مهابهاراتا · أدهيايا 12.301
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.301.1
एष धर्मविधिस्तात गृहस्थस्य प्रकीर्तितः ।
तपोविधिं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.३०१.१ ॥
يا بُنيّ، هذه هي قاعدة الدهرما للمُقيم في الدار كما أُعلنت. والآن سأبيّن قاعدة التقشّف؛ فاسمعها مني.
12.301.2
प्रायेण च गृहस्थस्य ममत्वं नाम जायते ।
सङ्गागतं नरश्रेष्ठ भावै राजसतामसैः ॥ १२.३०१.२ ॥
يا خيرَ الرجال، إنّ المُقيم في الدار يَنشأ فيه عادةً شعورُ «هذا لي»؛ وهو يأتي من التعلّق ويولد من أحوال الشهوة والغفلة.
12.301.3
गृहाण्याश्रित्य गावश्च क्षेत्राणि च धनानि च ।
दाराः पुत्राश्च भृत्याश्च भवन्तीह नरस्य वै ॥ १२.३०१.३ ॥
الدور والمواشي والحقول والأموال، والزوجات والأبناء والخدم — كلُّ هذا يقوم هنا مُعتمِدًا على الإنسان.
12.301.4
एवं तस्य प्रवृत्तस्य नित्यमेवानुपश्यतः ।
रागद्वेषौ विवर्धेते ह्यनित्यत्वमपश्यतः ॥ १२.३०१.४ ॥
وهكذا، في من انغمس في شؤون الدنيا ويُبصر دائمًا، تنمو الرغبة والكراهية، لأنه لا يرى الفناء.
12.301.5
रागद्वेषाभिभूतं च नरं द्रव्यवशानुगम् ।
मोहजस्तारतिर्नाम समुपैति नराधिप ॥ १२.३०१.५ ॥
يا سيّد الرجال، إنّ الإنسان المغلوب بالشهوة والكراهية، التابع لسلطان المال، يدركه تعلّقٌ وُلد من الوهم يُسمّى «تارارتي».
12.301.6
कृतार्थ भोगिनं मत्वा सर्वो रतिपरायणः ।
लाभं प्रात्यसुखादन्यं रतितो नानुपश्यति ॥ १२.३०१.६ ॥
يظنّ كلُّ من انصرف إلى اللذّة أنه قد بلغ مُراده وتمتّع، فلا يرى ربحًا آخر سوى المتعة.
12.301.7
ततो लोभाभिभूतात्मा सङ्गाद्वधर्यते जनम् ।
दुष्टार्थं चैव तस्येह जनस्यार्थं चिकीर्षति ॥ १२.३०१.७ ॥
ثم إن من غلبت النفس عليه الطمع يقيّد الناس بالتعلق، ويرغب هنا في الحصول على مال غيره لغاية شريرة.
12.301.8
स जानत्रपि चाकार्यमर्थार्थं सेवते नरः ।
बालस्नेहपरीतात्मा तत्क्षयाच्चानुतप्यते ॥ १२.३०१.८ ॥
ومع أنه يعلم ما لا ينبغي فعله، يسعى إليه الإنسان من أجل المال؛ ومن امتلأت نفسه بحب الأبناء يندم على فقدانهم.
12.301.9
ततो दानेन संपन्नो रक्षन्नात्मपराजयम् ।
करोति येन भोनी स्यामिति तस्माद्विनश्यति ॥ १२.३०१.९ ॥
ثم إنه، وإن كان ذا عطاء، يحمي نفسه من هزيمة الذات، فيفعل ذلك ليصير ممن يتمتعون؛ ولذلك يهلك.
12.301.10
तद्यदि वुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मवादिनाम् ।
अभिच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥ १२.३०१.१० ॥
فإن كان هذا لمن أوتي العقل، ولقائلي البراهمان الأبدي، ولمن يرغبون في العمل الميمون ويتركون اللذة...
12.301.11
लोकायतननाशाच्च धननाशाच्च पार्थिव ।
आधिव्याधिप्रतापाच्च निर्वेदमुपगच्छति ॥ १२.३०१.११ ॥
أيها الملك، من خراب ركيزة العالم، ومن فقدان المال، ومن عذاب البلاء النفسي والجسدي، يبلغ الزهد.
12.301.12
निर्वेदादात्मसंबोधः संबोधादात्मदर्शनम् ।
शास्त्रार्थदर्शनाद्राजसंस्तप एवानुपश्यति ॥ १२.३०१.१२ ॥
من الزهد يأتي الاستيقاظ إلى الذات، ومن الاستيقاظ تأتي رؤية الذات؛ ومن رؤية معنى الكتب، أيها الملك، يرى التقشف نفسه.
12.301.13
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ।
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥ १२.३०१.१३ ॥
نادر حقًا، يا سيد البشر، ذلك الإنسان المتأمل الذي يعزم على ممارسة التقشف (تَپَس) حين تخبو اللذات المحبوبة.
12.301.14
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रवर्तकम् ॥ १२.३०१.१४ ॥
يا بني، إن التقشف يعم كل شيء، ويُفرض حتى على الوضيع؛ وهو لمن قهر حواسه وضبط نفسه يفتح طريق السماء.
12.301.15
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वमसृजत्तपसा विभुः ।
क्वचित्क्वचिद्ब्रतपरो व्रतान्यास्थाय पार्थिव ॥ १२.३०१.१५ ॥
في البدء خلق براجاباتي القدير المخلوقات بالتقشف؛ أيها الملك، تارةً هنا وتارةً هناك، متفانيًا في النذور، متخذًا العهود.
12.301.16
आदित्या वसवो रुद्रास्तथैवाग्न्यश्विमारुताः ।
विश्वेदेवास्तथा साध्याः पितरोऽथ मरुद्गणाः ॥ १२.३०१.१६ ॥
الآديتيات والفاسو والرودرا، وكذلك أغني والأشفينان والماروت، والفيشفيديفا والساذيا، والأسلاف وجمع الماروت.
12.301.17
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश्चान्ये दिवौकसः ।
संसिद्धास्तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥ १२.३०१.१७ ॥
اليكشا والراكشاسا والغاندهاروا والسيدها وسائر سكان السماء، يا بني، بلغوا الكمال بالتقشف، وكذلك غيرهم ممن يسكنون السماء.
12.301.18
ये चादौ ब्राह्मणाः सृष्टा ब्रह्मणा तपसा पुरा ।
ते भावयन्तः पृथिवीं विचरन्ति दिवं तथा ॥ १२.३०१.१८ ॥
البراهمة الذين خلقهم براهما في البدء بالتقشف، يحفظون الأرض، ويجولون على الأرض وفي السماء أيضًا.
12.301.19
मर्त्यलोके च राजानो ये चान्ये गृहमेधिनः ।
महाकुलेषु दृश्यन्ते तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.१९ ॥
الملوك في عالم الفانين والآخرون من أرباب البيوت الذين يُرَون في الأسر العظيمة، كل ذلك ثمرة التَّپَس.
12.301.20
कौशेयानि च वस्त्राणि शुभान्याभरणानि च ।
वाहनासनपानानि तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२० ॥
الثياب الحريرية والحلي الجميلة والمراكب والمقاعد والأشربة، كل ذلك ثمرة التَّپَس.
12.301.21
मनोनुकूलाः प्रमदा रूपवत्यः सहस्रशः ।
वासः प्रासादपृष्ठे च तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२१ ॥
آلاف النساء الجميلات المُرضِيات للنفس، والسكن على سطح القصر، كل ذلك ثمرة التَّپَس.
12.301.22
शयनानि च मुख्यानि भोज्यानि विविधानि च ।
अभिप्रेतानि सर्वाणि भवन्ति शुभकर्मिणाम् ॥ १२.३०१.२२ ॥
الفُرُش الفاخرة والأطعمة المتنوعة، فلذوي الأعمال الصالحة يصير كل مرغوب فيه حاضرًا.
12.301.23
नाप्राप्यं तपसः किंचिन्त्रैलोक्येऽपि परंतप ।
उपभोगपरित्यागः फलान्यकृतकर्मणाम् ॥ १२.३०१.२३ ॥
يا مُحرق الأعداء، ليس في العوالم الثلاثة شيء غير مُدرَك بالتَّپَس؛ أما لمن لم يعملوا ذلك فثمرته ترك اللذات.
12.301.24
सुखितो दुःखितो वाऽपि नरो लोभं परित्यजेत् ।
अवेक्ष्य मनसा शास्त्रं बुद्ध्या च नृपसत्तम ॥ १२.३०१.२४ ॥
سواء كان سعيدًا أو تعيسًا، فعلى الإنسان أن يترك الطمع، يا خيرَ الملوك، بعد أن يتأمل الشاستر بعقله وفهمه.
12.301.25
असंतोषोऽसुखथायेति लोभादिन्द्रियविभ्रमः ।
ततोऽस्य नश्यति प्रज्ञा विद्येवाभ्यासवर्जिता ॥ १२.३०१.२५ ॥
عدم الرضا يؤدي إلى التعاسة، ومن الطمع تنشأ حيرة الحواس. فتفنى حكمته، كالعلم المحروم من الممارسة.
12.301.26
नष्टप्रज्ञो यदा तु स्यात्तदा न्यायं न पश्यति ।
तस्मात्सुखक्षये प्राप्ते पुमानुग्रतपश्चरेत् ॥ १२.३०१.२६ ॥
إذا فقد المرء حكمته لم يعد يرى العدل. لذلك، عند زوال السعادة ينبغي للإنسان أن يمارس تقشفاً شديداً.
12.301.27
यदिष्टं तत्सुखं प्राहुर्द्वेष्यं दुःखमिहेष्यते ।
कृताकृतस्य तपसः फलं पश्यस्व यादृशम् ॥ १२.३०१.२७ ॥
يسمّون المرغوب فيه سعادة، والمكروه شقاءً، ومع ذلك فهنا يُسعى إلى ما يُكره. فانظر أي ثمرة تأتي من التقشف المؤدى وغير المؤدى.
12.301.28
नित्यं भद्राणि पश्यन्ति विषयांश्चोपभुञ्जते ।
प्राकाश्यं चैवं गच्छन्ति कृत्वा निष्कल्मषं तपः ॥ १२.३०१.२८ ॥
يرون دائماً ما هو مبارك ويتمتعون بموضوعات الحواس؛ وبعد أداء تقشف نقي يبلغون هكذا الإشراق.
12.301.29
अप्रियाण्यवमानाश्च दुःखं बहुविधात्मकम् ।
फलार्थी सत्पथं त्यक्त्वा प्राप्नोति विषयात्मकम् ॥ १२.३०१.२९ ॥
أمور غير مرغوبة، وإهانات، وآلام شتى؛ فمن يطلب الثمرة يترك الطريق القويم ويحصل على ثمرة مرتبطة بالحواس.
12.301.30
धर्मे तपसि दाने च विचिकित्साऽस्य जायते ।
स कृत्वा पापकान्येव निरयं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०१.३० ॥
ينشأ فيه الشك في الدهرما والتقشف والعطاء؛ فيرتكب الشرور ثم يسقط حقاً في الجحيم.
12.301.31
सुखे तु वर्तमानो वै दुःखे वाऽपि नरोत्तम् ।
सुवृत्ताद्यो न चलते शास्त्रचक्षुः स मानवः ॥ १२.३०१.३१ ॥
يا خيرة البشر، من يكون في السعادة أو في الشقاء، متقدماً في حسن السلوك، ويتخذ الشاستر عيناً له، فذلك الإنسان لا يتزعزع.
12.301.32
इषुप्रपातमात्रं हि स्पर्शयोगे रतिः स्मृता ।
रसने दर्शने घ्राणे श्रवणे च विशांपते ॥ १२.३०१.३२ ॥
يا سيد البشر، يُذكر أن اللذة في تماس اللمس لا تدوم إلا بقدر مسافة طيران سهم؛ وكذلك في الذوق والبصر والشم والسمع.
12.301.33
ततोऽस्य जायते तीव्रा वेदना तत्क्षयात्पुनः ।
बुधा ये न प्रशंसन्ति मोक्षं सुखमनुत्तमम् ॥ १२.३०१.३३ ॥
ثم ينشأ فيه ألم شديد، وإذا فنيَ ذلك عاد من جديد. والحكماء لا يمدحون التحرر بوصفه السعادة العليا.
12.301.34
ततः फलार्थं सर्वस्य भवन्ति ज्यायसे गुणाः ।
धर्मवृद्ध्या च सततं कामार्थाभ्यां न हीयते ॥ १२.३०१.३४ ॥
لذلك فهذه الصفات تكون لثمرة الجميع، وللأفضل؛ بنماء الدهرما، وبالرغبة والثروة دائماً، لا ينقص.
12.301.35
अप्रयत्नागताः सेव्या गृहस्थैर्विषयाः सदा ।
प्रयत्नेनोपगम्यश्च स्वधर्म इति मे मतिः ॥ १२.३०१.३५ ॥
ينبغي لأهل البيت أن يتمتعوا دائماً بموضوعات الحواس التي تأتي دون جهد، وأن يقتربوا مما يُنال بالجهد؛ هذا رأيي، وهذا هو الواجب الخاص.
12.301.36
मानिनां कुलजातानां नित्यं शास्त्रार्थचक्षुषाम् ।
क्रियाधर्मविमुक्तानामशक्त्या संवृतात्मनाम् ॥ १२.३०१.३६ ॥
لذوي الكرامة المولودين في أسر نبيلة، الذين تكون أعينهم دائماً معنى الشاستر، المتحررين من واجبات الفعل الطقسي، والذين تُضبط أنفسهم بالعجز—…
12.301.37
क्रियमाणं यदा कर्म नाशं गच्छति मानुषम् ।
तेषां नान्यदृते लोके तपसः कर्म विद्यते ॥ १२.३०१.३७ ॥
عندما يفنى العمل الذي يؤديه الإنسان، لا يبقى لهم في العالم عمل سوى التقشف.
12.301.38
सर्वात्मनाऽनुकुर्वीत गृहस्थः कर्मनिश्चयम् ।
दाक्ष्येण हव्यकव्यार्थं स्वधर्मे विचरन्नृप ॥ १२.३०१.३८ ॥
أيها الملك، ينبغي لرب الأسرة أن يتبع بكل كيانه العزم الراسخ في العمل، متصرفًا ببراعة في واجبه الخاص من أجل القرابين للآلهة والأجداد.
12.301.39
यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संस्थितिम् ।
एवमाश्रमिणः सर्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम् ॥ १२.३०१.३९ ॥
كما تستقر جميع الأنهار والجداول في المحيط، هكذا يستقر جميع أهل المراحل الحياتية في رب الأسرة.