മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.281
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.281.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं देवलस्यासितस्य च ॥ १२.२८१.१ ॥
ഇവിടെ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു — നാരദന്റെയും ദേവലന്റെയും അസിതന്റെയും സംവാദം.
12.281.2
आसीनं देवलं वृद्धं बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरम् ।
नारदः परिपप्रच्छ भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ १२.२८१.२ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൃദ്ധനായ ദേവലൻ ഇരിക്കുന്നത് കണ്ട് നാരദൻ ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും ചോദിച്ചു.
12.281.3
कुतः सृष्टमिदं विश्वं ब्रह्मन्स्थावरजङ्गमम् ।
प्रलये च कमभ्येति तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२८१.३ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, സ്ഥാവരജംഗമമായ ഈ വിശ്വം എവിടെനിന്ന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, പ്രളയത്തിൽ അത് എവിടേക്ക് പോകുന്നു — അത് അങ്ങ് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
12.281.4
येभ्यः सृजति भूतानि कालो भावप्रचोदितः ।
महाभूतानि पञ्चेति तान्याहुर्भूतचिन्तकाः ॥ १२.२८१.४ ॥
കാലം, ഭാവത്താൽ പ്രേരിതമായി, ഏതിൽനിന്ന് ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവോ — അവ അഞ്ച് മഹാഭൂതങ്ങളെന്ന് ഭൂതചിന്തകർ പറയുന്നു.
12.281.5
तेभ्यः सृजति भूतानि काल आत्मप्रचोदितः ।
एतेभ्यो यः परं ब्रूयादसद्ब्रूयादसंशयम् ॥ १२.२८१.५ ॥
അവയിൽനിന്നുതന്നെ കാലം സ്വയം പ്രേരിതമായി ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കപ്പുറം ആര് പറയുന്നുവോ അവൻ സംശയമില്ലാതെ അസത്യം പറയുന്നു.
12.281.6
विद्धि नारद पञ्चैताञ्शाश्वतानचलान्ध्रुवान् ।
महतस्तेजसो राशीन्कालषष्ठान्स्वभावतः ॥ १२.२८१.६ ॥
നാരദാ, ഈ അഞ്ചിനെയും ശാശ്വതവും അചലവും ധ്രുവവുമെന്ന് അറിയുക — മഹത്തായ തേജസ്സിന്റെ രാശികൾ, കാലം ആറാമത്; സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അവ അങ്ങനെയാണ്.
12.281.7
आपश्चैवान्तरिक्षं च पृथिवी वायुपावकौ ।
असिद्धिः परमेतेभ्यो भूतेभ्यो मुक्तसंशयम् ॥ १२.२८१.७ ॥
ജലം, ആകാശം, ഭൂമി, വായു, അഗ്നി — ഈ ഭൂതങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള പരമസിദ്ധി ലഭിക്കാത്തതാണ്; സംശയമില്ല.
12.281.8
नोपपत्त्या न वा युक्त्या त्वसद्ब्रूयादसंशयम् ।
वेत्थैतानभिनिर्वृत्तान्षडेते यस्य राशयः ॥ १२.२८१.८ ॥
യുക്തികൊണ്ടോ ന്യായം കൊണ്ടോ അസത്യം സംശയമില്ലാതെ പറയരുത്; ഉത്ഭവിച്ച ഈ ആറു രാശികൾ നിനക്കറിയാം.
12.281.9
पञ्चैव तानि कालश्च भावाभावौ च केवलौ ।
अष्टौ भूतानि भूतानां शाश्वतानि भवाव्ययौ ॥ १२.२८१.९ ॥
അവ അഞ്ചുതന്നെ; കാലവും ഭാവ-അഭാവം എന്ന കേവലമായ രണ്ടും; ഭൂതങ്ങളിൽ എട്ടു ഭൂതങ്ങൾ ശാശ്വതമാണ്, ഉത്പത്തിയും നാശവുമില്ലാത്തവ.
12.281.10
अभावभावितेष्वेव तेभ्यश्च प्रभवन्त्यपि ।
विनष्टोऽप्यनुतान्येव जन्तुर्भवति पञ्चधा ॥ १२.२८१.१० ॥
അഭാവത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായവ തന്നെ; അവയിൽ നിന്നുതന്നെ അവ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; നശിച്ചാലും അവയിലേക്കുതന്നെ മടങ്ങുന്നു; ജീവി അഞ്ചുവിധത്തിൽ ആകുന്നു.
12.281.11
तस्य भूमिमयो देहः श्रोत्रमाकाशसंभवम् ।
सूर्याच्चक्षुरसुर्वायोरद्भ्यस्तु खलु शोणितम् ॥ १२.२८१.११ ॥
അവന്റെ ദേഹം ഭൂമിയാൽ നിർമ്മിതം; ശ്രോത്രം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചത്; ചക്ഷുസ്സ് സൂര്യനിൽ നിന്ന്; പ്രാണൻ വായുവിൽ നിന്ന്; രക്തം തീർച്ചയായും ജലത്തിൽ നിന്ന്.
12.281.12
चक्षुषी नासिकाकर्णौ त्वक् जिह्वेति च पञ्चमी ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थानां ज्ञानानि कवयो विदुः ॥ १२.२८१.१२ ॥
രണ്ടു കണ്ണുകൾ, മൂക്കും ചെവികളും, ത്വക്ക്, നാവ് എന്ന അഞ്ചാമത്തേത് — ഇവ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ; ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളുടെ ജ്ഞാനങ്ങളെ ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
12.281.13
दर्शनं श्रवणं घ्राणं स्पर्शनं रसनं तथा ।
उपपत्त्या गुणान्विद्धि पञ्च पञ्चसु धातुषु ॥ १२.२८१.१३ ॥
കാണൽ, കേൾവി, മണം, സ്പർശം, രുചി — ഇവയെ യുക്തിയാൽ അഞ്ച് ധാതുക്കളുടെ ഗുണങ്ങളായി അറിയുക.
12.281.14
रूपं गन्धो रसः स्पर्शः शब्दश्चैवाथ तद्गुणाः ।
इन्द्रियैरुपलभ्यन्ते पञ्चधा पञ्च पञ्चभिः ॥ १२.२८१.१४ ॥
രൂപം, ഗന്ധം, രസം, സ്പർശം, ശബ്ദം — ഇവയാണ് അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ; ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ അഞ്ചുവിധമായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.
12.281.15
रूपं गन्धं रसं स्पर्शं शब्दं चैवाथ तद्गुणान् ।
इन्द्रियाणि न बुध्यन्ते क्षेत्रज्ञस्तैस्तु बुध्यते ॥ १२.२८१.१५ ॥
രൂപം, ഗന്ധം, രസം, സ്പർശം, ശബ്ദം — അവയെയും അവയുടെ ഗുണങ്ങളെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ അവയാൽ അറിയുന്നു.
12.281.16
चित्तमिन्द्रियसंघातात्परं तस्मात्परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिः क्षेत्रज्ञो बुद्धितः परः ॥ १२.२८१.१६ ॥
ചിത്തം ഇന്ദ്രിയസംഘാതത്തിന് മീതെയാണ്; അതിനും മീതെ മനസ്സ്; മനസ്സിനും മീതെ ബുദ്ധി; ക്ഷേത്രജ്ഞൻ ബുദ്ധിക്കും മീതെയാണ്.
12.281.17
पूर्वं चेतयते जन्तुरिन्द्रियैर्विषयान्पृथक् ।
विचार्य मनसा पश्चादथ बुद्ध्या व्यवस्यति।
इन्द्रियैरुपसृष्टार्थान्मत्वा यस्त्वध्यवस्यति ॥ १२.२८१.१७ ॥
ജീവി ആദ്യം ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ വിഷയങ്ങളെ വേർതിരിച്ചറിയുന്നു; പിന്നീട് മനസ്സാൽ വിചാരിച്ച്, പിന്നെ ബുദ്ധിയാൽ നിശ്ചയിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ ഉപസ്ഥിതമായ വിഷയങ്ങളെ അറിഞ്ഞ് നിശ്ചയിക്കുന്നവൻ…
12.281.18
चित्तमिन्द्रियसंघातं मनो बुद्धिस्तथाऽष्टमी ।
अष्टौ ज्ञानेन्द्रियाण्याहुरेतान्यध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.२८१.१८ ॥
ചിത്തം, ഇന്ദ്രിയസംഘാതം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി — ഇങ്ങനെ എട്ടാമത്തേത്. അധ്യാത്മചിന്തകർ ഈ എട്ടിനെയും ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു.
12.281.19
पाणिं पादं च पायुं च मेहनं पञ्चमं मुखम् ।
इति संशब्द्यमानानि शृणु कर्मेन्द्रियाण्यपि ॥ १२.२८१.१९ ॥
കൈ, കാൽ, ഗുദം, ലിംഗം, അഞ്ചാമത് മുഖം — ഇങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്ന കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെയും കേൾക്കുക.
12.281.20
जल्पनाभ्यवहारार्थं मुखमिन्द्रियमुच्यते ।
गमनेन्द्रियं तथा पादौ कर्मणः करणे करौ ॥ १२.२८१.२० ॥
സംസാരത്തിനും ഭക്ഷണത്തിനും മുഖം ഇന്ദ്രിയമെന്ന് പറയുന്നു; ഗമനേന്ദ്രിയം രണ്ടു കാലുകൾ; കർമ്മസാധനങ്ങൾ രണ്ടു കൈകൾ.
12.281.21
पायूपस्थं विसर्गार्थमिन्द्रिये तुल्यकर्मणी ।
विसर्गे च पुरीषस्य विसर्गे चापि कामिके ॥ १२.२८१.२१ ॥
ഗുദവും ഉപസ്ഥവും വിസർജനത്തിനുള്ള രണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ്, സമാന കർമ്മമുള്ളവ; മലവിസർജനത്തിലും കാമജന്യ വിസർജനത്തിലും.
12.281.22
मनः षष्ठान्यथैतानि वाचा सम्यग्यथागमम् ।
ज्ञानचेष्टेन्द्रियगुणाः सर्वेषां शब्दिता मया ॥ १२.२८१.२२ ॥
മനസ്സ് ആറാമത്തേത്; ഇവ മറ്റൊന്നല്ല. ശാസ്ത്രാനുസാരം വാക്കുകൊണ്ട് ഞാൻ യഥാവിധി പറഞ്ഞു — ജ്ഞാന-ചേഷ്ടേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളെല്ലാം എന്നാൽ വർണിക്കപ്പെട്ടു.
12.281.23
इन्द्रियाणां स्वकर्मभ्यः श्रमादुपरमो यदा ।
भवतीन्द्रियसंन्यासादथ स्वपिति वै नरः ॥ १२.२८१.२३ ॥
ക്ഷീണം മൂലം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ സ്വകർമ്മങ്ങളിൽനിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയസംന്യാസം മൂലം മനുഷ്യൻ ഉറങ്ങുന്നു.
12.281.24
इन्द्रियाणां व्युपरमे मनोऽव्युपरतं यदि ।
सेवते विषयानेव तं विद्यात्स्वप्नदर्शनम् ॥ १२.२८१.२४ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിരമിച്ചാലും മനസ്സ് വിരമിക്കാതെ വിഷയങ്ങളെ മാത്രം സേവിച്ചാൽ അതിനെ സ്വപ്നദർശനമെന്ന് അറിയണം.
12.281.25
सात्विकाश्चैव ये भावास्तथा राजसतामसाः ।
कर्मयुक्ताः प्रशंसन्ति सात्विकान्नेतरांस्तथा ॥ १२.२८१.२५ ॥
സാത്ത്വിക ഭാവങ്ങളും രാജസ താമസ ഭാവങ്ങളും — കർമ്മനിരതർ സാത്ത്വികത്തെയാണ് പ്രശംസിക്കുന്നത്, മറ്റുള്ളവയെയല്ല.
12.281.26
आनन्दः कर्मणां सिद्धिः प्रतिपत्तिः परा गतिः ।
सात्विकस्य निमित्तानि भावान्संश्रयसे स्मृतिः ॥ १२.२८१.२६ ॥
ആനന്ദം, കർമ്മസിദ്ധി, പ്രാപ്തി, പരമഗതി — ഇവ സാത്ത്വികത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ; ഭാവങ്ങളെ ആശ്രയിക്കൽ, സ്മൃതി.
12.281.27
जन्तुष्वेकतमेष्वेवं भावं यो वा समास्थितः ।
भावयोरीप्सितं नित्यं प्रत्यक्षं गमनं द्वयोः ॥ १२.२८१.२७ ॥
ജീവികളിലേതെങ്കിലുമൊന്നിൽ ഈ വിധം ഭാവം സ്ഥിതമായവൻ, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു ഭാവങ്ങളുടെയും എപ്പോഴും ഇഷ്ടമായ, പ്രത്യക്ഷ ഗമനം.
12.281.28
इन्द्रियाणि च भावाश्च गुणाः सप्तदश स्मृताः ।
तेषामष्टादशो देही यः शरीरे स शाश्वतः ॥ १२.२८१.२८ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഭാവങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ — ഇവ പതിനേഴെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അവയിൽ പതിനെട്ടാമത്തവൻ ദേഹി, ശരീരത്തിലുള്ളവൻ, അവൻ ശാശ്വതൻ.
12.281.29
अथवा सशरीरास्ते गुणाः सर्वे शरीरिणाम् ।
संश्रितास्तद्वियोगे हि सशरीरा न सन्ति ते ॥ १२.२८१.२९ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ആ ഗുണങ്ങളെല്ലാം ശരീരികളിൽ ശരീരത്തോടുകൂടി ആശ്രിതമാണ്; അവയുടെ വിയോഗത്തിൽ അവ ശരീരത്തോടുകൂടി ഉണ്ടാവില്ല.
12.281.30
अथवा संविभागेन शरीरं पाञ्चभौतिकम् ।
एकश्च दश चाष्टौ च गुणाः सह शरीरिणाम्।
ऊष्मणा सह विशो वा संघातः पाञ्चभौतिकः ॥ १२.२८१.३० ॥
അല്ലെങ്കിൽ വിഭാഗത്താൽ ശരീരം പഞ്ചഭൂതമയം; ഒന്ന്, പത്ത്, എട്ട് ഗുണങ്ങൾ ശരീരികളോടൊപ്പം; ഊഷ്മാവോടുകൂടി ജീവികൾ, അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സംഘാതം.
12.281.31
महान्संधारयत्येतच्छरीरं वायुना सह ।
सत्यप्रभावयुक्तस्य निमित्तं देहभेदने ॥ १२.२८१.३१ ॥
മഹാൻ ഈ ശരീരത്തെ വായുവോടുകൂടി ധരിക്കുന്നു; സത്യപ്രഭാവമുള്ളവന് ഇതുതന്നെ ദേഹഭേദത്തിന്റെ കാരണം.
12.281.32
तथैवोत्पद्यते किंचित्पञ्चत्वं गच्छते तथा ।
पुण्यपापविनाशान्ते पुण्यपापसमीरितः।
देहं विशति कालेन ततोऽयं कर्मसंभवम् ॥ १२.२८१.३२ ॥
അതുപോലെ എന്തോ ഉണ്ടായി പഞ്ചത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; പുണ്യപാപങ്ങളുടെ നാശാന്ത്യത്തിൽ, പുണ്യപാപങ്ങളാൽ പ്രേരിതമായി കാലത്തിൽ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഇത് കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
12.281.33
हित्वाहित्वा ह्ययं प्रैति देहाद्देहं कृताश्रयः ।
कालसंचोदितः क्षेत्री विशीर्णाद्वा गृहाद्गृहम् ॥ १२.२८१.३३ ॥
ഓരോന്നും ഉപേക്ഷിച്ച് ഇത് ഒരു ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക്, ആശ്രയം സ്വീകരിച്ച് പോകുന്നു; കാലത്താൽ പ്രേരിതനായ ക്ഷേത്രി, ജീർണ്ണിച്ച വീട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ.
12.281.34
तं तु नैवानुतप्यन्ते प्राज्ञा निश्चितनिश्चयाः ।
कृपणास्त्वनुतप्यन्ते जनाः संबन्धिमानिनः ॥ १२.२८१.३४ ॥
അവനെക്കുറിച്ച് പ്രാജ്ഞർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, ഉറച്ച നിശ്ചയമുള്ളവർ; എന്നാൽ ദീനർ, ബന്ധുക്കളിൽ അഭിമാനമുള്ള ജനങ്ങൾ ദുഃഖിക്കുന്നു.
12.281.35
न ह्ययं कस्यचित्कश्चिन्नास्य कश्चन विद्यते ।
भवत्येको ह्ययं नित्यं शरीरे सुखदुःखकृत् ॥ १२.२८१.३५ ॥
ഇവൻ ആർക്കും സ്വന്തമല്ല, ആരും ഇവന് സ്വന്തമല്ല; ഇവൻ എന്നും ഏകനായിരിക്കുന്നു, ശരീരത്തിൽ സുഖദുഃഖങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ.
12.281.36
नैव संजायते जन्तुर्न च जातु विपद्यते ।
याति देहमयं मुक्त्वा कदाचित्परमां गतिम् ॥ १२.२८१.३६ ॥
ഈ ജീവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജനിക്കുന്നില്ല, ഒരിക്കലും നശിക്കുന്നുമില്ല; ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരിക്കൽ പരമഗതിയിൽ എത്തുന്നു.
12.281.37
पुण्यपापमयं देहं क्षपयन्कर्मसंक्षयात् ।
क्षीणदेहः पुनर्देही ब्रह्मत्वमुपगच्छति ॥ १२.२८१.३७ ॥
പുണ്യപാപങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ ദേഹത്തെ കർമ്മക്ഷയത്താൽ ക്ഷയിപ്പിച്ച്, ദേഹം ക്ഷീണിച്ച ദേഹി വീണ്ടും ബ്രഹ്മത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.281.38
पुण्यपापक्षयार्थं हि साङ्ख्यज्ञानं विधीयते ।
तत्क्षये हृदि पश्यन्ति ब्रह्मभावे परां गतिम् ॥ १२.२८१.३८ ॥
പുണ്യപാപങ്ങളുടെ ക്ഷയത്തിനായി തന്നെ സാംഖ്യജ്ഞാനം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ഹൃദയത്തിൽ ബ്രഹ്മഭാവത്തിൽ പരമഗതി കാണുന്നു.