ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.300
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.300.1
प्रतिग्रहार्जिता विप्रे क्षत्रिये युधि निर्जिताः ।
वैश्ये न्यायार्जिताश्चैव शूद्रे शुश्रूषयार्जिताः ॥ १२.३००.१ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದದ್ದು, ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಸೇವೆಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ್ದು.
12.300.2
स्वल्पाऽप्यर्थाः प्रशस्यन्ते धर्मस्यार्थे महाफलाः ।
नित्यं त्रयाणां वर्णानां शुश्रूषुः शूद्र उच्यते ॥ १२.३००.२ ॥
ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಧನವೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಅದರ ಫಲ ಮಹತ್ತರ. ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನನ್ನು ಶೂದ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.300.3
क्षत्रधर्मा वैश्यधर्मा नावृत्तिः पतते द्विजः ।
शूद्रधर्मा यदा तु स्यात्तदा पतति वै द्विजः ॥ १२.३००.३ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯ ಧರ್ಮದಿಂದ ಜೀವನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ದ್ವಿಜ ಪತಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವನ ಧರ್ಮ ಶೂದ್ರನದಾದರೆ ದ್ವಿಜ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪತಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.300.4
वाणिज्यं पाशुपाल्यं च तथा शिल्पोपजिवनम् ।
सूद्रस्यापि विधीयन्ते यदा वृत्तिर्न जायते ॥ १२.३००.४ ॥
ವ್ಯಾಪಾರ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲದಿಂದ ಜೀವನವೂ ಶೂದ್ರನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಬೇರೆ ಜೀವನ ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ.
12.300.5
रङ्गावतरणं चैव तथा रूपोपजीवनम् ।
मद्यमांसोपजीव्यं च विक्रयं लोहचर्मणोः ॥ १२.३००.५ ॥
ಬಣ್ಣ ಹಾಕುವ ಕೆಲಸ, ರೂಪ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಜೀವನ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ಜೀವನ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಮಾರಾಟ (ನಿಷಿದ್ಧ).
12.300.6
अपूर्विणा न कर्तव्यं कर्म लोके विगर्हितम् ।
कृतपूर्विणस्तु त्यजतो महान्धर्म इति श्रूतिः ॥ १२.३००.६ ॥
ಈ ಮೊದಲು ಮಾಡದವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು; ಆದರೆ ಮೊದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವನು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಮಹಾ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
12.300.7
संसिद्धः पुरुषो लोके यदाचरति पापकम् ।
मदेनाभिप्लुतमनास्तच्च न ग्राह्यमुच्यते ॥ १२.३००.७ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧನಾದ ಮನುಷ್ಯನೂ ಮದದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮುಳುಗಿ ಪಾಪಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.300.8
श्रूयन्ते हि पुराणेषु प्रजा धिग्दण्डशासनाः ।
दान्ता धर्मप्रधानाश्च न्यायधर्मानुवृत्तिकाः ॥ १२.३००.८ ॥
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಪ್ರಜೆಗಳು ನಿಂದೆ-ದಂಡದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದರು; ಅವರು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಧರ್ಮಪ್ರಧಾನರಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರು.
12.300.9
धर्म एव सदा नॄणामिह राजन्प्रशस्यते ।
धर्मवृद्धा गुणानेव सेवन्ते हि नरा भुवि ॥ १२.३००.९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮವೇ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮನುಷ್ಯರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.300.10
तं धर्ममसुरास्तात नामृष्यन्त नराधिप ।
विवर्धमानाः क्रमशस्तत्र तेऽन्वाविशन्प्रजाः ॥ १२.३००.१० ॥
ಓ ಮಗನೇ, ನರಾಧಿಪನೇ, ಅಸುರರು ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳೆದು ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
12.300.11
तासां दर्पः समभवत्प्रजानां धर्मनाशनः ।
दर्पात्मनां ततः पश्चात्क्रोधस्तासामजायत ॥ १२.३००.११ ॥
ಆ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟಿತು.
12.300.12
ततः क्रोधाभिभूतानां वृत्तं लज्जासमन्वितम् ।
ह्रीश्चैवाप्यनशद्राजंस्ततो मोहो व्यजायत ॥ १२.३००.१२ ॥
ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಭಿಭೂತರಾದವರ ಲಜ್ಜೆಯುಳ್ಳ ನಡತೆ ನಾಶವಾಯಿತು; ಓ ರಾಜನೇ, ಅವರ ಹ್ರೀ ಕೂಡ ನಾಶವಾಯಿತು; ನಂತರ ಮೋಹ ಹುಟ್ಟಿತು.
12.300.13
ततो मोहपरीतास्ता नापश्यन्त यथा पुरा ।
परस्परावमर्देन वर्धयन्त्यो यथासुखम् ॥ १२.३००.१३ ॥
ಆಗ ಮೋಹದಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಅವರು ಮೊದಲಿನಂತೆ ನೋಡಲಾರದಾದರು; ಪರಸ್ಪರ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
12.300.14
ताः प्राप्य तु स धिग्दण्डो न कारणमतो भवत् ।
ततोऽभ्यगच्छन्देवांश्च ब्राह्मणांश्चावमन्य ह ॥ १२.३००.१४ ॥
ಅವರನ್ನು ಪಡೆದಾಗಲೂ ಆ ಧಿಕ್ಕಾರ-ದಂಡನೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
12.300.15
एतस्मिन्नेव काले तु देवा देववरं शिवम् ।
अगच्छञ्शरणं धीरं बहुरूपं गुणाधिकम् ॥ १२.३००.१५ ॥
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಿವನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕರು — ಧೀರನು, ಬಹುರೂಪನು, ಗುಣಾಧಿಕನು.
12.300.16
तेन स्म ते गगनगाः सपुराः पातिताः क्षितौ ।
त्रिधाऽप्येकेन बाणेन देवाप्यायिततेजसा ॥ १२.३००.१६ ॥
ಅವನಿಂದ ಆಕಾಶಚಾರಿಗಳು — ತಮ್ಮ ಪುರಗಳ ಸಹಿತ ಭೂಮಿಗೆ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರು; ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ — ಹೆಚ್ಚಿದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ದೇವನಿಂದ.
12.300.17
तेषामधिपतिस्त्वासीद्भीमो भीमपराक्रमः ।
देवतानां भयकरः स हतः शूलपाणिना ॥ १२.३००.१७ ॥
ಅವರ ಅಧಿಪತಿ ಭೀಮನಾಗಿದ್ದನು, ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ — ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರನು; ಅವನನ್ನು ಶೂಲಪಾಣಿ ಕೊಂದನು.
12.300.18
तस्मिन्हतेऽथ स्वं भावं प्रत्यपद्यन्त मानवाः ।
प्रावर्तन्त च वै वेदाः शास्त्राणि च यथा पुरा ॥ १२.३००.१८ ॥
ಅವನು ಹತನಾದ ನಂತರ ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು; ವೇದಗಳೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದವು.
12.300.19
ततोऽभिषिच्य राज्येन देवानां दिवि वासवम् ।
सप्तर्षयश्चान्वयुञ्जन्नराणां दण्डधारणे ॥ १२.३००.१९ ॥
ನಂತರ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸವನನ್ನು (ಇಂದ್ರನನ್ನು) ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ದಂಡಧಾರಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.
12.300.20
सप्तर्षीणामथोर्ध्वं च विपृथुर्नाम पार्थिवः ।
राजानः क्षत्रियाश्चैव मण्डलेषु पृथक्पृथक् ॥ १२.३००.२० ॥
ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ನಂತರ ವಿಪೃಥು ಎಂಬ ರಾಜನು ಉದಯಿಸಿದನು; ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜರು ಪ್ರತಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಳಿದರು.
12.300.21
महाकुलेषु ये जाता वृद्धाः पूर्वतराश्च ये ।
तेषामप्यासुरो भावो हृदयान्नापसर्पति ॥ १२.३००.२१ ॥
ಮಹಾ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ವೃದ್ಧರು, ಹಿರಿಯರು — ಅವರ ಹೃದಯದಿಂದಲೂ ಆಸುರ ಭಾವ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.300.22
तस्मात्तेनैव भावेन सानुषङ्गेण पार्थिवाः ।
आसुराण्येव कर्माणि न्यसेवन्भीमविक्रमाः ॥ १२.३००.२२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಭಾವದಿಂದಲೇ, ಅದರ ಅನುಷಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭೀಮ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ರಾಜರು ಆಸುರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಆಚರಿಸಿದರು.
12.300.23
प्रत्यतिष्ठंश्च तेष्वेव तान्येव स्थापयन्त्यपि ।
भजन्ते तानि चाद्यापि ये बालिशतरा नराः ॥ १२.३००.२३ ॥
ಅವರು ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು, ಅವುಗಳನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅತಿ ಮೂರ್ಖರಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಇಂದಿಗೂ ಅವುಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.300.24
तस्मादहं ब्रवीमि त्वां राजन्संचिन्त्य शास्त्रतः ।
संसिद्धावागमं कुर्यात्कर्म हिंसात्मकं त्यजेत् ॥ १२.३००.२४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು; ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
12.300.25
न संकरेण द्रविणं प्रचिन्वीयाद्विचक्षणः ।
धर्मार्थं न्यायमुत्सृज्य न तत्कल्याणमुच्यते ॥ १२.३००.२५ ॥
ವಿವೇಕಿಯು ಕಲುಷಿತ (ಅಕ್ರಮ) ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಾರದು. ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅದು ಒಳಿತೆನಿಸದು.
12.300.26
स त्वमेवंविधो दान्तः क्षत्रियः प्रियबान्धवः ।
प्रजा भृत्यांश्च पुत्रांश्च स्वधर्मेणानुपालय ॥ १२.३००.२६ ॥
ನೀನು ಇಂತಹ ಸಂಯಮಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು. ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು, ಸೇವಕರನ್ನು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
12.300.27
इष्टानिष्टसमायोगे वैरं सौहार्दमेव च ।
अथ जातिसहस्राणि बहूनि परिवर्तते ॥ १२.३००.२७ ॥
ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟಗಳ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ವೈರವೂ ಸೌಹಾರ್ದವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಜನ್ಮಗಳು, ಅನೇಕವು ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
12.300.28
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कथंचन ।
निर्गुणोऽपि हि दुर्बुद्धिरात्मनः सोतिरिच्यते ॥ १२.३००.२८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗವಿಡು, ದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಡಬೇಡ. ನಿರ್ಗುಣನೂ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೂ ತನಗೇ ಹೆಚ್ಚು (ಹಾನಿಕರ) ಆಗುತ್ತಾನೆ.
12.300.29
मानुषेषु महाराज धर्माधर्मौ प्रवर्ततः ।
न तथाऽन्येषु भूतेषु मनुष्यरहितेष्विह ॥ १२.३००.२९ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲದ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ.
12.300.30
धर्मशीलो नरो विद्वानीहकोऽनीहकोपि वा ।
आत्मभूतः सदा लोके चरेद्भूतान्यहिंसया ॥ १२.३००.३० ॥
ಧರ್ಮಶೀಲನೂ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯನು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಭಾವಿಸಿ ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.
12.300.31
यदा व्यपेतहृल्लेखं मनो भवति तस्य वै ।
नानृतं चैव भवति तदा कल्याणमृच्छति ॥ १२.३००.३१ ॥
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯದ ತಳಮಳದ ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆಗ ಅವನು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.