ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.301
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.301.1
एष धर्मविधिस्तात गृहस्थस्य प्रकीर्तितः ।
तपोविधिं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु ॥ १२.३०१.१ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಇದು ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮವಿಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈಗ ತಪೋವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
12.301.2
प्रायेण च गृहस्थस्य ममत्वं नाम जायते ।
सङ्गागतं नरश्रेष्ठ भावै राजसतामसैः ॥ १२.३०१.२ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥನಲ್ಲಿ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮಮತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅದು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದು ರಾಜಸ ತಾಮಸ ಭಾವಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.301.3
गृहाण्याश्रित्य गावश्च क्षेत्राणि च धनानि च ।
दाराः पुत्राश्च भृत्याश्च भवन्तीह नरस्य वै ॥ १२.३०१.३ ॥
ಮನೆಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಧನ, ಹೆಂಡತಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಸೇವಕರು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
12.301.4
एवं तस्य प्रवृत्तस्य नित्यमेवानुपश्यतः ।
रागद्वेषौ विवर्धेते ह्यनित्यत्वमपश्यतः ॥ १२.३०१.४ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ, ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣದ ಕಾರಣ ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
12.301.5
रागद्वेषाभिभूतं च नरं द्रव्यवशानुगम् ।
मोहजस्तारतिर्नाम समुपैति नराधिप ॥ १२.३०१.५ ॥
ನರಾಧಿಪನೇ, ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಧನದ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ 'ತಾರಾರತಿ' ಎಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.
12.301.6
कृतार्थ भोगिनं मत्वा सर्वो रतिपरायणः ।
लाभं प्रात्यसुखादन्यं रतितो नानुपश्यति ॥ १२.३०१.६ ॥
ತಾನು ಕೃತಾರ್ಥನೆಂದೂ ಭೋಗಿಯೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿ, ರತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖವಲ್ಲದ ಬೇರೆ ಲಾಭವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.301.7
ततो लोभाभिभूतात्मा सङ्गाद्वधर्यते जनम् ।
दुष्टार्थं चैव तस्येह जनस्यार्थं चिकीर्षति ॥ १२.३०१.७ ॥
ಆಗ ಲೋಭದಿಂದ ಅಭಿಭೂತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಇತರರ ಧನವನ್ನು ದುಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
12.301.8
स जानत्रपि चाकार्यमर्थार्थं सेवते नरः ।
बालस्नेहपरीतात्मा तत्क्षयाच्चानुतप्यते ॥ १२.३०१.८ ॥
ಮಾಡಬಾರದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನು ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯ ಅವರ ನಷ್ಟದಿಂದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.301.9
ततो दानेन संपन्नो रक्षन्नात्मपराजयम् ।
करोति येन भोनी स्यामिति तस्माद्विनश्यति ॥ १२.३०१.९ ॥
ಆಗ ದಾನದಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾದರೂ, ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಪರಾಜಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, 'ನಾನು ಭೋಗಿಯಾಗಬೇಕು' ಎಂದು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.301.10
तद्यदि वुद्धियुक्तानां शाश्वतं ब्रह्मवादिनाम् ।
अभिच्छतां शुभं कर्म नराणां त्यजतां सुखम् ॥ १२.३०१.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವರಿಗೆ, ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವವರಿಗೆ, ಶುಭಕರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ, ಸುಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರಿಗೆ (ಇದು ಇದ್ದರೆ)...
12.301.11
लोकायतननाशाच्च धननाशाच्च पार्थिव ।
आधिव्याधिप्रतापाच्च निर्वेदमुपगच्छति ॥ १२.३०१.११ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಲೋಕಾಶ್ರಯದ ನಾಶದಿಂದಲೂ, ಧನನಾಶದಿಂದಲೂ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಬಾಧೆಯ ತಾಪದಿಂದಲೂ ಅವನು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.301.12
निर्वेदादात्मसंबोधः संबोधादात्मदर्शनम् ।
शास्त्रार्थदर्शनाद्राजसंस्तप एवानुपश्यति ॥ १२.३०१.१२ ॥
ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಆತ್ಮಬೋಧ, ಬೋಧದಿಂದ ಆತ್ಮದರ್ಶನ; ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದ ದರ್ಶನದಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ತಪಸ್ಸನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.301.13
दुर्लभो हि मनुष्येन्द्र नरः प्रत्यवमर्शवान् ।
यो वै प्रियसुखे क्षीणे तपः कर्तुं व्यवस्यति ॥ १२.३०१.१३ ॥
ಓ ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರನೇ, ವಿವೇಕಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯ ಅಪರೂಪ; ಪ್ರಿಯ ಸುಖಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವವನು ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪ.
12.301.14
तपः सर्वगतं तात हीनस्यापि विधीयते ।
जितेन्द्रियस्य दान्तस्य स्वर्गमार्गप्रवर्तकम् ॥ १२.३०१.१४ ॥
ಮಗನೇ, ತಪಸ್ಸು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ; ಹೀನನಿಗೂ ಅದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯಿಸಿದವನಿಗೆ, ದಮನಿತನಿಗೆ ಅದು ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
12.301.15
प्रजापतिः प्रजाः पूर्वमसृजत्तपसा विभुः ।
क्वचित्क्वचिद्ब्रतपरो व्रतान्यास्थाय पार्थिव ॥ १२.३०१.१५ ॥
ಹಿಂದೆ ವಿಭು ಪ್ರಜಾಪತಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಇಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ವ್ರತನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.
12.301.16
आदित्या वसवो रुद्रास्तथैवाग्न्यश्विमारुताः ।
विश्वेदेवास्तथा साध्याः पितरोऽथ मरुद्गणाः ॥ १२.३०१.१६ ॥
ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಮರುತ್ತುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ಮರುದ್ಗಣಗಳು.
12.301.17
यक्षराक्षसगन्धर्वाः सिद्धाश्चान्ये दिवौकसः ।
संसिद्धास्तपसा तात ये चान्ये स्वर्गवासिनः ॥ १२.३०१.१७ ॥
ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಇತರ ದಿವ್ಯವಾಸಿಗಳು; ಮಗನೇ, ಅವರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದರು; ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಾದ ಇತರರೂ.
12.301.18
ये चादौ ब्राह्मणाः सृष्टा ब्रह्मणा तपसा पुरा ।
ते भावयन्तः पृथिवीं विचरन्ति दिवं तथा ॥ १२.३०१.१८ ॥
ಹಿಂದೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.301.19
मर्त्यलोके च राजानो ये चान्ये गृहमेधिनः ।
महाकुलेषु दृश्यन्ते तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.१९ ॥
ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗೃಹಸ್ಥರು, ಮಹಾ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವವರು — ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ.
12.301.20
कौशेयानि च वस्त्राणि शुभान्याभरणानि च ।
वाहनासनपानानि तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२० ॥
ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಶುಭ ಆಭರಣಗಳು, ವಾಹನ, ಆಸನ, ಪಾನೀಯಗಳು — ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ.
12.301.21
मनोनुकूलाः प्रमदा रूपवत्यः सहस्रशः ।
वासः प्रासादपृष्ठे च तत्सर्वं तपसः फलम् ॥ १२.३०१.२१ ॥
ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾದ, ರೂಪವತಿಯರಾದ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅರಮನೆಯ ಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ — ಅದೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ.
12.301.22
शयनानि च मुख्यानि भोज्यानि विविधानि च ।
अभिप्रेतानि सर्वाणि भवन्ति शुभकर्मिणाम् ॥ १२.३०१.२२ ॥
ಉತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ವಿವಿಧ ಭೋಜ್ಯಗಳು — ಶುಭಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಆಗುತ್ತವೆ.
12.301.23
नाप्राप्यं तपसः किंचिन्त्रैलोक्येऽपि परंतप ।
उपभोगपरित्यागः फलान्यकृतकर्मणाम् ॥ १२.३०१.२३ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದವರಿಗೆ ಭೋಗತ್ಯಾಗವೇ ಫಲ.
12.301.24
सुखितो दुःखितो वाऽपि नरो लोभं परित्यजेत् ।
अवेक्ष्य मनसा शास्त्रं बुद्ध्या च नृपसत्तम ॥ १२.३०१.२४ ॥
ಸುಖಿಯಾಗಿರಲಿ ದುಃಖಿಯಾಗಿರಲಿ, ಮನುಷ್ಯ ಲೋಭವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು; ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
12.301.25
असंतोषोऽसुखथायेति लोभादिन्द्रियविभ्रमः ।
ततोऽस्य नश्यति प्रज्ञा विद्येवाभ्यासवर्जिता ॥ १२.३०१.२५ ॥
ಅಸಂತೋಷ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಲೋಭದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಭ್ರಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಗ ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯೆಯಂತೆ.
12.301.26
नष्टप्रज्ञो यदा तु स्यात्तदा न्यायं न पश्यति ।
तस्मात्सुखक्षये प्राप्ते पुमानुग्रतपश्चरेत् ॥ १२.३०१.२६ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಖ ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು.
12.301.27
यदिष्टं तत्सुखं प्राहुर्द्वेष्यं दुःखमिहेष्यते ।
कृताकृतस्य तपसः फलं पश्यस्व यादृशम् ॥ १२.३०१.२७ ॥
ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೇ ಸುಖವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ದ್ವೇಷಿಸುವುದು ದುಃಖ. ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಡಿದ, ಮಾಡದ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡು.
12.301.28
नित्यं भद्राणि पश्यन्ति विषयांश्चोपभुञ्जते ।
प्राकाश्यं चैवं गच्छन्ति कृत्वा निष्कल्मषं तपः ॥ १२.३०१.२८ ॥
ಅವರು ಸದಾ ಶುಭವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿಷ್ಕಳಂಕ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.301.29
अप्रियाण्यवमानाश्च दुःखं बहुविधात्मकम् ।
फलार्थी सत्पथं त्यक्त्वा प्राप्नोति विषयात्मकम् ॥ १२.३०१.२९ ॥
ಅಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳು, ಅವಮಾನಗಳು, ಹಲವು ವಿಧದ ದುಃಖ — ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಿಷಯಾತ್ಮಕ ಫಲವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.301.30
धर्मे तपसि दाने च विचिकित्साऽस्य जायते ।
स कृत्वा पापकान्येव निरयं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०१.३० ॥
ಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಂದೇಹ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಅವನು ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.301.31
सुखे तु वर्तमानो वै दुःखे वाऽपि नरोत्तम् ।
सुवृत्ताद्यो न चलते शास्त्रचक्षुः स मानवः ॥ १२.३०१.३१ ॥
ನರೋತ್ತಮನೇ, ಸುಖದಲ್ಲಿರಲಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿರಲಿ, ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಮಾನವನು ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.301.32
इषुप्रपातमात्रं हि स्पर्शयोगे रतिः स्मृता ।
रसने दर्शने घ्राणे श्रवणे च विशांपते ॥ १२.३०१.३२ ॥
ವಿಶಾಂಪತಿಯೇ, ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದವು ಒಂದು ಬಾಣದ ಹಾರಾಟದಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ರಸನೆ, ದರ್ಶನ, ಘ್ರಾಣ, ಶ್ರವಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.301.33
ततोऽस्य जायते तीव्रा वेदना तत्क्षयात्पुनः ।
बुधा ये न प्रशंसन्ति मोक्षं सुखमनुत्तमम् ॥ १२.३०१.३३ ॥
ಆಗ ಇವನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅದು ನಾಶವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ (ಅದೇ ಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ). ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಖವೆಂದು ಹೊಗಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.301.34
ततः फलार्थं सर्वस्य भवन्ति ज्यायसे गुणाः ।
धर्मवृद्ध्या च सततं कामार्थाभ्यां न हीयते ॥ १२.३०१.३४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಗುಣಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಧರ್ಮದ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಅವನು ಕುಂದುವುದಿಲ್ಲ.
12.301.35
अप्रयत्नागताः सेव्या गृहस्थैर्विषयाः सदा ।
प्रयत्नेनोपगम्यश्च स्वधर्म इति मे मतिः ॥ १२.३०१.३५ ॥
ಗೃಹಸ್ಥರು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ದೊರೆಯುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು—ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಇದು ಸ್ವಧರ್ಮ.
12.301.36
मानिनां कुलजातानां नित्यं शास्त्रार्थचक्षुषाम् ।
क्रियाधर्मविमुक्तानामशक्त्या संवृतात्मनाम् ॥ १२.३०१.३६ ॥
ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಸದಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನೇ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಹೊಂದಿದವರು, ಕ್ರಿಯಾಧರ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರು, ಅಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿಕೊಂಡವರು—…
12.301.37
क्रियमाणं यदा कर्म नाशं गच्छति मानुषम् ।
तेषां नान्यदृते लोके तपसः कर्म विद्यते ॥ १२.३०१.३७ ॥
ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕರ್ಮವು ನಾಶವಾದಾಗ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕರ್ಮವಿಲ್ಲ.
12.301.38
सर्वात्मनाऽनुकुर्वीत गृहस्थः कर्मनिश्चयम् ।
दाक्ष्येण हव्यकव्यार्थं स्वधर्मे विचरन्नृप ॥ १२.३०१.३८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಗೃಹಸ್ಥನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮದಿಂದ ಕರ್ಮನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೌಶಲದಿಂದ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ.
12.301.39
यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संस्थितिम् ।
एवमाश्रमिणः सर्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम् ॥ १२.३०१.३९ ॥
ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನದಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆ, ಆಶ್ರಮಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಗೃಹಸ್ಥನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.