摩诃婆罗多 · 章 12.294
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.294.1
कथं नु युक्तः पृथिवीं चरेदस्मद्विधो नृपः ।
नित्यं कैश्च गुणैर्युक्तः सङ्गपाशाद्विमुच्यते ॥ १२.२९४.१ ॥
像我们这样的国王应当如何在大地上行事，具备何种德性才能从执着的绳索中解脱？
12.294.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
अरिष्टनेमिना प्रोक्तं सगरायानुपृच्छते ॥ १२.२९४.२ ॥
在此我将为你讲述一个古老的传说，那是阿利希塔乃弥在萨伽罗询问时所说的。
12.294.3
किं श्रेयः परमं ब्रह्मन्कृत्वेह सुखमश्नुते ।
कथं न शोचेन्न क्षुभ्येदेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १२.२९४.३ ॥
婆罗门啊，什么是至高的善？人在此世做什么才能获得幸福？如何才能不忧愁、不烦乱？这正是我想知道的。
12.294.4
एवमुक्तस्तदा तार्क्ष्यः सर्वशास्त्रविदां वरः ।
विबुध्य संपदं चाग्र्यां सद्वाक्यमिदमब्रवीत् ॥ १२.२९४.४ ॥
萨伽罗如此发问时，精通一切经典的至尊塔尔克希亚领悟了至上的财富，便说出了这些善言。
12.294.5
सुखं मोक्षसुखं लोके न च मूढोऽवगच्छति ।
प्रसक्तः पुत्रपशुषु धनधान्यसमाकुलः ॥ १२.२९४.५ ॥
世间有解脱的快乐，然而愚人并不理解；他执着于儿子与牲畜，为财富和谷物所困扰。
12.294.6
सक्तबुद्धिरशान्तात्मा स न शक्यश्चिकित्सितुम् ।
स्नेहपाशसितो मूढो न स मोक्षाय कल्पते ॥ १२.२९४.६ ॥
心执着、自我不宁静的人是无法医治的；被爱的绳索缚住的愚人，不堪得解脱。
12.294.7
स्नेहजानिह ते पाशान्वक्ष्यामि शृणु तान्मम ।
सकर्णकेन शिरसा शक्याश्छेत्तुं विजानता ॥ १२.२९४.७ ॥
在此我将告诉你由爱恋所生的羁绊，请从我这里听。知者能以带钩的头将其斩断。
12.294.8
संभाव्य पुत्रान्कालेन यौवनस्थान्निवेश्य च ।
समर्थाज्जीवने ज्ञात्वा मुक्तश्चर यथासुखम् ॥ १२.२९४.८ ॥
在适当时候抚养好儿子，使他们在青年时安立，知道他们能够谋生，然后解脱地随意而行。
12.294.9
भार्यां पुत्रवतीं वृद्धां लालितां पुत्रवत्सलाम् ।
ज्ञात्वा प्रजहि कालेन परार्थमनुदृश्य च ॥ १२.२९४.९ ॥
知道妻子已有儿子、年老、受宠、爱护儿子，就应在适当时候顾及至上之义而舍弃她。
12.294.10
सापत्यो निरपत्यो वा मुक्तश्चर यथासुखम् ।
इन्द्रियैरिन्द्रियार्थांस्त्वमनुभूय यथाविधि ॥ १२.२९४.१० ॥
无论有子还是无子，都应解脱地随意而行，依规则以诸根享受诸根之境。
12.294.11
कृतकौन्तूहलस्तेषु मुक्तश्चर यथासुखम् ।
उपपत्त्योपलब्धेषु लोकेषु च समो भव ॥ १२.२९४.११ ॥
满足了对它们的好奇之后，解脱地随意而行，并对由推理所得之诸世界保持平等心。
12.294.12
एष तावत्समासेन तव संकीर्तितो मया ।
मोक्षार्थो विस्तरेणाथ भूयो वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२९४.१२ ॥
这是我对你简略宣说的解脱之义。现在将详细地再说，请听。
12.294.13
मुक्ता वीतभया लोके चरन्ति सुखिनो नराः ।
सक्तभावा विनश्यन्ति नरास्तत्र न संशयः ॥ १२.२९४.१३ ॥
在世间解脱无畏而行走的人快乐；心怀执著的人必定毁灭，这毫无疑问。
12.294.14
आहारसंचये सक्ता यथा कीटपिपीलिकाः ।
असक्ताः सुखिनो लोके सक्ताश्चैव विनाशिनः ॥ १२.२९४.१४ ॥
如同昆虫和蚂蚁执著于积聚食物，世间无执著者快乐，执著者必定毁灭。
12.294.15
स्वजने न च ते चिन्ता कर्तव्या मोक्षबुद्धिना ।
इमे मया विनाभूता भविष्यन्ति कथं त्विति ॥ १२.२९४.१५ ॥
志求解脱的人，不应为自己的亲人忧虑，也不应想："没有我，他们怎么办？"
12.294.16
स्वयमुत्पद्यते जन्तुः स्वयमेव विवर्धते ।
सुखदुःखे तथा मृत्युं स्वयमेवाधिगच्छति ॥ १२.२९४.१६ ॥
众生自己出生，自己成长；同样，苦乐与死亡也由它自己遭遇。
12.294.17
भोजनाच्छादने चैव मात्रा पित्रा च संग्रहम् ।
स्वकृते नाधिगच्छन्ति लोके नास्त्यकृतं पुरा ॥ १२.२९४.१७ ॥
饮食与衣物，众人是凭自己的行为获得，而非靠父母的储备；世间没有前世未曾造作的事。
12.294.18
धात्रा विहितभक्ष्याणि सर्वभूतानि मेदिनीम् ।
लोके विपरिधावन्ति रक्षितानि स्वकर्मभिः ॥ १२.२९४.१८ ॥
造物主所定饮食的一切众生，在大地世间四处奔走；它们依靠自己的行为得到守护。
12.294.19
स्वयं मृत्पिण्डभूतस्य परतन्त्रस्य सर्वदा ।
को हेतुः स्वजनं द्वेष्टुं रक्षितं वाऽदृढात्मनः ॥ १२.२९४.१९ ॥
一个自身如泥团、始终受制于人、心志不定的人，憎恨或守护自己的亲人，其原因何在？
12.294.20
स्वजनं हि यदा मृत्युर्हन्त्येव भुवि पश्यतः ।
कृतेऽपि यत्ने महति तत्र बोद्धव्यमात्मना ॥ १२.२९४.२० ॥
当死亡在世间眼前夺走自己的亲人时，即便曾竭尽大力，也应当由自己去领悟这一点。
12.294.21
जीवन्तमपि चैवैनं भरणे रक्षणे तथा ।
असमाप्ते परित्यज्य पश्चादपि मरिष्यसि ॥ १२.२९४.२१ ॥
即便他还活着，若你把抚养和保护他的事半途而废，你日后也终将死去。
12.294.22
यदा मृतं च स्वजनं न ज्ञास्यसि कथंचन ।
सुखितं दुःखितं वाऽपि ननु बोद्धव्यमात्मना ॥ १२.२९४.२२ ॥
当你的亲人死去后，你无论如何也无从得知他是快乐还是悲伤；这一点也应由自己去领悟。
12.294.23
मृते वा त्वयि जीवे वा यदा भोक्ष्यति वै जनः ।
स्वकृतं ननु बुद्ध्वैवं कर्तव्यं हितमात्मनः ॥ १२.२९४.२३ ॥
无论你死去还是活着，人们都会享受自己所作之业的果报；明白这一点，就应当去做对自己有益的事。
12.294.24
एवं विजानँल्लोकेऽस्मिन्कः कस्येत्यभिनिश्चितः ।
मोक्षे निवेशय मनो भूयश्चाप्युपधारय ॥ १२.२९४.२४ ॥
在此世间明白了这些，并坚定地确定'谁属于谁'之后，便将心专注于解脱，并一再地思考此事。
12.294.25
क्षुत्पिपासादयो भावा जिता यस्येह देहिनः ।
क्रोधो लोभस्तथा मोहः सत्ववान्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.२५ ॥
在此世间，凡有形体者若已战胜饥渴等诸般状态，以及愤怒、贪婪与迷惑，并具足悉多之德，他便是真正解脱的人。
12.294.26
द्यूते पाने तथा स्त्रीषु मृगयायां च यो नरः ।
न प्रमाद्यति संमोहात्सततं मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.२६ ॥
若人因迷惑，在赌博、饮酒、女色与狩猎之中，始终不放逸，此人便是真正解脱的。
12.294.27
दिवसेदिवसे नाम रात्रौरात्रौ पुमान्सदा ।
भोक्तव्यमिति यः स्विन्नो दोषबुद्धिः स उच्यते ॥ १२.२९४.२७ ॥
日复一日、夜复一夜，若人常因“尚须享受”之念而烦恼，此人便被称为具有过失之见的人。
12.294.28
आत्मभावं तथा स्त्रीषु सक्तमेव पुनः पुनः ।
यः पश्यति सदा युक्तो यथावन्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.२८ ॥
若人反复观察自身之我，它执着于女色，而他常住于瑜伽之中，如实地观见此事，此人便是真正解脱的。
12.294.29
संभवं च विनाशं च भूतानां चेष्टितं तथा ।
यस्तत्त्वतो विजानाति लोकेऽस्मिन्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.२९ ॥
若人能如实了知众生的生起、毁灭及其所作所为，在此世间，此人便是真正解脱的。
12.294.30
प्रस्थं वाहसहस्रेषु यात्रार्थं चैव कोटिषु ।
प्रासादे मञ्चकं स्थानं यः पश्यति स मुच्यते ॥ १२.२९४.३० ॥
若人见千车之载重、数以千万计的行旅之物，又见宫殿中卧榻之所在，此人便得解脱。
12.294.31
मृत्युनाऽभ्याहतं लोकं व्याधिभिश्चोपपीडितम् ।
अवृत्तिकर्शितं चैव यः पश्यति स मुच्यते ॥ १२.२९४.३१ ॥
能看见这世界被死亡所击、被疾病所折磨、因缺乏生计而憔悴，此人便得解脱。
12.294.32
यः पश्यति स संतुष्टो नपश्यंश्च विहन्यते ।
यश्चाप्यल्पेन संतुष्टो लोकेऽस्मिन्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३२ ॥
能看见者便知足；不看见者便毁灭。即使只满足于少许，此人在这世间即是真正的解脱者。
12.294.33
अग्नीषोमाविदं सर्वमिति यश्चानुपश्यति ।
न च संस्पृश्यते भावैरद्भुतैर्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३३ ॥
若有人观见这一切皆是火与苏摩，且不为奇异之境所触动，他便真正得解脱。
12.294.34
पर्यङ्कशय्या भूमिश्च सामने यस्य देहिनः ।
शाल्यन्नं च कदन्नं च यस्य स्यान्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३४ ॥
对于一个有身之人，若卧榻与地面一样，上好的稻米与粗劣的食物一样，此人便真正得解脱。
12.294.35
क्षौमं च कुशचीरं च कौशेयं वल्कलानि च ।
आविकं चर्म च समं यस्य स्यान्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३५ ॥
对于一个有身之人，若麻布与吉祥草衣，丝绸与树皮衣，毛织物与兽皮一样，此人便真正得解脱。
12.294.36
पञ्चभूतसमुद्भूतं लोकं यश्चानुपश्यति ।
तथाच वर्तते दृष्ट्वा लोकेऽस्मिन्मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३६ ॥
若有人观见这世界由五大所生，并依所见如此行事，此人在这世间便真正得解脱。
12.294.37
सुखदुःखे समे यस्य लाभालाभौ जयाजयौ ।
इच्छाद्वेषौ भयोद्वेगौ सर्वथा मुक्त एव सः ॥ १२.२९४.३७ ॥
对于苦乐相同、得失相同、胜负相同，且完全没有欲望、憎恶、恐惧与烦躁的人，他确实已获解脱。
12.294.38
रक्तमूत्रपुरीषाणां दोषाणां संचयांस्तथा ।
शरीरं दोषबहुलं दृष्ट्वा चैव विमुच्यते ॥ १२.२९४.३८ ॥
看见血、尿、粪等污秽的积聚，以及充满污秽的身体，便得解脱。
12.294.39
वलीपलितसंयोगं कार्श्यं वैवर्ण्यमेव च ।
कुजभावं च जरयाः यः पश्यति स मुच्यतेत ॥ १२.२९४.३९ ॥
看见皱纹与白发的交合、消瘦、面色暗淡以及因衰老而佝偻的样子，便得解脱。
12.294.40
पुंस्त्वोपघातं कालेन दर्शनोपरमं तथा ।
बाधिर्यं प्राणमन्दत्वं यः पश्यति स मुच्यते ॥ १२.२९४.४० ॥
看见岁月使男性之力衰败、目盲、耳聋、生气迟钝，便得解脱。
12.294.41
गतानृषींस्तथा देवानसुरांश्च तथा गतान् ।
लोकादस्मात्परं लोकं यः पश्यति स मुच्यते ॥ १२.२९४.४१ ॥
看见从此世界前往彼岸世界的仙人、诸神与阿修罗，便得解脱。
12.294.42
प्रभावैरन्वितास्तैस्तैः पार्थिवेन्द्राः सहस्रशः ।
ये गताः पृथिवीं त्यक्त्वा इति ज्ञात्वा विमुच्यते ॥ १२.२९४.४२ ॥
千万位各自拥有权势的君王离开了大地，知此者便得解脱。
12.294.43
अर्थांश्च दुर्लभाँल्लोके क्लेशांश्च सुलभांस्तथा ।
दुःखं चैव कुटुम्बार्थे यः पश्यति स मुच्यते ॥ १२.२९४.४३ ॥
世间财富难得，烦恼易来，为家族而生的痛苦亦然；能见此者，即得解脱。
12.294.44
अपत्यानां च वैगुण्यं जनं विगुणमेव च ।
पश्यन्भूयिष्ठशो लोके को मोक्षं नाभिपूजयेत् ॥ १२.२९४.४४ ॥
世间多见子女之过与众人之无德，谁不崇敬解脱？
12.294.45
शास्त्राल्लोकाच्च यो बुद्धः सर्वं पश्यति मानवः ।
असारमिव मानुष्यं सर्वथा मुक्ता एव सः ॥ १२.२९४.४५ ॥
若人由经典与世事觉悟，见一切，视人生如无实质，则必然完全解脱。
12.294.46
एतच्छ्रुत्वा मम वचो भवांश्चरतु मुक्तवत् ।
गार्हस्थ्याद्यदि ते मोक्षे कृता बुद्धिरविक्लवा ॥ १२.२९४.४६ ॥
闻我此言，若你对脱离居家生活以求解脱之心坚定不移，则应如解脱者一般行事。
12.294.47
तत्तस्य वचनं श्रुत्वा सम्यक्स पृथिवीपतिः ।
मोक्षजैश्च गुणैर्युक्तः पालयामास च प्रजाः ॥ १२.२९४.४७ ॥
闻其言而深信之，那位地上之主具备解脱所生的诸德，继续护佑其民。