ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.306
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.306.1
साङ्ख्ये योगे च मे तात विशेषं वक्तुमर्हसि ।
तव धर्मज्ञ सर्वं हि विदितं कुरुसत्तम ॥ १२.३०६.१ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ।
12.306.2
साङ्ख्याः साङ्ख्यं प्रशंसन्ति योगा योगं द्विजातयः ।
वदन्ति कारणं श्रेष्ठं स्वपक्षोद्भावनाय वै ॥ १२.३०६.२ ॥
ਸਾਂਖਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਾਂਖਿਆ ਦੀ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਵਿਜ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
12.306.3
अनीश्वरः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुसूदन ।
वदन्ति कारणश्रैष्ठ्यं योगाः सम्यङ्भनीषिणः ॥ १२.३०६.३ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਅਨੀਸ਼ਵਰ (ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ) ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸਮ੍ਯਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੋਗੀ ਕਾਰਨ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
12.306.4
वदन्ति कारणं चेदं साङ्ख्याः सम्यग्द्विजातयः ।
विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः ॥ १२.३०६.४ ॥
ਸਾਂਖਿਆ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.5
ऊर्ध्वं च देहात्सुव्यक्तं विमुच्येदिति नान्यथा ।
एतदाहुर्महाप्राज्ञाः साङ्ख्यं वै मोक्षदर्शनम् ॥ १२.३०६.५ ॥
ਦੇਹ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਖਿਆ ਹੀ ਅਸਲ ਮੋਕਸ਼ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।
12.306.6
स्वपक्षे कारणं ग्राह्यं समर्थं वचनं हितम् ।
शिष्टानां हि मतं ग्राह्यं त्वद्विधैः शिष्टसंमतैः ॥ १२.३०६.६ ॥
ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਵਚਨ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਮਤ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਮਤ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ।
12.306.7
प्रत्यक्षहेतवो योगाः साङ्ख्याः शास्त्रविनिश्चयाः ।
उभे चैते मते तत्त्वे मम तात युधिष्ठिर ॥ १२.३०६.७ ॥
ਪ੍ਰਤੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਖਯ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਨਿਰਣੇ — ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮੇਰੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਹਨ।
12.306.8
उभे चैते मते ज्ञाने नृपते शिष्टसंमते ।
अनुष्ठिते यथाशास्त्रं नयेतां परमां गतिम् ॥ १२.३०६.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਿਆਨ ਹਨ; ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.306.9
तुल्यं शौचं तयोरेकं दया भूतेषु चानघ ।
व्रतानां धारणं तुल्यं दर्शनं न समं तयोः।
तयोस्तु दर्शनं सम्यक्सूक्ष्माभावे प्रसज्यते ॥ १२.३०६.९ ॥
ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ; ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੂਖਮ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
12.306.10
यदि तुल्यं व्रतं शौचं दया चात्र फलं तथा ।
न तुल्यं दर्शनं कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३०६.१० ॥
ਜੇ ਵ੍ਰਤ, ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਦਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਉਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.306.11
रागं मोहं तथा स्नेहं कामं क्रोधं च केवलम् ।
योगाच्छित्त्वा ततो दोषान्पञ्चैतान्प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.३०६.११ ॥
ਰਾਗ, ਮੋਹ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨੇਹ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.306.12
यथा चानिमिषाः स्थूला जालं छित्त्वा पुनर्जलम् ।
प्राप्नुवन्ति तथा योगास्तत्पदं वीतकल्मषाः ॥ १२.३०६.१२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਜਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲ ਯੋਗੀ ਉਸ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.306.13
तथैव वागुरां छित्त्वा बलवन्तो यथा मृगाः ।
प्राप्नुयुर्विमलं मार्गं विमुक्ताः सर्वबन्धनैः ॥ १२.३०६.१३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਹਿਰਨ ਜਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਮਾਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.306.14
लोभजानि तथा राजन्बन्धनानि बलान्विताः ।
छित्त्वा योगात्परं मार्गं गच्छन्ति विमलं शिवम् ॥ १२.३०६.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਲੋਕ ਲੋਭ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਕੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ, ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ਿਵ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
12.306.15
अबलाश्च मृगा राजन्वागुरासु यथा परे ।
विनश्यन्ति न संदेहस्तद्वद्योगबलादृते ॥ १२.३०६.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ-ਬਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ (ਲੋਕ) ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.306.16
बलहीनाश्च कौन्तेय यथा जालं गता झषाः ।
अन्तं गच्छन्ति राजेन्द्र योगास्तद्वत्सुदुर्बलाः ॥ १२.३०६.१६ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੱਛੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਯੋਗ ਵੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
12.306.17
यथा च शकुनाः सूक्ष्मं प्राप्य जालमरिंदम ।
तत्र सक्ता विपद्यन्ते मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१७ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਪੰਛੀ ਬਾਰੀਕ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਫਸ ਕੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.306.18
कर्मजैर्बन्धनैर्बद्धास्तद्वद्योगाः परंतप ।
अबला वै विनश्यन्ति मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१८ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਯੋਗ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ; ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਲਵਾਨ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.306.19
अल्पकश्च यथा राजन्वह्निः शाम्यति दुर्बलः ।
आक्रान्त इन्धनैः स्थूलैस्तद्वद्योगो बलः प्रभो ॥ १२.३०६.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਛੋਟੀ ਅੱਗ ਮੋਟੇ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਦਬਾਈ ਜਾ ਕੇ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਯੋਗ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.20
स एव च यदा राजन्वह्निर्जातबलः पुनः ।
समीरणयुतः क्षिप्रं दहेत्कृत्स्नां महीमपि ॥ १२.३०६.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਅੱਗ ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
12.306.21
तद्वज्जातबलो योगी दीप्ततेजा महाबलः ।
अन्तकाल इवादित्यः कृत्स्नं संशोषयेज्जगत् ॥ १२.३०६.२१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਹੋਇਆ ਯੋਗੀ, ਦਮਕਦੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲਾ, ਅੰਤਕਾਲ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.306.22
दुर्बलश्च यथा राजन्स्रोतसा हियते नरः ।
बलहीनस्तथा योगो विषयैर्ह्रियतेऽवशः ॥ १२.३०६.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਲਹੀਨ ਯੋਗੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਬੱਸ ਹੋ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.23
तदेव च महास्रोतो विष्टम्भयति वारणः ।
तद्वद्योगबलं लब्ध्वा व्यूहते विषयान्बहून् ॥ १२.३०६.२३ ॥
ਉਸੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ (ਯੋਗੀ) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
12.306.24
विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः ।
प्रजापतीनृषीन्देवान्महाभूतानि चेश्वराः ॥ १२.३०६.२४ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਯੋਗਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਈਸ਼ਵਰ ਬਣੇ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.306.25
न यमो नान्तकः क्रुद्धो न नृत्युर्भीमविक्रमः ।
ईशते नृपते सर्वे योगस्यामिततेजसः ॥ १२.३०६.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮ ਨਹੀਂ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅੰਤਕ ਨਹੀਂ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਭ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
12.306.26
आत्मनां च सहस्राणि बहूनि भरतर्षभ ।
योगः कुर्याद्बलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महीं चरेत् ॥ १२.३०६.२६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਯੋਗੀ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਚਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.306.27
प्राप्नुयाद्विषयान्कश्चित्पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् ।
संक्षिपेच्च पुनस्तात सूर्यस्तेतोगुणानिव ॥ १२.३०६.२७ ॥
ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਘੋਰ ਤਪ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.306.28
बलस्थस्य हि योगस्य बन्धनेशस्य पार्थिव ।
विमोक्षे प्रभविष्णुत्वमुपपन्नमसंशयम् ॥ १२.३०६.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਠੀਕ ਹੈ।
12.306.29
बलानि योगप्राप्तानि मयैतानि विशांपते ।
निदर्शनार्थं सूक्ष्माणि वक्ष्यामि च पुनस्तव ॥ १२.३०६.२९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਲ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਸੂਖਮ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
12.306.30
आत्मनश्च समाधाने धारणां प्रति वा विभो ।
निदर्शनानि सूक्ष्माणि शृणु मे भरतर्षभ ॥ १२.३०६.३० ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ, ਆਤਮ-ਸਮਾਧਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾ ਬਾਰੇ ਸੂਖਮ ਉਦਾਹਰਨਾਂ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
12.306.31
अप्रमत्तो यथा धन्वी लक्ष्यं हन्ति समाहितः ।
युक्तः सम्यक्तथा योगी मोक्षं प्राप्नोत्यसशयम् ॥ १२.३०६.३१ ॥
ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਕਤ ਯੋਗੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੋਕਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.306.32
स्नेहपूर्णे यथा पात्रे मन आधाय निश्चलम् ।
पुरुषो युक्त आरोहेत्सोपानं युक्तमानसः ॥ १२.३०६.३२ ॥
ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਚੱਲ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਯੁਕਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਜਿਵੇਂ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
12.306.33
युक्तस्तथाऽयमात्मानं योगः षार्थिव निश्चलम् ।
करोत्यमलमात्मानं भास्करोपमदर्शनम् ॥ १२.३०६.३३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਯੋਗੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਚੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.306.34
यथा च नावं कौन्तेय कर्णधारः समाहितः ।
महार्णवगतां शीघ्रं नयेत्पार्थिव पत्तनम् ॥ १२.३०६.३४ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਸਾਵਧਾਨ ਮਲਾਹ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਈ ਬੇੜੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਛੇਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.35
तद्वदात्मसमाधानं युक्त्वा योगेन तत्ववित् ।
दुर्गमं स्थानमाप्नोति हित्वा देहमिमं नृप ॥ १२.३०६.३५ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਵੇਤਾ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਆਤਮ-ਸਮਾਧਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਇਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਰਗਮ ਥਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.306.36
सारथिश्च यथा युक्त्वा सदश्वान्सुसमाहितः ।
देशमिष्टं नयत्याशु धन्विनं पुरुषर्षभ ॥ १२.३०६.३६ ॥
ਸਾਰਥੀ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਛੇਤੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.37
तथैव नृपते योगी धारणासु समाहितः ।
प्राप्नोत्याशु परं स्थानं लक्षं मुक्त इवाशुगः ॥ १२.३०६.३७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਹਿਤ ਯੋਗੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
12.306.38
आवेश्यात्मनि चात्मानं योगी तिष्ठति योचलः ।
पापं हन्ति पुनीतानां पदमाप्नोति सोऽजरम् ॥ १२.३०६.३८ ॥
ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਅਚੱਲ ਯੋਗੀ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਅਜਰ ਪਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.306.39
नाभ्यां कण्ठे च शीर्षे च हृदि वक्षसि पार्श्वयोः ।
दर्शने श्रवणे चापि घ्राणे चामितविक्रम ॥ १२.३०६.३९ ॥
ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ; ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਵਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਘ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ।
12.306.40
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहितः ।
आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युङ्क्ते सम्यग्विशांपते ॥ १२.३०६.४० ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਹਿਤ ਜੋ ਯੋਗੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਖਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
12.306.41
स शीघ्रमचलप्रख्यं कर्म दग्ध्या शुभाशुभम् ।
उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते ॥ १२.३०६.४१ ॥
ਉਹ ਛੇਤੀ, ਅਚੱਲ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.42
आहारान्कीदृशान्कृत्वा कानि जित्वा च भारत ।
योगी बलमवाप्नोति तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३०६.४२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਆਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਯੋਗੀ ਬਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੋ।
12.306.43
कणानां भक्षणे युक्तः पिण्याकस्य च भारत ।
स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਣਾਂ (ਛਿਲਕੇ) ਅਤੇ ਖਲ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਨੇਹ (ਘਿਓ-ਤੇਲ) ਤਿਆਗਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਯੋਗੀ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.306.44
भुञ्जानो यावकं रूक्षं दीर्घकालमरिंदम् ।
एकाहारो विशुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४४ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁੱਖਾ ਯਾਵਕ (ਜੌਂ ਦੀ ਕੰਜੀ) ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਯੋਗੀ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.306.45
पक्षान्मासानृतूंश्चैतान्संवत्सरानहस्तथा ।
अपः पीत्वा पयोमिश्रा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४५ ॥
ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਯੋਗੀ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.306.46
अखण्डमपि वा मांसं सततं मनुजेश्वर ।
उपोष्य सम्यक्शुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४६ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸਾਬਤ ਮਾਸ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਯੋਗੀ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.306.47
कामं जित्वा तथा क्रोधं शीतोष्णे वर्षमेव च ।
भयं शोकं तथा श्वासं पौरुषान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०६.४७ ॥
ਕਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ, ਵਰਖਾ, ਭੈ, ਸ਼ੋਕ, ਸਾਹ, ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੇ।
12.306.48
अरतिं दुर्जयां चैव घोरां तृष्णां च पार्थिव ।
स्पर्शं निद्रां तथा तन्द्रीं दुर्जयां नृपसत्तम ॥ १२.३०६.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਜਿੱਤ ਅਰਤੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਤੰਦਰਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਦੁਰਜਯ ਹਨ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
12.306.49
दीपयन्ति महात्मानः सूक्ष्ममात्मानमात्मना ।
वीतरागा महाप्रज्ञा ध्यानाध्ययनसंपदा ॥ १२.३०६.४९ ॥
ਵੀਤਰਾਗ ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਗਿਆ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੂਖਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.306.50
दुर्गस्त्वेप मतः पन्था ब्राह्मणानां विपश्चिताम् ।
न कश्चिद्व्रजति ह्यस्मिन्क्षेमेण भरतर्षभ ॥ १२.३०६.५० ॥
ਇਹ ਰਾਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ।
12.306.51
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्पसरीसृपम् ।
श्वभ्रवत्तोयहीनं च दुर्गमं बहुकण्टकम् ॥ १२.३०६.५१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਟੋਇਆਂ ਵਰਗੇ, ਪਾਣੀ ਰਹਿਤ, ਔਖੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ।
12.306.52
अभक्षमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् ।
पन्थानं तस्कराकीर्णं क्षेमेणाभिपतेद्युवा ॥ १२.३०६.५२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਹ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
12.306.53
योगमार्गं तथाऽऽसाद्य यः कश्चिद्व्रजते द्विजः ।
क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद्बहुदोषो हि स स्मृतः ॥ १२.३०६.५३ ॥
ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਦ੍ਵਿਜ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.306.54
सुस्थेयं क्षुरधारासु निशितासु महीपते ।
धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभिः ॥ १२.३०६.५४ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਤਿੱਖੀ ਛੁਰੀ ਦੀ ਧਾਰ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟਿਕਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
12.306.55
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति न शुभां गतिम् ।
नेतृहीना यथा नावः पुरुषानर्णवे नृप ॥ १२.३०६.५५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੇੜੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ।
12.306.56
यस्तु तिष्ठति कौन्तेय धारणासु यथाविधि ।
मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति ॥ १२.३०६.५६ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਮ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਸਭ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
12.306.57
नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदमुदाहृतम् ।
परं योगस्य यत्कृत्यं निश्चितं तद्द्विजातिषु ॥ १२.३०६.५७ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਇਹ ਯੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੋਗ ਦਾ ਜੋ ਪਰਮ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਿਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
12.306.58
परं हि तद्ब्रह्ममयं महात्म ।
न्ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम्।
भवं च धर्मं च ष़डाननं च ।
षट्ब्रह्मपुत्रांश्च महान्भावान् ॥ १२.३०६.५८ ॥
ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਮਯ ਹੈ: ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼, ਵਰਦਾਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਭਵ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਸ਼ੜਾਨਨ ਅਤੇ ਛੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਵ।
12.306.59
तमश्च कष्टं सुमहद्रजश्च ।
सत्वं विशुद्धं प्रकृतिं परां च।
सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं ।
तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम् ॥ १२.३०६.५९ ॥
ਤਮ, ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਜ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਵ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਿੱਧੀ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵੀ, ਸਮੁੱਚਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਧੈਰਜ।
12.306.60
ताराधिपं खे विमलं सतारं ।
विश्वांश्च देवानुरगान्पितृंश्च।
शैलांश्च कृत्स्नानुदधींश्च घोरा ।
न्नदीश्च सर्वाः सवनान्घनांश्च ॥ १२.३०६.६० ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ, ਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤਾਰਾਧਿਪਤੀ (ਚੰਦਰਮਾ), ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾਗਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਬਤਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਯਗਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ (ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ)।
12.306.61
नागान्नगान्यक्षगणान्दिशश्च ।
गन्धर्वसंघान्पुरुषान्स्त्रियश्च।
परात्परं प्राप्य महान्महात्मा ।
विशेत योगी नचिराद्विमुक्तः ॥ १२.३०६.६१ ॥
ਨਾਗਾਂ, ਪਰਬਤਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼ ਸਮੂਹਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਗੰਧਰਵ ਸਮੂਹਾਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ (ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ); ਪਰ ਤੋਂ ਪਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਯੋਗੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ (ਉਸ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.306.62
कथा च येयं नृपते प्रसक्ता ।
देवे महावीर्यतमौ शुभेयम्।
योगी स सर्वानभिभूय मर्त्या ।
न्नारायणात्मा कुरुते महात्मा ॥ १२.३०६.६२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਕਥਾ ਦੇਵ (ਨਾਰਾਇਣ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਦੋ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਯੋਗੀ ਸਾਰੇ ਮਰਤ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣਾਤਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।