മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.305.1
सत्यं दमं क्षमां प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ।
विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव ॥ १२.३०५.१ ॥
മുത്തച്ഛാ, ലോകത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാരായ മനുഷ്യർ സത്യം, ദമം, ക്ഷമ, പ്രജ്ഞ എന്നിവയെ പ്രശംസിക്കുന്നു; അങ്ങയുടെ അഭിപ്രായം ഇതെങ്ങനെയാണ്?
12.305.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.३०५.२ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇതിൽ സാധ്യന്മാരും ഒരു ഹംസവും തമ്മിലുള്ള പുരാതനമായ സംഭാഷണത്തിന്റെ ചരിത്രം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം.
12.305.3
हंसो भूत्वाऽथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः ।
स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत् ॥ १२.३०५.३ ॥
സ്വർണ്ണവർണ്ണനായ ആ അജൻ, നിത്യനായ പ്രജാപതി, ഹംസമായി മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചുറ്റി സാധ്യന്മാരുടെ അടുത്തെത്തി.
12.305.4
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुङ्क्ष्महे ।
पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित् ॥ १२.३०५.४ ॥
പക്ഷീ, ഞങ്ങൾ സാധ്യദേവതകളാണ്; മോക്ഷധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, നീ മോക്ഷമറിയുന്നവനല്ലോ.
12.305.5
श्रुतोसि नः पण्डितो धीरवादी ।
साधुः शब्दश्चरते ते पतत्रिन्।
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं ।
कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन् ॥ १२.३०५.५ ॥
നീ പണ്ഡിതനും ധീരമായി സംസാരിക്കുന്നവനുമെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നിന്റെ വാക്ക് നല്ലതാണ്. ദ്വിജാ, ഏതിനെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായി കരുതുന്നു, മഹാത്മാവേ, നിന്റെ മനസ്സ് എതിൽ രമിക്കുന്നു?
12.305.6
तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि ।
यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्।
यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै ।
र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥ १२.३०५.६ ॥
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നീ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് കരുതുന്ന ഒരു കാര്യം ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കുക; അത് ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവിടെത്തന്നെ വേഗം മോചിതനാകുന്നു, വിഹഗേന്ദ്രാ.
12.305.7
इदं कार्यममृताशाः शृणुध्वं ।
तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः।
ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा ।
न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत ॥ १२.३०५.७ ॥
അമൃതാശികളേ, കേൾക്കുവിൻ: ഇതാണ് കർത്തവ്യം — തപസ്സ്, ദമം, സത്യം, ആത്മരക്ഷ. ഹൃദയത്തിലെ എല്ലാ കെട്ടുകളും അഴിച്ച്, പ്രിയവും അപ്രിയവും സ്വന്തം വശത്താക്കണം.
12.305.8
नारुतुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशतिं पापलोक्याम् ॥ १२.३०५.८ ॥
വാക്കുകൊണ്ട് ആരെയും വേദനിപ്പിക്കരുത്, ക്രൂരവാക്കുകൾ പറയരുത്. നീചരിൽ നിന്ന് ഒന്നും സ്വീകരിക്കരുത്. ആ വാക്കുകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവർ ഉദ്വിഗ്നരാകുമോ, പാപലോകങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന അത്തരം കടുത്ത വാക്ക് പറയരുത്.
12.305.9
वाक्सायका वदनान्निष्यतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १२.३०५.९ ॥
വാക്കാകുന്ന അമ്പുകൾ വായിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നു; അവയാൽ മുറിവേറ്റവൻ രാവും പകലും ദുഃഖിക്കുന്നു. അവ മറ്റുള്ളവരുടെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നു. ജ്ഞാനി അവയെ മറ്റുള്ളവരുടെ നേർക്ക് എയ്യരുത്.
12.305.10
परश्चेदेनमतिवादवाणै ।
र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः।
संरोष्यमाणः प्रतिहृष्यते यः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परस्य ॥ १२.३०५.१० ॥
മറ്റൊരാൾ കടുത്ത വാക്കമ്പുകളാൽ ഇവനെ കഠിനമായി മുറിവേൽപ്പിച്ചാൽ, ഇവിടെ ശാന്തതയാണ് പാലിക്കേണ്ടത്. കോപിച്ച് പ്രതികാരത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവൻ മറ്റൊരാളുടെ പുണ്യം സ്വീകരിക്കുന്നു.
12.305.11
क्षेपायमाणमभिषङ्गव्यलीकं ।
निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्।
अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम् ॥ १२.३०५.११ ॥
നിന്ദയും ആക്രമണവും വ്യാജാരോപണവും സഹിച്ച്, ജ്വലിക്കുന്ന കോപത്തെ അടക്കുന്നവൻ, നിർമ്മലമനസ്സുള്ളവൻ, സന്തുഷ്ടനും അസൂയയില്ലാത്തവനും — അവൻ തന്നെയാണ് മറ്റുള്ളവരുടെ പുണ്യം സ്വീകരിക്കുന്നത്.
12.305.12
आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि ।
त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्।
श्रेष्ठं ह्येतद्यत्क्षमामाहुरार्याः ।
सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम् ॥ १२.३०५.१२ ॥
ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടാലും ഞാൻ ഒന്നും പറയുന്നില്ല; അടിക്കപ്പെട്ടാലും എപ്പോഴും ക്ഷമിക്കുന്നു. ഈ ക്ഷമയെയാണ് ആര്യന്മാർ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നത്; സത്യം, ഋജുത്വം, ദയ എന്നിവയും അങ്ങനെതന്നെ.
12.305.13
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम् ॥ १२.३०५.१३ ॥
വേദത്തിന്റെ സാരം സത്യം; സത്യത്തിന്റെ സാരം ദമം; ദമത്തിന്റെ സാരം മോക്ഷം. ഇതാണ് സകല ഉപദേശവും.
12.305.14
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
विधित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्यो विषहेदुदीर्णां ।
स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च ॥ १२.३०५.१४ ॥
വാക്കിന്റെ വേഗം, മനസ്സിന്റെ വേഗം, ക്രോധവേഗം, പ്രതികാരേച്ഛയുടെ വേഗം, വയറിന്റെയും ഉപസ്ഥത്തിന്റെയും വേഗം — ഉയർന്നുവരുന്ന ഈ വേഗങ്ങളെ ആരു സഹിക്കുന്നുവോ അവനെയാണ് ഞാൻ ബ്രാഹ്മണനും മുനിയുമായി കരുതുന്നത്.
12.305.15
अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट ।
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट ।
स्तथाऽज्ञानाज्ज्ञानवान्वै विशिष्टः ॥ १२.३०५.१५ ॥
കോപമില്ലാത്തവൻ കോപിക്കുന്നവരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ; അതുപോലെ ക്ഷമയുള്ളവൻ ക്ഷമയില്ലാത്തവനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ; മനുഷ്യൻ അമാനുഷരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ; ജ്ഞാനി അജ്ഞാനിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ.
12.305.16
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेवं तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १२.३०५.१६ ॥
ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടാലും തിരിച്ച് ആക്ഷേപിക്കാത്തവന് — ക്ഷമിക്കുന്നവന്റെ കോപം ആക്ഷേപിക്കുന്നവനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അവന്റെ പുണ്യം അവൻ നേടുന്നു.
12.305.17
यो नायुक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा ।
यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्।
पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु ।
स्तस्येह देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.३०५.१७ ॥
അനുചിതമായി കഠിനമോ പ്രിയമോ ആയ വാക്ക് പറയാത്തവനും, അടിക്കപ്പെട്ടാലും ധൈര്യത്താൽ തിരിച്ചടിക്കാത്തവനും, പാപം ആഗ്രഹിക്കാത്തവനും — അവനെ ഇവിടെ ദേവന്മാർ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.305.18
पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च ।
विमानितो हतोक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति ॥ १२.३०५.१८ ॥
നീചനിൽ നിന്നും ശ്രേഷ്ഠനിൽ നിന്നും തുല്യനിൽ നിന്നും ക്ഷമിക്കണം; അപമാനിതനായി, അടിക്കപ്പെട്ട്, ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടവൻ ഇങ്ങനെ സിദ്ധി നേടും.
12.305.19
सदाऽहमार्यान्निभृतोप्युपासे ।
न मे विधित्सोत्सहते न रोषः।
न चाप्यहं लिप्समानः परैमि ।
न चैव किंचिद्विषमेण यामि ॥ १२.३०५.१९ ॥
ഞാൻ എപ്പോഴും ആര്യന്മാരെ വിനയത്തോടെ സേവിക്കുന്നു; എന്നിൽ ദ്രോഹിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നില്ല, കോപവുമില്ല; ലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ മറ്റുള്ളവരുടെ അടുക്കൽ പോകുന്നില്ല, അനുചിതമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ഒന്നും നേടാൻ പോകുന്നുമില്ല.
12.305.20
नाहं शप्तः प्रतिशपामि कंचि ।
द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि।
गुह्यं ब्रह्म तदिदं ब्रवीमि ।
न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित् ॥ १२.३०५.२० ॥
ശപിക്കപ്പെട്ടാലും ഞാൻ ആരെയും തിരിച്ചു ശപിക്കുന്നില്ല; സംയമമാണ് അമൃതത്തിന്റെ വാതിൽ എന്ന് ഇവിടെ ഞാൻ അറിയുന്നു. ഈ രഹസ്യ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം ഞാൻ പറയുന്നു — മനുഷ്യനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായി ഒന്നുമില്ല.
12.305.21
निर्मुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः ।
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति ॥ १२.३०५.२१ ॥
മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, നിർമ്മലനായി, കാലത്തെ കാത്തിരിക്കുന്ന ധീരൻ ധൈര്യത്താൽ സിദ്ധി നേടുന്നു.
12.305.22
यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय ।
उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः।
यस्मै वाचं सुप्रसन्नां वदन्ति ।
स वै देवान्गच्छति संयतात्मा ॥ १२.३०५.२२ ॥
എല്ലാവരാലും ആദരണീയനാകുന്നു; ഊഞ്ഞാലിന്റെ തൂണുപോലെ ഉന്നതകുലജാതൻ. ആരോടാണോ അത്യന്തം പ്രസന്നമായ വാക്ക് പറയുന്നത്, സംയമിതാത്മാവായ അവൻ ദേവന്മാരെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.305.23
न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान् ।
यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः ॥ १२.३०५.२३ ॥
ഒരാളിലെ നല്ല ഗുണങ്ങൾ അവർ അത്രയധികം പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; കുറ്റം കണ്ടെത്തുന്നവർ ഗുണരാഹിത്യം പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെയല്ല.
12.305.24
यस्य वाङ्भनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात् ॥ १२.३०५.२४ ॥
ആരുടെ വാക്കും മനസ്സും എപ്പോഴും നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട് ശരിയായി ഏകാഗ്രമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ, അവൻ വേദങ്ങളെയും തപസ്സിനെയും ത്യാഗത്തെയും ഇതെല്ലാം നേടും.
12.305.25
आक्रोशनविमानाभ्यां नाबुधान्बोधयेद्बुधः ।
तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेंत् ॥ १२.३०५.२५ ॥
ബുദ്ധിമാൻ ആക്ഷേപത്താലും അവമാനത്താലും വിവേകമില്ലാത്തവരെ ബോധവൽക്കരിക്കരുത്. അതിനാൽ മറ്റൊരാളെ വളർത്തരുത്; സ്വയം ഉപദ്രവിക്കുകയുമരുത്.
12.305.26
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य पण्डितः ।
सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति ॥ १२.३०५.२६ ॥
പണ്ഡിതൻ അപമാനത്തെ അമൃതെന്നപോലെ കുടിച്ച് തൃപ്തനാകണം. അപമാനിതൻ സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു; അപമാനിക്കുന്നവൻ നശിക്കുന്നു.
12.305.27
यत्क्रोधनो यजति यद्ददाति ।
यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति।
वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं ।
मोघः श्रमो भवति हि क्रोधनस्य ॥ १२.३०५.२७ ॥
ക്രോധിയായവൻ ചെയ്യുന്ന യാഗം, നൽകുന്ന ദാനം, ചെയ്യുന്ന തപസ്സ്, ചെയ്യുന്ന ഹോമം — ഇതെല്ലാം വൈവസ്വതൻ അവനിൽനിന്ന് അപഹരിക്കുന്നു; ക്രോധിയുടെ പ്രയത്നം വ്യർഥമാകുന്നു.
12.305.28
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः ।
उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित् ॥ १२.३०५.२८ ॥
ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമരേ, ആരുടെ നാല് ദ്വാരങ്ങൾ — ഉപസ്ഥം, ഉദരം, രണ്ടു കൈകൾ, നാലാമത് വാക്ക് — നന്നായി കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ, അവനാണ് ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ.
12.305.29
सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं ।
धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः।
स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्यरेषा ।
मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः ॥ १२.३०५.२९ ॥
സത്യം, ദമം, ആർജ്ജവം, ദയ, ധൈര്യം, ക്ഷമ എന്നിവ സേവിച്ച്, നിത്യം സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകി, മറ്റുള്ളവരുടേത് ആഗ്രഹിക്കാതെ, ഏകാന്തശീലനായവൻ ഉയർന്ന ഗതി നേടും.
12.305.30
सर्वान्देदाननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान् ।
न पावनतमं किंचित्सत्याद्गध्यगमं क्वचित् ॥ १२.३०५.३० ॥
എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അനുസരിച്ച്, കിടാവിനെപ്പോലെ നാല് മുലകളെ (വേദങ്ങളെ) സേവിച്ച് — സത്യത്തേക്കാൾ പവിത്രമാക്കുന്നതൊന്നും, എവിടെയും നേടാവുന്നതും ഇല്ല.
12.305.31
आचक्षेऽहं मनुष्येभ्यो देवेभ्यः प्रतिसंचरन् ।
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ १२.३०५.३१ ॥
മനുഷ്യരോടും ദേവന്മാരോടും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയുന്നു — സത്യം സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പടിയാണ്, കടൽ കടത്തുന്ന തോണിപോലെ.
12.305.32
यादृशैः संविवदते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ १२.३०५.३२ ॥
ആരോടൊപ്പം സംസാരിക്കുന്നുവോ, ആരെ സേവിക്കുന്നുവോ, എങ്ങനെ ആകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ — മനുഷ്യൻ അങ്ങനെ തന്നെ ആകുന്നു.
12.305.33
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रागवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ १२.३०५.३३ ॥
നല്ലവനെ സേവിച്ചാലും, ദുഷ്ടനെ സേവിച്ചാലും, തപസ്വിയെ സേവിച്ചാലും, കള്ളനെ സേവിച്ചാലും — തുണി ചായത്തിന് വശമാകുന്നതുപോലെ അവൻ അവരുടെ വശമാകുന്നു.
12.305.34
सदा देवाः साधुभिः संवदन्ते ।
न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टुम्।
नेन्दुः समः स्यादसमो हि वायु ।
रुच्चावचं विषयं यः स वेद ॥ १२.३०५.३४ ॥
ദേവന്മാർ എപ്പോഴും സാധുക്കളോടു സംസാരിക്കുന്നു; മനുഷ്യരുടെ മണ്ഡലം കാണാൻ അവർ പോകുന്നില്ല. ചന്ദ്രൻ സമനാകാനാവില്ല, കാരണം വായു അസമമാണ്; ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതും അറിയുന്നവനേ അത് അറിയൂ.
12.305.35
अदुष्टं वर्तमाने तु हृदयान्तरपूरुषे ।
तेनैव देवाः प्रीयन्ते सतां मार्गस्थितेन वै ॥ १२.३०५.३५ ॥
ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ പുരുഷൻ നിർമ്മലനായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, സജ്ജനമാർഗത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനാൽ തന്നെ ദേവന്മാർ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു.
12.305.36
विश्नोदरे ये निरताः सदैव ।
स्तेना नरा वाक्यरुषाश्च नित्यम्।
अपेतधर्मानिति तान्विदित्वा ।
दूराद्देवः संपरिवर्जयन्ति ॥ १२.३०५.३६ ॥
എപ്പോഴും വയറിനുവേണ്ടി മാത്രം വ്യാപൃതരായവർ, കള്ളന്മാർ, എപ്പോഴും വാക്കിൽ കോപിക്കുന്നവർ — അവരെ ധർമ്മരഹിതരെന്നറിഞ്ഞ് ദേവന്മാർ ദൂരെ നിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കുന്നു.
12.305.37
न वै देवा हीनसत्वेन तोष्याः ।
सर्वाशिना दुष्कृतकर्मणा वा।
सत्यव्रता ये तु नराः कृतज्ञा ।
धर्मे रतास्तैः सह संभजन्ते ॥ १२.३०५.३७ ॥
ദേവന്മാർ ഹീനസ്വഭാവിയാലോ, എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവനാലോ, ദുഷ്കർമ്മിയാലോ സന്തുഷ്ടരാകുന്നില്ല. സത്യവ്രതരും കൃതജ്ഞരും ധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നവരുമായ മനുഷ്യരോടൊപ്പമാണ് അവർ സഹവസിക്കുന്നത്.
12.305.38
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ १२.३०५.३८ ॥
മിണ്ടാതിരിക്കുന്നത് സംസാരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു. സത്യം പറയണം — അത് രണ്ടാമത്തേത്; ധർമ്മ്യമായത് പറയണം — അത് മൂന്നാമത്തേത്; പ്രിയമായത് പറയണം — അത് നാലാമത്തേത്.
12.305.39
केनायमावृतो लोकः केन वा न प्रकाशते ।
केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.३९ ॥
എന്തിനാൽ ഈ ലോകം മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ എന്തിനാൽ അത് പ്രകാശിക്കുന്നില്ല? എന്തിനാൽ മനുഷ്യൻ മിത്രങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, എന്തിനാൽ സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നില്ല?
12.305.40
अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.४० ॥
അജ്ഞാനത്താൽ ഈ ലോകം മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അസൂയകൊണ്ട് അത് പ്രകാശിക്കുന്നില്ല. ലോഭത്താൽ മനുഷ്യൻ മിത്രങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ആസക്തിയാൽ സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നില്ല.
12.305.41
कः स्विदेको रमते ब्राह्मणानां ।
कः स्विदेको बहुभिर्जोषमास्ते।
कः स्विदेको बलवान्दुर्बलोपि ।
कः स्विदेषां कलहं नान्ववैति ॥ १२.३०५.४१ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കിടയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ആനന്ദിക്കുന്നത് ആര്? പലരോടൊപ്പമിരുന്നും ഒറ്റയായി മൗനമായിരിക്കുന്നത് ആര്? ബലവാനായിരുന്നിട്ടും ഒറ്റയ്ക്ക് ദുർബലനായവൻ ആര്? ഇവരുടെ കലഹം അറിയാത്തവൻ ആര്?
12.305.42
प्राज्ञ एको रमते ब्राह्मणानां ।
प्राज्ञश्चैको बहुभिर्जोषमास्ते
प्राज्ञ एको बलवान्दुर्बलोऽपि ।
प्राज्ञ एषां कलहं नान्वबैति ॥ १२.३०५.४२ ॥
പ്രാജ്ഞൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ബ്രാഹ്മണർക്കിടയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. പ്രാജ്ഞൻ ഒറ്റയ്ക്ക് പലരോടൊപ്പമിരുന്നും മൗനമായിരിക്കുന്നു. പ്രാജ്ഞൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ബലവാനായിരുന്നിട്ടും ദുർബലനാണ്. പ്രാജ്ഞൻ ഇവരുടെ കലഹം അറിയുന്നില്ല.
12.305.43
किं ब्राह्मणानां देवत्वं किंच साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वे च किं तेषां किमेषां मानुषं मतम् ॥ १२.३०५.४३ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ ദേവത്വം എന്താണ്, അവരുടെ സാധുത്വം എന്തെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു? അവരുടെ അസാധുത്വത്തിൽ എന്താണുള്ളത്, ഇവരുടെ മാനുഷത്വം എന്തെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു?
12.305.44
स्वाध्याय एषां देवत्वं व्रतं साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वं परीवादो मृत्युर्मानुष्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४४ ॥
ഇവരുടെ ദേവത്വം സ്വാധ്യായം ആണ്; വ്രതമാണ് സാധുത്വം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അസാധുത്വം പരിഹാസമാണ്; മരണമാണ് മാനുഷത്വം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.305.45
इत्युक्त्वा परमो देवो भगवान्नित्य अव्ययः ।
साध्यैर्देवगणैः सार्धं दिवमेवारुरोह सः ॥ १२.३०५.४५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, പരമദേവനായ ഭഗവാൻ, നിത്യനും അവ്യയനുമായവൻ, സാധ്യന്മാരും ദേവഗണങ്ങളും ചേർന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് തന്നെ ആരോഹണം ചെയ്തു.
12.305.46
एतद्यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वर्गाय च ध्रुवम् ।
दर्शितं देवदेवेन परमेणाव्ययेन च ॥ १२.३०५.४६ ॥
ഇത് യശസ്സും ആയുസ്സും പുണ്യവും സ്വർഗ്ഗത്തിനായി തീർച്ചയായും നല്കുന്നതാണ്; ദേവദേവനും പരമനും അവ്യയനുമായവൻ ഇത് കാണിച്ചുതന്നു.
12.305.47
संवाद इत्ययं श्रेष्ठः साध्यानां परिकीर्तितः ।
क्षेत्रं वै कर्मणां योनिः सद्भावः सत्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४७ ॥
ഈ സംവാദം സാധ്യന്മാരാൽ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു; ഇത് കർമ്മങ്ങളുടെ ക്ഷേത്രവും ഉറവിടവുമാണ്; സദ്ഭാവമാണ് സത്യം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.