ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.301
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.301.1
एष धर्मविधिस्तात गृहस्थस्य प्रकीर्तितः ।
तपोविधिं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.३०१.१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦੀ ਧਰਮ-ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਤਪ-ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
12.301.2
प्रायेण च गृहस्थस्य ममत्वं नाम जायते ।
सङ्गागतं नरश्रेष्ठ भावै राजसतामसैः ॥ १२.३०१.२ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਵਿੱਚ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲੀ ਮਮਤਾ ਜਨਮਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸ-ਤਾਮਸ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
12.301.3
गृहाण्याश्रित्य गावश्च क्षेत्राणि च धनानि च ।
दाराः पुत्राश्च भृत्याश्च भवन्तीह नरस्य वै ॥ १२.३०१.३ ॥
ਘਰ, ਗਾਵਾਂ, ਖੇਤ, ਧਨ, ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰ — ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.301.4
एवं तस्य प्रवृत्तस्य नित्यमेवानुपश्यतः ।
रागद्वेषौ विवर्धेते ह्यनित्यत्वमपश्यतः ॥ १२.३०१.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵਿੱਚ, ਅਨਿੱਤਤਾ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਵਧਦੇ ਹਨ।
12.301.5
रागद्वेषाभिभूतं च नरं द्रव्यवशानुगम् ।
मोहजस्तारतिर्नाम समुपैति नराधिप ॥ १२.३०१.५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਜਨਮੀ 'ਤਾਰਾਰਤਿ' ਨਾਮਕ ਆਸਕਤੀ ਆ ਘੇਰਦੀ ਹੈ।
12.301.6
कृतार्थ भोगिनं मत्वा सर्वो रतिपरायणः ।
लाभं प्रात्यसुखादन्यं रतितो नानुपश्यति ॥ १२.३०१.६ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਅਤੇ ਭੋਗੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਰ ਕੋਈ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
12.301.7
ततो लोभाभिभूतात्मा सङ्गाद्वधर्यते जनम् ।
दुष्टार्थं चैव तस्येह जनस्यार्थं चिकीर्षति ॥ १२.३०१.७ ॥
ਫਿਰ ਲੋਭ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਸਕਤੀ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਬੁਰੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.301.8
स जानत्रपि चाकार्यमर्थार्थं सेवते नरः ।
बालस्नेहपरीतात्मा तत्क्षयाच्चानुतप्यते ॥ १२.३०१.८ ॥
ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਧਨ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.301.9
ततो दानेन संपन्नो रक्षन्नात्मपराजयम् ।
करोति येन भोनी स्यामिति तस्माद्विनश्यति ॥ १२.३०१.९ ॥
ਫਿਰ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਭੋਗੀ ਬਣਾਂ'; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.301.10
तद्यदि वुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मवादिनाम् ।
अभिच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥ १२.३०१.१० ॥
ਤਾਂ ਜੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਖ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ (ਇਹ ਹੈ)...
12.301.11
लोकायतननाशाच्च धननाशाच्च पार्थिव ।
आधिव्याधिप्रतापाच्च निर्वेदमुपगच्छति ॥ १२.३०१.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕ-ਆਸਰੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.301.12
निर्वेदादात्मसंबोधः संबोधादात्मदर्शनम् ।
शास्त्रार्थदर्शनाद्राजसंस्तप एवानुपश्यति ॥ १२.३०१.१२ ॥
ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ ਆਤਮ-ਬੋਧ, ਬੋਧ ਤੋਂ ਆਤਮ-ਦਰਸ਼ਨ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤਪ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
12.301.13
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ।
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥ १२.३०१.१३ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ; ਪਿਆਰੇ ਸੁਖ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।
12.301.14
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रवर्तकम् ॥ १२.३०१.१४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਪ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ; ਨੀਚ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਹੈ; ਜਿਤੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦਾਂਤ ਲਈ ਇਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
12.301.15
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वमसृजत्तपसा विभुः ।
क्वचित्क्वचिद्ब्रतपरो व्रतान्यास्थाय पार्थिव ॥ १२.३०१.१५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਸਿਰਜੀ; ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ।
12.301.16
आदित्या वसवो रुद्रास्तथैवाग्न्यश्विमारुताः ।
विश्वेदेवास्तथा साध्याः पितरोऽथ मरुद्गणाः ॥ १२.३०१.१६ ॥
ਆਦਿੱਤ, ਵਸੂ ਅਤੇ ਰੁਦਰ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਧ੍ਯ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਰੁਦ੍ਗਣ।
12.301.17
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश्चान्ये दिवौकसः ।
संसिद्धास्तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥ १२.३०१.१७ ॥
ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਸਿੱਧ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਹਨ।
12.301.18
ये चादौ ब्राह्मणाः सृष्टा ब्रह्मणा तपसा पुरा ।
ते भावयन्तः पृथिवीं विचरन्ति दिवं तथा ॥ १२.३०१.१८ ॥
ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਿਰਜੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
12.301.19
मर्त्यलोके च राजानो ये चान्ये गृहमेधिनः ।
महाकुलेषु दृश्यन्ते तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.१९ ॥
ਮਰਤਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਮਹਾਨ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
12.301.20
कौशेयानि च वस्त्राणि शुभान्याभरणानि च ।
वाहनासनपानानि तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२० ॥
ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣੇ, ਵਾਹਨ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ — ਇਹ ਸਭ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
12.301.21
मनोनुकूलाः प्रमदा रूपवत्यः सहस्रशः ।
वासः प्रासादपृष्ठे च तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२१ ॥
ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੀਆਂ, ਰੂਪਵਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ — ਇਹ ਸਭ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
12.301.22
शयनानि च मुख्यानि भोज्यानि विविधानि च ।
अभिप्रेतानि सर्वाणि भवन्ति शुभकर्मिणाम् ॥ १२.३०१.२२ ॥
ਉੱਤਮ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ — ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨਚਾਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.301.23
नाप्राप्यं तपसः किंचिन्त्रैलोक्येऽपि परंतप ।
उपभोगपरित्यागः फलान्यकृतकर्मणाम् ॥ १२.३०१.२३ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੀ ਫਲ ਹੈ।
12.301.24
सुखितो दुःखितो वाऽपि नरो लोभं परित्यजेत् ।
अवेक्ष्य मनसा शास्त्रं बुद्ध्या च नृपसत्तम ॥ १२.३०१.२४ ॥
ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਭ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ।
12.301.25
असंतोषोऽसुखथायेति लोभादिन्द्रियविभ्रमः ।
ततोऽस्य नश्यति प्रज्ञा विद्येवाभ्यासवर्जिता ॥ १२.३०१.२५ ॥
ਅਸੰਤੋਖ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਭ ਨਾਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਭਰਮਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਵਾਂਗ।
12.301.26
नष्टप्रज्ञो यदा तु स्यात्तदा न्यायं न पश्यति ।
तस्मात्सुखक्षये प्राप्ते पुमानुग्रतपश्चरेत् ॥ १२.३०१.२६ ॥
ਪ੍ਰਗਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਖ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.301.27
यदिष्टं तत्सुखं प्राहुर्द्वेष्यं दुःखमिहेष्यते ।
कृताकृतस्य तपसः फलं पश्यस्व यादृशम् ॥ १२.३०१.२७ ॥
ਜੋ ਇਸ਼ਟ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦਵੇਸ਼ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਦੁੱਖ। ਇੱਥੇ ਉਹੀ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਤੇ ਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਵੇਖ।
12.301.28
नित्यं भद्राणि पश्यन्ति विषयांश्चोपभुञ्जते ।
प्राकाश्यं चैवं गच्छन्ति कृत्वा निष्कल्मषं तपः ॥ १२.३०१.२८ ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨਿਰਮਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.301.29
अप्रियाण्यवमानाश्च दुःखं बहुविधात्मकम् ।
फलार्थी सत्पथं त्यक्त्वा प्राप्नोति विषयात्मकम् ॥ १२.३०१.२९ ॥
ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ — ਫਲ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਸਤ ਮਾਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.301.30
धर्मे तपसि दाने च विचिकित्साऽस्य जायते ।
स कृत्वा पापकान्येव निरयं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०१.३० ॥
ਧਰਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਜਨਮਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.301.31
सुखे तु वर्तमानो वै दुःखे वाऽपि नरोत्तम् ।
सुवृत्ताद्यो न चलते शास्त्रचक्षुः स मानवः ॥ १२.३०१.३१ ॥
ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਅੱਖ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ।
12.301.32
इषुप्रपातमात्रं हि स्पर्शयोगे रतिः स्मृता ।
रसने दर्शने घ्राणे श्रवणे च विशांपते ॥ १२.३०१.३२ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਛੋਹ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਤੀਰ ਦੀ ਉਡਾਣ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਐਸਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੁਆਦ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸੁੰਘਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.301.33
ततोऽस्य जायते तीव्रा वेदना तत्क्षयात्पुनः ।
बुधा ये न प्रशंसन्ति मोक्षं सुखमनुत्तमम् ॥ १२.३०१.३३ ॥
ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਪੀੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਫਿਰ (ਉਹੀ ਚੱਕਰ ਚਲਦਾ ਹੈ)। ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੋਖ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਸੁਖ ਆਖ ਕੇ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ।
12.301.34
ततः फलार्थं सर्वस्य भवन्ति ज्यायसे गुणाः ।
धर्मवृद्ध्या च सततं कामार्थाभ्यां न हीयते ॥ १२.३०१.३४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਦੇ ਫਲ ਲਈ ਇਹ ਗੁਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
12.301.35
अप्रयत्नागताः सेव्या गृहस्थैर्विषयाः सदा ।
प्रयत्नेनोपगम्यश्च स्वधर्म इति मे मतिः ॥ १२.३०१.३५ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇ ਭੋਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ, ਇਹੀ ਸ੍ਵਧਰਮ ਹੈ।
12.301.36
मानिनां कुलजातानां नित्यं शास्त्रार्थचक्षुषाम् ।
क्रियाधर्मविमुक्तानामशक्त्या संवृतात्मनाम् ॥ १२.३०१.३६ ॥
ਮਾਨ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਰਿਆ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਮਰਥਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—…
12.301.37
क्रियमाणं यदा कर्म नाशं गच्छति मानुषम् ।
तेषां नान्यदृते लोके तपसः कर्म विद्यते ॥ १२.३०१.३७ ॥
ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.301.38
सर्वात्मनाऽनुकुर्वीत गृहस्थः कर्मनिश्चयम् ।
दाक्ष्येण हव्यकव्यार्थं स्वधर्मे विचरन्नृप ॥ १२.३०१.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗ੍ਰਹਸਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਕਰਮ-ਨਿਸ਼ਚਯ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਵਯ-ਕਵਯ ਦੇ ਹਿਤ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ।
12.301.39
यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संस्थितिम् ।
एवमाश्रमिणः सर्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम् ॥ १२.३०१.३९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਟਿਕਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮੀ ਗ੍ਰਹਸਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।