மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 12.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.305.1
सत्यं दमं क्षमां प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ।
विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव ॥ १२.३०५.१ ॥
பிதாமகரே, உலகில் அறிஞர்களான மனிதர்கள் உண்மை, அடக்கம், பொறுமை, ஞானம் ஆகியவற்றைப் புகழ்கின்றனர்; உங்கள் கருத்து இதற்கு எவ்வாறு உள்ளது?
12.305.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.३०५.२ ॥
யுதிஷ்டிரா, இது குறித்து சாத்தியர்களுக்கும் ஓர் அன்னப்பறவைக்கும் இடையிலான பழங்கால உரையாடலின் வரலாற்றை நான் உனக்குச் சொல்வேன்.
12.305.3
हंसो भूत्वाऽथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः ।
स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत् ॥ १२.३०५.३ ॥
பொன்னிறமான அந்தப் பிறப்பற்ற, நித்தியமான பிரஜாபதி ஓர் அன்னப்பறவையாகி மூன்று உலகங்களையும் சுற்றிவந்து, பின்னர் சாத்தியர்களிடம் வந்தார்.
12.305.4
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुङ्क्ष्महे ।
पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित् ॥ १२.३०५.४ ॥
பறவையே, நாங்கள் சாத்தியத் தேவர்கள்; உன்னிடம் விடுதலைத் தர்மத்தைப் பற்றிக் கேட்கிறோம், நீ விடுதலையை அறிந்தவன் அல்லவா.
12.305.5
श्रुतोसि नः पण्डितो धीरवादी ।
साधुः शब्दश्चरते ते पतत्रिन्।
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं ।
कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन् ॥ १२.३०५.५ ॥
நீ அறிஞன், உறுதியாகப் பேசுபவன் என்று நாங்கள் கேள்விப்பட்டோம்; உன் சொல் இனிமையானது. இருபிறப்பாளனே, எதை மிகச் சிறந்ததாக நினைக்கிறாய், மகாத்மாவே, உன் மனம் எதில் மகிழ்கிறது?
12.305.6
तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि ।
यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्।
यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै ।
र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥ १२.३०५.६ ॥
பறவைகளில் சிறந்தவனே, எல்லாச் செயல்களிலும் நீ மிகச் சிறந்ததென்று கருதும் அந்த ஒரு செயலை எங்களுக்குப் போதிப்பாயாக; அதைச் செய்த மனிதன் எல்லாப் பந்தங்களிலிருந்தும் இங்கேயே விரைவில் விடுபடுகிறான், பறவைகளின் அரசே.
12.305.7
इदं कार्यममृताशाः शृणुध्वं ।
तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः।
ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा ।
न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत ॥ १२.३०५.७ ॥
அமிர்தத்தை விரும்பும் நீங்கள் கேளுங்கள்: இதுவே கடமை — தவம், அடக்கம், உண்மை, ஆன்மாவைக் காத்தல். இதயத்தின் அனைத்து முடிச்சுகளையும் அவிழ்த்து, இனிமை மற்றும் கசப்பை தன் வசத்தில் கொண்டு வர வேண்டும்.
12.305.8
नारुतुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशतिं पापलोक्याम् ॥ १२.३०५.८ ॥
ஒருவரை சொல்லால் நோகடிக்கக் கூடாது, கொடுமையான சொற்களைப் பேசக் கூடாது. இழிந்தவரிடமிருந்து எதையும் பெறக் கூடாது. அந்த சொல்லால் பிறர் துன்புறுவாரோ, அத்தகைய பாவலோகத்துக்கு இட்டுச்செல்லும் கடும் சொல்லைப் பேசக் கூடாது.
12.305.9
वाक्सायका वदनान्निष्यतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १२.३०५.९ ॥
சொல் அம்புகள் வாயிலிருந்து பாய்கின்றன; அவற்றால் தாக்கப்பட்டவன் இரவும் பகலும் துயருறுகிறான். அவை பிறரின் மர்மஸ்தானங்களில் விழுகின்றன. அறிஞன் அவற்றைப் பிறர் மீது எய்யக்கூடாது.
12.305.10
परश्चेदेनमतिवादवाणै ।
र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः।
संरोष्यमाणः प्रतिहृष्यते यः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परस्य ॥ १२.३०५.१० ॥
பிறன் கடுஞ்சொல் அம்புகளால் இவனை மிகக் காயப்படுத்தினால், இங்கு அமைதியே கடைப்பிடிக்கப்பட வேண்டும். சினமடைந்து பதிலுக்கு மகிழ்பவன், பிறனுடைய புண்ணியத்தையே எடுத்துக்கொள்கிறான்.
12.305.11
क्षेपायमाणमभिषङ्गव्यलीकं ।
निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्।
अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम् ॥ १२.३०५.११ ॥
நிந்தை, தாக்குதல், பொய்க்குற்றச்சாட்டு ஆகியவற்றைப் பொறுத்து, எரியும் சினத்தை அடக்குபவன், தூய மனமும் மகிழ்ச்சியும் பொறாமையின்மையும் கொண்டவன், அவனே பிறருடைய புண்ணியத்தை எடுத்துக்கொள்கிறான்.
12.305.12
आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि ।
त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्।
श्रेष्ठं ह्येतद्यत्क्षमामाहुरार्याः ।
सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम् ॥ १२.३०५.१२ ॥
நிந்திக்கப்பட்டாலும் நான் எதுவும் சொல்வதில்லை; அடிக்கப்பட்டாலும் எப்போதும் பொறுக்கிறேன். இந்தப் பொறுமையையே ஆரியர்கள் சிறந்ததென்கின்றனர்; உண்மையும், நேர்மையும், கருணையும் அவ்வாறே.
12.305.13
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम् ॥ १२.३०५.१३ ॥
வேதத்தின் உபநிடதம் உண்மை; உண்மையின் உபநிடதம் அடக்கம்; அடக்கத்தின் உபநிடதம் விடுதலை. இதுவே முழு உபதேசம்.
12.305.14
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
विधित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्यो विषहेदुदीर्णां ।
स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च ॥ १२.३०५.१४ ॥
பேச்சின் வேகத்தையும், மனதின் வேகத்தையும், கோபத்தின் வேகத்தையும், பழிவாங்கும் விருப்பத்தின் வேகத்தையும், வயிறு மற்றும் காம இச்சையின் வேகத்தையும் — எழுந்த இவ்வேகங்களைத் தாங்குபவனையே நான் பிராமணனும் முனிவனும் என்று கருதுகிறேன்.
12.305.15
अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट ।
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट ।
स्तथाऽज्ञानाज्ज्ञानवान्वै विशिष्टः ॥ १२.३०५.१५ ॥
கோபமில்லாதவன் கோபிப்பவர்களைவிட உயர்ந்தவன்; அவ்வாறே பொறுமையுடையவன் பொறுமையற்றவனைவிட உயர்ந்தவன்; மனிதன் மனிதரல்லாதவர்களைவிட உயர்ந்தவன்; அறிவுடையவன் அறியாதவனைவிட உயர்ந்தவன்.
12.305.16
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेवं तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १२.३०५.१६ ॥
நிந்திக்கப்பட்டாலும் பதிலுக்கு நிந்திக்காதவனுக்கு — பொறுப்பவனின் கோபம் அவ்வாறே நிந்திப்பவனை எரித்துவிடும்; அவனுடைய புண்ணியம் அவனுக்கே கிடைக்கிறது.
12.305.17
यो नायुक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा ।
यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्।
पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु ।
स्तस्येह देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.३०५.१७ ॥
தகாமல் கடுஞ்சொல்லோ இனிய சொல்லோ சொல்லாதவன், அடிக்கப்பட்டாலும் உறுதியால் திருப்பித் தாக்காதவன், பாவத்தை விரும்பாதவன் — அவனை இங்கு தேவர்கள் எப்போதும் விரும்புகிறார்கள்.
12.305.18
पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च ।
विमानितो हतोक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति ॥ १२.३०५.१८ ॥
கீழானவனிடமிருந்தும், உயர்ந்தவனிடமிருந்தும், சமமானவனிடமிருந்தும் மன்னிக்கவே வேண்டும்; அவமதிக்கப்பட்டு, அடிக்கப்பட்டு, திட்டப்பட்டு இப்படியே அவன் சித்தியை அடைவான்.
12.305.19
सदाऽहमार्यान्निभृतोप्युपासे ।
न मे विधित्सोत्सहते न रोषः।
न चाप्यहं लिप्समानः परैमि ।
न चैव किंचिद्विषमेण यामि ॥ १२.३०५.१९ ॥
நான் எப்போதும் பெரியோர்களை அடக்கத்துடன் சேவிக்கிறேன்; எனக்குள் தீங்கு செய்ய விருப்பம் எழுவதில்லை, கோபமும் இல்லை; நான் ஆதாயம் வேண்டி பிறரிடம் செல்வதுமில்லை, எதையும் தகாத வழியில் நாடுவதுமில்லை.
12.305.20
नाहं शप्तः प्रतिशपामि कंचि ।
द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि।
गुह्यं ब्रह्म तदिदं ब्रवीमि ।
न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित् ॥ १२.३०५.२० ॥
சபிக்கப்பட்டும் நான் யாரையும் திருப்பிச் சபிப்பதில்லை; அடக்கமே அமிர்தத்தின் வாயில் என்று இங்கு நான் அறிவேன். இந்த இரகசிய பிரம்ம ஞானத்தை நான் சொல்கிறேன் — மனிதனை விட உயர்ந்தது எதுவும் இல்லை.
12.305.21
निर्मुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः ।
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति ॥ १२.३०५.२१ ॥
மேகங்களிலிருந்து விடுபடும் சந்திரனைப் போல, பாவங்களிலிருந்து விடுபட்டு, களங்கமற்றவனாய், காலத்தை எதிர்பார்த்த தீரன் உறுதியால் சித்தியடைகிறான்.
12.305.22
यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय ।
उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः।
यस्मै वाचं सुप्रसन्नां वदन्ति ।
स वै देवान्गच्छति संयतात्मा ॥ १२.३०५.२२ ॥
எல்லோராலும் வணங்கத்தக்கவன் ஆகிறான்; ஊஞ்சலின் உயர்ந்த தூண் போல உயர்குலத்தவன். யாரிடம் மிகுந்த இனிய சொல் பேசுகிறார்களோ, அடக்கிய ஆத்மா கொண்ட அவன் தேவர்களை அடைகிறான்.
12.305.23
न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान् ।
यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः ॥ १२.३०५.२३ ॥
ஒருவனிடம் உள்ள நல்ல குணங்களை அவர்கள் அவ்வளவு சொல்ல விரும்புவதில்லை; குணக்குறைகளை ஆராய்பவர்கள் அவற்றைச் சொல்ல விரும்புவது போல் சொல்ல விரும்புவதில்லை.
12.305.24
यस्य वाङ्भनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात् ॥ १२.३०५.२४ ॥
எவனுடைய வாக்கும் மனமும் எப்போதும் நன்றாகக் காக்கப்பட்டு ஒருமுகப்படுத்தப்பட்டுள்ளனவோ, அவன் வேதங்களையும் தவத்தையும் தியாகத்தையும் இவை அனைத்தையும் அடைவான்.
12.305.25
आक्रोशनविमानाभ्यां नाबुधान्बोधयेद्बुधः ।
तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेंत् ॥ १२.३०५.२५ ॥
அறிவுடையவன் நிந்தனையாலும் அவமதிப்பாலும் அறிவிலிகளுக்குப் போதிக்கக்கூடாது. ஆகவே பிறரை வளர்க்கக்கூடாது; தன்னையும் துன்புறுத்தக்கூடாது.
12.305.26
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य पण्डितः ।
सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति ॥ १२.३०५.२६ ॥
அறிஞன் அவமானத்தை அமுதம் போலக் குடித்து மனநிறைவு கொள்ள வேண்டும். அவமதிக்கப்பட்டவன் சுகமாக உறங்குகிறான்; அவமதிப்பவனோ அழிகிறான்.
12.305.27
यत्क्रोधनो यजति यद्ददाति ।
यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति।
वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं ।
मोघः श्रमो भवति हि क्रोधनस्य ॥ १२.३०५.२७ ॥
கோபக்காரன் செய்யும் யாகம், கொடுக்கும் தானம், செய்யும் தவம், ஓமம் ஆகிய அனைத்தையும் வைவஸ்வதன் அவனிடமிருந்து பறிக்கிறான்; கோபியின் உழைப்பு வீணாகிவிடுகிறது.
12.305.28
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः ।
उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित् ॥ १२.३०५.२८ ॥
தேவர்களில் சிறந்தவர்களே, எவனுடைய நான்கு வாயில்கள் நன்கு காக்கப்பட்டுள்ளனவோ — உபஸ்தம், வயிறு, இரு கைகள், நான்காவதாக வாக்கு — அவனே தர்மத்தை அறிந்தவன்.
12.305.29
सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं ।
धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः।
स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्यरेषा ।
मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः ॥ १२.३०५.२९ ॥
உண்மை, அடக்கம், நேர்மை, இரக்கம், திடம், பொறுமை ஆகியவற்றைப் பின்பற்றி, நாளும் வேத பாராயணத்தில் ஈடுபட்டு, பிறருடையதை விரும்பாமல், தனிமை விரும்பும் இயல்புடையவன் மேல் நிலையை அடைவான்.
12.305.30
सर्वान्देदाननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान् ।
न पावनतमं किंचित्सत्याद्गध्यगमं क्वचित् ॥ १२.३०५.३० ॥
எல்லா தேவர்களையும் பின்பற்றி, கன்றைப்போல நான்கு முலைகளை (வேதங்களை) அருந்தி — உண்மையைவிட தூய்மையாக்கும் வேறொன்றும், எங்கும் அடையத் தகுந்ததும் இல்லை.
12.305.31
आचक्षेऽहं मनुष्येभ्यो देवेभ्यः प्रतिसंचरन् ।
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ १२.३०५.३१ ॥
மனிதர்களிடமும் தேவர்களிடமும் சஞ்சரித்துக்கொண்டு நான் சொல்கிறேன் — உண்மை சொர்க்கத்தின் படிக்கட்டு, கடலைக் கடக்கும் படகுபோல்.
12.305.32
यादृशैः संविवदते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ १२.३०५.३२ ॥
எத்தகையவர்களுடன் பேசுகிறானோ, எத்தகையவர்களைச் சேவிக்கிறானோ, எவ்வாறு ஆக விரும்புகிறானோ — மனிதன் அவ்வாறே ஆகிறான்.
12.305.33
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रागवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ १२.३०५.३३ ॥
ஒருவன் நல்லவனைச் சேவித்தாலும், தீயவனைச் சேவித்தாலும், தவசியைச் சேவித்தாலும், திருடனைச் சேவித்தாலும் — ஆடை சாயத்தின் வசப்படுவதுபோல், அவன் அவர்களின் வசப்படுகிறான்.
12.305.34
सदा देवाः साधुभिः संवदन्ते ।
न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टुम्।
नेन्दुः समः स्यादसमो हि वायु ।
रुच्चावचं विषयं यः स वेद ॥ १२.३०५.३४ ॥
தேவர்கள் எப்போதும் நல்லோருடன் உரையாடுவர்; மனிதர்களின் உலகத்தைக் காண அவர்கள் செல்வதில்லை. சந்திரன் சமமாக இருக்க முடியாது, ஏனெனில் காற்று சமமற்றது; உயர்ந்ததையும் தாழ்ந்ததையும் அறிந்தவனே அதை அறிவான்.
12.305.35
अदुष्टं वर्तमाने तु हृदयान्तरपूरुषे ।
तेनैव देवाः प्रीयन्ते सतां मार्गस्थितेन वै ॥ १२.३०५.३५ ॥
இதயத்தின் உள்ளே உள்ள புருஷன் குறையின்றி நிலைத்திருக்கும் போதே, நல்லோரின் வழியில் நிலைத்தவனால் தேவர்கள் மகிழ்கின்றனர்.
12.305.36
विश्नोदरे ये निरताः सदैव ।
स्तेना नरा वाक्यरुषाश्च नित्यम्।
अपेतधर्मानिति तान्विदित्वा ।
दूराद्देवः संपरिवर्जयन्ति ॥ १२.३०५.३६ ॥
எப்போதும் வயிற்றுக்காகவே முனைந்திருப்பவர்கள், திருடர்கள், எப்போதும் சொல்லால் சினம் கொள்பவர்கள் — இவர்களை தர்மமற்றவர்கள் என அறிந்து தேவர்கள் தூரத்திலிருந்தே விலக்குகின்றனர்.
12.305.37
न वै देवा हीनसत्वेन तोष्याः ।
सर्वाशिना दुष्कृतकर्मणा वा।
सत्यव्रता ये तु नराः कृतज्ञा ।
धर्मे रतास्तैः सह संभजन्ते ॥ १२.३०५.३७ ॥
தேவர்கள் கீழான மனத்தவனாலோ, எல்லாவற்றையும் உண்பவனாலோ, தீவினை செய்பவனாலோ மகிழ்வதில்லை. சத்தியவிரதம் கொண்டவர்களும், நன்றியுள்ளவர்களும், தர்மத்தில் மகிழ்பவர்களும் ஆகிய மனிதர்களுடனேயே அவர்கள் சேர்கின்றனர்.
12.305.38
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ १२.३०५.३८ ॥
சொல்லாதிருத்தல் சொல்வதை விட நல்லது என்கின்றனர். உண்மை பேசவேண்டும் — அது இரண்டாவது; தர்மமுள்ளதைப் பேசவேண்டும் — அது மூன்றாவது; இனிமையானதைப் பேசவேண்டும் — அது நான்காவது.
12.305.39
केनायमावृतो लोकः केन वा न प्रकाशते ।
केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.३९ ॥
எதனால் இவ்வுலகம் மறைக்கப்பட்டுள்ளது, அல்லது எதனால் அது ஒளிர்வதில்லை? எதனால் ஒருவன் நண்பர்களைக் கைவிடுகிறான், எதனால் சொர்க்கத்தை அடைவதில்லை?
12.305.40
अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.४० ॥
அறியாமையால் இவ்வுலகம் மறைக்கப்பட்டுள்ளது; பொறாமையால் அது ஒளிர்வதில்லை. பேராசையால் ஒருவன் நண்பர்களைக் கைவிடுகிறான்; பற்றினால் சொர்க்கத்தை அடைவதில்லை.
12.305.41
कः स्विदेको रमते ब्राह्मणानां ।
कः स्विदेको बहुभिर्जोषमास्ते।
कः स्विदेको बलवान्दुर्बलोपि ।
कः स्विदेषां कलहं नान्ववैति ॥ १२.३०५.४१ ॥
பிராமணர்களிடையே தனியாக யார் மகிழ்ச்சி அடைகிறான்? பலருடன் இருந்தும் தனியாக மௌனமாக யார் அமர்ந்திருக்கிறான்? வலிமையுள்ளவனாகவும் தனியாக பலவீனனாக இருப்பவன் யார்? இவர்களின் சண்டையை யார் அறியமாட்டான்?
12.305.42
प्राज्ञ एको रमते ब्राह्मणानां ।
प्राज्ञश्चैको बहुभिर्जोषमास्ते
प्राज्ञ एको बलवान्दुर्बलोऽपि ।
प्राज्ञ एषां कलहं नान्वबैति ॥ १२.३०५.४२ ॥
ஞானி ஒருவனே பிராமணர்களிடையே மகிழ்ச்சி அடைகிறான். ஞானி ஒருவனே பலருடன் இருந்தும் மௌனமாக அமர்கிறான். ஞானி ஒருவனே வலிமையுடையவனாயினும் பலவீனனாக இருக்கிறான். ஞானி இவர்களின் சண்டையை அறிவதில்லை.
12.305.43
किं ब्राह्मणानां देवत्वं किंच साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वे च किं तेषां किमेषां मानुषं मतम् ॥ १२.३०५.४३ ॥
பிராமணர்களின் தெய்வத்தன்மை என்ன, அவர்களின் நற்குணம் என்ன என்று கூறப்படுகிறது? அவர்களின் தீய குணத்தில் என்ன உள்ளது, இவர்களின் மனிதத்தன்மை எது என்று கருதப்படுகிறது?
12.305.44
स्वाध्याय एषां देवत्वं व्रतं साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वं परीवादो मृत्युर्मानुष्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४४ ॥
இவர்களின் தெய்வத்தன்மை வேத ஓதல்; விரதமே நற்குணம் என்று கூறப்படுகிறது. தீய குணம் பழிச்சொல்; மனிதத்தன்மை மரணம் என்று கூறப்படுகிறது.
12.305.45
इत्युक्त्वा परमो देवो भगवान्नित्य अव्ययः ।
साध्यैर्देवगणैः सार्धं दिवमेवारुरोह सः ॥ १२.३०५.४५ ॥
இவ்வாறு கூறிவிட்டு, பரமதேவனாகிய பகவான், நித்தியனும் அழிவற்றவனுமானவர், சாத்தியர்களாகிய தேவகணங்களுடன் சேர்ந்து வானுலகிற்கே ஏறினார்.
12.305.46
एतद्यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वर्गाय च ध्रुवम् ।
दर्शितं देवदेवेन परमेणाव्ययेन च ॥ १२.३०५.४६ ॥
இது புகழ் தருவது, ஆயுளைத் தருவது, புண்ணியமானது, நிச்சயமாக சொர்க்கத்திற்கு வழிவகுப்பது; தேவதேவனாகிய பரமனும் அழியாதவனும் இதை காட்டினார்.
12.305.47
संवाद इत्ययं श्रेष्ठः साध्यानां परिकीर्तितः ।
क्षेत्रं वै कर्मणां योनिः सद्भावः सत्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४७ ॥
இந்த உரையாடல் சாத்தியர்களால் சிறந்ததாக அறிவிக்கப்பட்டது; இது செயல்களின் களமும் மூலமும் ஆகும்; நல்ல இருப்பே சத்தியம் எனப்படுகிறது.