マハーバーラタ · 章 12.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.305.1
सत्यं दमं क्षमां प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ।
विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव ॥ १२.३०५.१ ॥
祖父よ、世の賢者たちは真実、自制、忍耐、智慧を称賛します。あなたのお考えはどうしてこれと異なるのですか。
12.305.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.३०५.२ ॥
ユディシュティラよ、この件について、私は古いの物語、サーディヤ神群と一羽の白鳥の対話を語ろう。
12.305.3
हंसो भूत्वाऽथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः ।
स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत् ॥ १२.३०५.३ ॥
その金色で不生・永遠の生類の主は、白鳥となって三界を巡り、やがてサーディヤ神群のもとに至った。
12.305.4
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुङ्क्ष्महे ।
पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित् ॥ १२.३०५.४ ॥
鳥よ、我々はサーディヤの神々である。解脱の法について汝に問う。汝は確かに解脱を知る者なのだから。
12.305.5
श्रुतोसि नः पण्डितो धीरवादी ।
साधुः शब्दश्चरते ते पतत्रिन्।
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं ।
कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन् ॥ १२.३०५.५ ॥
あなたは学識があり、堅固な言葉を語ると聞いています。その言葉は見事です。再生族よ、何を最も優れたものとお考えか。大いなる魂よ、あなたの心はどこに喜ぶのか。
12.305.6
तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि ।
यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्।
यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै ।
र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥ १२.३०५.६ ॥
鳥の中で最も優れた者よ、全ての事の中で汝が最も優れていると考えるひとつの事を我らに教えたまえ。それを行えば、人はここにおいてすぐに全ての束縛から解き放たれる、鳥王よ。
12.305.7
इदं कार्यममृताशाः शृणुध्वं ।
तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः।
ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा ।
न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत ॥ १२.३०५.७ ॥
不死を求める者たちよ、聞け。これが務めである――苦行、自制、真実、自己の守護。心のすべての結び目を解き、好ましいものと好ましくないものを自らの支配下に置くべきである。
12.305.8
नारुतुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशतिं पापलोक्याम् ॥ १२.३०५.८ ॥
言葉によって人を傷つけてはならず、残酷な言葉を語ってはならない。卑しい者から何も受け取ってはならない。それによって他者が動揺するような、罪の世界へ導く厳しい言葉を発してはならない。
12.305.9
वाक्सायका वदनान्निष्यतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १२.३०५.९ ॥
言葉の矢は口から放たれる。それに射抜かれた者は昼夜嘆き悲しむ。矢は他者の急所に落ちる。賢者はそれを他者に向けて放たない。
12.305.10
परश्चेदेनमतिवादवाणै ।
र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः।
संरोष्यमाणः प्रतिहृष्यते यः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परस्य ॥ १२.३०५.१० ॥
もし他者が荒い言葉の矢で彼を激しく射るなら、ここでは平静を保つべきである。怒って報復に喜ぶ者は、相手の功徳を奪い取る。
12.305.11
क्षेपायमाणमभिषङ्गव्यलीकं ।
निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्।
अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम् ॥ १२.३०५.११ ॥
非難、攻撃、虚偽の告発を耐え忍び、燃え上がる怒りを抑え、心が清らかで、喜びに満ち、嫉妬のない者は、他者の功徳を取り去る。
12.305.12
आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि ।
त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्।
श्रेष्ठं ह्येतद्यत्क्षमामाहुरार्याः ।
सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम् ॥ १२.३०५.१२ ॥
罵られても私は何も言わず、打たれても常に耐え忍ぶ。賢者たちはこの忍耐を最上のものと呼び、真実、率直さ、慈悲も同様である。
12.305.13
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम् ॥ १२.३०५.१३ ॥
ヴェーダの真髄は真実であり、真実の真髄は自制であり、自制の真髄は解脱である。これがすべての教えである。
12.305.14
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
विधित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्यो विषहेदुदीर्णां ।
स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च ॥ १२.३०५.१४ ॥
言葉の勢い、心の勢い、怒りの勢い、復讐の欲望の勢い、腹と性欲の勢い――こうして湧き上がる勢いに耐える人こそ、私はバラモンであり聖者であると見なす。
12.305.15
अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट ।
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट ।
स्तथाऽज्ञानाज्ज्ञानवान्वै विशिष्टः ॥ १२.३०५.१५ ॥
怒らない者は怒る者に勝り、忍耐する者は忍耐しない者に勝り、人間は非人間に勝り、知る者は知らない者に勝る。
12.305.16
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेवं तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १२.३०५.१६ ॥
罵られても罵り返さない者には、忍耐する者の怒りが罵る者を焼き尽くし、その者自身は相手の功徳を得る。
12.305.17
यो नायुक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा ।
यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्।
पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु ।
स्तस्येह देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.३०५.१७ ॥
不当に粗暴な言葉も甘い言葉も口にせず、打たれても忍耐によって打ち返さず、罪を望まない者——その者を神々はここで常に願う。
12.305.18
पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च ।
विमानितो हतोक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति ॥ १२.३०५.१८ ॥
卑しい者にも、優れた者にも、対等な者にも、赦すべきである。侮辱され、打たれ、罵られても、このようにして成就に至るであろう。
12.305.19
सदाऽहमार्यान्निभृतोप्युपासे ।
न मे विधित्सोत्सहते न रोषः।
न चाप्यहं लिप्समानः परैमि ।
न चैव किंचिद्विषमेण यामि ॥ १२.३०५.१९ ॥
私はいつも謙虚に高貴な人々に仕える。私の内には害そうとする欲も怒りも起こらない。利得を求めて他人のもとへ行くことも、不正な手段で何かを得ようとすることもない。
12.305.20
नाहं शप्तः प्रतिशपामि कंचि ।
द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि।
गुह्यं ब्रह्म तदिदं ब्रवीमि ।
न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित् ॥ १२.३०५.२० ॥
呪われても、私は誰にも呪い返さない。自制こそ不死への門であると、私はここで知っている。この秘められたブラフマンの知を私は語る——人間より高いものは何もない。
12.305.21
निर्मुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः ।
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति ॥ १२.३०५.२१ ॥
雲から解き放たれた月のように、罪から離れ、清らかになり、時を待つ堅固な人は、忍耐によって成就に至る。
12.305.22
यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय ।
उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः।
यस्मै वाचं सुप्रसन्नां वदन्ति ।
स वै देवान्गच्छति संयतात्मा ॥ १२.३०५.२२ ॥
すべての人に敬われ、ブランコの立派な柱のように良家に生まれ、人々が最も和やかな言葉をかける者、その自制した魂の者は神々のもとへ至る。
12.305.23
न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान् ।
यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः ॥ १२.३०५.२३ ॥
人の善い徳を語ることは、欠点を探す者が徳の欠如を語りたがるほどには、人々は望まない。
12.305.24
यस्य वाङ्भनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात् ॥ १२.३०५.२४ ॥
言葉と心が常によく守られ、正しく集中している者は、これらすべて、すなわちヴェーダ、苦行、放棄を得る。
12.305.25
आक्रोशनविमानाभ्यां नाबुधान्बोधयेद्बुधः ।
तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेंत् ॥ १२.३०५.२५ ॥
賢者は罵りと侮辱によって愚者を教えてはならない。ゆえに他人を増長させてはならず、自分自身を傷つけてもならない。
12.305.26
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य पण्डितः ।
सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति ॥ १२.३०५.२६ ॥
賢者は侮辱を甘露のように味わって満足すべきである。侮辱された者は安らかに眠り、侮辱する者は滅びる。
12.305.27
यत्क्रोधनो यजति यद्ददाति ।
यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति।
वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं ।
मोघः श्रमो भवति हि क्रोधनस्य ॥ १२.३०५.२७ ॥
怒りの者が行う祭祀、与える布施、行う苦行、捧げる供養、それらすべてをヴァイヴァスヴァタ（ヤマ）が奪い去る。怒りの者の努力は、まことに無益となる。
12.305.28
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः ।
उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित् ॥ १२.३०५.२८ ॥
神々の中の最上の方々よ。四つの門——生殖器、腹、両手、そして第四の言葉——をよく守る者こそ、法を知る者である。
12.305.29
सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं ।
धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः।
स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्यरेषा ।
मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः ॥ १२.३०५.२९ ॥
真実、克己、正直、非残酷、堅固さ、忍耐を実践し、常にヴェーダの学習に励み、他人のものを望まず、独りを好む者は、上なる道に至るであろう。
12.305.30
सर्वान्देदाननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान् ।
न पावनतमं किंचित्सत्याद्गध्यगमं क्वचित् ॥ १२.३०५.३० ॥
すべての神々に従い、子牛のように四つの乳房（ヴェーダ）を吸う者にとって、真実より浄化するものはなく、どこにも真実より得るに値するものはない。
12.305.31
आचक्षेऽहं मनुष्येभ्यो देवेभ्यः प्रतिसंचरन् ।
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ १२.३०५.३१ ॥
人間と神々の間を渡り歩きながら私は告げる。真実は天への階段であり、大海を渡る舟のようなものだ。
12.305.32
यादृशैः संविवदते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ १२.३०५.३२ ॥
どのような人と交わり、どのような人に仕え、どのようになりたいと望むか、その通りに人はなる。
12.305.33
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रागवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ १२.३०५.३३ ॥
善人に仕えようと、悪人に、苦行者に、あるいは盗人に仕えようと、布が色に染まるように、彼は彼らの支配下に入る。
12.305.34
सदा देवाः साधुभिः संवदन्ते ।
न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टुम्।
नेन्दुः समः स्यादसमो हि वायु ।
रुच्चावचं विषयं यः स वेद ॥ १२.३०५.३४ ॥
神々は常に善人と語らい、人間の領域を見に行くことはない。月は等しくなりえない、風は不均等だからである。高きものと低きものを知る者だけがそれを知る。
12.305.35
अदुष्टं वर्तमाने तु हृदयान्तरपूरुषे ।
तेनैव देवाः प्रीयन्ते सतां मार्गस्थितेन वै ॥ १२.३०५.३५ ॥
心の内なる人が汚れなく留まるとき、善人の道に立つ者によってこそ神々は喜ぶ。
12.305.36
विश्नोदरे ये निरताः सदैव ।
स्तेना नरा वाक्यरुषाश्च नित्यम्।
अपेतधर्मानिति तान्विदित्वा ।
दूराद्देवः संपरिवर्जयन्ति ॥ १२.३०५.३६ ॥
常に腹を満たすことに専念する者、盗人、言葉においていつも怒る者——彼らを法を欠く者と知って、神々は遠くから避けるのである。
12.305.37
न वै देवा हीनसत्वेन तोष्याः ।
सर्वाशिना दुष्कृतकर्मणा वा।
सत्यव्रता ये तु नराः कृतज्ञा ।
धर्मे रतास्तैः सह संभजन्ते ॥ १२.३०५.३७ ॥
神々は、意志の弱い者、何でも貪り食う者、悪行をなす者によっては喜ばない。しかし、真実の誓いを守り、恩を知り、法に喜ぶ人々とは交わりを結ぶ。
12.305.38
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ १२.३०५.३८ ॥
語らぬことは語ることにまさると人は言う。真実を語るべきである——これが第二。法に適うことを語るべきである——これが第三。喜ばしいことを語るべきである——これが第四。
12.305.39
केनायमावृतो लोकः केन वा न प्रकाशते ।
केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.३९ ॥
この世界は何によって覆われ、あるいは何によって輝かないのか。何によって人は友を捨て、何によって天界に行かないのか。
12.305.40
अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.४० ॥
世界は無知に覆われ、嫉妬によって輝かない。貪欲によって人は友を捨て、執着によって天界に行かない。
12.305.41
कः स्विदेको रमते ब्राह्मणानां ।
कः स्विदेको बहुभिर्जोषमास्ते।
कः स्विदेको बलवान्दुर्बलोपि ।
कः स्विदेषां कलहं नान्ववैति ॥ १२.३०५.४१ ॥
バラモンの中で独り喜ぶのは誰か。多くの人と共にいて独り沈黙するのは誰か。強くとも独り弱いのは誰か。彼らの争いを知らないのは誰か。
12.305.42
प्राज्ञ एको रमते ब्राह्मणानां ।
प्राज्ञश्चैको बहुभिर्जोषमास्ते
प्राज्ञ एको बलवान्दुर्बलोऽपि ।
प्राज्ञ एषां कलहं नान्वबैति ॥ १२.३०५.४२ ॥
賢者は独りバラモンの中で喜ぶ。賢者は独り多くの人と共に沈黙して座す。賢者は強くとも独り弱い。賢者は彼らの争いに関わらない。
12.305.43
किं ब्राह्मणानां देवत्वं किंच साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वे च किं तेषां किमेषां मानुषं मतम् ॥ १२.३०५.४३ ॥
バラモンの神性とは何か、その善性とは何と言われるのか。その不善にあるものは何か、その人間性とは何と考えられるのか。
12.305.44
स्वाध्याय एषां देवत्वं व्रतं साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वं परीवादो मृत्युर्मानुष्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४४ ॥
彼らの神性はヴェーダの読誦であり、誓戒が善性と言われる。不善は非難であり、死が人間性と言われる。
12.305.45
इत्युक्त्वा परमो देवो भगवान्नित्य अव्ययः ।
साध्यैर्देवगणैः सार्धं दिवमेवारुरोह सः ॥ १२.३०५.४५ ॥
このように語って、至高神、世尊、常住にして不滅の方は、サーディヤ神群と神々の群れとともに天へと昇られた。
12.305.46
एतद्यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वर्गाय च ध्रुवम् ।
दर्शितं देवदेवेन परमेणाव्ययेन च ॥ १२.३०५.४६ ॥
これは名声と長寿をもたらし、功徳があり、必ず天界へ導く。神々の神、至高にして不滅の方が示されたものである。
12.305.47
संवाद इत्ययं श्रेष्ठः साध्यानां परिकीर्तितः ।
क्षेत्रं वै कर्मणां योनिः सद्भावः सत्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४७ ॥
この対話はサーディヤ神群によって最上と宣言された。これは行為の場であり源であり、善き心のあり方が真実と呼ばれる。