മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.300
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.300.1
प्रतिग्रहार्जिता विप्रे क्षत्रिये युधि निर्जिताः ।
वैश्ये न्यायार्जिताश्चैव शूद्रे शुश्रूषयार्जिताः ॥ १२.३००.१ ॥
ബ്രാഹ്മണന് ദാനം സ്വീകരിച്ചു നേടിയത്, ക്ഷത്രിയന് യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചത്, വൈശ്യന് ന്യായമായി നേടിയത്, ശൂദ്രന് സേവനത്താൽ നേടിയത്.
12.300.2
स्वल्पाऽप्यर्थाः प्रशस्यन्ते धर्मस्यार्थे महाफलाः ।
नित्यं त्रयाणां वर्णानां शुश्रूषुः शूद्र उच्यते ॥ १२.३००.२ ॥
ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി ചെറിയ സമ്പത്തും പ്രശംസനീയമാണ്; അതിന്റെ ഫലം മഹത്തരമാണ്. മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങളെയും എപ്പോഴും സേവിക്കുന്നവനെ ശൂദ്രൻ എന്നു പറയുന്നു.
12.300.3
क्षत्रधर्मा वैश्यधर्मा नावृत्तिः पतते द्विजः ।
शूद्रधर्मा यदा तु स्यात्तदा पतति वै द्विजः ॥ १२.३००.३ ॥
ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യ ധർമ്മം കൊണ്ട് ജീവനം ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ ദ്വിജൻ പതിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ അവന്റെ ധർമ്മം ശൂദ്രന്റേതാകുമ്പോൾ ദ്വിജൻ തീർച്ചയായും പതിക്കുന്നു.
12.300.4
वाणिज्यं पाशुपाल्यं च तथा शिल्पोपजिवनम् ।
सूद्रस्यापि विधीयन्ते यदा वृत्तिर्न जायते ॥ १२.३००.४ ॥
വ്യാപാരം, പശുപാലനം, കരകൗശലത്തൊഴിൽ എന്നിവയാൽ ജീവനവും ശൂദ്രന് വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരു ജീവനം ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ.
12.300.5
रङ्गावतरणं चैव तथा रूपोपजीवनम् ।
मद्यमांसोपजीव्यं च विक्रयं लोहचर्मणोः ॥ १२.३००.५ ॥
ചായം മുക്കുന്ന തൊഴിൽ, രൂപപ്രദർശനത്തിലൂടെ ജീവനം, മദ്യമാംസങ്ങളാൽ ജീവനം, ഇരുമ്പും തോലും വിൽക്കൽ (നിഷിദ്ധം).
12.300.6
अपूर्विणा न कर्तव्यं कर्म लोके विगर्हितम् ।
कृतपूर्विणस्तु त्यजतो महान्धर्म इति श्रूतिः ॥ १२.३००.६ ॥
മുമ്പ് ചെയ്യാത്തവൻ ലോകത്തിൽ നിന്ദിതമായ കർമ്മം ചെയ്യരുത്; എന്നാൽ മുമ്പേ ചെയ്തവൻ അത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് മഹാധർമ്മമാണെന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.300.7
संसिद्धः पुरुषो लोके यदाचरति पापकम् ।
मदेनाभिप्लुतमनास्तच्च न ग्राह्यमुच्यते ॥ १२.३००.७ ॥
ലോകത്തിൽ സിദ്ധി നേടിയ മനുഷ്യനും മദത്താൽ മനസ്സ് മുങ്ങി പാപകർമം ചെയ്താൽ അത് സ്വീകരിക്കാവുന്നതല്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.300.8
श्रूयन्ते हि पुराणेषु प्रजा धिग्दण्डशासनाः ।
दान्ता धर्मप्रधानाश्च न्यायधर्मानुवृत्तिकाः ॥ १२.३००.८ ॥
പുരാണങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്നു: ജനങ്ങൾ നിന്ദയും ദണ്ഡവുമുള്ള ഭരണത്തിൽ കഴിഞ്ഞു; അവർ ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരും ധർമ്മത്തെ പ്രധാനമാക്കുന്നവരും നീതിധർമ്മം പിന്തുടരുന്നവരുമായിരുന്നു.
12.300.9
धर्म एव सदा नॄणामिह राजन्प्रशस्यते ।
धर्मवृद्धा गुणानेव सेवन्ते हि नरा भुवि ॥ १२.३००.९ ॥
രാജാവേ, ഇവിടെ മനുഷ്യർക്ക് എപ്പോഴും ധർമ്മം തന്നെയാണ് പ്രശംസനീയം; ധർമ്മത്തിൽ വളർന്ന മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ സദ്ഗുണങ്ങളെയാണ് പിന്തുടരുന്നത്.
12.300.10
तं धर्ममसुरास्तात नामृष्यन्त नराधिप ।
विवर्धमानाः क्रमशस्तत्र तेऽन्वाविशन्प्रजाः ॥ १२.३००.१० ॥
പ്രിയ മകനേ, നരാധിപാ, അസുരന്മാർ ആ ധർമ്മത്തെ സഹിച്ചില്ല; ക്രമേണ വളർന്ന് അവർ അവിടെ പ്രജകളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.300.11
तासां दर्पः समभवत्प्रजानां धर्मनाशनः ।
दर्पात्मनां ततः पश्चात्क्रोधस्तासामजायत ॥ १२.३००.११ ॥
ആ പ്രജകളിൽ ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദർപ്പം ഉണ്ടായി; ദർപ്പമുള്ളവരിൽ പിന്നീട് ക്രോധം ജനിച്ചു.
12.300.12
ततः क्रोधाभिभूतानां वृत्तं लज्जासमन्वितम् ।
ह्रीश्चैवाप्यनशद्राजंस्ततो मोहो व्यजायत ॥ १२.३००.१२ ॥
പിന്നീട് ക്രോധത്താൽ അഭിഭൂതരായവരുടെ ലജ്ജയുള്ള നടപ്പ് നശിച്ചു; രാജാവേ, അവരുടെ ലജ്ജയും നശിച്ചു; പിന്നെ മോഹം ജനിച്ചു.
12.300.13
ततो मोहपरीतास्ता नापश्यन्त यथा पुरा ।
परस्परावमर्देन वर्धयन्त्यो यथासुखम् ॥ १२.३००.१३ ॥
അപ്പോൾ മോഹത്താൽ വലയപ്പെട്ട അവർ മുമ്പത്തെപ്പോലെ കണ്ടില്ല; പരസ്പരം ഞെരുക്കി, ഇഷ്ടംപോലെ വളർന്നു.
12.300.14
ताः प्राप्य तु स धिग्दण्डो न कारणमतो भवत् ।
ततोऽभ्यगच्छन्देवांश्च ब्राह्मणांश्चावमन्य ह ॥ १२.३००.१४ ॥
അവരെ ലഭിച്ചപ്പോഴും ആ ധിക്കാര-ദണ്ഡനം കാരണമായില്ല; അപ്പോൾ അവർ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും അവമാനിച്ച് അവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
12.300.15
एतस्मिन्नेव काले तु देवा देववरं शिवम् ।
अगच्छञ्शरणं धीरं बहुरूपं गुणाधिकम् ॥ १२.३००.१५ ॥
ഇതേ സമയത്ത് ദേവന്മാർ ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ശിവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു — ധീരനും ബഹുരൂപനും ഗുണാധികനുമായവനെ.
12.300.16
तेन स्म ते गगनगाः सपुराः पातिताः क्षितौ ।
त्रिधाऽप्येकेन बाणेन देवाप्यायिततेजसा ॥ १२.३००.१६ ॥
അവനാൽ ആകാശസഞ്ചാരികളായവർ തങ്ങളുടെ പുരങ്ങളോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് മൂന്നായി പോലും — വർധിച്ച തേജസ്സുള്ള ആ ദേവനാൽ.
12.300.17
तेषामधिपतिस्त्वासीद्भीमो भीमपराक्रमः ।
देवतानां भयकरः स हतः शूलपाणिना ॥ १२.३००.१७ ॥
അവരുടെ അധിപതി ഭീമനായിരുന്നു, ഭയങ്കര പരാക്രമി — ദേവന്മാർക്ക് ഭയം നൽകുന്നവൻ; അവനെ ശൂലപാണി വധിച്ചു.
12.300.18
तस्मिन्हतेऽथ स्वं भावं प्रत्यपद्यन्त मानवाः ।
प्रावर्तन्त च वै वेदाः शास्त्राणि च यथा पुरा ॥ १२.३००.१८ ॥
അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടശേഷം മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം തിരിച്ചുകിട്ടി; വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും മുമ്പത്തെപ്പോലെ പ്രവർത്തിച്ചു.
12.300.19
ततोऽभिषिच्य राज्येन देवानां दिवि वासवम् ।
सप्तर्षयश्चान्वयुञ्जन्नराणां दण्डधारणे ॥ १२.३००.१९ ॥
പിന്നീട് ദേവന്മാരുടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസവനെ (ഇന്ദ്രനെ) രാജ്യാഭിഷേകം ചെയ്ത്, സപ്തർഷികൾ മനുഷ്യരുടെമേൽ ദണ്ഡധാരണത്തിന് നിയോഗിച്ചു.
12.300.20
सप्तर्षीणामथोर्ध्वं च विपृथुर्नाम पार्थिवः ।
राजानः क्षत्रियाश्चैव मण्डलेषु पृथक्पृथक् ॥ १२.३००.२० ॥
സപ്തർഷികൾക്ക് ശേഷം വിപൃഥു എന്ന പേരുള്ള രാജാവ് ഉണ്ടായി; ക്ഷത്രിയ രാജാക്കന്മാർ ഓരോ മണ്ഡലത്തിലും വെവ്വേറെ ഭരിച്ചു.
12.300.21
महाकुलेषु ये जाता वृद्धाः पूर्वतराश्च ये ।
तेषामप्यासुरो भावो हृदयान्नापसर्पति ॥ १२.३००.२१ ॥
മഹാകുലങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരും, വൃദ്ധരും, പൂർവികരും ആയവരുടെ ഹൃദയത്തിൽനിന്നും ആസുരഭാവം നീങ്ങുന്നില്ല.
12.300.22
तस्मात्तेनैव भावेन सानुषङ्गेण पार्थिवाः ।
आसुराण्येव कर्माणि न्यसेवन्भीमविक्रमाः ॥ १२.३००.२२ ॥
അതുകൊണ്ട്, ആ ഭാവത്താൽത്തന്നെ, അതിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളോടെ, ഭീമവിക്രമികളായ രാജാക്കന്മാർ ആസുരകർമ്മങ്ങൾ തന്നെ ചെയ്തു.
12.300.23
प्रत्यतिष्ठंश्च तेष्वेव तान्येव स्थापयन्त्यपि ।
भजन्ते तानि चाद्यापि ये बालिशतरा नराः ॥ १२.३००.२३ ॥
അവർ അവയിൽത്തന്നെ ഉറച്ചുനിന്നു, അവയെത്തന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു; ഏറ്റവും ബാലിശരായ മനുഷ്യർ ഇന്നും അവയെത്തന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
12.300.24
तस्मादहं ब्रवीमि त्वां राजन्संचिन्त्य शास्त्रतः ।
संसिद्धावागमं कुर्यात्कर्म हिंसात्मकं त्यजेत् ॥ १२.३००.२४ ॥
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് നന്നായി ചിന്തിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു: സിദ്ധിയിൽ ആഗമത്തെ പിന്തുടരുക; ഹിംസാത്മകമായ കർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുക.
12.300.25
न संकरेण द्रविणं प्रचिन्वीयाद्विचक्षणः ।
धर्मार्थं न्यायमुत्सृज्य न तत्कल्याणमुच्यते ॥ १२.३००.२५ ॥
വിവേകിയായ മനുഷ്യൻ കലർപ്പുള്ള (അന്യായമായ) മാർഗങ്ങളിലൂടെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കരുത്. ധർമ്മത്തിനുവേണ്ടി നീതി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നന്മയെന്ന് പറയപ്പെടുകയില്ല.
12.300.26
स त्वमेवंविधो दान्तः क्षत्रियः प्रियबान्धवः ।
प्रजा भृत्यांश्च पुत्रांश्च स्वधर्मेणानुपालय ॥ १२.३००.२६ ॥
നീ ഇങ്ങനെയുള്ള നിയന്ത്രണമുള്ള ക്ഷത്രിയനാണ്, ബന്ധുക്കൾക്ക് പ്രിയനാണ്. നിന്റെ സ്വധർമ്മമനുസരിച്ച് പ്രജകളെയും ഭൃത്യന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും പാലിക്കുക.
12.300.27
इष्टानिष्टसमायोगे वैरं सौहार्दमेव च ।
अथ जातिसहस्राणि बहूनि परिवर्तते ॥ १२.३००.२७ ॥
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ വൈരവും സൗഹൃദവും ഉണ്ടാകുന്നു. പിന്നെ ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾ, പലതും, മാറിമാറി വരുന്നു.
12.300.28
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कथंचन ।
निर्गुणोऽपि हि दुर्बुद्धिरात्मनः सोतिरिच्यते ॥ १२.३००.२८ ॥
അതിനാൽ ഗുണങ്ങളിൽ പ്രതിപത്തി വയ്ക്കുക; ഒരു വിധത്തിലും ദോഷങ്ങളിൽ വയ്ക്കരുത്. ഗുണമില്ലാത്ത ദുർബുദ്ധിയും സ്വന്തത്തിന് തന്നെ കൂടുതൽ (ദോഷകരനാകുന്നു).
12.300.29
मानुषेषु महाराज धर्माधर्मौ प्रवर्ततः ।
न तथाऽन्येषु भूतेषु मनुष्यरहितेष्विह ॥ १२.३००.२९ ॥
മഹാരാജാവേ, മനുഷ്യരിൽ മാത്രമാണ് ധർമ്മവും അധർമ്മവും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മനുഷ്യരല്ലാത്ത മറ്റു ജീവികളിൽ അങ്ങനെയില്ല.
12.300.30
धर्मशीलो नरो विद्वानीहकोऽनीहकोपि वा ।
आत्मभूतः सदा लोके चरेद्भूतान्यहिंसया ॥ १२.३००.३० ॥
ധർമ്മശീലനും വിദ്വാനുമായ മനുഷ്യൻ, പ്രവർത്തിക്കുന്നവനായാലും പ്രവർത്തിക്കാത്തവനായാലും, ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും ജീവികളെ സ്വന്തം ആത്മാവുപോലെ കണ്ട് അഹിംസയോടെ സഞ്ചരിക്കണം.
12.300.31
यदा व्यपेतहृल्लेखं मनो भवति तस्य वै ।
नानृतं चैव भवति तदा कल्याणमृच्छति ॥ १२.३००.३१ ॥
ആരുടെ മനസ്സ് ഹൃദയത്തിന്റെ ഇളക്കങ്ങളുടെ രേഖകളിൽ നിന്ന് മുക്തമാകുന്നുവോ, അവനിൽ അസത്യം ഇല്ലാതാകുന്നുവോ, അപ്പോൾ അവൻ കല്യാണം പ്രാപിക്കുന്നു.