マハーバーラタ · 章 12.307
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.307.1
सम्पक्त्वयाऽयं नृपते वर्णितः शिष्टसंमतः ।
योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा ॥ १२.३०७.१ ॥
王よ、賢者たちが認めたこのヨーガの道を、あなたは正しく説き明かされました。善意の師が弟子にここで教えたように。
12.307.2
साङ्ख्ये त्विदानीं कार्त्स्न्येन विधिं प्रब्रूहि पृच्छते ।
त्रिषु लोकेषु यज्ज्ञानं सर्वं तद्विदितं हि ते ॥ १२.३०७.२ ॥
今、問う私に、サーンキヤの方法を余すところなく説いてください。三界にあるすべての知識は、あなたにはすでに知られています。
12.307.3
शृणु मे त्वमिदं कृत्स्नं साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
विदितं यतिभिः सर्वैः कपिलादिभिरीश्वरैः ॥ १२.३०७.३ ॥
自己を知ったサーンキヤの教えの全体を、私から聞きなさい。これは苦行者たちすべてと、カピラなどの主宰者たちが知っているものです。
12.307.4
यस्मिन्नविभ्रमाः केचिद्दृश्यन्ते मनुजर्षभ ।
गुणाश्च यस्मिन्बहवो दोषहानिश्च केवला ॥ १२.३०७.४ ॥
人中の牡牛よ。ここでは迷いのない人々が見られ、多くの徳があり、欠点は完全に取り除かれます。
12.307.5
ज्ञानेन परिसङ्ख्याय सदोषान्विषयान्नृप ।
मानुषान्दुर्जयान्कृत्स्नान्पैशाचान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.५ ॥
王よ、知によって過失を伴う感覚の対象をすべて数え上げ、打ち勝ちがたい人間の対象と、さらに魔的な対象とを。
12.307.6
राक्षसान्विषयाञ्ज्ञात्वा यक्षाणां विषयांस्तथा ।
विषयानौरगाञ्ज्ञात्वा गान्धर्वविषयांस्तथा ॥ १२.३०७.६ ॥
羅刹の対象を知り、同様にヤクシャの対象を、蛇族の対象を知り、ガンダルヴァの対象をも。
12.307.7
पितृणां विषयाञ्ज्ञात्वा तिर्यक्षु चरतां नृप ।
सुपर्णविषयाञ्ज्ञात्वा मरुतां विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.७ ॥
王よ、祖霊の領域と、畜生の間をさまよう者たちの領域を知り、スパルナ（金翅鳥）の領域を知り、そしてマルトの領域をも知って。
12.307.8
राजर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा ब्रह्मर्षिविषयांस्तथा ।
आसुरान्विषयाञ्ज्ञात्वा वैश्वदेवांस्तथैव च ॥ १२.३०७.८ ॥
王仙の領域と梵仙の領域をも同様に知り、アスラの領域を知り、そしてヴァイシュヴァデーヴァの領域をも知って。
12.307.9
देवर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा योगानामपि चेश्वरान् ।
प्रजापतीनां विषयान्ब्रह्मणो विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.९ ॥
神仙の領域とヨーガの主宰者たちを知り、プラジャーパティたちの領域を知り、そしてブラフマーの領域をも同様に知って。
12.307.10
आयुषश्च परं कालं लोके विज्ञाय तत्त्वतः ।
सुखस्य च परं तत्त्वं विज्ञाय वदतां वर ॥ १२.३०७.१० ॥
世界における寿命の最高の期限を真に知り、幸福の最高の真理を知って、語る者の中で最も優れた者よ。
12.307.11
प्राप्ते काले च यद्दुःखं सततं विषयैषिणाम् ।
तिर्यक्षु पततां दुःखं पततां नरके च यत् ॥ १२.३०७.११ ॥
時が来れば、感覚の対象を求める者たちに絶えず降りかかる苦しみ、畜生に堕ちる者たちの苦しみ、そして地獄に堕ちる者たちの苦しみ。
12.307.12
स्वर्गस्य च गुणान्कृत्स्नान्दोषान्सर्वांश्च भारत ।
परिसंख्यानसंख्यानं सत्वं सांख्यगुणात्मकम्।
वेदवादे येऽपि दोषा गुणा ये चापि वैदिकाः ॥ १२.३०७.१२ ॥
バーラタよ、天界のあらゆる功徳とあらゆる過失、列挙と計数、サーンキヤの徳から成るサットヴァ、ヴェーダ論に見られる過失と功徳、そしてヴェーダの功徳をも。
12.307.13
ज्ञानयोगे च ये दोषा गुणा योगे च ये नृप ।
साङ्ख्यज्ञाने च ये दोषास्तथैव च गुणा नृप।
इतरेषु च ये दोषा गुणास्तेषु च भारत ॥ १२.३०७.१३ ॥
王よ、知識の道とヨーガにある欠点と美徳、王よ、サーンキヤの知識にある欠点、同様に美徳、王よ、そして他の道にある欠点と美徳、バラタの子孫よ。
12.307.14
सत्वं दशगुणं ज्ञात्वा रजो नवगुणं तथा ।
तमश्चाष्टगुणं ज्ञात्वा वृद्धिं सप्तगुणां तथा ॥ १२.३०७.१४ ॥
サットヴァは十倍、ラジャスは九倍、タマスは八倍と知り、増大は七倍と知って、同様に。
12.307.15
षङ्गुणं च मनो ज्ञात्वा नभः पञ्चगुणं तथा ।
बुद्धिं चतुर्गुणां ज्ञात्वा तमश्च त्रिगुणं तथा ॥ १२.३०७.१५ ॥
心は六倍、虚空は五倍と知り、同様に。知性は四倍、タマスは三倍と知り、同様に。
12.307.16
द्विगुणं च रजो ज्ञात्वा सत्वमेकगुणं पुनः ।
सर्गं विज्ञाय तत्त्वेन प्रलये प्रेक्ष्य चात्मनः ॥ १२.३०७.१६ ॥
ラジャスは二倍、サットヴァは再び一倍と知り、創造を真実に理解し、解滅において自己を見て。
12.307.17
ज्ञानविज्ञानसंपन्नाः कारणैर्भाविताः शुभाः ।
प्राप्नुवन्ति शुभं मोक्षं सूक्ष्मा इव नभः परम् ॥ १२.३०७.१७ ॥
知識と洞察を備え、原因に満たされた善き人々は、空のように微細となり、最高の吉祥な解脱に至る。
12.307.18
रूपेण दृष्टिं संयुक्तां घ्राणं गन्धगुणेन च ।
शब्दे सक्तं तथा श्रोत्रं जिह्वा रसगुणेषु च ॥ १२.३०७.१८ ॥
視覚は形に結ばれ、嗅覚は香りの性質に結ばれる。聴覚は音に執着し、舌も味の性質に執着する。
12.307.19
त्वचं स्पर्शे तथा सक्तां वायुं नभसि चाश्रितम् ।
मोहं तमसि संयुक्तं लोभमर्थेषु संश्रितम् ॥ १२.३०७.१९ ॥
皮膚は触覚に執着し、風は虚空に依る。迷妄は闇と結びつき、貪欲は財物に依る。
12.307.20
विष्णौ क्रान्तं बलं शक्रे कोष्ठे सक्तं तथाऽनलम् ।
अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिताः ॥ १२.३०७.२० ॥
力はヴィシュヌとインドラに行き渡り、火は腹に執着する。女神は水に完全に執着し、水は光に依る。
12.307.21
तेजः सूक्ष्मे च संयुक्तं वायुं नभसि चाश्रितम् ।
नभो महति संयुक्तं महद्बुद्धौ च संश्रितम् ॥ १२.३०७.२१ ॥
光は微細に結びつき、風は虚空に依る。虚空は大に結びつき、大は大いなる覚に依る。
12.307.22
बुद्धिं तमसि संसक्तां तमो रजसि संश्रितम् ।
रजः सत्वे तथा सक्तं सत्वं सक्तं तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३०७.२२ ॥
知性は暗性に完全に執着し、暗性は激性に依る。激性は善性に執着し、善性もまた自己に執着する。
12.307.23
सक्तमात्मानमीशे च देवे नारायणे तथा ।
देवं मोक्षे च संसक्तं मोक्षं सक्तं तु न क्वचित् ॥ १२.३०७.२३ ॥
自己は主に執着し、同様に神はナーラーヤナに執着する。神は解脱に完全に執着するが、解脱は決してどこにも執着しない。
12.307.24
ज्ञात्वा सत्वयुतं देहं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
स्वभावं चेतनां चैव ज्ञात्वा देहसमाश्रिते ॥ १२.३०७.२४ ॥
善性と結びつき、十六の性質に覆われた身体を知り、身体に住む本性と意識をも知って。
12.307.25
मध्यस्थमेकमात्मानं पापं यस्मिन्न विद्यते ।
द्वितीयं कर्म विज्ञाय नृपते विषयैषिणाम् ॥ १२.३०७.२५ ॥
中間に住し、罪の見出されない唯一の我を知れ。王よ、対象を求める者にとっては第二のものは行為である。これを理解して……
12.307.26
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ॥ १२.३०७.२६ ॥
我に依存するすべての諸根と諸境を、また解脱の稀なることを、聖典に基づいて知って……
12.307.27
प्राणापानौ समानं च व्यानोदानौ च तत्त्वतः ।
आवहं चानिलं ज्ञात्वा प्रवहं चानिलं पुनः ॥ १२.३०७.२७ ॥
プラーナとアパーナ、サマーナ、ヴィャーナとウダーナを真に知り、また内へ運ぶ風（アーヴァハ）と外へ運ぶ風（プラヴァハ）を知って……
12.307.28
सप्तवातांस्तथा शेषान्सप्तधा विहितान्पुनः ।
प्रजापतीनृषींश्चैव मार्गांश्चैव बहून्वरान् ॥ १२.३०७.२८ ॥
七つの風、そして七種に定められた残りの風を再び。生主たちと聖仙たち、そして多くの優れた道を……
12.307.29
सप्तर्षीश्च बहूञ्ज्ञात्वा राजर्षीश्च परंतप ।
सुरर्षीन्महतश्चान्यान्ब्रह्मर्षीन्सूर्यसन्निभान् ॥ १२.३०७.२९ ॥
七仙と多くの仙人、敵を焼く者よ、王仙、天仙、偉大な者たち、そして太陽のように輝く他のブラフマルシたちを知って……
12.307.30
ऐश्वर्याच्च्यावितान्दृष्ट्वा कालेन महता नृप ।
महतां भूतसङ्घानां श्रुत्वा नाशं च पार्थिव ॥ १२.३०७.३० ॥
王よ、偉大な時によって権勢から落とされた者たちを見て、大地の主よ、偉大な存在の群れの滅亡を聞いて……
12.307.31
गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नृपते पापकर्मिणाम् ।
वैतरण्यां च यद्दुःखं पतितानां यमक्षये ॥ १२.३०७.३१ ॥
王よ、悪業を行う者の不吉な行く末と、ヤマの国に堕ちた者がヴァイタラニー川で受ける苦しみを知って。
12.307.32
योनीषु च विचित्रासु संसारानशुभांस्तथा ।
जठरे चाशुभे वासं शोणितोदकभाजने ॥ १२.३०७.३२ ॥
さまざまな胎内での不吉な輪廻、そして血と水の器のような不浄な胎内に宿ることを。
12.307.33
श्लेष्ममूत्रपुरीषे च तीव्रगन्धसमन्विते ।
शुक्रशोणितसंघाते मज्जास्नायुपरिग्रहे ॥ १२.३०७.३३ ॥
激しい悪臭を放つ痰、尿、糞の中、精液と血の塊の中、骨髄と腱が集まる場所に。
12.307.34
सिराशतसमाकीर्णे नवद्वारे पुरेऽशुचौ ।
विज्ञायाहितमात्मानं योगांश्च विविधान्नृप ॥ १२.३०७.३४ ॥
百の脈管と九つの門を持つ不浄な身体の都に置かれたアートマンを知り、王よ、さまざまなヨーガを知って。
12.307.35
तामसानां च जन्तूनां रमणीयावृतात्मनाम् ।
सात्विकानां च जन्तूनां कुत्सितं भरतर्षभ ॥ १२.३०७.३५ ॥
快いものに覆われた自己を持つ暗性の生き物の、そして善性の生き物の、非難すべき在り方を、バラタの牡牛よ。
12.307.36
गर्हितं महतामर्थे साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
उपप्लवांस्तथा घोराञ्शशिनस्तेजसस्तथा ॥ १२.३०७.३६ ॥
自己を知った偉大なサーンキヤの行者にとって、これは非難すべきものである。月と光輝の恐ろしい変動もまた同様である。
12.307.37
ताराणां पतनं दृष्ट्वा नक्षत्राणां च पर्ययम् ।
द्वन्द्वानां विप्रयोगं च विज्ञाय कृपण नृप ॥ १२.३०७.३७ ॥
星々が落ち星宿が移ろうのを見、対のものが離れることを知って、哀れな王よ。
12.307.38
अन्योन्यभक्षणं दृष्ट्वा भूतानामपि चाशुभम् ।
बाल्ये मोहं च विज्ञाय क्षयं देहस्य चाशुभम् ॥ १२.३०७.३८ ॥
生き物が互いを食らい合い、その不吉を見、幼少の迷いと身体の衰えと不吉を知って。
12.307.39
रागे मोहे च संप्राप्ते क्वचित्सत्वं समाश्रितम् ।
सहस्रेषु नरः कश्चिन्मोक्षबुद्धिं समाश्रितः ॥ १२.३०७.३९ ॥
愛着と迷いに囚われても、どこかで誰かは善性に拠り所を求める。千人のうち、解脱の智慧に拠り所を求める人は一人いるかどうかである。
12.307.40
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ।
बहुमानमलब्धेषु लब्धे मध्यस्थतां पुनः ॥ १२.३०७.४० ॥
聖典に基づき解脱の稀であることを知り、得られないものには大いなる敬意を、得られたものには再び中道を保つこと。
12.307.41
विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय नृपते पुनः ।
गतासूनां च कौन्तेय देहान्दृष्ट्वा तथाऽशुभान् ॥ १२.३०७.४१ ॥
王よ、感覚の対象の邪悪さを再び知り、クンティーの子よ、死者の不吉な身体を見て。
12.307.42
वासं कुलेषु जन्तूनां दुःखं विज्ञाय भारत ।
ब्रह्मघ्नानां गतिं ज्ञात्वा पतितानां सुदारुणाम् ॥ १२.३०७.४२ ॥
バラタの子孫よ、生き物が家系に生まれ苦しむことを知り、バラモン殺しの行く末と堕落者の極めて恐ろしい行く末を知って。
12.307.43
सुरापाने च सक्तानां ब्राह्मणानां दुरात्मनाम् ।
गुरूदारप्रसक्तानां गतिं विज्ञाय चाशुभाम् ॥ १२.३०७.४३ ॥
飲酒にふけるバラモン、邪悪な心の者、師の妻に執着する者の不吉な行く末を知って。
12.307.44
जननीषु च वर्तन्ते येन सम्यग्युधिष्ठिर ।
सदेवकेषु लोकेषु येन वर्तन्ति मानवाः ॥ १२.३०७.४४ ॥
ユディシュティラよ、それによって生き物は母胎の中に正しく宿り、それによって人間は神々とともに諸世界に住むのである。
12.307.45
तेन ज्ञानेन विज्ञाय गतिं चाशुभकर्मणाम् ।
तिर्यग्योनिगतानां च विज्ञाय च गतिं पृथक् ॥ १२.३०७.४५ ॥
その知識によって、不吉な行いをする者の行く末を知り、また畜生の胎に入った者の行く末をそれぞれに知って。
12.307.46
वेदवादांस्तथा चित्रानृतूनां पर्ययांस्तथा ।
क्षयं संवत्सराणां च मासानां च क्षयं तथा ॥ १२.३०७.४६ ॥
ヴェーダの言葉、季節の様々な循環、年の衰えと、同じく月の衰えも。
12.307.47
पक्षक्षयं तथा दृष्ट्वा दिवसानां च संक्षयम् ।
क्षयं वृद्धिं च चन्द्रस्य दृष्ट्वा प्रत्यक्षतस्तथा ॥ १२.३०७.४७ ॥
半月の衰えと日々の減少を見て、また月の欠けと満ちを直接に見て。
12.307.48
वृद्धिं दृष्ट्वा समुद्राणां क्षयं तेषां तथा पुनः ।
क्षयं धनानां दृष्ट्वा च पुनर्वृद्धिं तथैव च ॥ १२.३०७.४८ ॥
海の満ち引きを見て、また富の衰えと再びの増加を同じく見て。
12.307.49
संयोगानां क्षयं दृष्ट्वा युगानां च विशेषतः ।
क्षयं च दृष्ट्वा शैलानां क्षयं च सरितां तथा ॥ १२.३०७.४९ ॥
結合の衰滅、とりわけ諸ユガの衰滅を見て、また山々の衰滅と川々の衰滅も見て。
12.307.50
वर्णानां च क्षयं दृष्ट्वा क्षयान्तं च पुनः पुनः ।
जरा मृत्युस्तथा जन्म दृष्ट्वा दुःखानि चैव ह ॥ १२.३०७.५० ॥
種姓（ヴァルナ）の衰滅と、何度も衰滅に終わることを見て、老い、死、そして生まれを見て、苦しみをも見て。
12.307.51
देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः ।
देहविक्लवतां चैव सम्यग्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५१ ॥
身体の欠陥をそのように知り、その苦しみを真に知り、身体の衰弱をも正しく真に理解して。
12.307.52
आत्मदोषांश्च विज्ञाय सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
स्वदेहादुत्थितान्गब्धांस्तथा विज्ञाय चाशुभान्।
मूत्रश्लेष्मपुरीषादीन्स्वेदजांश्च सुकुत्सितान् ॥ १२.३०७.५२ ॥
自己の欠点、自己に依るすべてのもの、自分の身体から生じたもの、不浄なもの、尿、痰、糞などを知り、汗から生じた極めて嫌悪すべきものをも知って。
12.307.53
कान्स्वगात्रोद्भवान्दोषान्पश्यस्यमितविक्रम ।
एतन्मे संशयं कृत्स्नं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५३ ॥
無量の勇猛の方よ、ご自身の身体から生じるどのような欠点をご覧になるのですか。私のこの全ての疑いを真に説明なさるのがふさわしいのです。
12.307.54
पञ्च दोषान्प्रभो देहे प्रवदन्ति मनीषिणः ।
मार्गज्ञाः कापिलाः साङ्ख्याः शृणु तानरिसूदन ॥ १२.३०७.५४ ॥
主よ、賢者たちは身体に五つの欠点があると説きます。道を知るカピラの徒、サーンキヤ派もそう説きます。敵を滅ぼす方よ、それをお聞きください。
12.307.55
कामक्रोधौ भयं निद्रा पञ्चमः श्वास उच्यते ॥ १२.३०७.५५ ॥
欲望と怒り、恐れ、睡眠、そして第五は呼吸と言われる。
12.307.56
एते दोषाः शरीरेषु दृश्यन्ते सर्वदेहिनाम् ।
छिन्दन्ति क्षमया क्रोधं कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.३०७.५६ ॥
これらの欠点はすべての有身者の身体に見られる。忍耐によって怒りを断ち、意図を捨てることによって欲望を断つ。
12.307.57
सत्वसंसेवनान्निद्रामप्रमादाद्भयं तथा ।
छिन्दन्ति पञ्चमं श्वासमल्पाहारतया नृप ॥ १२.३०७.५७ ॥
サットヴァを修めて睡眠を断ち、不放逸によって同様に恐れを断つ。王よ、少食によって第五の呼吸を断つ。
12.307.58
गुणान्गुणशतैर्ज्ञात्वा दोषान्दोषशतैरपि ।
हेतून्हेतुशतैश्चित्रैश्चित्रान्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५८ ॥
数百の徳によって徳を、数百の過失によって過失を知り、種々の原因によって種々のものを真実に理解して。
12.307.59
अपां फेनोपमं लोकं विष्णोर्मायाशतैश्वितम् ।
चित्रभित्तिप्रतीकाशं नलसारमनर्थकम् ॥ १२.३०७.५९ ॥
この世界は水の泡のようで、ヴィシュヌの幾百もの幻術によって織られ、彩色された壁のようで、葦の芯のようで、無意味である。
12.307.60
तमः श्वभ्रनिभं दृष्ट्वा वर्षबुद्बुदसंनिभम् ।
क्लेशप्रायं सुखाद्धीनं नाशोत्तरमिहावशम् ॥ १२.३०७.६० ॥
闇を穴のように、雨の泡のように見て。苦しみに満ち、安楽を欠き、破滅に終わり、ここでは自由ならざるものであると。
12.307.61
रजस्तमसि संमग्नं पङ्के द्वीपमिवावशम् ।
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञास्त्यक्त्वा देहं प्रजाकृतं ॥ १२.३०७.६१ ॥
ラジャスとタマスに沈み、泥の中の島のように無力な人を見て、王よ、大智の数論者たちは、生き物によって作られたこの身体を捨てる。
12.307.62
ज्ञानयोगेन साङ्ख्येन व्यापिना महता नृप ।
राजसानशुभान्गन्धांस्तांमसांश्च तथाविधान् ॥ १२.३०७.६२ ॥
王よ、遍く行き渡る大いなる知識のヨーガとサーンキヤによって、ラジャスの不吉な香りを、同様にタマスの香りも捨てる。
12.307.63
पुण्यांश्च सात्विकान्गन्धान्स्पर्शजान्देहसंश्रितान् ।
छित्त्वाऽऽशु ज्ञानशस्त्रेण तपो दण्डेन भारत ॥ १२.३०७.६३ ॥
触覚から生じ身体に依る、善なるサットヴァの香りを、知識の武器で速やかに断ち切り、バーラタよ、苦行を杖として、それらを捨てる。
12.307.64
ततो दुःखोदधिं घोरं चिन्ताशोकमहाह्रदम् ।
व्याधिमृत्युमहाग्राहं महाभयमहोरगम् ॥ १२.३०७.६४ ॥
そして人は苦しみの恐ろしい海を渡る。それは不安と悲しみの大きな湖であり、病と死の大きなワニ、大いなる恐怖と大蛇を持つ。
12.307.65
तमःकूर्मं रजोमीनं प्रज्ञया संतरन्त्युत ।
स्नेहपङ्कं जरादुर्गं ज्ञानदीपमरिंदम् ॥ १२.३०७.६५ ॥
人は智慧によって、タマスの亀とラジャスの魚がいる海を渡る。執着の泥と老いという越えがたい砦がある海を、知識の灯火によって渡る、敵を征服する者よ。
12.307.66
कर्मागाधं सत्यतीरं स्थितव्रतमरिंदम् ।
हिंसाशीघ्रमहावेगं नानारससमाकरम् ॥ १२.३०७.६६ ॥
行為によって底知れず、真実が岸であり、誓戒に確固たる者よ、敵を征服する者よ。暴力という速い大いなる勢いを持ち、多くの味の宝庫である。
12.307.67
नानाप्रीतिमहारत्नं दुःखज्वरसमीरणम् ।
शोकतृष्णामहावर्तं तीक्ष्णव्याधिमहागजम् ॥ १२.३०७.६७ ॥
多くの喜びという大宝石に満ち、苦しみの熱病の風に揺さぶられ、悲しみと渇愛の大渦を持ち、鋭い病という大象を備えている。
12.307.68
अस्थिसंघातसंघट्टं श्लेष्मफेनमरिंदम् ।
दानमुक्ताकरं घोरं शोणितह्रदविद्रुमम् ॥ १२.३०७.६८ ॥
骨の山がぶつかり合い、痰の泡を持つ、敵を制する者よ。施しという真珠の鉱山、恐ろしく、血の池の珊瑚を備えている。
12.307.69
हसितोत्क्रुष्टनिर्घोषं नानाज्ञानसुदुस्तरम् ।
रोदनाश्रुमलक्षारं सङ्गत्यागपरायणम्। ॥ १२.३०७.६९ ॥
笑いと叫びの轟きがあり、多くの知恵をもってしてもきわめて渡りがたく、泣く涙を汚れと塩気として持ち、執着を捨てることに専念している。
12.307.70
पुत्रदारजलौकौघं मत्रिबान्धवपत्तनम् ।
अहिंसासत्यमर्यादं प्राणत्यागमहोर्मिणम् ॥ १२.३०७.७० ॥
息子、妻、ヒルの流れがあり、大臣と親族を港とし、不殺生と真実を岸の限界とし、命を捨てる大波を持つ。
12.307.71
वेदान्तगमनद्वीपं सर्वभूतदयोदकम् ।
मोक्षदुर्लाभविषयं व़डवामुखसागरम् ॥ १२.३०७.७१ ॥
ヴェーダーンタに至る島を持ち、一切の生きものへの慈悲を水とし、解脱の得がたい境地であり、ヴァダヴァーの火の口を持つ海。
12.307.72
तरन्ति मुनयः सिद्धा ज्ञानयानेन भारत ।
तीर्त्वाऽतिदुस्तरं जन्म विशन्ति विमलं नभः ॥ १२.३०७.७२ ॥
バーラタよ、聖者と成就者は知恵の舟で渡る。極めて渡りがたい生を渡り終えて、彼らは清浄な空へと入る。
12.307.73
तत्र तान्सुकृतीन्साङ्ख्यान्सूर्यो वहति रश्मिभिः ।
पद्मतन्तुवदाविश्य प्रसह्य विषयान्नृप ॥ १२.३०७.७३ ॥
そこで太陽は光線によって、功徳ある数論の人々を運ぶ。蓮の茎の繊維のように入り込み、王よ、感官の対象を力づくで越えて。
12.307.74
तत्र तान्प्रवहो वायुः प्रतिगृह्णाति भारत ।
वीतरागान्यतीन्सिद्धान्वीर्ययुक्तांस्तपोधनान् ॥ १२.३०७.७४ ॥
そこで流れる風が彼らを受け取る、バーラタよ。欲を離れた苦行者、成就者、力を備え、苦行を富とする者たちを。
12.307.75
सूक्ष्मः शीतः सुगन्धी च सुखस्पर्शश्च भारत ।
सप्तानां मरुतां श्रेष्ठो लोकान्गच्छति यः शुभान्।
स तान्वहति कौन्तेय नभसः परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७५ ॥
微細で、冷たく、芳しく、触れて心地よい。七人のマルトのうち最も優れ、吉祥な世界へ向かう者。バーラタよ、クンティーの子よ、彼は彼らを空の最高の道へと運ぶ。
12.307.76
नभो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम् ।
तमो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम्।
रजो वहति राजेन्द्र सत्वस्य परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७६ ॥
空は彼らをラジャス（激質）の最高の道へ運ぶ、世界の主よ。タマス（暗質）は彼らをラジャスの最高の道へ運ぶ、世界の主よ。ラジャスは彼らをサットヴァ（善質）の最高の道へ運ぶ、王の中の王よ。
12.307.77
सत्वं वहति राजेन्द्र परं नारायणं प्रभुम् ।
प्रभुर्वहति शुद्धात्मा परमात्मानमात्मना ॥ १२.३०७.७७ ॥
サットヴァは彼らを至高の主ナーラーヤナへ運ぶ、王の中の王よ。純粋な魂の主は、自らによって彼らを至高の我へ運ぶ。
12.307.78
परमात्मानमासाद्य तद्भूता यतयोऽमलाः ।
अमृतत्वाय कल्पन्ते न निवर्तन्ति वा विभो ॥ १२.३०७.७८ ॥
至高の我に到達し、その境地となった汚れなき苦行者たちは不死に値する。彼らは戻らない、偉大なる者よ。
12.307.79
परमा सा गतिः पार्थ निर्द्वन्द्वानां महात्मनाम् ।
सत्यार्जवरतानां वै सर्वभूतदयावताम् ॥ १२.३०७.७९ ॥
プリターの子よ、それは対立の対を超え、真実と正直を喜び、すべての生きものに慈悲深い偉大な魂たちの最高の帰趣である。
12.307.80
स्थानमुत्तममासाद्य भगवन्तं स्थिरव्रताः ।
आजन्ममरणं वा ते स्मरन्त्युत न वाऽनघ ॥ १२.३०७.८० ॥
罪なき者よ、その最高の境地と尊き主に到達した堅固な誓いの人々は、生から死までを覚えているのか、いないのか。
12.307.81
यदत्र तथ्यं तन्मे त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि ।
त्वदृते पुरुषं नान्यं प्रष्टुमर्हामि कौरव ॥ १२.३०७.८१ ॥
クル族の末裔よ、ここで真実であることを、あなたはありのままに私に語ってください。あなた以外の人に問うのは私にふさわしくありません。
12.307.82
मोक्षे दोषो महानेष प्राप्य सिद्धिगतानृषीन् ।
यदि तत्रैव विज्ञाने वर्तन्ते यतयः परे ॥ १२.३०७.८२ ॥
解脱においてこれは大きな欠点である。完成に達した聖仙たちがそこに留まり、最高の苦行者たちもまたその知の中に留まるならば。
12.307.83
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं पश्यामि परमं नृप ।
मग्नस्य हि परे ज्ञाने किं न दुःखतरं भवेत्। ॥ १२.३०७.८३ ॥
王よ、私は行為を特徴とするダルマこそが至上だと見ます。至高の知に沈んだ者にとって、これより苦しいことがあるでしょうか。
12.307.84
यथान्यायं त्वया तात प्रश्नः पृष्टः सुसंकटः ।
बुधानामपि संमोहः प्रश्नेऽस्मिन्भरतर्षभ ॥ १२.३०७.८४ ॥
わが子よ、あなたは道理にかなって非常に難しい問いを発した。この問いには賢者さえも迷うのだ、バラタの牡牛よ。
12.307.85
अत्रापि तत्त्वं परमं शृणु सम्यङ्भयेरितम् ।
बुद्धिश्च परमा यत्र कापिलानां महात्मनाम् ॥ १२.३०७.८५ ॥
ここでもその最高の真理をよく聞きなさい。恐れのない賢者が説いたとおりに。そこには偉大な魂カピラの弟子たちの最高の知性がある。
12.307.86
इन्द्रियाण्येव बुध्यन्ते स्वदेहे देहिनां नृप ।
कारणान्यात्मनस्तानि सूक्ष्मः पश्यति तैस्तु सः ॥ १२.३०७.८६ ॥
王よ、肉体を持つ者にとって、自らの身体の中で知覚するのは諸根である。それらは自我の道具であり、微細なものはそれらを通して見る。
12.307.87
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्यसमानि तु ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेना इव महार्णवे ॥ १२.३०७.८७ ॥
自我に見捨てられると、それらは木材や壁のようになり、疑いなく滅びる。大海の泡のように。
12.307.88
इन्द्रियैः सह सुप्तस्य देहिनः शत्रुतापन ।
सूक्ष्मश्चरति सर्वत्र नभसीव समीरणः ॥ १२.३०७.८८ ॥
敵を焼く者よ、諸根とともに眠る肉体を持つ者の微細なものは、空の風のようにあらゆる所を巡る。
12.307.89
स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान्स्पृशति वा विभो ।
बुध्यमानो यथापूर्वमखिलेनेह भारत ॥ १२.३०७.८९ ॥
彼は正しく見、あるいは触覚の対象に触れる。全能者よ、バーラタよ、以前のようにここで完全に知覚しながら。
12.307.90
इन्द्रियाणीह सर्वाणि स्वे स्वे स्थाने यथाविधि ।
अनीशत्वात्प्रलीयन्ते सर्पा हतविषा इव ॥ १२.३०७.९० ॥
ここではすべての諸根が規定どおりそれぞれの場所に留まる。制御できないため、それらは消え去る。毒の滅びた蛇のように。
12.307.91
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्वेव सर्वशः ।
आक्रम्य गतयः सूक्ष्माश्चरत्यात्मा न संशयः ॥ १२.३०७.९१ ॥
すべての感官をそれぞれの場所で完全に制御すると、自我は微細な道を進む。これに疑いはない。
12.307.92
सत्वस्य च गुणान्कृत्स्नान्नजसश्च गुणान्पुनः ।
गुणांश्च तमसः सर्वान्गुणान्बुद्धेश्च भारत ॥ १२.३०७.९२ ॥
バーラタよ、サットヴァの諸性質のすべて、またラジャスの性質、タマスの諸性質のすべて、そして知性の性質。
12.307.93
गुणांश्च मनसश्चापि नभसश्च गुणांश्च सः ।
गुणान्वायोश्च धर्मात्मंस्तेजसां च गुणान्पुनः ॥ १२.३०७.९३ ॥
心の性質、虚空の性質も。そして義人よ、彼は風の性質、また火の性質を。
12.307.94
अपां गुणांस्तथा पार्थ पार्थिंवांश्च गुणानपि ।
सर्वात्मना गुणैर्व्याप्तः क्षेत्रज्ञेषु युधिष्ठिर ॥ १२.३०७.९४ ॥
同様に、プリター子よ、水の性質と地の性質も。ユディシュティラよ、彼は場を知る者たちの中で、すべての性質に満ちている。
12.307.95
आत्मा च याति क्षेत्रज्ञं कर्मणी च शुभाशुभे ।
शिष्या इव महात्मानमिन्द्रियाणि च तं प्रभो ॥ १२.३०७.९५ ॥
自我は場を知る者へ向かい、善悪の行為もまたそうである。主よ、感官もまた弟子のように、その偉大な魂へ向かう。
12.307.96
प्रकृतिं चाप्यतिक्रम्य गच्छत्यात्मानमव्ययम् ।
परं नारायणं देवं निर्द्वन्द्वं प्रकृतेः परम् ॥ १२.३०७.९६ ॥
自然をさえ超越して、不滅の自我は至高の神ナーラーヤナへ向かう。神は相対を離れ、自然を超えたお方である。
12.307.97
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्रविष्टस्तमनामयम् ।
परमात्मानमगुणं न निवर्तति भारत ॥ १२.३०७.९७ ॥
あらゆる罪から解放され、その清浄な至高の自我に入った者は、属性なき至高の自我から戻ってこない、バーラタよ。
12.307.98
शिष्टं तत्र मनस्तात इन्द्रियाणि च भारत ।
आगच्छन्ति यथाकालं गुरोः संदेशकारिणः ॥ १२.३०७.९८ ॥
愛する子よ、バーラタよ、そこには心と感覚が残る。師の使いを果たす者のように、それらは時が来ると戻ってくる。
12.307.99
शक्यं चाल्पेन कालेन शान्तिं प्राप्तुं गुणार्थिना ।
एवमुक्तेन कौन्तेय युक्तज्ञानेन मोक्षिणा ॥ १२.३०७.९९ ॥
クンティーの子よ、至福を求め、このように教えを受け、規律ある知によって解脱を求める者は、短い時間で寂静に達することができる。
12.307.100
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञा गच्छन्ति परमां गतिम् ।
ज्ञानेनानेन कौन्तेय तुल्यं ज्ञानं न विद्यते ॥ १२.३०७.१०० ॥
王よ、大いなる智慧のサーンキヤの人々は最高の境地に至る。クンティーの子よ、この知に等しい知は存在しない。
12.307.101
अत्र ते संशयो मा भूज्ज्ञानं सांख्यं परं मतम् ।
अक्षरं ध्रुवमव्यक्तं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ १२.३०७.१०१ ॥
このことに迷いがあってはならない。サーンキヤの知は至高とされる。それは不滅で不動、未顕現、完全で永遠のブラフマンである。
12.307.102
अनादिमध्यनिधनं निर्द्वन्द्वं कर्तृ शाश्वतम् ।
कूटस्थं चैव नित्यं च यद्वदन्ति शमात्मकाः ॥ १२.३०७.१०२ ॥
始めも中間も終わりもなく、対立を離れ、作者にして、永遠、不動、常住である。心の静まった者たちはそのように語る。
12.307.103
यतः सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यच्च शंसन्ति शास्त्रेषु वदन्ति परमर्षयः ॥ १२.३०७.१०३ ॥
創造と破壊のあらゆる変化がそこから生じ、至高の聖仙たちが聖典において宣べ説くもの。
12.307.104
सर्वे विप्राश्च देवाश्च तथा शमविदो जनाः ।
ब्रह्मण्यं परमं देवमनन्तं परमच्युतम् ॥ १२.३०७.१०४ ॥
すべてのバラモン、神々、寂静を知る人々は、至高のブラフマン、至高の神、無限にして至高の不滅者を知っている。
12.307.105
प्रार्थयन्तश्च तं विप्रा वदन्ति गुणबुद्धयः ।
सम्यग्युक्तास्तथा योगाः साङ्ख्याश्चामितदर्शनाः ॥ १२.३०७.१०५ ॥
彼に祈る婆羅門たち、グナに心を向ける者たち、正しく修練したヨーガ行者、そして無限の見識をもつサーンキャ学者たちが彼について語る。
12.307.106
अमूर्तेस्तस्य कौन्तेय साङ्ख्यं मूर्तिरिति श्रुतिः ।
अभिज्ञानानि तस्याहुर्मतं हि भरतर्षभ ॥ १२.३०७.१०६ ॥
クンティーの子よ、シュルティは言う、無形なるものの形はサーンキャである、と。バラタの最良の者よ、その識別の印が説かれた。これが見解である。
12.307.107
द्विविधानीह भूतानि पृथिव्यां पृथिवीपते ।
जङ्गमाजङ्गमाख्यानि जङ्गमं तु विशिष्यते ॥ १२.३०७.१०७ ॥
大地の主よ、ここ地上の生き物には二種あり、動くものと動かないものと呼ばれる。しかし動くものこそが優れているとされる。
12.307.108
ज्ञानं महद्यद्धि महत्सु राज ।
न्वेदेषु साङ्ख्येषु तथैव योगे।
यच्चापि दृष्टं विविधं पुराणे ।
साङ्ख्यागतं तन्निखिलं नरेन्द्र ॥ १२.३०७.१०८ ॥
王よ、偉大な人々の間にある大いなる知識、ヴェーダの中、サーンキャの中、同様にヨーガの中にあるもの、そしてプラーナに多様に見られるもの、人の主よ、それらすべてはサーンキャに含まれる。
12.307.109
यच्चेतिहासेषु महत्सु दृष्टं ।
यच्चार्थशास्त्रे नृप शिष्टजुष्टे।
ज्ञानं च लोके यदिहास्ति किंचि ।
त्साङ्ख्यागतं तच्च महन्महात्मन् ॥ १२.३०७.१०९ ॥
偉大な人々の物語に見られるもの、王よ、賢者が用いる政治学にあるもの、そしてこの世にあるいかなる知識も、すべてサーンキヤに含まれる。偉大な御方よ、それは偉大である。
12.307.110
शमश्च दृष्टः परमं बलं च ।
ज्ञानं च साङ्ख्यं च यथावदुक्तम्।
तपांसि सूक्ष्माणि सुखानि चैव ।
साङ्ख्ये यथावद्विहितानि राजन् ॥ १२.३०७.११० ॥
寂静と最高の力が見られ、知識とサーンキヤも正しく説かれている。微妙な苦行と喜びもまた、王よ、サーンキヤにおいて正しく定められている。
12.307.111
विपर्यये तस्य हि पार्थ देवा ।
न्गच्छन्ति साङ्ख्याः सततं सुखेन।
तांश्चानुसंचार्य ततः कृतार्थाः ।
पतन्ति विप्रेषु यतेषु भूयः ॥ १२.३०७.१११ ॥
プリターの子よ、その逆転においては、神々は常に容易にサーンキヤの行者のもとへ行くわけではない。彼らに従い目的を果たした後、神々は再びバラモンや苦行者の中へ落ちる。
12.307.112
हित्वा च देहं प्रविशन्ति मोक्षं ।
दिवौकसो द्यामिव पार्थ साङ्ख्याः।
अतोऽधिकं तेऽभिरता महार्थे ।
साङ्ख्ये द्विजाः पार्थिव शिष्टजुष्टे ॥ १२.३०७.११२ ॥
身体を捨てて、プリターの子よ、サーンキヤの行者は解脱に入る。天界の住人が天空に入るように。それゆえ、王よ、再生族は賢者が行うサーンキヤの偉大な目的にいっそう喜びをもって励んでいる。
12.307.113
तेषां न तिर्यग्गमनं हि दृष्टं ।
नार्वाग्गतिः पापकृताधिवासः।
च चाबुधानामपि ते द्विजातयो ।
ये ज्ञानमेतन्नृपतेऽनुरक्ताः ॥ १२.३०७.११३ ॥
彼らの歩みは横に逸れることも下に落ちることもないと見られ、罪業によって作られた住まいも彼らにはない。この知識に専心する再生族は、王よ、無知な者たちをさえ（罪から守る）。
12.307.114
साङ्ख्यं विशालं परमं पुराणं ।
महार्णवं विमलमुदाहरन्ति
कृत्स्नं च साङ्ख्यं नृपते महात्मा ।
नारायणो धारयतेऽप्रमेयम् ॥ १२.३०७.११४ ॥
サーンキヤは広大で至高、古く、大海のように清浄だと説かれる。王よ、偉大な魂のナーラーヤナは、無量なるサーンキヤ全体を保っている。
12.307.115
एतन्मयोक्तं नरदेव तत्त्वं ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम्।
स सर्गकाले च करोति सर्गं ।
संहारकाले च तदत्ति भूयः ॥ १२.३०७.११५ ॥
人の王よ、私はこの真理を語った。ナーラーヤナこそこの古き宇宙である。創造の時には彼が創造を生み出し、帰滅の時には再びそれを呑み込む。
12.307.116
संहृत्य सर्वं निजदेहसंस्थं ।
कृत्वाऽप्सु शेते जगदन्तरात्मा ॥ १२.३०७.११६ ॥
自らの身に宿るすべてを収めて水の中に置き、世界の内なる我は横たわって眠る。