మహాభారతం · అధ్యాయం 12.306
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.306.1
साङ्ख्ये योगे च मे तात विशेषं वक्तुमर्हसि ।
तव धर्मज्ञ सर्वं हि विदितं कुरुसत्तम ॥ १२.३०६.१ ॥
తాతా, సాంఖ్యంలో మరియు యోగంలో ఉన్న భేదాన్ని చెప్పుము. ధర్మజ్ఞుడా, కురుశ్రేష్ఠా, నీకు అంతా తెలుసు.
12.306.2
साङ्ख्याः साङ्ख्यं प्रशंसन्ति योगा योगं द्विजातयः ।
वदन्ति कारणं श्रेष्ठं स्वपक्षोद्भावनाय वै ॥ १२.३०६.२ ॥
సాంఖ్యులు సాంఖ్యాన్ని, యోగులు యోగాన్ని ప్రశంసిస్తారు. ద్విజులు తమ పక్షాన్ని స్థాపించుకోవడానికి శ్రేష్ఠమైన కారణాలను చెబుతారు.
12.306.3
अनीश्वरः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुसूदन ।
वदन्ति कारणश्रैष्ठ्यं योगाः सम्यङ्भनीषिणः ॥ १२.३०६.३ ॥
శత్రుసూదనా, అనీశ్వరుడు (తనను నియంత్రించలేనివాడు) ఎలా ముక్తుడవుతాడు? అనే ప్రశ్నపై సమ్యక్ బుద్ధిమంతులైన యోగులు కారణ శ్రేష్ఠతను చెబుతారు.
12.306.4
वदन्ति कारणं चेदं साङ्ख्याः सम्यग्द्विजातयः ।
विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः ॥ १२.३०६.४ ॥
సాంఖ్యులైన ద్విజులు ఇదే కారణమని సమ్యక్కుగా చెబుతారు: ఇక్కడ అన్ని గతులను తెలుసుకుని విషయాలపై విరక్తి పొందినవాడు ఎవడో.
12.306.5
ऊर्ध्वं च देहात्सुव्यक्तं विमुच्येदिति नान्यथा ।
एतदाहुर्महाप्राज्ञाः साङ्ख्यं वै मोक्षदर्शनम् ॥ १२.३०६.५ ॥
దేహం నుండి పైకి ఊర్ధ్వగతితో స్పష్టంగా విడుదలవుతాడు, అన్యథా కాదు అని మహాప్రాజ్ఞులు ఇది చెబుతారు. సాంఖ్యమే నిజానికి మోక్ష దర్శనం.
12.306.6
स्वपक्षे कारणं ग्राह्यं समर्थं वचनं हितम् ।
शिष्टानां हि मतं ग्राह्यं त्वद्विधैः शिष्टसंमतैः ॥ १२.३०६.६ ॥
తన పక్షంలో సమర్థమైన, హితకరమైన వచనమే కారణంగా గ్రహించాలి. శిష్టుల అభిప్రాయం గ్రహణీయం; నీలాంటి శిష్టులు అంగీకరించినది మరింత గ్రహణీయం.
12.306.7
प्रत्यक्षहेतवो योगाः साङ्ख्याः शास्त्रविनिश्चयाः ।
उभे चैते मते तत्त्वे मम तात युधिष्ठिर ॥ १२.३०६.७ ॥
ప్రత్యక్షాన్ని ప్రమాణంగా భావించే యోగం, సాంఖ్యం, శాస్త్ర నిశ్చయాలు — ప్రియ పుత్రుడా యుధిష్ఠిరా, ఈ రెండూ నా అభిప్రాయంలో సత్య తత్త్వాలే.
12.306.8
उभे चैते मते ज्ञाने नृपते शिष्टसंमते ।
अनुष्ठिते यथाशास्त्रं नयेतां परमां गतिम् ॥ १२.३०६.८ ॥
ఓ రాజా, జ్ఞానులు అంగీకరించిన ఈ రెండూ జ్ఞానమే; శాస్త్రానుసారం ఆచరిస్తే ఇవి పరమ గతికి నడిపిస్తాయి.
12.306.9
तुल्यं शौचं तयोरेकं दया भूतेषु चानघ ।
व्रतानां धारणं तुल्यं दर्शनं न समं तयोः।
तयोस्तु दर्शनं सम्यक्सूक्ष्माभावे प्रसज्यते ॥ १२.३०६.९ ॥
ఇద్దరిలో శౌచం ఒకటే, ప్రాణులపై దయ కూడా ఒకటే, ఓ పాపరహితుడా; వ్రతాల ధారణం కూడా సమానమే; కానీ వారి దర్శనం సమానం కాదు. వారి దర్శనం సూక్ష్మం లేనప్పుడే సరిగా లభిస్తుంది.
12.306.10
यदि तुल्यं व्रतं शौचं दया चात्र फलं तथा ।
न तुल्यं दर्शनं कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३०६.१० ॥
వ్రతం, శౌచం, దయ, వాటి ఫలం ఇక్కడ సమానమైతే, దర్శనం ఎందుకు సమానం కాదు? పితామహా, అది నాకు చెప్పు.
12.306.11
रागं मोहं तथा स्नेहं कामं क्रोधं च केवलम् ।
योगाच्छित्त्वा ततो दोषान्पञ्चैतान्प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.३०६.११ ॥
రాగం, మోహం, అలాగే స్నేహం, కామం, క్రోధం — ఈ ఐదు దోషాలను యోగం ద్వారా పూర్తిగా ఛేదించి వారు ఆ స్థితిని పొందుతారు.
12.306.12
यथा चानिमिषाः स्थूला जालं छित्त्वा पुनर्जलम् ।
प्राप्नुवन्ति तथा योगास्तत्पदं वीतकल्मषाः ॥ १२.३०६.१२ ॥
పెద్ద చేపలు వలను ఛేదించి మళ్లీ నీటిని చేరుకున్నట్లు, మలినం లేని యోగులు ఆ స్థానాన్ని పొందుతారు.
12.306.13
तथैव वागुरां छित्त्वा बलवन्तो यथा मृगाः ।
प्राप्नुयुर्विमलं मार्गं विमुक्ताः सर्वबन्धनैः ॥ १२.३०६.१३ ॥
అలాగే బలవంతులైన జింకలు వలను తెంచుకుని, అన్ని బంధనాల నుండి విముక్తమై నిర్మల మార్గాన్ని పొందుతాయి.
12.306.14
लोभजानि तथा राजन्बन्धनानि बलान्विताः ।
छित्त्वा योगात्परं मार्गं गच्छन्ति विमलं शिवम् ॥ १२.३०६.१४ ॥
ఓ రాజా, అలాగే బలసంపన్నులు లోభం నుండి పుట్టిన బంధనాలను ఛేదించి, యోగం ద్వారా పరమ, నిర్మల, శివ మార్గంలో వెళ్తారు.
12.306.15
अबलाश्च मृगा राजन्वागुरासु यथा परे ।
विनश्यन्ति न संदेहस्तद्वद्योगबलादृते ॥ १२.३०६.१५ ॥
ఓ రాజా, బలహీన జింకలు, ఇతర జీవులు వలలలో చిక్కి నశించినట్లే, సందేహం లేదు, యోగబలం లేకుండా అలాగే నశిస్తారు.
12.306.16
बलहीनाश्च कौन्तेय यथा जालं गता झषाः ।
अन्तं गच्छन्ति राजेन्द्र योगास्तद्वत्सुदुर्बलाः ॥ १२.३०६.१६ ॥
ఓ కౌంతేయా, బలహీన చేపలు వలలో చిక్కి అంతం పొందినట్లే, ఓ రాజేంద్రా, అతి బలహీన యోగాలు కూడా అలాగే అంతం పొందుతాయి.
12.306.17
यथा च शकुनाः सूक्ष्मं प्राप्य जालमरिंदम ।
तत्र सक्ता विपद्यन्ते मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१७ ॥
ఓ అరిందమా, పక్షులు సూక్ష్మమైన వలను పొంది అందులో చిక్కుకుని నశిస్తాయి; బలవంతులైనవి విముక్తి పొందుతాయి.
12.306.18
कर्मजैर्बन्धनैर्बद्धास्तद्वद्योगाः परंतप ।
अबला वै विनश्यन्ति मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१८ ॥
ఓ పరంతపా, కర్మజనిత బంధనాలచే బంధించబడిన యోగాలు కూడా అలాగే; బలహీనులు నశిస్తారు, బలవంతులు విముక్తి పొందుతారు.
12.306.19
अल्पकश्च यथा राजन्वह्निः शाम्यति दुर्बलः ।
आक्रान्त इन्धनैः स्थूलैस्तद्वद्योगो बलः प्रभो ॥ १२.३०६.१९ ॥
ఓ రాజా, బలహీనమైన చిన్న అగ్ని పెద్ద కట్టెలతో అణచివేయబడితే ఆరిపోయినట్లు, ఓ ప్రభూ, యోగబలం తక్కువైనప్పుడు అదే విధంగా శమిస్తుంది.
12.306.20
स एव च यदा राजन्वह्निर्जातबलः पुनः ।
समीरणयुतः क्षिप्रं दहेत्कृत्स्नां महीमपि ॥ १२.३०६.२० ॥
ఓ రాజా, అదే అగ్ని తిరిగి బలం పొంది గాలితో కలిసినప్పుడు, త్వరగా మొత్తం భూమినే కాల్చివేయగలదు.
12.306.21
तद्वज्जातबलो योगी दीप्ततेजा महाबलः ।
अन्तकाल इवादित्यः कृत्स्नं संशोषयेज्जगत् ॥ १२.३०६.२१ ॥
అలాగే బలం పొందిన యోగి, ప్రకాశించే తేజస్సుతో, గొప్ప బలంతో, అంతకాలంలో సూర్యుడిలా సమస్త జగత్తును ఎండింపజేయగలడు.
12.306.22
दुर्बलश्च यथा राजन्स्रोतसा हियते नरः ।
बलहीनस्तथा योगो विषयैर्ह्रियतेऽवशः ॥ १२.३०६.२२ ॥
ఓ రాజా, బలహీనుడైన మనిషి ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయినట్లు, బలహీనమైన యోగి విషయాల ద్వారా నిస్సహాయంగా ఈడ్చుకుపోబడతాడు.
12.306.23
तदेव च महास्रोतो विष्टम्भयति वारणः ।
तद्वद्योगबलं लब्ध्वा व्यूहते विषयान्बहून् ॥ १२.३०६.२३ ॥
ఆ మహా ప్రవాహాన్ని ఏనుగు ఆపినట్లు, అలాగే యోగబలం పొంది (యోగి) అనేక విషయాలను అడ్డుకుని నియంత్రిస్తాడు.
12.306.24
विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः ।
प्रजापतीनृषीन्देवान्महाभूतानि चेश्वराः ॥ १२.३०६.२४ ॥
ఓ పార్థా, యోగబలంతో కూడినవారై, యోగం ద్వారా ఈశ్వరులైన వారు ప్రజాపతులలోను, ఋషులలోను, దేవతలలోను, మహాభూతాలలోను ప్రవేశిస్తారు.
12.306.25
न यमो नान्तकः क्रुद्धो न नृत्युर्भीमविक्रमः ।
ईशते नृपते सर्वे योगस्यामिततेजसः ॥ १२.३०६.२५ ॥
ఓ రాజా, యముడు కాదు, కోపించిన అంతకుడు కాదు, భయంకర పరాక్రమం గల మృత్యువు కూడా కాదు; వీరంతా అమిత తేజస్వి అయిన యోగి అధీనంలో ఉంటారు.
12.306.26
आत्मनां च सहस्राणि बहूनि भरतर्षभ ।
योगः कुर्याद्बलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महीं चरेत् ॥ १२.३०६.२६ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, యోగి బలాన్ని పొంది తన అనేక వేలకొద్దీ ఆత్మ రూపాలను సృష్టించగలడు; వారందరితో కలిసి అతడు భూమిపై సంచరించగలడు.
12.306.27
प्राप्नुयाद्विषयान्कश्चित्पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् ।
संक्षिपेच्च पुनस्तात सूर्यस्तेतोगुणानिव ॥ १२.३०६.२७ ॥
ఒకడు విషయాలను పొందవచ్చు, మళ్లీ ఘోర తపస్సు కూడా చేయవచ్చు; కుమారా, సూర్యుడు తన కిరణాలను ఉపసంహరించుకున్నట్లు అతడు మళ్లీ వాటిని సంకోచింపజేయగలడు.
12.306.28
बलस्थस्य हि योगस्य बन्धनेशस्य पार्थिव ।
विमोक्षे प्रभविष्णुत्वमुपपन्नमसंशयम् ॥ १२.३०६.२८ ॥
ఓ రాజా, బలంలో స్థితుడైన యోగానికి, బంధానికి ప్రభువైన వానికి, విమోచనలో ప్రభావశీలత్వం కలగడం సందేహం లేకుండా తగినదే.
12.306.29
बलानि योगप्राप्तानि मयैतानि विशांपते ।
निदर्शनार्थं सूक्ष्माणि वक्ष्यामि च पुनस्तव ॥ १२.३०६.२९ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, యోగంతో పొందబడే ఈ బలాలను నేను చెప్పాను; ఉదాహరణం కోసం సూక్ష్మమైనవి మరల నీకు చెబుతాను.
12.306.30
आत्मनश्च समाधाने धारणां प्रति वा विभो ।
निदर्शनानि सूक्ष्माणि शृणु मे भरतर्षभ ॥ १२.३०६.३० ॥
ఓ విభూ, ఆత్మసమాధానంలో, లేదా ధారణ వైపు ఉన్న సూక్ష్మ ఉదాహరణలను, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, నా నుండి వినుము.
12.306.31
अप्रमत्तो यथा धन्वी लक्ष्यं हन्ति समाहितः ।
युक्तः सम्यक्तथा योगी मोक्षं प्राप्नोत्यसशयम् ॥ १२.३०६.३१ ॥
అప్రమత్తుడై, ఏకాగ్రచిత్తుడైన విలుకాడు లక్ష్యాన్ని ఎలా కొడతాడో, అలాగే సరిగా యోగయుక్తుడైన యోగి నిస్సందేహంగా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
12.306.32
स्नेहपूर्णे यथा पात्रे मन आधाय निश्चलम् ।
पुरुषो युक्त आरोहेत्सोपानं युक्तमानसः ॥ १२.३०६.३२ ॥
నూనెతో నిండిన పాత్రపై మనస్సును నిశ్చలంగా నిలిపి, సంయమిత మనస్కుడైన వ్యక్తి మెట్టెక్కినట్లు.
12.306.33
युक्तस्तथाऽयमात्मानं योगः षार्थिव निश्चलम् ।
करोत्यमलमात्मानं भास्करोपमदर्शनम् ॥ १२.३०६.३३ ॥
అలాగే ఈ యోగి, ఓ రాజా, తన ఆత్మను నిశ్చలంగా చేసి, సూర్యుని వంటి ప్రకాశంగల నిర్మల ఆత్మను చేసుకుంటాడు.
12.306.34
यथा च नावं कौन्तेय कर्णधारः समाहितः ।
महार्णवगतां शीघ्रं नयेत्पार्थिव पत्तनम् ॥ १२.३०६.३४ ॥
కౌంతేయా, ఏకాగ్రుడైన చుక్కాని పట్టువాడు మహాసముద్రంలో ఉన్న నావను, ఓ రాజా, త్వరగా రేవుకు చేరుస్తాడు.
12.306.35
तद्वदात्मसमाधानं युक्त्वा योगेन तत्ववित् ।
दुर्गमं स्थानमाप्नोति हित्वा देहमिमं नृप ॥ १२.३०६.३५ ॥
అలాగే తత్త్వవేత్త యోగంతో యుక్తుడై ఆత్మసమాధానాన్ని పొందుతాడు; ఓ రాజా, ఈ దేహాన్ని విడిచి దుర్గమమైన స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు.
12.306.36
सारथिश्च यथा युक्त्वा सदश्वान्सुसमाहितः ।
देशमिष्टं नयत्याशु धन्विनं पुरुषर्षभ ॥ १२.३०६.३६ ॥
సారథి మంచి గుర్రాలను కట్టి అత్యంత ఏకాగ్రతతో, ఓ పురుషర్షభా, ధనుర్ధారిని ఇష్టమైన దేశానికి త్వరగా తీసుకువెళ్తాడు.
12.306.37
तथैव नृपते योगी धारणासु समाहितः ।
प्राप्नोत्याशु परं स्थानं लक्षं मुक्त इवाशुगः ॥ १२.३०६.३७ ॥
అలాగే, ఓ రాజా, ధారణలలో సమాహితుడైన యోగి వేగంగా పరమ స్థానాన్ని చేరుకుంటాడు, విడువబడిన వేగపు బాణం లక్ష్యాన్ని చేరినట్లు.
12.306.38
आवेश्यात्मनि चात्मानं योगी तिष्ठति योचलः ।
पापं हन्ति पुनीतानां पदमाप्नोति सोऽजरम् ॥ १२.३०६.३८ ॥
ఆత్మలో ఆత్మను నిలిపి, చలించని యోగి స్థిరంగా ఉంటాడు; అతడు పాపాన్ని నాశనం చేసి, పవిత్రుల అజరమైన పదాన్ని పొందుతాడు.
12.306.39
नाभ्यां कण्ठे च शीर्षे च हृदि वक्षसि पार्श्वयोः ।
दर्शने श्रवणे चापि घ्राणे चामितविक्रम ॥ १२.३०६.३९ ॥
నాభిలో, కంఠంలో, తలలో, హృదయంలో, వక్షంలో, రెండు పార్శ్వాలలో; దృష్టిలో, శ్రవణంలో, ఘ్రాణంలో కూడా, ఓ అమిత పరాక్రమా.
12.306.40
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहितः ।
आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युङ्क्ते सम्यग्विशांपते ॥ १२.३०६.४० ॥
ఈ స్థానాలలో మహావ్రతంలో సమాహితుడైన యోగి, తన స్వయంతోనే సూక్ష్మ ఆత్మను సరిగ్గా ఏకం చేస్తాడు, ఓ ప్రజాపతీ.
12.306.41
स शीघ्रमचलप्रख्यं कर्म दग्ध्या शुभाशुभम् ।
उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते ॥ १२.३०६.४१ ॥
అతడు వేగంగా, కదలని పర్వతంలా, శుభ అశుభ కర్మలను దహించి, ఉత్తమ యోగాన్ని ఆశ్రయించి, కోరితే విముక్తి పొందుతాడు.
12.306.42
आहारान्कीदृशान्कृत्वा कानि जित्वा च भारत ।
योगी बलमवाप्नोति तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३०६.४२ ॥
ఓ భారతా, ఎటువంటి ఆహారాలు తీసుకుని, దేనిని జయించి యోగి బలాన్ని పొందుతాడో, అది మీరు చెప్పడానికి అర్హులు.
12.306.43
कणानां भक्षणे युक्तः पिण्याकस्य च भारत ।
स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४३ ॥
ఓ భారతా, కణాలు (తవుడు), పిణ్యాకం తినడంలో నిమగ్నుడై, స్నేహ పదార్థాలను త్యజించడంలో నిమగ్నుడైన యోగి బలాన్ని పొందుతాడు.
12.306.44
भुञ्जानो यावकं रूक्षं दीर्घकालमरिंदम् ।
एकाहारो विशुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४४ ॥
ఓ శత్రుదమనా, దీర్ఘకాలం పొడిగా ఉన్న యావకం (బార్లి గంజి) తింటూ, ఒక్కపూటే భోజనం చేసే విశుద్ధాత్ముడైన యోగి బలాన్ని పొందుతాడు.
12.306.45
पक्षान्मासानृतूंश्चैतान्संवत्सरानहस्तथा ।
अपः पीत्वा पयोमिश्रा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४५ ॥
పక్షాలు, మాసాలు, ఋతువులు, సంవత్సరాలు, అలాగే (ఉపవాసం ఉండి), పాలు కలిపిన నీరు మాత్రమే త్రాగే యోగి బలాన్ని పొందుతాడు.
12.306.46
अखण्डमपि वा मांसं सततं मनुजेश्वर ।
उपोष्य सम्यक्शुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४६ ॥
ఓ మనుజేశ్వరా, అఖండమైన మాంసాన్ని కూడా నిరంతరం తిని, ఉపవాసం ఉండి, సమ్యక్‌గా విశుద్ధాత్ముడైన యోగి బలాన్ని పొందుతాడు.
12.306.47
कामं जित्वा तथा क्रोधं शीतोष्णे वर्षमेव च ।
भयं शोकं तथा श्वासं पौरुषान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०६.४७ ॥
కామాన్ని జయించి, అలాగే క్రోధాన్ని, శీతోష్ణాలను, వర్షాన్ని, భయాన్ని, శోకాన్ని, శ్వాసను, పౌరుషాన్ని, విషయాలను కూడా జయించి.
12.306.48
अरतिं दुर्जयां चैव घोरां तृष्णां च पार्थिव ।
स्पर्शं निद्रां तथा तन्द्रीं दुर्जयां नृपसत्तम ॥ १२.३०६.४८ ॥
ఓ పార్థివా, జయించడానికి కష్టమైన అరతిని, భయంకరమైన తృష్ణను, అలాగే స్పర్శ, నిద్ర, తంద్రలను, జయించడానికి కష్టమైనవాటిని, ఓ నృపశ్రేష్ఠా.
12.306.49
दीपयन्ति महात्मानः सूक्ष्ममात्मानमात्मना ।
वीतरागा महाप्रज्ञा ध्यानाध्ययनसंपदा ॥ १२.३०६.४९ ॥
వీతరాగులైన మహాప్రజ్ఞావంతులైన మహాత్ములు ధ్యానమనే, అధ్యయనమనే సంపదతో తమ సూక్ష్మ ఆత్మను తమ ద్వారానే ప్రకాశింపజేస్తారు.
12.306.50
दुर्गस्त्वेप मतः पन्था ब्राह्मणानां विपश्चिताम् ।
न कश्चिद्व्रजति ह्यस्मिन्क्षेमेण भरतर्षभ ॥ १२.३०६.५० ॥
ఇది విద్వాంసులైన బ్రాహ్మణులకూ దుర్గమమైన మార్గమని భావింపబడుతుంది; భరతశ్రేష్ఠా, దీనిపై ఎవరూ క్షేమంగా నడవరు.
12.306.51
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्पसरीसृपम् ।
श्वभ्रवत्तोयहीनं च दुर्गमं बहुकण्टकम् ॥ १२.३०६.५१ ॥
ఎవరో ఒకడు అనేక సర్పాలు, పాకే జంతువులతో నిండిన, గుంటలతో కూడిన, నీరు లేని, దుర్గమమైన, ముళ్ళతో నిండిన భయంకరమైన అడవిలో ప్రవేశించినట్లు.
12.306.52
अभक्षमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् ।
पन्थानं तस्कराकीर्णं क्षेमेणाभिपतेद्युवा ॥ १२.३०६.५२ ॥
ఆహారం లేని, ఎక్కువగా అడవిగా ఉన్న, దావానలంతో కాలిపోయిన పెద్ద వృక్షాలున్న, దొంగలతో నిండిన మార్గంపై యువకుడు క్షేమంగా నడవాలి.
12.306.53
योगमार्गं तथाऽऽसाद्य यः कश्चिद्व्रजते द्विजः ।
क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद्बहुदोषो हि स स्मृतः ॥ १२.३०६.५३ ॥
యోగమార్గాన్ని చేరి ఏ ద్విజుడు నడుస్తాడో, అతడు క్షేమంగా ఆ మార్గం నుండి వైదొలిగితే, అతడు గొప్ప దోషవంతుడిగా స్మరింపబడతాడు.
12.306.54
सुस्थेयं क्षुरधारासु निशितासु महीपते ।
धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभिः ॥ १२.३०६.५४ ॥
ఓ మహీపతీ, పదునైన క్షురధారపై సులభంగా నిలబడవచ్చు; కానీ యోగ ధారణలలో, ఆత్మను నియమించుకోని వారికి స్థిరంగా నిలబడటం కష్టం.
12.306.55
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति न शुभां गतिम् ।
नेतृहीना यथा नावः पुरुषानर्णवे नृप ॥ १२.३०६.५५ ॥
ప్రియ కుమారా, చెడిపోయిన ధారణలు శుభగతికి నడిపించవు; నాయకుడు లేని నావలు సముద్రంలో మనుషులను గమ్యానికి చేర్చనట్లే. ఓ రాజా.
12.306.56
यस्तु तिष्ठति कौन्तेय धारणासु यथाविधि ।
मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति ॥ १२.३०६.५६ ॥
కుంతీ పుత్రా, విధి ప్రకారం ధారణలలో స్థిరంగా నిలిచినవాడు మరణం, జననం, దుఃఖం, సుఖం అన్నింటినీ విడిచిపెడతాడు.
12.306.57
नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदमुदाहृतम् ।
परं योगस्य यत्कृत्यं निश्चितं तद्द्विजातिषु ॥ १२.३०६.५७ ॥
వివిధ శాస్త్రాలలో నిరూపితమైనదిగా యోగాల గురించి ఇది చెప్పబడింది. యోగం యొక్క పరమ కర్తవ్యం ద్విజాతులకు నిశ్చయమైనది.
12.306.58
परं हि तद्ब्रह्ममयं महात्म ।
न्ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम्।
भवं च धर्मं च ष़डाननं च ।
षट्ब्रह्मपुत्रांश्च महान्भावान् ॥ १२.३०६.५८ ॥
అది పరమ బ్రహ్మమయం: మహాత్ముడైన బ్రహ్మ, ఈశుడు, వరదుడైన విష్ణువు, భవుడు, ధర్మం, షణ్ముఖుడు, ఆరుగురు బ్రహ్మపుత్రులు, మహత్తరమైన భావాలు.
12.306.59
तमश्च कष्टं सुमहद्रजश्च ।
सत्वं विशुद्धं प्रकृतिं परां च।
सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं ।
तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम् ॥ १२.३०६.५९ ॥
తమస్సు, కఠినమైన అత్యంత మహత్తరమైన రజస్సు, విశుద్ధ సత్త్వం, పరమ ప్రకృతి, సిద్ధి, వరుణుని భార్యయైన దేవి, సమస్త తేజస్సు, అత్యంత మహత్తరమైన ధైర్యం.
12.306.60
ताराधिपं खे विमलं सतारं ।
विश्वांश्च देवानुरगान्पितृंश्च।
शैलांश्च कृत्स्नानुदधींश्च घोरा ।
न्नदीश्च सर्वाः सवनान्घनांश्च ॥ १२.३०६.६० ॥
ఆకాశంలో నిర్మలుడై, తారలతో కూడిన తారాధిపతిని (చంద్రుడిని), సమస్త దేవతలను, నాగులను, పితృదేవతలను, సమస్త పర్వతాలను, భయంకరమైన సముద్రాలను, అన్ని నదులను, యజ్ఞాహుతులను, మేఘాలను (అతడు చూస్తాడు).
12.306.61
नागान्नगान्यक्षगणान्दिशश्च ।
गन्धर्वसंघान्पुरुषान्स्त्रियश्च।
परात्परं प्राप्य महान्महात्मा ।
विशेत योगी नचिराद्विमुक्तः ॥ १२.३०६.६१ ॥
నాగులను, పర్వతాలను, యక్ష సమూహాలను, దిక్కులను, గంధర్వ సమూహాలను, పురుషులను, స్త్రీలను (అతడు చూస్తాడు); పరం నుండి పరాన్ని పొంది, మహాత్ముడైన యోగి వెంటనే విముక్తుడై (అందులో) ప్రవేశిస్తాడు.
12.306.62
कथा च येयं नृपते प्रसक्ता ।
देवे महावीर्यतमौ शुभेयम्।
योगी स सर्वानभिभूय मर्त्या ।
न्नारायणात्मा कुरुते महात्मा ॥ १२.३०६.६२ ॥
ఓ రాజా, ఈ కథ దేవుడితో (నారాయణునితో) అనుసంధానమైనది; మహావీరులైన ఇద్దరి శుభకథ ఇది. ఆ మహాత్ముడైన యోగి మనుష్యులందరినీ జయించి, నారాయణాత్మకుడవుతాడు.