మహాభారతం · అధ్యాయం 12.305
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.305.1
सत्यं दमं क्षमां प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ।
विद्वांसो मनुजा लोके कथमेतन्मतं तव ॥ १२.३०५.१ ॥
పితామహా, లోకంలో విద్వాంసులైన మానవులు సత్యం, దమం, క్షమ, ప్రజ్ఞ లను ప్రశంసిస్తారు; మీ అభిప్రాయం ఇది ఎలా?
12.305.2
अत्र ते वर्तयिष्येऽहमितिहासं पुरातनम् ।
साध्यानामिह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.३०५.२ ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇక్కడ నేను నీకు సాధ్యులు మరియు ఒక హంసకు మధ్య జరిగిన పురాతన సంవాదాన్ని వివరిస్తాను.
12.305.3
हंसो भूत्वाऽथ सौवर्णस्त्वजो नित्यः प्रजापतिः ।
स वै पर्येति लोकांस्त्रीनथ साध्यानुपागमत् ॥ १२.३०५.३ ॥
బంగారు వర్ణుడైన ఆ అజుడు, నిత్యుడైన ప్రజాపతి, హంసరూపం ధరించి మూడు లోకాలలో సంచరిస్తూ సాధ్యుల వద్దకు వచ్చాడు.
12.305.4
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास्त्वामनुयुङ्क्ष्महे ।
पृच्छामस्त्वां मोक्षधर्मं भवांश्च किल मोक्षवित् ॥ १२.३०५.४ ॥
ఓ పక్షీ, మేము సాధ్య దేవతలం; నిన్ను మోక్షధర్మం గురించి అడుగుతున్నాం, నీవు మోక్షాన్ని ఎరిగినవాడివే కదా.
12.305.5
श्रुतोसि नः पण्डितो धीरवादी ।
साधुः शब्दश्चरते ते पतत्रिन्।
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं ।
कस्मिन्मनस्ते रमते महात्मन् ॥ १२.३०५.५ ॥
నీవు పండితుడవు, ధీరంగా మాట్లాడేవాడవు అని విన్నాము; నీ మాట మంచిది. ద్విజా, దేన్ని అత్యుత్తమంగా భావిస్తావు, మహాత్మా, నీ మనస్సు దేనిలో రమిస్తుంది?
12.305.6
तन्नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि ।
यत्कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठमेकम्।
यत्कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धै ।
र्विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥ १२.३०५.६ ॥
పక్షులలో శ్రేష్ఠుడా, అన్ని కార్యాలలో నీవు అత్యుత్తమమని భావించే ఒక్క కార్యాన్ని మాకు బోధించు; దానిని చేసి మానవుడు ఇక్కడే త్వరగా అన్ని బంధాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు, విహగేంద్రా.
12.305.7
इदं कार्यममृताशाः शृणुध्वं ।
तपो दमः सत्यमात्माभिगुप्तिः।
ग्रन्थीन्विमुच्य हृदयस्य सर्वा ।
न्प्रियाप्रिये स्वं वशमानयीत ॥ १२.३०५.७ ॥
అమృతాశులారా, వినండి: ఇదే కర్తవ్యం — తపస్సు, దమం, సత్యం, ఆత్మరక్షణ. హృదయంలోని అన్ని ముడులను విప్పి, ప్రియాప్రియాలను తన వశంలోకి తెచ్చుకోవాలి.
12.305.8
नारुतुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतः परमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशतिं पापलोक्याम् ॥ १२.३०५.८ ॥
మాటలతో ఎవరినీ బాధించకూడదు, క్రూరమైన మాటలు పలకకూడదు. నీచుల నుండి ఏదీ స్వీకరించకూడదు. ఆ మాటతో ఇతరులు కలత చెందుతారో అటువంటి, పాపలోకాలకు నడిపే కఠిన మాటను పలకకూడదు.
12.305.9
वाक्सायका वदनान्निष्यतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १२.३०५.९ ॥
మాట బాణాలు నోటి నుండి దూసుకువస్తాయి; వాటిచేత గాయపడినవాడు రేయిపగళ్ళు శోకిస్తాడు. అవి ఇతరుల మర్మస్థానాలపై పడతాయి. జ్ఞాని వాటిని ఇతరులపై ప్రయోగించకూడదు.
12.305.10
परश्चेदेनमतिवादवाणै ।
र्भृशं विध्येच्छम एवेह कार्यः।
संरोष्यमाणः प्रतिहृष्यते यः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परस्य ॥ १२.३०५.१० ॥
ఇతరుడు కఠినమైన మాట బాణాలతో ఇతనిని తీవ్రంగా గాయపరిస్తే, ఇక్కడ శాంతమే పాటించాలి. కోపించి ప్రతిగా సంతోషించేవాడు ఇతరుని పుణ్యాన్ని తీసుకుంటాడు.
12.305.11
क्षेपायमाणमभिषङ्गव्यलीकं ।
निगृह्णाति ज्वलितं यश्च मन्युम्।
अदुष्टचेता मुदितोऽनसूयुः ।
स आदत्ते सुकृतं वै परेषाम् ॥ १२.३०५.११ ॥
నిందను, దాడిని, అబద్ధపు ఆరోపణను సహించి, మండే కోపాన్ని నిగ్రహించేవాడు, నిర్మల మనసు కలవాడు, సంతోషంగా ఉండి అసూయలేనివాడు, అతడే ఇతరుల పుణ్యాన్ని తన వశం చేసుకుంటాడు.
12.305.12
आक्रुश्यमानो न वदामि किंचि ।
त्क्षमाम्यहं ताड्यमानश्च नित्यम्।
श्रेष्ठं ह्येतद्यत्क्षमामाहुरार्याः ।
सत्यं तथैवार्जवमानृशंस्यम् ॥ १२.३०५.१२ ॥
నిందించబడినా నేను ఏమీ అనను; కొట్టబడినా ఎల్లప్పుడూ క్షమిస్తాను. ఈ క్షమనే ఆర్యులు శ్రేష్ఠమని అంటారు; సత్యం, ఋజుత్వం, దయ కూడా అలాగే.
12.305.13
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषन्मोक्ष एतत्सर्वानुशासनम् ॥ १२.३०५.१३ ॥
వేదానికి సారం సత్యం; సత్యానికి సారం దమం; దమానికి సారం మోక్షం. ఇదే సర్వ ఉపదేశం.
12.305.14
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
विधित्सावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्यो विषहेदुदीर्णां ।
स्तं मन्येऽहं ब्राह्मणं वै मुनिं च ॥ १२.३०५.१४ ॥
వాక్కు వేగాన్ని, మనసు వేగాన్ని, క్రోధ వేగాన్ని, ప్రతీకార కాంక్ష వేగాన్ని, ఉదర-ఉపస్థ వేగాలను — ఇలా ఉబికిన వేగాలను ఎవరు సహిస్తాడో వాడినే నేను బ్రాహ్మణుడూ మునీ అని భావిస్తాను.
12.305.15
अक्रोधनः क्रुध्यतां वै विशिष्ट ।
स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः।
अमानुषान्मानुषो वै विशिष्ट ।
स्तथाऽज्ञानाज्ज्ञानवान्वै विशिष्टः ॥ १२.३०५.१५ ॥
కోపం లేనివాడు కోపించేవారికంటే శ్రేష్ఠుడు; అలాగే సహనశీలుడు అసహనుడి కంటే శ్రేష్ఠుడు; మానవుడు అమానుషుల కంటే శ్రేష్ఠుడు; జ్ఞాని అజ్ఞాని కంటే శ్రేష్ఠుడు.
12.305.16
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेवं तितिक्षतः ।
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति ॥ १२.३०५.१६ ॥
నిందించబడినా ప్రతినిందించనివాడికి — ఓర్పుగలవాడి క్రోధం నిందించినవాణ్ణి దహిస్తుంది; అతని పుణ్యాన్ని అతడు పొందుతాడు.
12.305.17
यो नायुक्तः प्राह रूक्षं प्रियं वा ।
यो वा हतो न प्रतिहन्ति धैर्यात्।
पापं च यो नेच्छति तस्य हन्तु ।
स्तस्येह देवाः स्पृहयन्ति नित्यम् ॥ १२.३०५.१७ ॥
అనుచితంగా కఠిన వాక్యాలు గానీ ప్రియ వాక్యాలు గానీ పలకనివాడు, కొట్టబడినా ధైర్యంతో ప్రతిహింస చేయనివాడు, పాపాన్ని కోరనివాడు — అతన్ని ఇక్కడ దేవతలు ఎల్లప్పుడూ కోరుకుంటారు.
12.305.18
पापीयसः क्षमेतैव श्रेयसः सदृशस्य च ।
विमानितो हतोक्रुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति ॥ १२.३०५.१८ ॥
నీచుని నుండి, శ్రేష్ఠుని నుండి, సమానుని నుండి కూడా క్షమించాలి; అవమానింపబడి, కొట్టబడి, దూషింపబడినవాడు ఇలాగే సిద్ధిని పొందుతాడు.
12.305.19
सदाऽहमार्यान्निभृतोप्युपासे ।
न मे विधित्सोत्सहते न रोषः।
न चाप्यहं लिप्समानः परैमि ।
न चैव किंचिद्विषमेण यामि ॥ १२.३०५.१९ ॥
నేను ఎల్లప్పుడూ ఆర్యులను వినయంతో సేవిస్తాను; నాలో హాని చేయాలన్న కోరిక పుట్టదు, కోపమూ లేదు; లాభం కోరి నేను ఇతరుల వద్దకు వెళ్ళను, అనుచిత మార్గంలో దేనినీ పొందను.
12.305.20
नाहं शप्तः प्रतिशपामि कंचि ।
द्दमं द्वारं ह्यमृतस्येह वेद्मि।
गुह्यं ब्रह्म तदिदं ब्रवीमि ।
न मानुषाच्छ्रेष्ठतरं हि किंचित् ॥ १२.३०५.२० ॥
శపించబడినా నేను ఎవరినీ ప్రతిశపించను; సంయమమే అమృతానికి ద్వారమని ఇక్కడ నేనెరుగుదును. ఈ రహస్య బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని నేను చెబుతాను — మనిషికంటే శ్రేష్ఠమైనది ఏదీ లేదు.
12.305.21
निर्मुच्यमानः पापेभ्यो घनेभ्य इव चन्द्रमाः ।
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण सिध्यति ॥ १२.३०५.२१ ॥
మేఘాల నుండి విడివడే చంద్రుడిలా, పాపాల నుండి విముక్తుడై, మలినం లేనివాడై, కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ ధీరుడు ధైర్యంతో సిద్ధిని పొందుతాడు.
12.305.22
यः सर्वेषां भवति ह्यर्चनीय ।
उत्सेचने स्तम्भ इवाभिजातः।
यस्मै वाचं सुप्रसन्नां वदन्ति ।
स वै देवान्गच्छति संयतात्मा ॥ १२.३०५.२२ ॥
అందరిచేత గౌరవనీయుడవుతాడు; ఊయల స్తంభంలా ఉత్తమ కులీనుడు. ఎవరికి అత్యంత ప్రసన్నమైన మాట పలుకుతారో, సంయమిత ఆత్మ కలవాడు దేవతలను చేరుకుంటాడు.
12.305.23
न तथा वक्तुमिच्छन्ति कल्याणान्पुरुषे गुणान् ।
यथैषां वक्तुमिच्छन्ति नैर्गुण्यमनुयुञ्जकाः ॥ १२.३०५.२३ ॥
మనిషిలోని మంచి గుణాలను వారు అంతగా చెప్పాలని కోరరు; గుణహీనతను వెదికేవారు దాన్ని చెప్పాలనుకున్నట్టు చెప్పాలని కోరరు.
12.305.24
यस्य वाङ्भनसी गुप्ते सम्यक्प्रणिहिते सदा ।
वेदास्तपश्च त्यागश्च स इदं सर्वमाप्नुयात् ॥ १२.३०५.२४ ॥
ఎవరి వాక్కు, మనస్సు సదా చక్కగా రక్షింపబడి సమ్యక్కుగా నిలిపబడి ఉంటాయో, అతడు వేదాలను, తపస్సును, త్యాగాన్ని - ఇవన్నింటినీ పొందుతాడు.
12.305.25
आक्रोशनविमानाभ्यां नाबुधान्बोधयेद्बुधः ।
तस्मान्न वर्धयेदन्यं न चात्मानं विहिंसयेंत् ॥ १२.३०५.२५ ॥
జ్ఞాని దూషణతో, అవమానంతో అవివేకులకు బోధించకూడదు. అందువల్ల ఇతరులను పెంచకూడదు, తనను తానూ హింసించుకోకూడదు.
12.305.26
अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य पण्डितः ।
सुखं ह्यवमतः शेते योऽवमन्ता स नश्यति ॥ १२.३०५.२६ ॥
పండితుడు అవమానాన్ని అమృతంలా తాగి తృప్తి చెందాలి. అవమానించబడిన వాడు సుఖంగా నిద్రిస్తాడు; అవమానించేవాడు నశిస్తాడు.
12.305.27
यत्क्रोधनो यजति यद्ददाति ।
यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोति।
वैवस्वतस्तद्धरतेऽस्य सर्वं ।
मोघः श्रमो भवति हि क्रोधनस्य ॥ १२.३०५.२७ ॥
కోపిష్ఠుడు చేసే యజ్ఞం, ఇచ్చే దానం, చేసే తపస్సు, చేసే హోమం - వీటన్నింటినీ వైవస్వతుడు అతని నుండి హరిస్తాడు; కోపిష్ఠుని శ్రమ నిష్ఫలమవుతుంది.
12.305.28
चत्वारि यस्य द्वाराणि सुगुप्तान्यमरोत्तमाः ।
उपस्थमुदरं हस्तौ वाक्चतुर्थी स धर्मवित् ॥ १२.३०५.२८ ॥
దేవతలలో ఉత్తములారా, ఎవనికి నాలుగు ద్వారాలు — ఉపస్థం, ఉదరం, రెండు చేతులు, నాలుగవది వాక్కు — బాగా కాపాడబడ్డాయో, అతడే ధర్మజ్ఞుడు.
12.305.29
सत्यं दमं ह्यार्जवमानृशंस्यं ।
धृतिं तितिक्षामभिसेवमानः।
स्वाध्यायनित्योऽस्पृहयन्यरेषा ।
मेकान्तशील्यूर्ध्वगतिर्भवेत्सः ॥ १२.३०५.२९ ॥
సత్యం, దమం, ఋజుత్వం, దయ, ధైర్యం, సహనం సేవిస్తూ, నిత్యం స్వాధ్యాయంలో ఉండి, ఇతరుల దేనినీ కోరక, ఏకాంతశీలుడై ఉన్నవాడు ఊర్ధ్వగతిని పొందుతాడు.
12.305.30
सर्वान्देदाननुचरन्वत्सवच्चतुरः स्तनान् ।
न पावनतमं किंचित्सत्याद्गध्यगमं क्वचित् ॥ १२.३०५.३० ॥
అన్ని దేవతలను అనుసరిస్తూ, దూడలా నాలుగు స్తనాలను (వేదాలను) సేవిస్తూ — సత్యం కంటే అధిక పావనమైనది ఏదీ, ఎక్కడా పొందదగినది కూడా లేదు.
12.305.31
आचक्षेऽहं मनुष्येभ्यो देवेभ्यः प्रतिसंचरन् ।
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ १२.३०५.३१ ॥
మనుషులతో, దేవతలతో సంచరిస్తూ నేను చెప్పుతున్నాను — సత్యం స్వర్గానికి సోపానం, సముద్రం దాటించే నావలాంటిది.
12.305.32
यादृशैः संविवदते यादृशांश्चोपसेवते ।
यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥ १२.३०५.३२ ॥
ఎలాంటివారితో సంభాషిస్తాడో, ఎలాంటివారిని సేవిస్తాడో, ఎలా కావాలని కోరుకుంటాడో — మనిషి అలాగే అవుతాడు.
12.305.33
यदि सन्तं सेवति यद्यसन्तं ।
तपस्विनं यदि वा स्तेनमेव।
वासो यथा रागवशं प्रयाति ।
तथा स तेषां वशमभ्युपैति ॥ १२.३०५.३३ ॥
మంచివాడిని సేవిస్తే, చెడ్డవాడిని సేవిస్తే, తపస్వినిని సేవిస్తే, దొంగనే సేవిస్తే — వస్త్రం రంగు వశమయ్యినట్లు, అతడు వారి వశమవుతాడు.
12.305.34
सदा देवाः साधुभिः संवदन्ते ।
न मानुषं विषयं यान्ति द्रष्टुम्।
नेन्दुः समः स्यादसमो हि वायु ।
रुच्चावचं विषयं यः स वेद ॥ १२.३०५.३४ ॥
దేవతలు ఎల్లప్పుడూ సాధువులతో సంభాషిస్తారు; మానవుల రంగాన్ని చూడడానికి వారు వెళ్లరు. చంద్రుడు సమానంగా ఉండలేడు, ఎందుకంటే వాయువు అసమానమైనది; ఎత్తు మరియు పల్లాన్ని తెలిసినవాడే అది తెలుసుకుంటాడు.
12.305.35
अदुष्टं वर्तमाने तु हृदयान्तरपूरुषे ।
तेनैव देवाः प्रीयन्ते सतां मार्गस्थितेन वै ॥ १२.३०५.३५ ॥
హృదయంలోని అంతరాత్మ నిర్మలంగా స్థితమై ఉన్నప్పుడే, సాధువుల మార్గంలో నిలిచినవాని వల్ల దేవతలు సంతోషిస్తారు.
12.305.36
विश्नोदरे ये निरताः सदैव ।
स्तेना नरा वाक्यरुषाश्च नित्यम्।
अपेतधर्मानिति तान्विदित्वा ।
दूराद्देवः संपरिवर्जयन्ति ॥ १२.३०५.३६ ॥
ఎల్లప్పుడూ కడుపు నింపుకోవడంలోనే నిమగ్నమైనవారు, దొంగలు, మాటలతో ఎల్లప్పుడూ కోపించేవారు — వారిని ధర్మరహితులని తెలిసి దేవతలు దూరం నుండే విడిచిపెడతారు.
12.305.37
न वै देवा हीनसत्वेन तोष्याः ।
सर्वाशिना दुष्कृतकर्मणा वा।
सत्यव्रता ये तु नराः कृतज्ञा ।
धर्मे रतास्तैः सह संभजन्ते ॥ १२.३०५.३७ ॥
దేవతలు హీనమైన స్వభావం కలవానివల్ల, అన్నీ తినేవానివల్ల, దుష్కర్మ చేసేవానివల్ల సంతోషించరు. కానీ సత్యవ్రతులూ, కృతజ్ఞులూ, ధర్మంలో ఆనందించేవారూ అయిన మనుష్యులతోనే వారు సహవాసం చేస్తారు.
12.305.38
अव्याहृतं व्याहृताच्छ्रेय आहुः ।
सत्यं वदेद्व्याहृतं तद्द्वितीयम्।
धर्म्यं वदेद्व्याहृतं तत्तृतीयं ।
प्रियं वदेद्व्याहृतं तच्चतुर्थम् ॥ १२.३०५.३८ ॥
మాట్లాడకుండా ఉండటం మాట్లాడటం కంటే మేలని వారంటారు. సత్యం పలకాలి — అది రెండవది; ధర్మమైనది పలకాలి — అది మూడవది; ప్రియమైనది పలకాలి — అది నాలుగవది.
12.305.39
केनायमावृतो लोकः केन वा न प्रकाशते ।
केन त्यजति मित्राणि केन स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.३९ ॥
దేనివల్ల ఈ లోకం కప్పబడి ఉంది, లేదా దేనివల్ల అది ప్రకాశించదు? దేనివల్ల మనుషులు మిత్రులను విడిచిపెడతారు, దేనివల్ల స్వర్గానికి వెళ్లరు?
12.305.40
अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ १२.३०५.४० ॥
అజ్ఞానంతో ఈ లోకం కప్పబడి ఉంది; అసూయతో అది ప్రకాశించదు. లోభంతో మనిషి మిత్రులను విడిచిపెడతాడు; ఆసక్తితో స్వర్గానికి వెళ్లడు.
12.305.41
कः स्विदेको रमते ब्राह्मणानां ।
कः स्विदेको बहुभिर्जोषमास्ते।
कः स्विदेको बलवान्दुर्बलोपि ।
कः स्विदेषां कलहं नान्ववैति ॥ १२.३०५.४१ ॥
బ్రాహ్మణుల మధ్య ఒంటరిగా ఎవరు ఆనందిస్తాడు? చాలమందితో ఉన్నా ఒంటరిగా మౌనంగా ఎవరు కూర్చుంటాడు? బలవంతుడైనా ఒంటరిగా బలహీనుడుగా ఎవరుంటాడు? వీరి కలహాన్ని ఎవరు అర్థం చేసుకోడు?
12.305.42
प्राज्ञ एको रमते ब्राह्मणानां ।
प्राज्ञश्चैको बहुभिर्जोषमास्ते
प्राज्ञ एको बलवान्दुर्बलोऽपि ।
प्राज्ञ एषां कलहं नान्वबैति ॥ १२.३०५.४२ ॥
ప్రాజ్ఞుడు ఒంటరిగా బ్రాహ్మణుల మధ్య ఆనందిస్తాడు. ప్రాజ్ఞుడు ఒంటరిగా అనేకులతో ఉన్నా మౌనంగా కూర్చుంటాడు. ప్రాజ్ఞుడు ఒంటరిగా బలవంతుడైనా బలహీనుడుగా ఉంటాడు. ప్రాజ్ఞుడు వీరి కలహంలో పాల్గొనడు.
12.305.43
किं ब्राह्मणानां देवत्वं किंच साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वे च किं तेषां किमेषां मानुषं मतम् ॥ १२.३०५.४३ ॥
బ్రాహ్మణుల దైవత్వం ఏమిటి, వారి సాధుత్వం ఏమని చెప్పబడుతుంది? వారి అసాధుత్వంలో ఏముంది, వీరి మానవత్వం ఏదని భావించబడుతుంది?
12.305.44
स्वाध्याय एषां देवत्वं व्रतं साधुत्वमुच्यते ।
असाधुत्वं परीवादो मृत्युर्मानुष्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४४ ॥
వీరి దైవత్వం స్వాధ్యాయం; వ్రతమే సాధుత్వం అని చెప్పబడుతుంది. అసాధుత్వం నిందే; మరణమే మానవత్వం అని చెప్పబడుతుంది.
12.305.45
इत्युक्त्वा परमो देवो भगवान्नित्य अव्ययः ।
साध्यैर्देवगणैः सार्धं दिवमेवारुरोह सः ॥ १२.३०५.४५ ॥
ఇలా చెప్పి, పరమదేవుడు, భగవంతుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు అయిన ఆయన సాధ్యులైన దేవగణాలతో కలిసి స్వర్గానికే ఎక్కిపోయాడు.
12.305.46
एतद्यशस्यमायुष्यं पुण्यं स्वर्गाय च ध्रुवम् ।
दर्शितं देवदेवेन परमेणाव्ययेन च ॥ १२.३०५.४६ ॥
ఇది యశస్సును, ఆయుష్షును, పుణ్యాన్ని ఇచ్చేది, నిశ్చయంగా స్వర్గానికి దారితీసేది; దేవదేవుడు, పరముడు, అవ్యయుడు దీన్ని చూపించాడు.
12.305.47
संवाद इत्ययं श्रेष्ठः साध्यानां परिकीर्तितः ।
क्षेत्रं वै कर्मणां योनिः सद्भावः सत्यमुच्यते ॥ १२.३०५.४७ ॥
ఈ సంవాదం సాధ్యులచే శ్రేష్ఠమైనదిగా ప్రకటించబడింది; ఇది కర్మలకు క్షేత్రం, మూలం; సద్భావమే సత్యమని చెప్పబడుతుంది.