มหาภารตะ · อัธยายะ 12.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.305.1
सत्यं दमं क्षमां प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ।
विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव ॥ १२.३०५.१ ॥
ปิตามห ผู้คนที่เป็นปราชญ์ในโลกต่างสรรเสริญความสัตย์ การข่มใจ ความอดทน และปัญญา เหตุใดท่านจึงมีความเห็นเช่นนี้
12.305.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.३०५.२ ॥
ยุธิษฐิระ ในเรื่องนี้เราจะเล่าอิติหาสโบราณให้ท่านฟัง คือบทสนทนาระหว่างเหล่าสาธยะกับหงส์
12.305.3
हंसो भूत्वाऽथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः ।
स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत् ॥ १२.३०५.३ ॥
พระประชาบดีผู้เป็นทองคำ ไม่มีการเกิด เป็นนิรันดร์ ได้แปลงกายเป็นหงส์ แล้วท่องเที่ยวไปในสามโลก จากนั้นจึงมาถึงเหล่าสาธยะ
12.305.4
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुङ्क्ष्महे ।
पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित् ॥ १२.३०५.४ ॥
นกเอ๋ย พวกเราคือเทพสาธยะ เราขอถามท่านเรื่องธรรมของการหลุดพ้น เพราะท่านเป็นผู้รู้เรื่องการหลุดพ้นอย่างแท้จริง
12.305.5
श्रुतोसि नः पण्डितो धीरवादी ।
साधुः शब्दश्चरते ते पतत्रिन्।
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं ।
कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन् ॥ १२.३०५.५ ॥
เราได้ยินมาว่าท่านเป็นผู้มีปัญญาและพูดด้วยถ้อยคำมั่นคง วาจาของท่านดีงาม ท่านผู้เกิดสองครั้ง สิ่งใดที่ท่านถือว่าประเสริฐที่สุด และใจของท่านผู้ยิ่งใหญ่ยินดีอยู่ในสิ่งใด
12.305.6
तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि ।
यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्।
यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै ।
र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥ १२.३०५.६ ॥
จงชี้แนะพวกเราถึงเรื่องเดียวนั้น ซึ่งท่านถือว่าประเสริฐที่สุดในบรรดากิจทั้งปวง เมื่อกระทำแล้ว บุคคลจะพ้นจากพันธนาการทั้งปวงโดยเร็วในโลกนี้ ข้าแต่จอมแห่งวิหค
12.305.7
इदं कार्यममृताशाः शृणुध्वं ।
तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः।
ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा ।
न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत ॥ १२.३०५.७ ॥
นี่คือกิจที่ต้องทำ ผู้แสวงหาอมฤต จงฟังเถิด คือ ตบะ การข่มใจ ความสัตย์ และการคุ้มครองตน เมื่อคลายปมทั้งหลายในหทัยแล้ว ควรนำสิ่งที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนามาอยู่ในอำนาจของตน
12.305.8
नारुतुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशतिं पापलोक्याम् ॥ १२.३०५.८ ॥
ไม่ควรทำร้ายผู้อื่นด้วยวาจา และไม่ควรพูดคำโหดร้าย ไม่ควรรับสิ่งใดจากผู้ต่ำช้า ไม่ควรเปล่งคำหยาบที่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน คำเช่นนั้นนำไปสู่โลกแห่งบาป
12.305.9
वाक्सायका वदनान्निष्यतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १२.३०५.९ ॥
ลูกศรแห่งวาจาพุ่งออกจากปาก เมื่อถูกมันแทง คนก็เศร้าโศกทั้งกลางวันกลางคืน มันตกลงที่จุดสำคัญของผู้อื่น ผู้มีปัญญาจึงไม่ปล่อยมันไปสู่ผู้อื่น
12.305.10
परश्चेदेनमतिवादवाणै ।
र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः।
संरोष्यमाणः प्रतिहृष्यते यः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परस्य ॥ १२.३०५.१० ॥
หากผู้อื่นยิงเขาอย่างรุนแรงด้วยลูกศรคือคำด่าทอ ก็ควรปฏิบัติความสงบในที่นี้ ผู้ใดโกรธแล้วยินดีตอบโต้ ผู้นั้นย่อมแย่งเอาบุญของอีกฝ่ายไป
12.305.11
क्षेपायमाणमभिषङ्गव्यलीकं ।
निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्।
अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम् ॥ १२.३०५.११ ॥
ผู้ใดอดทนต่อการดูหมิ่น การโจมตี และความเท็จ ยับยั้งความโกรธที่ลุกโพลง มีจิตไม่เศร้าหมอง ยินดีและไม่อิจฉา ผู้นั้นย่อมแย่งเอาบุญของผู้อื่นไป
12.305.12
आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि ।
त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्।
श्रेष्ठं ह्येतद्यत्क्षमामाहुरार्याः ।
सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम् ॥ १२.३०५.१२ ॥
แม้ถูกด่า เราก็ไม่พูดอะไรตอบ แม้ถูกตี เราก็อดทนเสมอ ผู้ประเสริฐเรียกความอดทนนี้ว่าสูงสุด และความสัตย์ ความซื่อตรง และความไม่โหดร้ายก็เช่นกัน
12.305.13
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम् ॥ १२.३०५.१३ ॥
แก่นของพระเวทคือความสัตย์ แก่นของความสัตย์คือการข่มใจ แก่นของการข่มใจคือโมกษะ นี่คือคำสอนทั้งหมด
12.305.14
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
विधित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्यो विषहेदुदीर्णां ।
स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च ॥ १२.३०५.१४ ॥
ผู้ใดอดทนต่อแรงกระแทกทั้งหลาย ได้แก่ แรงของวาจา แรงของใจ แรงของความโกรธ แรงของความปรารถนาจะแก้แค้น และแรงของท้องและกาม ข้าพเจ้าถือว่าผู้นั้นคือพราหมณ์และมุนี
12.305.15
अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट ।
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट ।
स्तथाऽज्ञानाज्ज्ञानवान्वै विशिष्टः ॥ १२.३०५.१५ ॥
ผู้ไม่โกรธประเสริฐกว่าผู้โกรธ ผู้อดทนประเสริฐกว่าผู้ไม่อดทน มนุษย์ประเสริฐกว่าผู้ที่ไม่ใช่มนุษย์ และผู้มีความรู้ประเสริฐกว่าผู้ไม่รู้
12.305.16
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेवं तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १२.३०५.१६ ॥
เมื่อถูกด่า ผู้อดทนไม่ด่าตอบ ความโกรธของผู้อดทนย่อมเผาผลาญผู้ด่า และเขาเองก็ได้บุญของอีกฝ่าย
12.305.17
यो नायुक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा ।
यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्।
पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु ।
स्तस्येह देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.३०५.१७ ॥
ผู้ที่ไม่พูดคำหยาบหรือคำเอาใจอย่างไม่สมควร ผู้ที่เพราะความมั่นคงจึงไม่ตอบโต้เมื่อถูกทำร้าย และผู้ที่ไม่ปรารถนาบาป เทวดาย่อมปรารถนาผู้นั้นอยู่เสมอในโลกนี้
12.305.18
पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च ।
विमानितो हतोक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति ॥ १२.३०५.१८ ॥
ควรให้อภัยแม้ผู้ชั่วร้าย ผู้ประเสริฐกว่า และผู้เสมอกัน เมื่อถูกดูหมิ่น ถูกทำร้าย หรือถูกด่า ผู้ปฏิบัติเช่นนี้จะบรรลุความสำเร็จ
12.305.19
सदाऽहमार्यान्निभृतोप्युपासे ।
न मे विधित्सोत्सहते न रोषः।
न चाप्यहं लिप्समानः परैमि ।
न चैव किंचिद्विषमेण यामि ॥ १२.३०५.१९ ॥
ข้าพเจ้ารับใช้ผู้ประเสริฐด้วยความถ่อมตนเสมอ ความปรารถนาจะทำร้ายไม่เกิดขึ้นในข้าพเจ้า ความโกรธก็เช่นกัน ข้าพเจ้าไม่เข้าหาผู้อื่นด้วยความโลภ และไม่แสวงหาสิ่งใดด้วยวิธีที่ไม่เป็นธรรม
12.305.20
नाहं शप्तः प्रतिशपामि कंचि ।
द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि।
गुह्यं ब्रह्म तदिदं ब्रवीमि ।
न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित् ॥ १२.३०५.२० ॥
แม้ถูกสาปแช่ง ข้าพเจ้าก็ไม่สาปแช่งตอบผู้ใด การข่มใจคือประตูสู่อมฤต ข้าพเจ้ารู้เรื่องนี้ในที่นี้ ข้าพเจ้าประกาศพรหมันอันเป็นความลับนี้ ไม่มีสิ่งใดประเสริฐกว่ามนุษย์
12.305.21
निर्मुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः ।
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति ॥ १२.३०५.२१ ॥
ผู้ที่หลุดพ้นจากบาปดุจพระจันทร์ที่หลุดพ้นจากเมฆ ไร้มลทิน รอคอยกาลอันสมควร ผู้มั่นคงย่อมบรรลุความสมบูรณ์ด้วยความหนักแน่น
12.305.22
यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय ।
उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः।
यस्मै वाचं सुप्रसन्नां वदन्ति ।
स वै देवान्गच्छति संयतात्मा ॥ १२.३०५.२२ ॥
ผู้ที่เป็นที่เคารพของทุกคน ดุจเสาอันสูงส่งของชิงช้า ผู้ที่คนทั้งหลายกล่าววาจาอันอ่อนโยนและน่ารื่นรมย์ต่อ ผู้นั้นผู้ข่มใจตนได้แล้วย่อมไปสู่เหล่าเทพ
12.305.23
न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान् ।
यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः ॥ १२.३०५.२३ ॥
คนทั้งหลายไม่ปรารถนาจะกล่าวถึงคุณความดีอันงามของบุรุษเท่ากับที่ผู้แสวงหาข้อบกพร่องปรารถนาจะกล่าวถึงการขาดคุณธรรมของเขา
12.305.24
यस्य वाङ्भनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात् ॥ १२.३०५.२४ ॥
ผู้ที่วาจาและใจได้รับการคุ้มครองและตั้งมั่นโดยชอบอยู่เสมอ ผู้นั้นย่อมได้รับทั้งหมดนี้ คือพระเวท การบำเพ็ญตบะ และการสละ
12.305.25
आक्रोशनविमानाभ्यां नाबुधान्बोधयेद्बुधः ।
तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेंत् ॥ १२.३०५.२५ ॥
ผู้มีปัญญาไม่ควรชี้แนะผู้ไร้ปัญญาด้วยการด่าทอและดูหมิ่น เพราะฉะนั้น ไม่ควรยั่วยุผู้อื่น และไม่ควรทำร้ายตนเองด้วย
12.305.26
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य पण्डितः ।
सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति ॥ १२.३०५.२६ ॥
บัณฑิตควรพอใจกับการถูกดูหมิ่นดุจน้ำอมฤต ผู้ถูกดูหมิ่นย่อมหลับอย่างเป็นสุข ส่วนผู้ดูหมิ่นผู้อื่นนั้นย่อมพินาศ
12.305.27
यत्क्रोधनो यजति यद्ददाति ।
यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति।
वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं ।
मोघः श्रमो भवति हि क्रोधनस्य ॥ १२.३०५.२७ ॥
ไม่ว่าผู้มักโกรธจะบูชายัญสิ่งใด ให้สิ่งใด บำเพ็ญตบะอย่างใด หรือถวายเครื่องบูชาเผาสิ่งใด พระไววัสวตะย่อมพรากสิ่งทั้งหมดนั้นไปจากเขา การทำงานหนักของผู้มักโกรธย่อมไร้ผลจริง ๆ
12.305.28
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः ।
उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित् ॥ १२.३०५.२८ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐสุดในหมู่อมตะ ผู้ที่มีทวารทั้งสี่ได้รับการคุ้มครองอย่างดี คือ อวัยวะเพศ ท้อง สองมือ และวาจาเป็นลำดับที่สี่ ผู้นั้นคือผู้รู้ธรรม
12.305.29
सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं ।
धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः।
स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्यरेषा ।
मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः ॥ १२.३०५.२९ ॥
ผู้ที่ปฏิบัติความสัตย์ การข่มใจ ความซื่อตรง การไม่เบียดเบียน ความมั่นคง และความอดทน ผู้ที่ศึกษาคัมภีร์อยู่เป็นนิตย์ ไม่โลภในสิ่งของของผู้อื่น และรักความสงัด ผู้นั้นพึงไปถึงจุดหมายอันสูงส่ง
12.305.30
सर्वान्देदाननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान् ।
न पावनतमं किंचित्सत्याद्गध्यगमं क्वचित् ॥ १२.३०५.३० ॥
ดุจลูกโคที่ดูดนมจากเต้านมทั้งสี่ ผู้ติดตามเทพทั้งปวงย่อมได้รับสิ่งที่ชำระได้ดียิ่งกว่าความสัตย์นั้นไม่มีอยู่ และไม่มีสิ่งใดที่ควรบรรลุยิ่งกว่านั้นที่ใดเลย
12.305.31
आचक्षेऽहं मनुष्येभ्यो देवेभ्यः प्रतिसंचरन् ।
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ १२.३०५.३१ ॥
ข้าพเจ้าเดินทางไปท่ามกลางมนุษย์และเหล่าเทพ และขอประกาศว่า ความสัตย์คือบันไดสู่สวรรค์ ดุจเรือที่ข้ามมหาสมุทร
12.305.32
यादृशैः संविवदते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ १२.३०५.३२ ॥
บุคคลที่เขาคบหาสมาคมด้วย ผู้ที่เขารับใช้ และสิ่งที่เขาปรารถนาจะเป็น เช่นนั้นเองบุรุษนั้นย่อมเป็นเช่นนั้น
12.305.33
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रागवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ १२.३०५.३३ ॥
ไม่ว่าเขาจะคบผู้ดี หรือผู้ไม่ดี หรือนักพรต หรือแม้แต่โจร ดุจผ้าที่ย่อมตกอยู่ใต้อำนาจของสี ฉันใด เขาก็ย่อมตกอยู่ใต้อำนาจของคนเหล่านั้นฉันนั้น
12.305.34
सदा देवाः साधुभिः संवदन्ते ।
न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टुम्।
नेन्दुः समः स्यादसमो हि वायु ।
रुच्चावचं विषयं यः स वेद ॥ १२.३०५.३४ ॥
เหล่าเทพย่อมสนทนากับผู้ดีอยู่เสมอ พวกท่านไม่ไปเยี่ยมชมถิ่นมนุษย์ พระจันทร์ไม่อาจเสมอกันได้ เพราะลมนั้นไม่เสมอกัน ผู้ที่รู้ทั้งสูงและต่ำเท่านั้นจึงรู้ได้
12.305.35
अदुष्टं वर्तमाने तु हृदयान्तरपूरुषे ।
तेनैव देवाः प्रीयन्ते सतां मार्गस्थितेन वै ॥ १२.३०५.३५ ॥
เมื่อบุรุษภายในหัวใจดำรงอยู่โดยไม่มีมลทิน เหล่าเทพย่อมชื่นชมเพราะผู้นั้นผู้เดียว ผู้ที่ยืนอยู่บนทางของผู้ดี
12.305.36
विश्नोदरे ये निरताः सदैव ।
स्तेना नरा वाक्यरुषाश्च नित्यम्।
अपेतधर्मानिति तान्विदित्वा ।
दूराद्देवः संपरिवर्जयन्ति ॥ १२.३०५.३६ ॥
ผู้ที่หมกมุ่นอยู่กับการเติมท้องอยู่เสมอ พวกโจร และผู้ที่มักโกรธในคำพูดอยู่เป็นนิตย์ เมื่อทราบว่าคนเหล่านั้นปราศจากธรรม เหล่าเทพย่อมหลีกเลี่ยงพวกเขาแต่ไกล
12.305.37
न वै देवा हीनसत्वेन तोष्याः ।
सर्वाशिना दुष्कृतकर्मणा वा।
सत्यव्रता ये तु नराः कृतज्ञा ।
धर्मे रतास्तैः सह संभजन्ते ॥ १२.३०५.३७ ॥
เหล่าเทพย่อมไม่พอพระทัยด้วยผู้ที่มีธรรมชาติอ่อนแอ หรือผู้ที่กินทุกสิ่ง หรือผู้ที่ทำกรรมชั่ว แต่เหล่าเทพย่อมคบหาคนที่รักษาคำสัตย์ มีความกตัญญู และยินดีในธรรม
12.305.38
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ १२.३०५.३८ ॥
กล่าวกันว่าการไม่พูดดีกว่าการพูด พูดความจริงเป็นข้อที่สอง พูดสิ่งที่ชอบธรรมเป็นข้อที่สาม พูดสิ่งที่เป็นที่รักเป็นข้อที่สี่
12.305.39
केनायमावृतो लोकः केन वा न प्रकाशते ।
केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.३९ ॥
โลกนี้ถูกปกคลุมด้วยสิ่งใด หรือไม่ส่องสว่างด้วยสิ่งใด บุรุษละทิ้งมิตรทั้งหลายด้วยสิ่งใด และไม่ไปสู่สวรรค์ด้วยสิ่งใด
12.305.40
अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.४० ॥
โลกถูกปกคลุมด้วยอวิชชา และไม่ส่องสว่างเพราะความริษยา บุรุษละทิ้งมิตรทั้งหลายเพราะความโลภ และไม่ไปสู่สวรรค์เพราะความยึดติด
12.305.41
कः स्विदेको रमते ब्राह्मणानां ।
कः स्विदेको बहुभिर्जोषमास्ते।
कः स्विदेको बलवान्दुर्बलोपि ।
कः स्विदेषां कलहं नान्ववैति ॥ १२.३०५.४१ ॥
ใครเพียงผู้เดียวที่รื่นรมย์ท่ามกลางพราหมณ์ทั้งหลาย ใครเพียงผู้เดียวที่นั่งนิ่งเงียบท่ามกลางคนมากมาย ใครเพียงผู้เดียวที่แข็งแกร่งแม้จะอ่อนแอ และใครไม่รู้เรื่องการทะเลาะของพวกเขา
12.305.42
प्राज्ञ एको रमते ब्राह्मणानां ।
प्राज्ञश्चैको बहुभिर्जोषमास्ते
प्राज्ञ एको बलवान्दुर्बलोऽपि ।
प्राज्ञ एषां कलहं नान्वबैति ॥ १२.३०५.४२ ॥
ผู้มีปัญญาเพียงผู้เดียวย่อมรื่นรมย์ท่ามกลางพราหมณ์ทั้งหลาย ผู้มีปัญญาเพียงผู้เดียวย่อมนั่งนิ่งเงียบท่ามกลางคนมากมาย ผู้มีปัญญาเพียงผู้เดียวแข็งแกร่งแม้จะอ่อนแอ ผู้มีปัญญาไม่รู้เรื่องการทะเลาะของพวกเขา
12.305.43
किं ब्राह्मणानां देवत्वं किंच साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वे च किं तेषां किमेषां मानुषं मतम् ॥ १२.३०५.४३ ॥
ความเป็นเทพของพราหมณ์ทั้งหลายคืออะไร และสิ่งใดเรียกว่าความดีของพวกเขา อะไรคือความชั่วของพวกเขา และสิ่งใดถือว่าเป็นธรรมชาติความเป็นมนุษย์ของพวกเขา
12.305.44
स्वाध्याय एषां देवत्वं व्रतं साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वं परीवादो मृत्युर्मानुष्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४४ ॥
ความเป็นเทพของพวกเขาคือการท่องจำพระเวท การถือพรตเรียกว่าความดีของพวกเขา ความชั่วคือการกล่าวร้าย ความตายเรียกว่าธรรมชาติความเป็นมนุษย์
12.305.45
इत्युक्त्वा परमो देवो भगवान्नित्य अव्ययः ।
साध्यैर्देवगणैः सार्धं दिवमेवारुरोह सः ॥ १२.३०५.४५ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระเทพผู้สูงสุด พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะ ผู้ดำรงอยู่ชั่วนิรันดร์และไม่เสื่อมสลาย ก็เสด็จขึ้นสู่สวรรค์พร้อมกับหมู่สาธยะและคณะเทพทั้งหลาย
12.305.46
एतद्यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वर्गाय च ध्रुवम् ।
दर्शितं देवदेवेन परमेणाव्ययेन च ॥ १२.३०५.४६ ॥
บทสนทนานี้นำมาซึ่งเกียรติยศและอายุยืน เป็นบุญกุศล และนำไปสู่สวรรค์อย่างแน่นอน เป็นสิ่งที่พระเทพแห่งเทพทั้งหลาย ผู้สูงสุดและไม่เสื่อมสลาย ได้ทรงแสดงไว้
12.305.47
संवाद इत्ययं श्रेष्ठः साध्यानां परिकीर्तितः ।
क्षेत्रं वै कर्मणां योनिः सद्भावः सत्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४७ ॥
บทสนทนานี้ถูกประกาศว่าประเสริฐที่สุดโดยหมู่สาธยะ เป็นเขตแดนและต้นกำเนิดของการกระทำทั้งหลาย และความมีจิตใจดีงามเรียกว่าความจริง