マハーバーラタ · 章 12.306
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.306.1
साङ्ख्ये योगे च मे तात विशेषं वक्तुमर्हसि ।
तव धर्मज्ञ सर्वं हि विदितं कुरुसत्तम ॥ १२.३०६.१ ॥
親愛なる祖父よ、サーンキヤとヨーガの違いを私に説いてください。法に通じた方、クル族の最良の人よ、あなたはすべてをご存じです。
12.306.2
साङ्ख्याः साङ्ख्यं प्रशंसन्ति योगा योगं द्विजातयः ।
वदन्ति कारणं श्रेष्ठं स्वपक्षोद्भावनाय वै ॥ १२.३०६.२ ॥
サーンキヤの信奉者はサーンキヤを、ヨーガの信奉者はヨーガを称賛する。再生族の人々は自らの立場を確立するため、最善の理由を述べる。
12.306.3
अनीश्वरः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुसूदन ।
वदन्ति कारणश्रैष्ठ्यं योगाः सम्यङ्भनीषिणः ॥ १२.३०६.३ ॥
敵を滅ぼす者よ、自らを制御できない者はどうして解脱できようか。この問いについて、正しく賢明なヨーガ行者たちは自説の優越を述べる。
12.306.4
वदन्ति कारणं चेदं साङ्ख्याः सम्यग्द्विजातयः ।
विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः ॥ १२.३०६.४ ॥
サーンキヤの再生族は正しくこの原因を説く。ここで一切の行き先を理解し、感覚の対象から離れた者こそ、と。
12.306.5
ऊर्ध्वं च देहात्सुव्यक्तं विमुच्येदिति नान्यथा ।
एतदाहुर्महाप्राज्ञाः साङ्ख्यं वै मोक्षदर्शनम् ॥ १२.३०६.५ ॥
身体から上方へ去って、明らかに解脱する。それ以外ではない。大いなる賢者たちはこう言う。サーンキヤこそ解脱の教えである。
12.306.6
स्वपक्षे कारणं ग्राह्यं समर्थं वचनं हितम् ।
शिष्टानां हि मतं ग्राह्यं त्वद्विधैः शिष्टसंमतैः ॥ १२.३०६.६ ॥
自らの立場においては、有力で益となる論を取るべきである。賢者の意見は取るべきであり、ことにお前のような賢者が認めた意見は取るべきである。
12.306.7
प्रत्यक्षहेतवो योगाः साङ्ख्याः शास्त्रविनिश्चयाः ।
उभे चैते मते तत्त्वे मम तात युधिष्ठिर ॥ १२.३०६.७ ॥
直接知覚を根拠とするヨーガとサーンキヤ、そして聖典の定まった結論——愛しい息子ユディシュティラよ、私の考えでは、この両者はともに真実の原理である。
12.306.8
उभे चैते मते ज्ञाने नृपते शिष्टसंमते ।
अनुष्ठिते यथाशास्त्रं नयेतां परमां गतिम् ॥ १२.३०६.८ ॥
王よ、この両者はともに知識とみなされ、賢者に認められている。聖典に従って実践すれば、最高の境地へと導く。
12.306.9
तुल्यं शौचं तयोरेकं दया भूतेषु चानघ ।
व्रतानां धारणं तुल्यं दर्शनं न समं तयोः।
तयोस्तु दर्शनं सम्यक्सूक्ष्माभावे प्रसज्यते ॥ १२.३०६.९ ॥
両者は清浄も同じであり、生きものへの慈悲も同じである、無垢なる者よ。誓戒の遵守も等しい。しかし両者の見解は等しくない。その正しい見解は、微妙さが欠けた時にのみ生じる。
12.306.10
यदि तुल्यं व्रतं शौचं दया चात्र फलं तथा ।
न तुल्यं दर्शनं कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३०६.१० ॥
誓戒と清浄と慈悲、そしてその果報もここで等しいのなら、見解はなぜ等しくないのか。祖父よ、それを私に説き明かしてください。
12.306.11
रागं मोहं तथा स्नेहं कामं क्रोधं च केवलम् ।
योगाच्छित्त्वा ततो दोषान्पञ्चैतान्प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.३०६.११ ॥
ヨーガによって、この五つの過失——執着、迷妄、そして同様に愛着、欲望、怒り——を完全に断ち切り、彼らはそれを得る。
12.306.12
यथा चानिमिषाः स्थूला जालं छित्त्वा पुनर्जलम् ।
प्राप्नुवन्ति तथा योगास्तत्पदं वीतकल्मषाः ॥ १२.३०६.१२ ॥
大きな魚が網を断ち切ってまた水に戻るように、汚れなき行者たちはその境地に至る。
12.306.13
तथैव वागुरां छित्त्वा बलवन्तो यथा मृगाः ।
प्राप्नुयुर्विमलं मार्गं विमुक्ताः सर्वबन्धनैः ॥ १२.३०६.१३ ॥
同様に、強い鹿は網を断ち切り、あらゆる束縛から解かれて清らかな道に至る。
12.306.14
लोभजानि तथा राजन्बन्धनानि बलान्विताः ।
छित्त्वा योगात्परं मार्गं गच्छन्ति विमलं शिवम् ॥ १२.३०६.१४ ॥
王よ、同様に、強い者は貪欲から生じた束縛を断ち、ヨーガによって至高で清浄な吉祥の道へ進む。
12.306.15
अबलाश्च मृगा राजन्वागुरासु यथा परे ।
विनश्यन्ति न संदेहस्तद्वद्योगबलादृते ॥ १२.३०६.१५ ॥
王よ、弱い鹿や他の獣が罠にかかって滅びるように、疑いなく、ヨーガの力なしには（人も）滅びる。
12.306.16
बलहीनाश्च कौन्तेय यथा जालं गता झषाः ।
अन्तं गच्छन्ति राजेन्द्र योगास्तद्वत्सुदुर्बलाः ॥ १२.३०६.१६ ॥
クンティーの子よ、弱い魚が網に入って終わるように、王の中の王よ、極めて弱いヨーガもまた終わりを迎える。
12.306.17
यथा च शकुनाः सूक्ष्मं प्राप्य जालमरिंदम ।
तत्र सक्ता विपद्यन्ते मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१७ ॥
敵を征服する者よ、細かい網に至った鳥が、そこに捕らわれて滅び、強い者は解放されるように。
12.306.18
कर्मजैर्बन्धनैर्बद्धास्तद्वद्योगाः परंतप ।
अबला वै विनश्यन्ति मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१८ ॥
敵を苦しめる者よ、行為から生じた束縛に縛られたヨーガもまたそうである。弱い者は確かに滅び、強い者は解放される。
12.306.19
अल्पकश्च यथा राजन्वह्निः शाम्यति दुर्बलः ।
आक्रान्त इन्धनैः स्थूलैस्तद्वद्योगो बलः प्रभो ॥ १२.३०६.१९ ॥
王よ、弱く小さな火が太い薪に覆われると消えるように、主よ、力の弱いヨーガもまた静まるのです。
12.306.20
स एव च यदा राजन्वह्निर्जातबलः पुनः ।
समीरणयुतः क्षिप्रं दहेत्कृत्स्नां महीमपि ॥ १२.३०६.२० ॥
王よ、その同じ火が再び力を得て風と結びつくとき、たちまち大地全体をも焼き尽くすことができるのです。
12.306.21
तद्वज्जातबलो योगी दीप्ततेजा महाबलः ।
अन्तकाल इवादित्यः कृत्स्नं संशोषयेज्जगत् ॥ १२.३०६.२१ ॥
同様に、力を得て輝く威光と大いなる力を持つヨーギンは、終末の時の太陽のように全世界を干上がらせることができるのです。
12.306.22
दुर्बलश्च यथा राजन्स्रोतसा हियते नरः ।
बलहीनस्तथा योगो विषयैर्ह्रियतेऽवशः ॥ १२.३०६.२२ ॥
王よ、弱い人が流れに押し流されるように、力のないヨーガは感覚の対象に無力に引きずられてしまうのです。
12.306.23
तदेव च महास्रोतो विष्टम्भयति वारणः ।
तद्वद्योगबलं लब्ध्वा व्यूहते विषयान्बहून् ॥ १२.३०६.२३ ॥
あの大河を象がせき止めるように、同様にヨーガの力を得たヨーギンは、多くの感覚の対象を抑え留めるのです。
12.306.24
विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः ।
प्रजापतीनृषीन्देवान्महाभूतानि चेश्वराः ॥ १२.३०६.२४ ॥
プリター の子よ、ヨーガの力を備えた者たちは、ヨーガによって主となり、生類の主、聖仙、神々、そして大元素に入るのです。
12.306.25
न यमो नान्तकः क्रुद्धो न नृत्युर्भीमविक्रमः ।
ईशते नृपते सर्वे योगस्यामिततेजसः ॥ १२.३०६.२५ ॥
王よ、ヤマも、怒れるアンタカも、恐ろしい勇力の死も——彼らはみな、無量の威光を持つヨーギの支配下にある。
12.306.26
आत्मनां च सहस्राणि बहूनि भरतर्षभ ।
योगः कुर्याद्बलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महीं चरेत् ॥ १२.३०६.२६ ॥
バラタの牡牛よ、力を得たヨーギは、多くの幾千もの自己を生み出し、そのすべてと共に大地を歩むことができる。
12.306.27
प्राप्नुयाद्विषयान्कश्चित्पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् ।
संक्षिपेच्च पुनस्तात सूर्यस्तेतोगुणानिव ॥ १२.३०६.२७ ॥
ある者は感覚の対象を得、また峻烈な苦行を行うこともできる。そして愛しい子よ、太陽がその光線を集めるように、彼もまたそれらを再び集めることができる。
12.306.28
बलस्थस्य हि योगस्य बन्धनेशस्य पार्थिव ।
विमोक्षे प्रभविष्णुत्वमुपपन्नमसंशयम् ॥ १२.३०६.२८ ॥
王よ、力に確立したヨーガと、束縛の主にとって、解脱において支配力を持つことは、疑いなく相応しい。
12.306.29
बलानि योगप्राप्तानि मयैतानि विशांपते ।
निदर्शनार्थं सूक्ष्माणि वक्ष्यामि च पुनस्तव ॥ १२.३०६.२९ ॥
人の主よ、ヨーガによって得られるこれらの力を私は語った。例証のために、さらに微妙なことをまた語ろう。
12.306.30
आत्मनश्च समाधाने धारणां प्रति वा विभो ।
निदर्शनानि सूक्ष्माणि शृणु मे भरतर्षभ ॥ १२.३०६.३० ॥
力ある方よ、バラタの牡牛よ、自己の三昧と執持に関する微妙な例を私から聞け。
12.306.31
अप्रमत्तो यथा धन्वी लक्ष्यं हन्ति समाहितः ।
युक्तः सम्यक्तथा योगी मोक्षं प्राप्नोत्यसशयम् ॥ १२.३०६.३१ ॥
注意深く精神を集中した弓使いが的を射るように、正しくヨーガに専念したヨーギンは疑いなく解脱に至る。
12.306.32
स्नेहपूर्णे यथा पात्रे मन आधाय निश्चलम् ।
पुरुषो युक्त आरोहेत्सोपानं युक्तमानसः ॥ १२.३०६.३२ ॥
油で満たされた器に心を揺るぎなく定め、心を制御した人が階段を登るように。
12.306.33
युक्तस्तथाऽयमात्मानं योगः षार्थिव निश्चलम् ।
करोत्यमलमात्मानं भास्करोपमदर्शनम् ॥ १२.३०६.३३ ॥
同様に、王よ、このヨーギンは自己を安定させ、汚れなき自己を太陽のように輝かせる。
12.306.34
यथा च नावं कौन्तेय कर्णधारः समाहितः ।
महार्णवगतां शीघ्रं नयेत्पार्थिव पत्तनम् ॥ १२.३०६.३४ ॥
クンティーの子よ、王よ、注意深い舵取りが大海に出た舟を速やかに港へ導くように。
12.306.35
तद्वदात्मसमाधानं युक्त्वा योगेन तत्ववित् ।
दुर्गमं स्थानमाप्नोति हित्वा देहमिमं नृप ॥ १२.३०६.३५ ॥
同様に、真理を知る者はヨーガに結ばれ自己に定まり、王よ、この身体を捨てて到達しがたい境地に至る。
12.306.36
सारथिश्च यथा युक्त्वा सदश्वान्सुसमाहितः ।
देशमिष्टं नयत्याशु धन्विनं पुरुषर्षभ ॥ १२.३०६.३६ ॥
人中の牛よ、良い馬を繋ぎ、極めて注意深い御者が弓使いを望む地へ速やかに運ぶように。
12.306.37
तथैव नृपते योगी धारणासु समाहितः ।
प्राप्नोत्याशु परं स्थानं लक्षं मुक्त इवाशुगः ॥ १२.३०६.३७ ॥
同様に、王よ、執持（ダーラナー）に専心したヨーガ行者は、放たれた速い矢が的に向かうように、速やかに最高の境地に至る。
12.306.38
आवेश्यात्मनि चात्मानं योगी तिष्ठति योचलः ।
पापं हन्ति पुनीतानां पदमाप्नोति सोऽजरम् ॥ १२.३०६.३८ ॥
自己を自己の中に没入させて、動じないヨーガ行者は留まる。彼は罪を滅ぼし、清浄な人々の不老の境地に至る。
12.306.39
नाभ्यां कण्ठे च शीर्षे च हृदि वक्षसि पार्श्वयोः ।
दर्शने श्रवणे चापि घ्राणे चामितविक्रम ॥ १२.३०६.३९ ॥
臍、喉、頭、心臓、胸、両脇において、視覚、聴覚、そして嗅覚においても、ああ、無量の勇者よ。
12.306.40
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहितः ।
आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युङ्क्ते सम्यग्विशांपते ॥ १२.३०६.४० ॥
これらの場所において、大誓に専心したヨーガ行者は、自らによって微細な自己を自己に正しく結びつける。ああ、民の主よ。
12.306.41
स शीघ्रमचलप्रख्यं कर्म दग्ध्या शुभाशुभम् ।
उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते ॥ १२.३०६.४१ ॥
彼は、動かぬ山のごとく、善悪の業を焼き尽くし、最高のヨーガに依って、望むならば速やかに解脱する。
12.306.42
आहारान्कीदृशान्कृत्वा कानि जित्वा च भारत ।
योगी बलमवाप्नोति तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३०६.४२ ॥
バラタの子孫よ、ヨーガ行者はどのような食物をとり、何を克服して力を得るのか。それをあなたこそ語るべきである。
12.306.43
कणानां भक्षणे युक्तः पिण्याकस्य च भारत ।
स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४३ ॥
バーラタよ、穀物の殻と油かすを食べることに専心し、油脂を断つことに専心するヨーギーは、力を得る。
12.306.44
भुञ्जानो यावकं रूक्षं दीर्घकालमरिंदम् ।
एकाहारो विशुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४४ ॥
敵を征服する者よ、長く乾いた大麦粥を食し、一日一食を取り、魂の清らかなヨーギーは力を得る。
12.306.45
पक्षान्मासानृतूंश्चैतान्संवत्सरानहस्तथा ।
अपः पीत्वा पयोमिश्रा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४५ ॥
半月、月、季節、年の間このように断食し、乳を混ぜた水だけを飲むヨーギーは、力を得る。
12.306.46
अखण्डमपि वा मांसं सततं मनुजेश्वर ।
उपोष्य सम्यक्शुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४६ ॥
人の王よ、完全な肉をも常に食し、断食して魂を完全に清めたヨーギーは、力を得る。
12.306.47
कामं जित्वा तथा क्रोधं शीतोष्णे वर्षमेव च ।
भयं शोकं तथा श्वासं पौरुषान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०६.४७ ॥
欲望を打ち破り、同様に怒り、寒暑、雨、恐怖、悲しみ、呼吸、男らしい努力、そして感覚の対象をも打ち破り。
12.306.48
अरतिं दुर्जयां चैव घोरां तृष्णां च पार्थिव ।
स्पर्शं निद्रां तथा तन्द्रीं दुर्जयां नृपसत्तम ॥ १२.३०६.४८ ॥
王よ、打ち勝ちがたい厭離と恐ろしい渇愛、そして同じく打ち勝ちがたい触、睡眠、眠気を、王の中の最良者よ。
12.306.49
दीपयन्ति महात्मानः सूक्ष्ममात्मानमात्मना ।
वीतरागा महाप्रज्ञा ध्यानाध्ययनसंपदा ॥ १२.३०६.४९ ॥
執着を離れた大智の大いなる魂は、瞑想と学びの富によって、自らの微細な自己を自己によって輝かせる。
12.306.50
दुर्गस्त्वेप मतः पन्था ब्राह्मणानां विपश्चिताम् ।
न कश्चिद्व्रजति ह्यस्मिन्क्षेमेण भरतर्षभ ॥ १२.३०६.५० ॥
この道は学識ある婆羅門にとってさえ困難とされる。バラタの牡牛よ、これを無事に行く者はいない。
12.306.51
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्पसरीसृपम् ।
श्वभ्रवत्तोयहीनं च दुर्गमं बहुकण्टकम् ॥ १२.३०६.५१ ॥
たとえば、多くの蛇や爬虫類に満ち、穴だらけで水がなく、通りがたく、多くの棘に覆われた恐ろしい森に入る者のようである。
12.306.52
अभक्षमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् ।
पन्थानं तस्कराकीर्णं क्षेमेणाभिपतेद्युवा ॥ १२.३०६.५२ ॥
食糧がなく、ほとんどが荒野で、山火事で大木が焼け、盗賊に満ちた道を、若者は無事に進むべきである。
12.306.53
योगमार्गं तथाऽऽसाद्य यः कश्चिद्व्रजते द्विजः ।
क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद्बहुदोषो हि स स्मृतः ॥ १२.३०६.५३ ॥
ヨーガの道に至ったあるドヴィジャ（再生族）がその道を歩み、無事にそこから退くならば、その者は大きな過ちを犯したとみなされる。
12.306.54
सुस्थेयं क्षुरधारासु निशितासु महीपते ।
धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभिः ॥ १२.३०६.५४ ॥
大地の王よ、鋭い剃刀の刃の上には容易に安んじて立てる。しかしヨーガの凝念の修行においては、自己を制御していない者には確かに立つことが難しい。
12.306.55
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति न शुभां गतिम् ।
नेतृहीना यथा नावः पुरुषानर्णवे नृप ॥ १२.३०६.५५ ॥
親愛なる子よ、失われた集中は善き道へ導かない。舵手のない舟が海の人々を運べないように、おお王よ。
12.306.56
यस्तु तिष्ठति कौन्तेय धारणासु यथाविधि ।
मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति ॥ १२.३०६.५६ ॥
クンティーの子よ、規則に従って集中に堅固にとどまる者は、死と生、苦と楽をすべて捨て去る。
12.306.57
नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदमुदाहृतम् ।
परं योगस्य यत्कृत्यं निश्चितं तद्द्विजातिषु ॥ १२.३०६.५७ ॥
諸々の聖典において確立されたこれは、ヨーガについて宣言されている。ヨーガの最高の務めは再生族に定められている。
12.306.58
परं हि तद्ब्रह्ममयं महात्म ।
न्ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम्।
भवं च धर्मं च ष़डाननं च ।
षट्ब्रह्मपुत्रांश्च महान्भावान् ॥ १२.३०६.५८ ॥
その至高者はブラフマンより成る。偉大なる魂のブラフマー、主、恵みを与えるヴィシュヌ、バヴァとダルマ、六面の者、ブラフマーの六人の息子、そして偉大なる諸状態。
12.306.59
तमश्च कष्टं सुमहद्रजश्च ।
सत्वं विशुद्धं प्रकृतिं परां च।
सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं ।
तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम् ॥ १२.३०६.५९ ॥
闇、激しく非常に大きな激情、清浄な純質、至高の根本原質、成就、ヴァルナの妃である女神、全き輝き、そして非常に大きな堅忍。
12.306.60
ताराधिपं खे विमलं सतारं ।
विश्वांश्च देवानुरगान्पितृंश्च।
शैलांश्च कृत्स्नानुदधींश्च घोरा ।
न्नदीश्च सर्वाः सवनान्घनांश्च ॥ १२.३०६.६० ॥
空にある清浄な星の主と星々；すべての神々、蛇、祖霊；あらゆる山々、恐ろしい海洋、すべての川、供犠の献供、そして雲。
12.306.61
नागान्नगान्यक्षगणान्दिशश्च ।
गन्धर्वसंघान्पुरुषान्स्त्रियश्च।
परात्परं प्राप्य महान्महात्मा ।
विशेत योगी नचिराद्विमुक्तः ॥ १२.३०६.६१ ॥
ナーガたち、山々、ヤクシャの群れ、方角、ガンダルヴァの集団、男と女を（彼は見る）。最高から最高に至り、偉大な魂のヨーギンはまもなく解脱して、それに入る。
12.306.62
कथा च येयं नृपते प्रसक्ता ।
देवे महावीर्यतमौ शुभेयम्।
योगी स सर्वानभिभूय मर्त्या ।
न्नारायणात्मा कुरुते महात्मा ॥ १२.३०६.६२ ॥
王よ、この物語は神（ナーラーヤナ）に結びついている。二人の最も力ある者の吉祥な物語である。その偉大な魂のヨーギンは、すべての死すべき者に打ち勝ち、自己をナーラーヤナと一つにする。