マハーバーラタ · 章 12.301
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.301.1
एष धर्मविधिस्तात गृहस्थस्य प्रकीर्तितः ।
तपोविधिं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.३०१.१ ॥
わが子よ、これが在家者のダルマの規定として説かれた。今、苦行の規定を語ろう。私から聞きなさい。
12.301.2
प्रायेण च गृहस्थस्य ममत्वं नाम जायते ।
सङ्गागतं नरश्रेष्ठ भावै राजसतामसैः ॥ १२.३०१.२ ॥
人の中の最上の者よ、在家者には通常「私のもの」という執着が生じる。それは執着から来て、激情と暗愚の状態から生まれる。
12.301.3
गृहाण्याश्रित्य गावश्च क्षेत्राणि च धनानि च ।
दाराः पुत्राश्च भृत्याश्च भवन्तीह नरस्य वै ॥ १२.३०१.३ ॥
家屋、牛、田畑と財産、妻たち、息子たちと召使たち。これらはここで、人に依存して生じる。
12.301.4
एवं तस्य प्रवृत्तस्य नित्यमेवानुपश्यतः ।
रागद्वेषौ विवर्धेते ह्यनित्यत्वमपश्यतः ॥ १२.३०१.४ ॥
このように、世俗の営みに従事し常に見ているその者には、無常を見ないがゆえに愛着と嫌悪が増す。
12.301.5
रागद्वेषाभिभूतं च नरं द्रव्यवशानुगम् ।
मोहजस्तारतिर्नाम समुपैति नराधिप ॥ १२.३०१.५ ॥
人の王よ、愛着と嫌悪に圧倒され、財物の力に従う人に、迷いから生じた「ターラーラティ」と呼ばれる愛着が襲いかかる。
12.301.6
कृतार्थ भोगिनं मत्वा सर्वो रतिपरायणः ।
लाभं प्रात्यसुखादन्यं रतितो नानुपश्यति ॥ १२.३०१.६ ॥
自らを目的を成就し享受する者と思い、愛欲に没頭する者はみな、快楽以外の別の利益を見ない。
12.301.7
ततो लोभाभिभूतात्मा सङ्गाद्वधर्यते जनम् ।
दुष्टार्थं चैव तस्येह जनस्यार्थं चिकीर्षति ॥ १२.३०१.७ ॥
そのとき貪欲に打ち負かされた心の者は執着によって人々を縛り、ここで他人の富を邪な目的のために得ようと望む。
12.301.8
स जानत्रपि चाकार्यमर्थार्थं सेवते नरः ।
बालस्नेहपरीतात्मा तत्क्षयाच्चानुतप्यते ॥ १२.३०१.८ ॥
なすべきでないと知りながら、人は富のためにそれを追い求める。子への愛に心を取り囲まれた者は、彼らを失って悔いる。
12.301.9
ततो दानेन संपन्नो रक्षन्नात्मपराजयम् ।
करोति येन भोनी स्यामिति तस्माद्विनश्यति ॥ १२.३०१.९ ॥
その後、布施に恵まれながらも、自己の敗北を防ごうとして、『私が享受者となるように』と行う。それゆえに彼は滅びる。
12.301.10
तद्यदि वुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मवादिनाम् ।
अभिच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥ १२.३०१.१० ॥
それゆえ、知性を備え、永遠のブラフマンを語る人々、吉祥な行為を望み、快楽を捨てる人々にとってこれが当てはまるならば……
12.301.11
लोकायतननाशाच्च धननाशाच्च पार्थिव ।
आधिव्याधिप्रतापाच्च निर्वेदमुपगच्छति ॥ १२.३०१.११ ॥
王よ、世界の拠り所の破壊によって、財産の喪失によって、また心身の苦悩の責め苦によって、彼は厭離に至る。
12.301.12
निर्वेदादात्मसंबोधः संबोधादात्मदर्शनम् ।
शास्त्रार्थदर्शनाद्राजसंस्तप एवानुपश्यति ॥ १२.३०१.१२ ॥
厭離から自己への覚醒が生じ、覚醒から自己の見が生じる。王よ、聖典の義を見ることによって、彼は苦行そのものを見る。
12.301.13
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ।
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥ १२.३०१.१३ ॥
人王よ、熟慮する人は稀である。まして愛する喜びが尽きたとき、苦行（タパス）を行おうと決意する人は稀である。
12.301.14
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रवर्तकम् ॥ १२.३०१.१४ ॥
わが子よ、苦行はあらゆるものに行き渡り、劣った者にも定められている。感官を制し自らを律する者にとっては、天界への道を開くものである。
12.301.15
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वमसृजत्तपसा विभुः ।
क्वचित्क्वचिद्ब्रतपरो व्रतान्यास्थाय पार्थिव ॥ १२.३०१.१५ ॥
太初に、偉大なる生主プラジャーパティは苦行によって生類を創造した。王よ、あるときはここ、あるときはあそこで、誓戒に専心し、諸々の誓いを守りながら。
12.301.16
आदित्या वसवो रुद्रास्तथैवाग्न्यश्विमारुताः ।
विश्वेदेवास्तथा साध्याः पितरोऽथ मरुद्गणाः ॥ १२.३०१.१६ ॥
アーディティヤ神群、ヴァス神群、ルドラ神群、同じくアグニ、アシュヴィン双神、マルトの神々、ヴィシュヴェーデーヴァ神群、サーディヤ神群、祖霊たち、そしてマルト神群である。
12.301.17
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश्चान्ये दिवौकसः ।
संसिद्धास्तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥ १२.३०१.१७ ॥
ヤクシャ、ラークシャサ、ガンダルヴァ、シッダ、そのほかの天界の住人たち——わが子よ、彼らは苦行によって成就した。天界に住む他の者たちもまた同じである。
12.301.18
ये चादौ ब्राह्मणाः सृष्टा ब्रह्मणा तपसा पुरा ।
ते भावयन्तः पृथिवीं विचरन्ति दिवं तथा ॥ १२.३०१.१८ ॥
太初にブラフマーが苦行によって創造したバラモンたちは、大地を養いながら、地上にも天界にも歩き回る。
12.301.19
मर्त्यलोके च राजानो ये चान्ये गृहमेधिनः ।
महाकुलेषु दृश्यन्ते तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.१९ ॥
死すべき世界の王たちや、大族に見られる他の家住者たち、それらすべては苦行の果実である。
12.301.20
कौशेयानि च वस्त्राणि शुभान्याभरणानि च ।
वाहनासनपानानि तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२० ॥
絹の衣、美しい装身具、乗り物、座席、飲み物、それらすべては苦行の果実である。
12.301.21
मनोनुकूलाः प्रमदा रूपवत्यः सहस्रशः ।
वासः प्रासादपृष्ठे च तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२१ ॥
心に適う美しい女性が千人もいること、宮殿の屋上に住むこと、それらすべては苦行の果実である。
12.301.22
शयनानि च मुख्यानि भोज्यानि विविधानि च ।
अभिप्रेतानि सर्वाणि भवन्ति शुभकर्मिणाम् ॥ १२.३०१.२२ ॥
上等の寝台と様々な食べ物。善い行いをする者にとっては、望むものすべてが実現する。
12.301.23
नाप्राप्यं तपसः किंचिन्त्रैलोक्येऽपि परंतप ।
उपभोगपरित्यागः फलान्यकृतकर्मणाम् ॥ १२.३०१.२३ ॥
敵を焼く者よ、三界において苦行によって得られないものは何もない。苦行を行わなかった者にとって、その果実は享楽の放棄である。
12.301.24
सुखितो दुःखितो वाऽपि नरो लोभं परित्यजेत् ।
अवेक्ष्य मनसा शास्त्रं बुद्ध्या च नृपसत्तम ॥ १२.३०१.२४ ॥
幸福であれ不幸であれ、人は貪欲を捨てるべきである。王の中の最良の者よ、心と知性をもって聖典をよく考察して。
12.301.25
असंतोषोऽसुखथायेति लोभादिन्द्रियविभ्रमः ।
ततोऽस्य नश्यति प्रज्ञा विद्येवाभ्यासवर्जिता ॥ १२.३०१.२५ ॥
不満は不幸をもたらし、貪欲から感覚の混乱が生じる。すると彼の智慧は滅び、修練を欠いた学問のようになる。
12.301.26
नष्टप्रज्ञो यदा तु स्यात्तदा न्यायं न पश्यति ।
तस्मात्सुखक्षये प्राप्ते पुमानुग्रतपश्चरेत् ॥ १२.३०१.२६ ॥
智慧を失った者は正義が見えない。ゆえに幸福を失ったとき、人は厳しい苦行に励むべきである。
12.301.27
यदिष्टं तत्सुखं प्राहुर्द्वेष्यं दुःखमिहेष्यते ।
कृताकृतस्य तपसः फलं पश्यस्व यादृशम् ॥ १२.३०१.२७ ॥
望むものを幸福と言い、憎むものを苦しみと言う。しかしここでは望まれるものこそが求められる。行った苦行と行わなかった苦行の果報がどのようなものか、見よ。
12.301.28
नित्यं भद्राणि पश्यन्ति विषयांश्चोपभुञ्जते ।
प्राकाश्यं चैवं गच्छन्ति कृत्वा निष्कल्मषं तपः ॥ १२.३०१.२८ ॥
彼らは常に吉祥を見、感覚の対象を享受する。汚れなき苦行を行って、このようにして輝きに至る。
12.301.29
अप्रियाण्यवमानाश्च दुःखं बहुविधात्मकम् ।
फलार्थी सत्पथं त्यक्त्वा प्राप्नोति विषयात्मकम् ॥ १२.३०१.२९ ॥
不快なこと、侮辱、さまざまな苦しみ。果報を求める者は善き道を捨て、感覚に結ばれた果報を得る。
12.301.30
धर्मे तपसि दाने च विचिकित्साऽस्य जायते ।
स कृत्वा पापकान्येव निरयं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०१.३० ॥
彼の心には法・苦行・布施に対する疑いが生じる。悪行を重ねた彼は、まさに地獄へと赴く。
12.301.31
सुखे तु वर्तमानो वै दुःखे वाऽपि नरोत्तम् ।
सुवृत्ताद्यो न चलते शास्त्रचक्षुः स मानवः ॥ १२.३०१.३१ ॥
人中の最上の者よ。楽にあっても苦にあっても、善行に優れ、聖典を眼とする人は、動揺しない。
12.301.32
इषुप्रपातमात्रं हि स्पर्शयोगे रतिः स्मृता ।
रसने दर्शने घ्राणे श्रवणे च विशांपते ॥ १२.३०१.३२ ॥
人の主よ。触れ合いの快楽は矢の飛ぶ距離ほどの間しか続かないと伝えられる。味覚、視覚、嗅覚、聴覚においても同様である。
12.301.33
ततोऽस्य जायते तीव्रा वेदना तत्क्षयात्पुनः ।
बुधा ये न प्रशंसन्ति मोक्षं सुखमनुत्तमम् ॥ १२.३०१.३३ ॥
すると彼には激しい苦痛が生じ、それが滅びればまた生じる。賢者たちは解脱を最上の幸福として称賛しない。
12.301.34
ततः फलार्थं सर्वस्य भवन्ति ज्यायसे गुणाः ।
धर्मवृद्ध्या च सततं कामार्थाभ्यां न हीयते ॥ १२.३०१.३४ ॥
それゆえ、これらの徳は万人の果実のために、より優れた者のためにある。法の増進により、また常に欲と富によって、彼は減じることがない。
12.301.35
अप्रयत्नागताः सेव्या गृहस्थैर्विषयाः सदा ।
प्रयत्नेनोपगम्यश्च स्वधर्म इति मे मतिः ॥ १२.३०१.३५ ॥
家住者は常に努力なしに得られる感覚の対象を享受し、努力によって得られるものに近づくべきである。これが私の考えであり、これが自らの法である。
12.301.36
मानिनां कुलजातानां नित्यं शास्त्रार्थचक्षुषाम् ।
क्रियाधर्मविमुक्तानामशक्त्या संवृतात्मनाम् ॥ १२.३०१.३६ ॥
誇り高く、良家に生まれ、常に聖典の義を眼とし、祭祀の法から解放され、力不足によって自己を抑制している人々に——…
12.301.37
क्रियमाणं यदा कर्म नाशं गच्छति मानुषम् ।
तेषां नान्यदृते लोके तपसः कर्म विद्यते ॥ १२.३०१.३७ ॥
人が行っている業が滅びるとき、世間には彼らにとって苦行以外の業はない。
12.301.38
सर्वात्मनाऽनुकुर्वीत गृहस्थः कर्मनिश्चयम् ।
दाक्ष्येण हव्यकव्यार्थं स्वधर्मे विचरन्नृप ॥ १२.३०१.३८ ॥
王よ、家長は全身全霊で行為の確固たる決意に従い、神々と祖先への供物のために、巧みに自らの義務の中で行動すべきである。
12.301.39
यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संस्थितिम् ।
एवमाश्रमिणः सर्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम् ॥ १२.३०१.३९ ॥
あらゆる河川や支流が海に至って安らぐように、あらゆる遊行期・生活期の者は家長において安らぎに至る。