراز الناتج عن الشهوة.
12.281.22
मनः षष्ठान्यथैतानि वाचा सम्यग्यथागमम् ।
ज्ञानचेष्टेन्द्रियगुणाः सर्वेषां शब्दिता मया ॥ १२.२८१.२२ ॥
العقل هو السادس؛ وقد بيّنتُ هذه كلها بالكلام كما وردت في التقليد: صفات أعضاء المعرفة والفعل قد ذكرتُها جميعًا.
12.281.23
इन्द्रियाणां स्वकर्मभ्यः श्रमादुपरमो यदा ।
भवतीन्द्रियसंन्यासादथ स्वपिति वै नरः ॥ १२.२८१.२३ ॥
حين تكفّ الحواس عن أفعالها من الإعياء، عندئذ بانسحاب الحواس ينام الإنسان حقًّا.
12.281.24
इन्द्रियाणां व्युपरमे मनोऽव्युपरतं यदि ।
सेवते विषयानेव तं विद्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १२.२८१.२४ ॥
إذا توقفت الحواس لكن العقل لم يتوقف، وظل يلهث وراء الموضوعات وحدها، فينبغي أن يُعلم أن ذلك رؤيا منام.
12.281.25
सात्विकाश्चैव ये भावास्तथा राजसतामसाः ।
कर्मयुक्ताः प्रशंसन्ति सात्विकान्नेतरांस्तथा ॥ १२.२८१.२५ ॥
الأحوال السattvية، وكذلك الرajasية والتamasية — فالمنشغلون بالفعل يمدحون السattvي وحده، لا غيره.
12.281.26
आनन्दः कर्मणां सिद्धिः प्रतिपत्तिः परा गतिः ।
सात्विकस्य निमित्तानि भावान्संश्रयसे स्मृतिः ॥ १२.२८१.२६ ॥
الفرح، ونجاح الأعمال، والنيل، والغاية العليا — هذه علامات السattvي؛ والاعتماد على الأحوال، والذاكرة.
12.281.27
जन्तुष्वेकतमेष्वेवं भावं यो वा समास्थितः ।
भावयोरीप्सितं नित्यं प्रत्यक्षं गमनं द्वयोः ॥ १२.२८१.२७ ॥
في أيٍّ من الكائنات الحية، من استقر في مثل هذه الحال، أو الانتقال الظاهر المرغوب دائماً بين الحالين.
12.281.28
इन्द्रियाणि च भावाश्च गुणाः सप्तदश स्मृताः ।
तेषामष्टादशो देही यः शरीरे स शाश्वतः ॥ १२.२८१.२८ ॥
الحواس والأحوال والصفات تُعدّ سبعة عشر؛ والثامن عشر فيها هو المتجسد الساكن في الجسد، وهو أزلي.
12.281.29
अथवा सशरीरास्ते गुणाः सर्वे शरीरिणाम् ।
संश्रितास्तद्वियोगे हि सशरीरा न सन्ति ते ॥ १२.२८१.२९ ॥
أو أن تلك الصفات كلها متعلقة بذوي الأجساد مع الجسد؛ فإذا انفصلت لم تبقَ مع الجسد.
12.281.30
अथवा संविभागेन शरीरं पाञ्चभौतिकम् ।
एकश्च दश चाष्टौ च गुणाः सह शरीरिणाम्।
ऊष्मणा सह विशो वा संघातः पाञ्चभौतिकः ॥ १२.२८१.३० ॥
أو بالتقسيم، الجسد مؤلف من العناصر الخمسة؛ الواحد والعشرة والثمانية من الصفات مع ذوي الأجساد؛ الكائنات مع الحرارة، أو تجمّع العناصر الخمسة.
12.281.31
महान्संधारयत्येतच्छरीरं वायुना सह ।
सत्यप्रभावयुक्तस्य निमित्तं देहभेदने ॥ १२.२८१.३१ ॥
العظيم يحفظ هذا الجسد مع الريح؛ فلمن له قوة الحق يكون هذا سبب انفصال الجسد.
12.281.32
तथैवोत्पद्यते किंचित्पञ्चत्वं गच्छते तथा ।
पुण्यपापविनाशान्ते पुण्यपापसमीरितः।
देहं विशति कालेन ततोऽयं कर्मसंभवम् ॥ १२.२८१.३२ ॥
وكذلك يحدث شيء ويمضي إلى التحلل الخماسي؛ وعند نهاية فناء الاستحقاق والذنب، مدفوعًا بالاستحقاق والذنب، يدخل جسدًا في وقته، فحينئذ يولد من الفعل.
12.281.33
हित्वाहित्वा ह्ययं प्रैति देहाद्देहं कृताश्रयः ।
कालसंचोदितः क्षेत्री विशीर्णाद्वा गृहाद्गृहम् ॥ १२.२८१.३३ ॥
مُتخليًا مرارًا، يخرج هذا من جسد إلى جسد، متخذًا فيه مأوى؛ فالنفس المتجسدة، مدفوعة بالزمن، تنتقل من بيت متهدم إلى بيت آخر.
12.281.34
तं तु नैवानुतप्यन्ते प्राज्ञा निश्चितनिश्चयाः ।
कृपणास्त्वनुतप्यन्ते जनाः संबन्धिमानिनः ॥ १२.२८१.३४ ॥
لا يحزن عليه الحكماء الراسخو العزم؛ أما الضعفاء المعتزون بذويهم فيحزنون.
12.281.35
न ह्ययं कस्यचित्कश्चिन्नास्य कश्चन विद्यते ।
भवत्येको ह्ययं नित्यं शरीरे सुखदुःखकृत् ॥ १२.२८१.३५ ॥
هذا لا ينتمي إلى أحد، ولا أحد ينتمي إليه؛ إنه دائمًا وحيد، صانع اللذة والألم في الجسد.
12.281.36
नैव संजायते जन्तुर्न च जातु विपद्यते ।
याति देहमयं मुक्त्वा कदाचित्परमां गतिम् ॥ १२.२८१.३६ ॥
هذا الكائن الحي لا يولد حقًا ولا يهلك أبدًا؛ فإذا ترك الجسد بلغ يومًا الغاية العليا.
12.281.37
पुण्यपापमयं देहं क्षपयन्कर्मसंक्षयात् ।
क्षीणदेहः पुनर्देही ब्रह्मत्वमुपगच्छति ॥ १२.२८१.३७ ॥
يُفني هذا الجسد المصنوع من الفضيلة والإثم بنفاد الفعل، فيبلغ المتجسِّد، وقد وهن جسده، حال البرهمن من جديد.
12.281.38
पुण्यपापक्षयार्थं हि साङ्ख्यज्ञानं विधीयते ।
तत्क्षये हृदि पश्यन्ति ब्रह्मभावे परां गतिम् ॥ १२.२८१.३८ ॥
فإن معرفة السانكهيا إنما تُفرض لإفناء الفضيلة والإثم؛ فإذا فنيا، أبصروا في القلب الغاية العليا في حال البرهمن.