ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.306
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.306.1
साङ्ख्ये योगे च मे तात विशेषं वक्तुमर्हसि ।
तव धर्मज्ञ सर्वं हि विदितं कुरुसत्तम ॥ १२.३०६.१ ॥
ತಾತ, ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದಿದೆ.
12.306.2
साङ्ख्याः साङ्ख्यं प्रशंसन्ति योगा योगं द्विजातयः ।
वदन्ति कारणं श्रेष्ठं स्वपक्षोद्भावनाय वै ॥ १२.३०६.२ ॥
ಸಾಂಖ್ಯರು ಸಾಂಖ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ, ಯೋಗಿಗಳು ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಿಜರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.306.3
अनीश्वरः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुसूदन ।
वदन्ति कारणश्रैष्ठ्यं योगाः सम्यङ्भनीषिणः ॥ १२.३०६.३ ॥
ಶತ್ರುಸೂದನನೇ, ಅನೀಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗಬಲ್ಲನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಯೋಗಿಗಳು ಕಾರಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.306.4
वदन्ति कारणं चेदं साङ्ख्याः सम्यग्द्विजातयः ।
विज्ञायेह गतीः सर्वा विरक्तो विषयेषु यः ॥ १२.३०६.४ ॥
ಸಾಂಖ್ಯರಾದ ದ್ವಿಜರು ಇದೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವಿರುವವನೇ.
12.306.5
ऊर्ध्वं च देहात्सुव्यक्तं विमुच्येदिति नान्यथा ।
एतदाहुर्महाप्राज्ञाः साङ्ख्यं वै मोक्षदर्शनम् ॥ १२.३०६.५ ॥
ದೇಹದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಖ್ಯವೇ ನಿಜವಾದ ಮೋಕ್ಷದರ್ಶನ.
12.306.6
स्वपक्षे कारणं ग्राह्यं समर्थं वचनं हितम् ।
शिष्टानां हि मतं ग्राह्यं त्वद्विधैः शिष्टसंमतैः ॥ १२.३०६.६ ॥
ತನ್ನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ವಚನವನ್ನು ಕಾರಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಶಿಷ್ಟರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ; ನಿನ್ನಂತಹ ಶಿಷ್ಟರು ಒಪ್ಪಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇನ್ನೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ.
12.306.7
प्रत्यक्षहेतवो योगाः साङ्ख्याः शास्त्रविनिश्चयाः ।
उभे चैते मते तत्त्वे मम तात युधिष्ठिर ॥ १२.३०६.७ ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ತೀರ್ಮಾನಗಳು — ಪ್ರಿಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಈ ಎರಡೂ ನನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳು.
12.306.8
उभे चैते मते ज्ञाने नृपते शिष्टसंमते ।
अनुष्ठिते यथाशास्त्रं नयेतां परमां गतिम् ॥ १२.३०६.८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಶಿಷ್ಟರು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಈ ಎರಡೂ ಜ್ಞಾನಗಳೇ; ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇವು ಪರಮ ಗತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.
12.306.9
तुल्यं शौचं तयोरेकं दया भूतेषु चानघ ।
व्रतानां धारणं तुल्यं दर्शनं न समं तयोः।
तयोस्तु दर्शनं सम्यक्सूक्ष्माभावे प्रसज्यते ॥ १२.३०६.९ ॥
ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಶೌಚ ಒಂದೇ; ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಯೆಯೂ ಒಂದೇ, ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ; ವ್ರತಾಚರಣೆಯೂ ಸಮಾನ; ಆದರೆ ಅವರ ದರ್ಶನ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಅವರ ದರ್ಶನ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.
12.306.10
यदि तुल्यं व्रतं शौचं दया चात्र फलं तथा ।
न तुल्यं दर्शनं कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३०६.१० ॥
ವ್ರತ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದರೆ, ದರ್ಶನ ಏಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ? ಪಿತಾಮಹನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.306.11
रागं मोहं तथा स्नेहं कामं क्रोधं च केवलम् ।
योगाच्छित्त्वा ततो दोषान्पञ्चैतान्प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.३०६.११ ॥
ರಾಗ, ಮೋಹ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ನೇಹ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ — ಈ ಐದು ದೋಷಗಳನ್ನು ಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.306.12
यथा चानिमिषाः स्थूला जालं छित्त्वा पुनर्जलम् ।
प्राप्नुवन्ति तथा योगास्तत्पदं वीतकल्मषाः ॥ १२.३०६.१२ ॥
ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳು ಬಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ, ನಿರ್ಮಲ ಯೋಗಿಗಳು ಆ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.306.13
तथैव वागुरां छित्त्वा बलवन्तो यथा मृगाः ।
प्राप्नुयुर्विमलं मार्गं विमुक्ताः सर्वबन्धनैः ॥ १२.३०६.१३ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿಷ್ಠ ಜಿಂಕೆಗಳು ಬಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
12.306.14
लोभजानि तथा राजन्बन्धनानि बलान्विताः ।
छित्त्वा योगात्परं मार्गं गच्छन्ति विमलं शिवम् ॥ १२.३०६.१४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಲೋಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಪರಮ, ನಿರ್ಮಲ, ಶಿವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.306.15
अबलाश्च मृगा राजन्वागुरासु यथा परे ।
विनश्यन्ति न संदेहस्तद्वद्योगबलादृते ॥ १२.३०६.१५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದುರ್ಬಲ ಜಿಂಕೆಗಳೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ಯೋಗಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.306.16
बलहीनाश्च कौन्तेय यथा जालं गता झषाः ।
अन्तं गच्छन्ति राजेन्द्र योगास्तद्वत्सुदुर्बलाः ॥ १२.३०६.१६ ॥
ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಬಲಹೀನ ಮೀನುಗಳು ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಅಂತ್ಯ ಹೊಂದುವಂತೆ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಯೋಗಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತ್ಯ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
12.306.17
यथा च शकुनाः सूक्ष्मं प्राप्य जालमरिंदम ।
तत्र सक्ता विपद्यन्ते मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१७ ॥
ಓ ಅರಿಂದಮ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಲೆಯನ್ನು ಸಿಲುಕಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಬಲಿಷ್ಠರಾದವು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
12.306.18
कर्मजैर्बन्धनैर्बद्धास्तद्वद्योगाः परंतप ।
अबला वै विनश्यन्ति मुच्यन्ते च बलान्विताः ॥ १२.३०६.१८ ॥
ಓ ಪರಂತಪ, ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬದ್ಧ ಯೋಗಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ; ದುರ್ಬಲರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಬಲಿಷ್ಠರು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
12.306.19
अल्पकश्च यथा राजन्वह्निः शाम्यति दुर्बलः ।
आक्रान्त इन्धनैः स्थूलैस्तद्वद्योगो बलः प्रभो ॥ १२.३०६.१९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸಣ್ಣ ದುರ್ಬಲ ಬೆಂಕಿ ದೊಡ್ಡ ಉರುವಲಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಆರಿಹೋಗುವಂತೆ, ಓ ಪ್ರಭೂ, ಅದೇ ರೀತಿ ದುರ್ಬಲ ಯೋಗವೂ ಶಮಿಸುತ್ತದೆ.
12.306.20
स एव च यदा राजन्वह्निर्जातबलः पुनः ।
समीरणयुतः क्षिप्रं दहेत्कृत्स्नां महीमपि ॥ १२.३०६.२० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅದೇ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತೆ ಬಲ ಪಡೆದು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಸುಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು.
12.306.21
तद्वज्जातबलो योगी दीप्ततेजा महाबलः ।
अन्तकाल इवादित्यः कृत्स्नं संशोषयेज्जगत् ॥ १२.३०६.२१ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಬಲ ಪಡೆದ ಯೋಗಿ, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲವುಳ್ಳವನು, ಅಂತ್ಯಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಒಣಗಿಸಬಲ್ಲನು.
12.306.22
दुर्बलश्च यथा राजन्स्रोतसा हियते नरः ।
बलहीनस्तथा योगो विषयैर्ह्रियतेऽवशः ॥ १२.३०६.२२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದುರ್ಬಲ ಮನುಷ್ಯನು ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ, ಬಲಹೀನ ಯೋಗಿಯು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.306.23
तदेव च महास्रोतो विष्टम्भयति वारणः ।
तद्वद्योगबलं लब्ध्वा व्यूहते विषयान्बहून् ॥ १२.३०६.२३ ॥
ಆ ಮಹಾಪ್ರವಾಹವನ್ನೇ ಆನೆ ತಡೆಯುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಬಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಯೋಗಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಡೆದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.306.24
विशन्ति चावशाः पार्थ योगाद्योगबलान्विताः ।
प्रजापतीनृषीन्देवान्महाभूतानि चेश्वराः ॥ १२.३०६.२४ ॥
ಓ ಪಾರ್ಥನೇ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಯೋಗದಿಂದ ಈಶ್ವರರಾದವರು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.306.25
न यमो नान्तकः क्रुद्धो न नृत्युर्भीमविक्रमः ।
ईशते नृपते सर्वे योगस्यामिततेजसः ॥ १२.३०६.२५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಯಮನೂ ಅಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಂತಕನೂ ಅಲ್ಲ, ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಮೃತ್ಯುವೂ ಅಲ್ಲ; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಯೋಗಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.
12.306.26
आत्मनां च सहस्राणि बहूनि भरतर्षभ ।
योगः कुर्याद्बलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महीं चरेत् ॥ १२.३०६.२६ ॥
ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಆತ್ಮರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು; ಅವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು.
12.306.27
प्राप्नुयाद्विषयान्कश्चित्पुनश्चोग्रं तपश्चरेत् ।
संक्षिपेच्च पुनस्तात सूर्यस्तेतोगुणानिव ॥ १२.३०६.२७ ॥
ಒಬ್ಬನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಮಾಡಬಹುದು; ಪ್ರಿಯನೇ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.
12.306.28
बलस्थस्य हि योगस्य बन्धनेशस्य पार्थिव ।
विमोक्षे प्रभविष्णुत्वमुपपन्नमसंशयम् ॥ १२.३०६.२८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಬಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಯೋಗಕ್ಕೆ, ಬಂಧನದ ಒಡೆಯನಿಗೆ, ವಿಮೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಯುಕ್ತವಾದುದು.
12.306.29
बलानि योगप्राप्तानि मयैतानि विशांपते ।
निदर्शनार्थं सूक्ष्माणि वक्ष्यामि च पुनस्तव ॥ १२.३०६.२९ ॥
ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಲಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ನಿದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.306.30
आत्मनश्च समाधाने धारणां प्रति वा विभो ।
निदर्शनानि सूक्ष्माणि शृणु मे भरतर्षभ ॥ १२.३०६.३० ॥
ಓ ವಿಭುವೇ, ಆತ್ಮದ ಸಮಾಧಾನದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಧಾರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
12.306.31
अप्रमत्तो यथा धन्वी लक्ष्यं हन्ति समाहितः ।
युक्तः सम्यक्तथा योगी मोक्षं प्राप्नोत्यसशयम् ॥ १२.३०६.३१ ॥
ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾದ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ, ಸಮ್ಯಕ್ ಯೋಗಯುಕ್ತನಾದ ಯೋಗಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.32
स्नेहपूर्णे यथा पात्रे मन आधाय निश्चलम् ।
पुरुषो युक्त आरोहेत्सोपानं युक्तमानसः ॥ १२.३०६.३२ ॥
ಎಣ್ಣೆ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಯುಕ್ತಮನಸ್ಕನಾದ ಪುರುಷ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನು ಏರುವಂತೆ.
12.306.33
युक्तस्तथाऽयमात्मानं योगः षार्थिव निश्चलम् ।
करोत्यमलमात्मानं भास्करोपमदर्शनम् ॥ १२.३०६.३३ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಯೋಗಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿಶ್ಚಲಗೊಳಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಿರ್ಮಲ ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.306.34
यथा च नावं कौन्तेय कर्णधारः समाहितः ।
महार्णवगतां शीघ्रं नयेत्पार्थिव पत्तनम् ॥ १२.३०६.३४ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯುವವನು ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ನಾವೆಯನ್ನು, ಓ ರಾಜನೇ, ಬೇಗನೆ ಬಂದರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವಂತೆ.
12.306.35
तद्वदात्मसमाधानं युक्त्वा योगेन तत्ववित् ।
दुर्गमं स्थानमाप्नोति हित्वा देहमिमं नृप ॥ १२.३०६.३५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ತತ್ತ್ವವೇತ್ತನು ಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಆತ್ಮಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಓ ನೃಪ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
12.306.36
सारथिश्च यथा युक्त्वा सदश्वान्सुसमाहितः ।
देशमिष्टं नयत्याशु धन्विनं पुरुषर्षभ ॥ १२.३०६.३६ ॥
ಸಾರಥಿ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ, ಓ ಪುರುಷರ್ಷಭ, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನನ್ನು ಇಷ್ಟವಾದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇಗನೆ ಒಯ್ಯುವಂತೆ.
12.306.37
तथैव नृपते योगी धारणासु समाहितः ।
प्राप्नोत्याशु परं स्थानं लक्षं मुक्त इवाशुगः ॥ १२.३०६.३७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತನಾದ ಯೋಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಗದ ಬಾಣ ಗುರಿಯನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ.
12.306.38
आवेश्यात्मनि चात्मानं योगी तिष्ठति योचलः ।
पापं हन्ति पुनीतानां पदमाप्नोति सोऽजरम् ॥ १२.३०६.३८ ॥
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಚಲಿಸದ ಯೋಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರರ ಅಜರ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.39
नाभ्यां कण्ठे च शीर्षे च हृदि वक्षसि पार्श्वयोः ।
दर्शने श्रवणे चापि घ्राणे चामितविक्रम ॥ १२.३०६.३९ ॥
ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ; ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ, ಘ್ರಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಓ ಅಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮಿ.
12.306.40
स्थानेष्वेतेषु यो योगी महाव्रतसमाहितः ।
आत्मना सूक्ष्ममात्मानं युङ्क्ते सम्यग्विशांपते ॥ १२.३०६.४० ॥
ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತನಾದ ಯೋಗಿ, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ಓ ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ.
12.306.41
स शीघ्रमचलप्रख्यं कर्म दग्ध्या शुभाशुभम् ।
उत्तमं योगमास्थाय यदीच्छति विमुच्यते ॥ १२.३०६.४१ ॥
ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ, ಅಚಲ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.306.42
आहारान्कीदृशान्कृत्वा कानि जित्वा च भारत ।
योगी बलमवाप्नोति तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.३०६.४२ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಯಾವುದನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹರು.
12.306.43
कणानां भक्षणे युक्तः पिण्याकस्य च भारत ।
स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४३ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಕಣ (ತೌಡು) ಮತ್ತು ಪಿಣ್ಯಾಕ (ಹಿಂಡಿ) ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನೂ, ಸ್ನೇಹ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನೂ ಆದ ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.44
भुञ्जानो यावकं रूक्षं दीर्घकालमरिंदम् ।
एकाहारो विशुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४४ ॥
ಓ ಶತ್ರುದಮನನೇ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಣಗಿದ ಯಾವಕ (ಬಾರ್ಲಿ ಗಂಜಿ) ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತು ಊಟ ಮಾಡುವ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.45
पक्षान्मासानृतूंश्चैतान्संवत्सरानहस्तथा ।
अपः पीत्वा पयोमिश्रा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४५ ॥
ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ, ಋತು, ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಹಾಲು ಬೆರೆಸಿದ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯುವ ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.46
अखण्डमपि वा मांसं सततं मनुजेश्वर ।
उपोष्य सम्यक्शुद्धात्मा योगी बलमवाप्नुयात् ॥ १२.३०६.४६ ॥
ಓ ಮನುಜೇಶ್ವರ, ಅಖಂಡ ಮಾಂಸವನ್ನೂ ಸದಾ ತಿಂದು, ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದ ಯೋಗಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.306.47
कामं जित्वा तथा क्रोधं शीतोष्णे वर्षमेव च ।
भयं शोकं तथा श्वासं पौरुषान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०६.४७ ॥
ಕಾಮವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರೋಧವನ್ನು, ಶೀತೋಷ್ಣ, ಮಳೆ, ಭಯ, ಶೋಕ, ಉಸಿರು, ಪೌರುಷ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದು.
12.306.48
अरतिं दुर्जयां चैव घोरां तृष्णां च पार्थिव ।
स्पर्शं निद्रां तथा तन्द्रीं दुर्जयां नृपसत्तम ॥ १२.३०६.४८ ॥
ಓ ಪಾರ್ಥಿವ, ಗೆಲ್ಲಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಅರತಿಯನ್ನೂ, ಭಯಂಕರ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಪರ್ಶ, ನಿದ್ರೆ, ತಂದ್ರಿಗಳನ್ನೂ, ಗೆಲ್ಲಲು ಕಷ್ಟವಾದವುಗಳನ್ನೂ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ.
12.306.49
दीपयन्ति महात्मानः सूक्ष्ममात्मानमात्मना ।
वीतरागा महाप्रज्ञा ध्यानाध्ययनसंपदा ॥ १२.३०६.४९ ॥
ವೀತರಾಗರಾದ ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.306.50
दुर्गस्त्वेप मतः पन्था ब्राह्मणानां विपश्चिताम् ।
न कश्चिद्व्रजति ह्यस्मिन्क्षेमेण भरतर्षभ ॥ १२.३०६.५० ॥
ಇದು ವಿದ್ವಾಂಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ದುರ್ಗಮವಾದ ದಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.306.51
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्पसरीसृपम् ।
श्वभ्रवत्तोयहीनं च दुर्गमं बहुकण्टकम् ॥ १२.३०६.५१ ॥
ಅನೇಕ ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಗುಂಡಿಗಳಂತಿರುವ, ನೀರಿಲ್ಲದ, ದುರ್ಗಮವಾದ, ಬಹು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಯಂಕರ ಅರಣ್ಯದಂತೆ.
12.306.52
अभक्षमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् ।
पन्थानं तस्कराकीर्णं क्षेमेणाभिपतेद्युवा ॥ १२.३०६.५२ ॥
ಆಹಾರವಿಲ್ಲದ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರಣ್ಯವಾಗಿರುವ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳಿರುವ, ಕಳ್ಳರಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯುವಕನು ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಸಾಗಬೇಕು.
12.306.53
योगमार्गं तथाऽऽसाद्य यः कश्चिद्व्रजते द्विजः ।
क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद्बहुदोषो हि स स्मृतः ॥ १२.३०६.५३ ॥
ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ ಯಾವ ದ್ವಿಜನಾದರೂ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಆ ದಾರಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೆ, ಅವನು ಬಹಳ ದೋಷವುಳ್ಳವನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.306.54
सुस्थेयं क्षुरधारासु निशितासु महीपते ।
धारणासु तु योगस्य दुःस्थेयमकृतात्मभिः ॥ १२.३०६.५४ ॥
ಓ ಭೂಪತಿಯೇ, ಹರಿತವಾದ ಕ್ಷುರಧಾರೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು; ಆದರೆ ಯೋಗದ ಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸದವರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಷ್ಟ.
12.306.55
विपन्ना धारणास्तात नयन्ति न शुभां गतिम् ।
नेतृहीना यथा नावः पुरुषानर्णवे नृप ॥ १२.३०६.५५ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಕೆಟ್ಟುಹೋದ ಧಾರಣೆಗಳು ಶುಭಗತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾರಥಿಯಿಲ್ಲದ ದೋಣಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ದಡ ಸೇರಿಸದಂತೆ. ಓ ರಾಜನೇ.
12.306.56
यस्तु तिष्ठति कौन्तेय धारणासु यथाविधि ।
मरणं जन्म दुःखं च सुखं च स विमुञ्चति ॥ १२.३०६.५६ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವವನು ಮರಣ, ಜನ್ಮ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.306.57
नानाशास्त्रेषु निष्पन्नं योगेष्विदमुदाहृतम् ।
परं योगस्य यत्कृत्यं निश्चितं तद्द्विजातिषु ॥ १२.३०६.५७ ॥
ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇದನ್ನು ಯೋಗಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗದ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ ದ್ವಿಜಾತಿಯವರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
12.306.58
परं हि तद्ब्रह्ममयं महात्म ।
न्ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम्।
भवं च धर्मं च ष़डाननं च ।
षट्ब्रह्मपुत्रांश्च महान्भावान् ॥ १२.३०६.५८ ॥
ಅದು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮಮಯ: ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ, ವರದಾಯಕ ವಿಷ್ಣು, ಭವ, ಧರ್ಮ, ಷಣ್ಮುಖ, ಆರು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಭಾವಗಳು.
12.306.59
तमश्च कष्टं सुमहद्रजश्च ।
सत्वं विशुद्धं प्रकृतिं परां च।
सिद्धिं च देवीं वरुणस्य पत्नीं ।
तेजश्च कृत्स्नं सुमहच्च धैर्यम् ॥ १२.३०६.५९ ॥
ತಮಸ್ಸು, ಕಠಿಣವಾದ ಅತಿ ಮಹತ್ತಾದ ರಜಸ್ಸು, ವಿಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವ, ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಿದ್ಧಿ, ವರುಣನ ಪತ್ನಿ ದೇವಿ, ಸಮಸ್ತ ತೇಜಸ್ಸು, ಅತಿ ಮಹತ್ತಾದ ಧೈರ್ಯ.
12.306.60
ताराधिपं खे विमलं सतारं ।
विश्वांश्च देवानुरगान्पितृंश्च।
शैलांश्च कृत्स्नानुदधींश्च घोरा ।
न्नदीश्च सर्वाः सवनान्घनांश्च ॥ १२.३०६.६० ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲನಾದ, ತಾರೆಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ತಾರಾಧಿಪತಿಯನ್ನು (ಚಂದ್ರನನ್ನು), ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ನಾಗರನ್ನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ತ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಭಯಂಕರ ಸಾಗರಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳನ್ನು, ಯಜ್ಞಾಹುತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಘಗಳನ್ನು (ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ).
12.306.61
नागान्नगान्यक्षगणान्दिशश्च ।
गन्धर्वसंघान्पुरुषान्स्त्रियश्च।
परात्परं प्राप्य महान्महात्मा ।
विशेत योगी नचिराद्विमुक्तः ॥ १२.३०६.६१ ॥
ನಾಗರನ್ನು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು, ಯಕ್ಷಗಣಗಳನ್ನು, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ಗಂಧರ್ವ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು, ಪುರುಷರನ್ನು, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು (ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ); ಪರದಿಂದ ಪರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಯೋಗಿ ಬೇಗನೆ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ (ಅದರೊಳಗೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.306.62
कथा च येयं नृपते प्रसक्ता ।
देवे महावीर्यतमौ शुभेयम्।
योगी स सर्वानभिभूय मर्त्या ।
न्नारायणात्मा कुरुते महात्मा ॥ १२.३०६.६२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಕಥೆ ದೇವನೊಂದಿಗೆ (ನಾರಾಯಣನೊಂದಿಗೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರ ಶುಭ ಕಥೆ ಇದು. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಯೋಗಿ ಸಕಲ ಮರ್ತ್ಯರನ್ನು ಗೆದ್ದು ನಾರಾಯಣಾತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.