摩诃婆罗多 · 章 12.304
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.304.1
पुनरेव तु पप्रच्छ जनको मिथिलाधिपः ।
पराशरं महात्मानं धर्मे परमनिश्चयम् ॥ १२.३०४.१ ॥
米提拉之王遮那迦再次向大德波罗奢罗询问法中的究竟确定。
12.304.2
किं श्रेयः का गतिर्ब्रह्मन्किं कृतं न विनश्यति ।
क्व गतो न निवर्तेत तन्मे ब्रूहि महामते ॥ १२.३०४.२ ॥
婆罗门啊，何者是至善，何者是归宿，何种所作不会毁灭，到何处去便不再返回？大智者啊，请告诉我。
12.304.3
असङ्गः श्रेयसो मूलं ज्ञानं ज्ञानगतिः परा ।
चीर्णं तपो न प्रणश्येद्वापः क्षेत्रे न नश्यति ॥ १२.३०४.३ ॥
无执着是至善之根，智慧及智慧的究竟之道。修行之苦行不会失去，如播种于田中的种子不会灭失。
12.304.4
छित्त्वाऽधर्ममयं पाशं यदा धर्मेऽभिरज्यते ।
दत्त्वाऽभयकृतं दानं तदा सिद्धिमवाप्नुते ॥ १२.३०४.४ ॥
若斩断由非法所成的绳索，欢喜于法，并施予令人无畏的布施，则便能获得成就。
12.304.5
यो ददाति सहस्राणि गवामश्वशतानि च ।
अभयं सर्वभूतेभ्यः सदा तमभिवर्तते ॥ १२.३०४.५ ॥
若有人布施千头牛、百匹马，却能对一切众生施予无畏，此人便永远得到它。
12.304.6
वसन्विषयमध्येऽपि न वसत्येव बुद्धिमान् ।
संवसत्येव दुर्बुद्धिरसत्सु विषयेष्वपि ॥ १२.३०४.६ ॥
智者即使居于诸境之中，实际上并不住于其中；而愚昧者即使在虚妄之境中也执着而住。
12.304.7
नाधर्मः श्लिष्यते प्राज्ञं पयः पुष्करपर्णवत् ।
अप्राज्ञमधिकं पापं श्लिष्यते जतुकाष्ठवत् ॥ १२.३०४.७ ॥
不法不沾染智者，如水不沾荷叶；而无智者则大罪附着，如漆沾木。
12.304.8
नाधर्मः कारणापेक्षी कर्तारमभिमुञ्चति ।
कर्ता खलु यथाकालं ततः समभिपद्यते ॥ १२.३०४.८ ॥
不法依赖其因，不离作者；作者自己在适当的时候遭遇它。
12.304.9
न भिद्यन्ते कृतात्मान आत्मप्रत्ययदर्शिनः ।
बुद्धिकर्मेन्द्रियाणां हि प्रमत्तो यो न बुध्यते।
शुभाशुभे प्रसक्तात्मा प्राप्नोति सुमहद्भयम् ॥ १२.३०४.९ ॥
自我调伏、以自知而观照者不会分裂。那放逸、不了知智根与业根、心执着于善恶的人，将遭遇极大的恐惧。
12.304.10
वीतरागो जितक्रोधः सम्यग्भवति यः सदा ।
विषये वर्तमानोऽपि न स पापेन युज्यते ॥ १२.३०४.१० ॥
离欲、胜怒、常善处者，虽处于诸境之中，也不与罪相连。
12.304.11
मर्यादायां वर्तमानोऽपि नावसीदति ।
पुष्टस्रोत इवासक्तः स्फीतो भवति संचयः ॥ १२.३०४.११ ॥
即便安住于规矩之内，也不会衰落；如同水源充足而无所执着的河流，他的积聚膨胀增长。
12.304.12
यथा भानुगतं तेजो मणिः शुद्धः समाधिना ।
आदत्ते राजशार्दूल तथा योगः प्रवर्तते ॥ १२.३०४.१२ ॥
如清净宝珠以三昧摄取日中之光，王中虎啊，瑜伽也便如此展开。
12.304.13
यथा तिलानामिह पुण्यसंश्रया ।
त्पृथक्पृथग्याति गुणोऽतिसाम्यताम्।
तथा नराणां भुवि भावितात्मनां ।
यथाश्रयं सत्वगुणः प्रवर्तते ॥ १२.३०४.१३ ॥
正如依附于善的芝麻，其各自的性质虽各不相同，却达到完全的平等；同样，大地上修养自我的人们之中，依其所依而生起善性。
12.304.14
जहाति दारान्विविधाश्च संपदः ।
पदं च यानं विविधाश्च सत्क्रियाः।
त्रिविष्टपे जातमतिर्यदा नर ।
स्तदाऽस्य बुद्धिर्विषयेषु भिद्यते ॥ १२.३०४.१४ ॥
当人的心智在三界中觉醒时，他便舍弃妻子、种种财富、地位、车乘以及各种善行；那时他的智慧便从感官对象中转离。
12.304.15
प्रसक्तबुद्धिर्विषयेषु यो नरो ।
न बुध्यते ह्यात्महितं कथंचन।
स सर्वभावानुगतेन चेतसा ।
नृपाऽऽमिषेणेव झषो विकृष्यते ॥ १२.३०४.१५ ॥
心智执著于感官对象的人，无论如何也不能认识自己的利益；他以随顺一切境界的心，啊，国王，就像鱼被诱饵拉走一样被拖去。
12.304.16
संघातवन्मर्त्यलोकः परस्परमपाश्रितः ।
कदलीगर्भनिःसारो नौरिवाप्सु निमज्जति ॥ १२.३०४.१६ ॥
这个凡世如同聚合之物，彼此相依；如同芭蕉之心般无实，如同船只在水中沉没一样沉没下去。
12.304.17
न धर्मकालः पुरुषस्य निश्चितो ।
न चापि मृत्युः पुरुषं प्रतीक्षते।
सदा हि धर्मस्य क्रियैव शोभना ।
तदा नरो मृत्युमुखान्निवर्तते ॥ १२.३०४.१७ ॥
人的法行之时并非注定，死亡也不会等待人；所以唯有恒常行法才是善美的，那时人才能从死亡之口返回。
12.304.18
यथाऽन्धः स्वगृहे युक्तो ह्यभ्यासादेव गच्छति ।
तथा युक्तेन मनसा प्राज्ञो गच्छति तां गतिम् ॥ १२.३०४.१८ ॥
如同盲人凭借练习便能在自家中行走，有节制之心的智者也能抵达那一归宿。
12.304.19
मरणं जन्मनि प्रोक्तं जन्म वै मरणाश्रितम् ।
अविद्वान्मोक्षधर्मेषु बद्धो भ्रमति चक्रवत् ॥ १२.३०४.१९ ॥
据说生中有死，生也依于死。不通解脱之法的无知者被束缚，如车轮般不停旋转。
12.304.20
बुद्धिमार्गप्रयातस्य सुखं त्विह परत्र च ।
विस्तराः क्लेशसंयुक्ताः संक्षेपास्तु सुखावहाः।
परार्थं विस्तराः सर्वे त्यागमांत्महितं विदुः ॥ १२.३०४.२० ॥
行于智慧之道者，今生与来世都有幸福。繁复的教导充满烦恼，简明的教导带来快乐。一切繁复之说都为他人之利；他们知道舍弃才是自身的福祉。
12.304.21
यथा मृणालानुगतमाशु मुञ्चति कर्दमम् ।
तथाऽऽत्मा पुरुषस्येह मनसा परिमुच्यते ॥ १२.३०४.२१ ॥
如同攀附莲茎者迅速脱离淤泥，人的自我在此借心念而完全解脱。
12.304.22
मनः प्रणयतेऽऽत्मानं स एनमभियुञ्जति ।
युक्तो यदा स भवति तदा तं पश्यते परम् ॥ १२.३०४.२२ ॥
心引导自我，他使之与瑜伽相合。当他达到合一时，便见到那至高者。
12.304.23
परार्थे वर्तमानस्तु स्वं कार्यं योऽभिमन्यते ।
इन्द्रियार्थेषु सक्तः स स्वकार्यात्परिहीयते ॥ १२.३०४.२३ ॥
若有人虽从事于他人之利，却视为己事，且执着于感官之境，便会离弃自己的职分。
12.304.24
अधस्तिर्यग्गतिं चैव स्वर्गे चैव परां गतिम् ।
प्राप्नोति सुकृतैरात्मा प्राज्ञस्येहेतरस्य च ॥ १२.३०४.२४ ॥
灵魂因善行而获得下趣、畜生之道，以及天界中的至高归宿——此处，无论智者还是他人。
12.304.25
मृन्मये भाजने पक्वे यथा वै नश्यति द्रवः ।
तथा शरीरं तपसा तप्तं विषयमश्नुते ॥ १२.३०४.२५ ॥
如同液体从烧成的陶器中流失，经苦行熏炼之身也会享受诸根之境。
12.304.26
विषयानश्नुते यस्तु न स भोक्ष्यत्यसंशयम् ।
यस्तु भोगांस्त्यजेदात्मा स वै भोक्तुं व्यवस्यति ॥ १२.३०४.२६ ॥
沉溺于诸根之境者，无疑将不能享受；舍弃诸欲的自我，才真正决意去享受。
12.304.27
नीहारेण हि संवीतः शिश्नोदरपरायणः ।
जात्यन्ध इव पन्थानमावृतात्मा न बुध्यते ॥ १२.३०४.२७ ॥
被迷雾笼罩，专注于生殖与腹欲，如同生来的盲人，被遮蔽的自我不识道路。
12.304.28
वणिग्यथा समुद्राद्वै यथार्थं लभते धनम् ।
तथा मर्त्यार्णवाज्जन्तोः कर्मविज्ञानतो गतिः ॥ १२.३०४.२८ ॥
如同商人从海中获得真正的财富，众生从生死之海中的去向，乃由通达业的知识而来。
12.304.29
अहोरात्रमये लोके जरारूपेण संचरन् ।
मृत्युर्ग्रसति भूतानि पवनं पन्नगो यथा ॥ १२.३०४.२९ ॥
在这由昼夜构成的世界中，死亡以衰老之形游走，吞噬众生，如蛇吞风。
12.304.30
स्वयं कृतानि कर्माणि जातो जन्तुः प्रपद्यते ।
नाकृतं लभते कश्चित्किंचिदत्र प्रियाप्रियम् ॥ १२.३०४.३० ॥
生而为生灵者，承受自己所作之业的果报。在此世间，无人得到自己未曾所作的任何东西，无论可爱或不可爱。
12.304.31
सयानं यान्तमासीनं प्रवृत्तं विषयेषु च ।
शुभाशुभानि कर्माणि प्रपद्यन्ते नरं सदा ॥ १२.३०४.३१ ॥
无论行走、前往、坐着，或沉溺于诸根之境的人，善业与恶业总会追随于他。
12.304.32
न ह्यन्यत्तीरमासाद्य पुनस्तर्तुं व्यवस्यति ।
दुर्लभो दृश्यते ह्यस्य विनिपातो महार्णवे ॥ १२.३०४.३२ ॥
已抵达彼岸者，不会再去渡过。在大海中，此人的沉没是罕见的。
12.304.33
यथा भावावसन्ना हि नौर्महाम्भसि तन्तुना ।
यथा मनोभियोगाद्वै शरीरं प्रचिकीर्षति ॥ १२.३०४.३३ ॥
如同大海之中的船，因其状态沉没、被绳索所系，身体也因心的努力而被驱使行动。
12.304.34
यथा समुद्रमभितः संश्रिताः सरितोऽपराः ।
तथाऽन्याप्रकृतिर्योगादभिसंश्रियते सदा ॥ १२.३०४.३४ ॥
犹如其他河流从四面八方汇入大海，异类之性因结合而常常依附于它。
12.304.35
स्नेहपाशैर्बहुविधैरासक्तमनसो नराः ।
प्रकृतिस्था विषीदन्ति जले सैकतवेश्मवत् ॥ १२.३०४.३५ ॥
人心被种种恩爱之索所系，安居于自然之中，便如水中沙屋般忧愁沉没。
12.304.36
शरीरगृहसंस्थस्य शौचतीर्थस्य देहिनः ।
बुद्धिमार्गप्रयातस्य सुखं त्विह परत्र च ॥ १२.३०४.३६ ॥
对于居住在身体之屋中、以清净为圣地、行走于智慧之道的有身者，此世与来世都有幸福。
12.304.37
विस्तराः क्लेशसंयुक्ताः संक्षेपास्तु सुखावहाः ।
परार्थं विस्तराः सर्वे त्यागमात्महितं विदुः ॥ १२.३०४.३७ ॥
繁多的延伸伴随苦恼，简约的收敛则带来快乐。一切延伸都为他人；智者知道舍弃才是自身的利益。
12.304.38
संकल्पजो मित्रवर्गो ज्ञातयः कारणात्मकाः ।
भार्या पुत्रश्च दासश्च स्वमर्थमनुयुञ्जते ॥ १२.३०४.३८ ॥
由欲望所生的朋友与亲属，本质是以因缘为基础的。妻子、儿子和仆人也都追求自己的利益。
12.304.39
न माता न पिता किंचित्कस्यचित्प्रतिपद्यते ।
दानपथ्यौदनो जन्तु स्वकर्मफलमश्नुते ॥ १२.३०४.३९ ॥
母亲与父亲都不会为他人承受任何东西。以布施为合宜食物的众生，自己享受自己业的果报。
12.304.40
माता पुत्रः पिता भ्राता भार्या मित्रजनस्तथा ।
अष्टापदपदस्थाने लाक्षामुद्रेव लक्ष्यते ॥ १२.३०४.४० ॥
母亲、儿子、父亲、兄弟、妻子与朋友也是如此——在八足印记之处，犹如漆印一般显现出来。
12.304.41
सर्वाणि कर्माणि पुराकृतानि ।
शुभाशुभान्यात्मनो यान्ति जन्तोः।
उपस्थितं कर्मफलं विदित्वा ।
बुद्धिं तथा चोदयतेऽन्तरात्मा ॥ १२.३०४.४१ ॥
过去所作的一切业，无论善恶，都属于自我，随有情而去。内在的我知道已现前的业果，于是相应地驱动智慧。
12.304.42
व्यवसायं समाश्रित्य सहायान्योऽधिगच्छति ।
न तस्य कश्चिदारम्भः कदाचिदवसीदति ॥ १२.३०४.४२ ॥
凭借坚定的努力而获得助手的人，他的任何事业都不会中途衰败。
12.304.43
अद्वैधमनसं युक्तं शूरं धीरं विपश्चितम् ।
न श्रीः संत्यजते नित्यमादित्यमिव रश्मयः ॥ १२.३०४.४३ ॥
吉祥女神永不抛弃心志专一、克制、勇敢、坚定而有智慧的人，正如光线永不离开太阳。
12.304.44
आस्तिक्यव्यवसायाभ्यामुपायान्वितया धिया ।
य आरभत्यनिन्द्यात्मा न सोऽर्थात्परिसीदति ॥ १२.३०४.४४ ॥
以信仰与坚定的努力，以善用方法的智慧，并以无瑕的心念开始事业的人，不会偏离他的目标。
12.304.45
सर्वःस्वानि शुभाशुभानि नियतं कर्माणि जन्तुःस्वयं ।
गर्भात्संप्रतिपद्यते तदुभयं यत्तेन पूर्वं कृतम्।
मृत्युश्चापरिहारवान्समगतिः कालेन विच्छेदिना ।
दारोश्चूर्णमिवाश्मसारविहितं कर्मान्तिकं प्रापयेत् ॥ १२.३०४.४५ ॥
每个生灵从母胎起便自行获得其前世所作、已定的善恶业果。死亡无法避免；时间平等地斩断一切，带来业行的终结，正如铁器把木头碾成粉末。
12.304.46
स्वरूपतामात्मकृतं च विस्तरं ।
कुलान्वयं द्रव्यसमृद्धिसंचयम्।
नरो हि सर्वो भलते यथाकृतं ।
शुभाशुभेनात्मकृतेन कर्मणा ॥ १२.३०४.४६ ॥
人依其所作而得其形貌、其广延、其家系以及丰饶财富的积聚。每个人都依自己的善恶之业，得其所作的果报。
12.304.47
इत्युक्तो जनको राजन्याथातथ्यं मनीषिणा ।
श्रुत्वा धर्मविदां श्रेष्ठः परां मुदमवाप ह ॥ १२.३०४.४७ ॥
国王啊，智者如此向遵循法的人中最优秀的遮那迦讲明了真相。他听后，获得了无上的喜悦。