摩诃婆罗多 · 章 12.307
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.307.1
सम्पक्त्वयाऽयं नृपते वर्णितः शिष्टसंमतः ।
योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा ॥ १२.३०७.१ ॥
大王啊，你如理地阐述了这条为智者所认可的瑜伽之道，正如一位善意的导师在此教授给弟子。
12.307.2
साङ्ख्ये त्विदानीं कार्त्स्न्येन विधिं प्रब्रूहि पृच्छते ।
त्रिषु लोकेषु यज्ज्ञानं सर्वं तद्विदितं हि ते ॥ १२.३०७.२ ॥
现在请完整地为我这提问者讲说数论的方法；三界中存在的一切知识，你都已了然。
12.307.3
शृणु मे त्वमिदं कृत्स्नं साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
विदितं यतिभिः सर्वैः कपिलादिभिरीश्वरैः ॥ १२.३०७.३ ॥
请你从我这里听取这全部的数论教义，它是已悟自我的数论派的；所有苦行者以及如迦毗罗等主宰者都已通晓。
12.307.4
यस्मिन्नविभ्रमाः केचिद्दृश्यन्ते मनुजर्षभ ।
गुणाश्च यस्मिन्बहवो दोषहानिश्च केवला ॥ १२.३०७.४ ॥
人中之牛啊，在此中可见某些人没有迷乱，其中有许多德性，且过失被彻底去除。
12.307.5
ज्ञानेन परिसङ्ख्याय सदोषान्विषयान्नृप ।
मानुषान्दुर्जयान्कृत्स्नान्पैशाचान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.५ ॥
大王啊，以智慧完整列举有过失的诸境，包括难以战胜的人间之境，以及鬼魅之境。
12.307.6
राक्षसान्विषयाञ्ज्ञात्वा यक्षाणां विषयांस्तथा ।
विषयानौरगाञ्ज्ञात्वा गान्धर्वविषयांस्तथा ॥ १२.३०७.६ ॥
了知罗刹之境，同样也了知夜叉之境；了知蛇之境，也了知乾闼婆之境。
12.307.7
पितृणां विषयाञ्ज्ञात्वा तिर्यक्षु चरतां नृप ।
सुपर्णविषयाञ्ज्ञात्वा मरुतां विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.७ ॥
君王啊，知晓祖先的世界与在畜生中流转者的世界，知晓金翅鸟（苏波那）的世界，也知晓风神（摩路多）的世界。
12.307.8
राजर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा ब्रह्मर्षिविषयांस्तथा ।
आसुरान्विषयाञ्ज्ञात्वा वैश्वदेवांस्तथैव च ॥ १२.३०७.८ ॥
知晓王仙的世界与梵仙的世界，知晓阿修罗的世界，也知晓诸大神（毗首提婆）的世界。
12.307.9
देवर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा योगानामपि चेश्वरान् ।
प्रजापतीनां विषयान्ब्रह्मणो विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.९ ॥
知晓天仙的世界与瑜伽的主宰，知晓生主（补罗阇钵提）的世界，也知晓梵天的世界。
12.307.10
आयुषश्च परं कालं लोके विज्ञाय तत्त्वतः ।
सुखस्य च परं तत्त्वं विज्ञाय वदतां वर ॥ १२.३०७.१० ॥
在世间真实地知晓寿命的最长时限，又知晓幸福的最高真理，言者中的最上者啊。
12.307.11
प्राप्ते काले च यद्दुःखं सततं विषयैषिणाम् ।
तिर्यक्षु पततां दुःखं पततां नरके च यत् ॥ १२.३०७.११ ॥
时候到来时，那些不断追求诸欲者所遭受的苦，堕落于畜生中者的苦，以及堕入地狱者所遭受的苦。
12.307.12
स्वर्गस्य च गुणान्कृत्स्नान्दोषान्सर्वांश्च भारत ।
परिसंख्यानसंख्यानं सत्वं सांख्यगुणात्मकम्।
वेदवादे येऽपि दोषा गुणा ये चापि वैदिकाः ॥ १२.३०७.१२ ॥
婆罗多啊，天界的一切功德与一切过失，列举与计数，由数论诸德构成的萨埵，吠陀学说中所有的过失与功德，以及吠陀所说的善德。
12.307.13
ज्ञानयोगे च ये दोषा गुणा योगे च ये नृप ।
साङ्ख्यज्ञाने च ये दोषास्तथैव च गुणा नृप।
इतरेषु च ये दोषा गुणास्तेषु च भारत ॥ १२.३०७.१३ ॥
君王啊，在智慧之道与瑜伽中所有的过失与美德；在数论知识中的过失，同样的美德，君王啊；以及在其他道路中的过失与美德，婆罗多的后裔啊。
12.307.14
सत्वं दशगुणं ज्ञात्वा रजो नवगुणं तथा ।
तमश्चाष्टगुणं ज्ञात्वा वृद्धिं सप्तगुणां तथा ॥ १२.३०७.१४ ॥
知萨埵为十倍，罗阇为九倍，答磨为八倍，并知增长为七倍，同样如此。
12.307.15
षङ्गुणं च मनो ज्ञात्वा नभः पञ्चगुणं तथा ।
बुद्धिं चतुर्गुणां ज्ञात्वा तमश्च त्रिगुणं तथा ॥ १२.३०७.१५ ॥
知心为六倍，虚空为五倍，同样如此；知觉为四倍，答磨为三倍，同样如此。
12.307.16
द्विगुणं च रजो ज्ञात्वा सत्वमेकगुणं पुनः ।
सर्गं विज्ञाय तत्त्वेन प्रलये प्रेक्ष्य चात्मनः ॥ १२.३०७.१६ ॥
知罗阇为两倍，萨埵复为一倍；如实了知创造，并在毁灭时观见自我。
12.307.17
ज्ञानविज्ञानसंपन्नाः कारणैर्भाविताः शुभाः ।
प्राप्नुवन्ति शुभं मोक्षं सूक्ष्मा इव नभः परम् ॥ १२.३०७.१७ ॥
具备智慧与明辨、受因缘熏习的善人，化为如虚空般微细，便证得殊胜的吉祥解脱。
12.307.18
रूपेण दृष्टिं संयुक्तां घ्राणं गन्धगुणेन च ।
शब्दे सक्तं तथा श्रोत्रं जिह्वा रसगुणेषु च ॥ १२.३०७.१८ ॥
视觉与色相相连，嗅觉与香之德相连；听觉执着于声，舌根亦执着于味之德。
12.307.19
त्वचं स्पर्शे तथा सक्तां वायुं नभसि चाश्रितम् ।
मोहं तमसि संयुक्तं लोभमर्थेषु संश्रितम् ॥ १२.३०७.१९ ॥
皮肤依附于触觉，风依托于虚空。迷惑与暗黑相连，贪欲依托于财物。
12.307.20
विष्णौ क्रान्तं बलं शक्रे कोष्ठे सक्तं तथाऽनलम् ।
अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिताः ॥ १२.३०७.२० ॥
力量遍布于毗湿奴与因陀罗；火依附于腹中。女神全然依附于水，水依托于光明。
12.307.21
तेजः सूक्ष्मे च संयुक्तं वायुं नभसि चाश्रितम् ।
नभो महति संयुक्तं महद्बुद्धौ च संश्रितम् ॥ १२.३०७.२१ ॥
光明与微细相连，风依托于虚空。虚空与大相连，大依托于大觉之智。
12.307.22
बुद्धिं तमसि संसक्तां तमो रजसि संश्रितम् ।
रजः सत्वे तथा सक्तं सत्वं सक्तं तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३०७.२२ ॥
觉智全然依附于暗性，暗性依托于激性；激性依附于善性，善性也依附于自我。
12.307.23
सक्तमात्मानमीशे च देवे नारायणे तथा ।
देवं मोक्षे च संसक्तं मोक्षं सक्तं तु न क्वचित् ॥ १२.३०७.२३ ॥
自我依附于主宰，神亦依附于那罗延。神全然依附于解脱，而解脱却不依附于任何事物。
12.307.24
ज्ञात्वा सत्वयुतं देहं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
स्वभावं चेतनां चैव ज्ञात्वा देहसमाश्रिते ॥ १२.३०७.२४ ॥
知晓那与善性相结合、被十六种德性所包裹的身体，并知晓住于身体中的本性与觉知。
12.307.25
मध्यस्थमेकमात्मानं पापं यस्मिन्न विद्यते ।
द्वितीयं कर्म विज्ञाय नृपते विषयैषिणाम् ॥ १२.३०७.२५ ॥
当知那位居于中央、其中无罪的唯一自我。王啊，对于追求感官对象者而言，第二者是行动；了知此理之后……
12.307.26
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ॥ १२.३०७.२६ ॥
了知一切根与根之境，皆依于自我，又了知解脱之难得，依闻典而言……
12.307.27
प्राणापानौ समानं च व्यानोदानौ च तत्त्वतः ।
आवहं चानिलं ज्ञात्वा प्रवहं चानिलं पुनः ॥ १२.३०७.२७ ॥
真实了知气息：命气、下气、等气、遍气、上气；又了知入息之风（阿婆诃）与出息之风（婆罗诃）……
12.307.28
सप्तवातांस्तथा शेषान्सप्तधा विहितान्पुनः ।
प्रजापतीनृषींश्चैव मार्गांश्चैव बहून्वरान् ॥ १२.३०७.२८ ॥
七风，及其余诸风以七种方式所设立者；又当知诸生主与仙人，以及众多殊胜之道……
12.307.29
सप्तर्षीश्च बहूञ्ज्ञात्वा राजर्षीश्च परंतप ।
सुरर्षीन्महतश्चान्यान्ब्रह्मर्षीन्सूर्यसन्निभान् ॥ १२.३०७.२९ ॥
了知七仙与众多仙人，啊，敌人的焚烧者；了知王仙、天仙、诸大仙，以及其他如太阳般的梵仙……
12.307.30
ऐश्वर्याच्च्यावितान्दृष्ट्वा कालेन महता नृप ।
महतां भूतसङ्घानां श्रुत्वा नाशं च पार्थिव ॥ १२.३०७.३० ॥
王啊，见到那些被大时光从权势中夺走者；啊，大地之主，听闻诸大众生的毁灭……
12.307.31
गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नृपते पापकर्मिणाम् ।
वैतरण्यां च यद्दुःखं पतितानां यमक्षये ॥ १२.३०७.३१ ॥
国王啊，知晓作恶者的不善去处，以及坠入阎摩之域者在吠多兰尼河中所受的苦难。
12.307.32
योनीषु च विचित्रासु संसारानशुभांस्तथा ।
जठरे चाशुभे वासं शोणितोदकभाजने ॥ १२.३०७.३२ ॥
以及在种种胎藏中的不吉轮回，和居于如血水之器般不净的母腹之中。
12.307.33
श्लेष्ममूत्रपुरीषे च तीव्रगन्धसमन्विते ।
शुक्रशोणितसंघाते मज्जास्नायुपरिग्रहे ॥ १२.३०७.३३ ॥
在散发刺鼻恶臭的痰、尿与粪便之中，在精血聚合之处，骨髓与筋腱在此聚集。
12.307.34
सिराशतसमाकीर्णे नवद्वारे पुरेऽशुचौ ।
विज्ञायाहितमात्मानं योगांश्च विविधान्नृप ॥ १२.३०७.३४ ॥
了知安置于充满百脉、九门的不净身城中的自我，王啊，还有种种瑜伽之法。
12.307.35
तामसानां च जन्तूनां रमणीयावृतात्मनाम् ।
सात्विकानां च जन्तूनां कुत्सितं भरतर्षभ ॥ १२.३०७.३५ ॥
耽于幻欲、自我为可爱之物所蔽的多暗性众生，以及具善性的众生，其状况皆可鄙，婆罗多族之雄啊。
12.307.36
गर्हितं महतामर्थे साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
उपप्लवांस्तथा घोराञ्शशिनस्तेजसस्तथा ॥ १२.३०७.३६ ॥
对于已了知自我的大数论者而言，这是可鄙的；月亮与光明的可怖扰乱也是如此。
12.307.37
ताराणां पतनं दृष्ट्वा नक्षत्राणां च पर्ययम् ।
द्वन्द्वानां विप्रयोगं च विज्ञाय कृपण नृप ॥ १२.३०७.३७ ॥
见星辰坠落、星宿移位，知成对之物离散，哦，可怜的国王。
12.307.38
अन्योन्यभक्षणं दृष्ट्वा भूतानामपि चाशुभम् ।
बाल्ये मोहं च विज्ञाय क्षयं देहस्य चाशुभम् ॥ १२.३०७.३८ ॥
见众生相食及其不祥，知童年之迷惑、身体之败坏与不祥。
12.307.39
रागे मोहे च संप्राप्ते क्वचित्सत्वं समाश्रितम् ।
सहस्रेषु नरः कश्चिन्मोक्षबुद्धिं समाश्रितः ॥ १२.३०७.३९ ॥
即便贪爱与迷惑降临，某处仍有人依托于善性；千人之中，或许只有一人依托于解脱之智。
12.307.40
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ।
बहुमानमलब्धेषु लब्धे मध्यस्थतां पुनः ॥ १२.३०७.४० ॥
依据圣典知解脱之难得，于未得者生敬重，于已得者复保持中道。
12.307.41
विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय नृपते पुनः ।
गतासूनां च कौन्तेय देहान्दृष्ट्वा तथाऽशुभान् ॥ १२.३०७.४१ ॥
哦，国王，再次知晓诸境之恶性，哦，贡蒂之子，见死者不祥之身。
12.307.42
वासं कुलेषु जन्तूनां दुःखं विज्ञाय भारत ।
ब्रह्मघ्नानां गतिं ज्ञात्वा पतितानां सुदारुणाम् ॥ १२.३०७.४२ ॥
哦，婆罗多之后，知众生居于族类及其苦，知杀婆罗门者之去向与堕落者之极可怖之去向。
12.307.43
सुरापाने च सक्तानां ब्राह्मणानां दुरात्मनाम् ।
गुरूदारप्रसक्तानां गतिं विज्ञाय चाशुभाम् ॥ १२.३०७.४३ ॥
知晓沉溺于烈酒的婆罗门、心怀恶念者以及贪恋师尊之妻者的不吉之途。
12.307.44
जननीषु च वर्तन्ते येन सम्यग्युधिष्ठिर ।
सदेवकेषु लोकेषु येन वर्तन्ति मानवाः ॥ १२.३०७.४४ ॥
还有，尤提斯提拉啊，众生由此在母胎中正常存在，人类也由此与诸神一同在诸世界中生活。
12.307.45
तेन ज्ञानेन विज्ञाय गतिं चाशुभकर्मणाम् ।
तिर्यग्योनिगतानां च विज्ञाय च गतिं पृथक् ॥ १२.३०७.४५ ॥
凭借此知识，知晓行恶业者之途，并分别知晓入于畜生胎者之途。
12.307.46
वेदवादांस्तथा चित्रानृतूनां पर्ययांस्तथा ।
क्षयं संवत्सराणां च मासानां च क्षयं तथा ॥ १२.३०७.४६ ॥
吠陀的言说，季节的种种轮转，年岁的衰减，以及月份的衰减。
12.307.47
पक्षक्षयं तथा दृष्ट्वा दिवसानां च संक्षयम् ।
क्षयं वृद्धिं च चन्द्रस्य दृष्ट्वा प्रत्यक्षतस्तथा ॥ १२.३०७.४७ ॥
既见半月之衰减与日子之减少，又亲眼见到月亮的盈亏。
12.307.48
वृद्धिं दृष्ट्वा समुद्राणां क्षयं तेषां तथा पुनः ।
क्षयं धनानां दृष्ट्वा च पुनर्वृद्धिं तथैव च ॥ १२.३०७.४८ ॥
既见大海之涨与落，又见财富之损与复增。
12.307.49
संयोगानां क्षयं दृष्ट्वा युगानां च विशेषतः ।
क्षयं च दृष्ट्वा शैलानां क्षयं च सरितां तथा ॥ १२.३०७.४९ ॥
见到聚合的衰灭，尤其是诸劫的衰灭，也见到山岳的衰灭和河流的衰灭。
12.307.50
वर्णानां च क्षयं दृष्ट्वा क्षयान्तं च पुनः पुनः ।
जरा मृत्युस्तथा जन्म दृष्ट्वा दुःखानि चैव ह ॥ १२.३०७.५० ॥
见到种姓的衰灭以及一再以毁灭告终，见到衰老、死亡与出生，也见到种种苦难。
12.307.51
देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः ।
देहविक्लवतां चैव सम्यग्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५१ ॥
同样地了知身体的过失，如实了知其苦，并正确如实地理解身体的困顿。
12.307.52
आत्मदोषांश्च विज्ञाय सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
स्वदेहादुत्थितान्गब्धांस्तथा विज्ञाय चाशुभान्।
मूत्रश्लेष्मपुरीषादीन्स्वेदजांश्च सुकुत्सितान् ॥ १२.३०७.५२ ॥
了知自身的过失，以及依于自身者，从自身生起者，不净之物，尿、痰、粪等，以及从汗中生出的极为可厌之物。
12.307.53
कान्स्वगात्रोद्भवान्दोषान्पश्यस्यमितविक्रम ।
एतन्मे संशयं कृत्स्नं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५३ ॥
无量勇猛者啊，您看到了从自身身体生出的哪些过失？您应当如实为我解说这全部疑惑。
12.307.54
पञ्च दोषान्प्रभो देहे प्रवदन्ति मनीषिणः ।
मार्गज्ञाः कापिलाः साङ्ख्याः शृणु तानरिसूदन ॥ १२.३०७.५४ ॥
主啊，智者们说身体中有五种过失，知道此道的迦毗罗数论派也这样说。灭敌者啊，请听我说。
12.307.55
कामक्रोधौ भयं निद्रा पञ्चमः श्वास उच्यते ॥ १२.३०७.५५ ॥
欲与怒、恐惧、睡眠，第五为呼吸，据说如此。
12.307.56
एते दोषाः शरीरेषु दृश्यन्ते सर्वदेहिनाम् ।
छिन्दन्ति क्षमया क्रोधं कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.३०७.५६ ॥
这些过失在一切有身众生的身体中都可见。以忍耐断除愤怒，以舍弃意念断除欲望。
12.307.57
सत्वसंसेवनान्निद्रामप्रमादाद्भयं तथा ।
छिन्दन्ति पञ्चमं श्वासमल्पाहारतया नृप ॥ १२.३०७.५७ ॥
通过修习善性断除睡眠，通过不放逸同样断除恐惧；大王，以少食断除第五——呼吸。
12.307.58
गुणान्गुणशतैर्ज्ञात्वा दोषान्दोषशतैरपि ।
हेतून्हेतुशतैश्चित्रैश्चित्रान्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५८ ॥
以百种善德知善德，以百种过失知过失，以种种因缘如实了知种种之法。
12.307.59
अपां फेनोपमं लोकं विष्णोर्मायाशतैश्वितम् ।
चित्रभित्तिप्रतीकाशं नलसारमनर्थकम् ॥ १२.३०७.५९ ॥
此世界如水上泡沫，由毗湿奴的百种幻术编织而成，如彩绘的墙壁，如芦苇之心，毫无意义。
12.307.60
तमः श्वभ्रनिभं दृष्ट्वा वर्षबुद्बुदसंनिभम् ।
क्लेशप्रायं सुखाद्धीनं नाशोत्तरमिहावशम् ॥ १२.३०७.६० ॥
见此黑暗如坑穴，如雨中泡沫，充满苦恼，远离安乐，以毁灭告终，在此不得自主。
12.307.61
रजस्तमसि संमग्नं पङ्के द्वीपमिवावशम् ।
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञास्त्यक्त्वा देहं प्रजाकृतं ॥ १२.३०७.६१ ॥
见人沉溺于罗阇与答摩，如泥中之岛般无助，国王啊，极具智慧的数论者舍弃这由众生所造的身体。
12.307.62
ज्ञानयोगेन साङ्ख्येन व्यापिना महता नृप ।
राजसानशुभान्गन्धांस्तांमसांश्च तथाविधान् ॥ १२.३०७.६२ ॥
国王啊，借助那遍布一切的伟大智慧瑜伽与数论，人舍弃罗阇性的不吉祥气味，以及同类的答摩性气味。
12.307.63
पुण्यांश्च सात्विकान्गन्धान्स्पर्शजान्देहसंश्रितान् ।
छित्त्वाऽऽशु ज्ञानशस्त्रेण तपो दण्डेन भारत ॥ १२.३०७.६३ ॥
以智慧之剑迅速斩断由触觉而生、依附于身体的吉祥善性香气，婆罗多子孙啊，以苦行为杖，便能舍弃它们。
12.307.64
ततो दुःखोदधिं घोरं चिन्ताशोकमहाह्रदम् ।
व्याधिमृत्युमहाग्राहं महाभयमहोरगम् ॥ १२.३०७.६४ ॥
此后，便能渡过那可怕的苦海——它是忧虑与悲伤的大湖，充满病与死的大鳄，有巨大的恐惧与大蛇。
12.307.65
तमःकूर्मं रजोमीनं प्रज्ञया संतरन्त्युत ।
स्नेहपङ्कं जरादुर्गं ज्ञानदीपमरिंदम् ॥ १२.३०७.६५ ॥
借助智慧渡过有答摩之龟与罗阇之鱼的海洋；以知识之灯渡过充满执著之泥与老迈之险关的海洋，敌人的征服者啊。
12.307.66
कर्मागाधं सत्यतीरं स्थितव्रतमरिंदम् ।
हिंसाशीघ्रमहावेगं नानारससमाकरम् ॥ १२.३०७.६६ ॥
以业行而深不可测，以真实为岸，持守誓愿，敌人的征服者啊；以暴力为迅疾的大力，乃众味之藏。
12.307.67
नानाप्रीतिमहारत्नं दुःखज्वरसमीरणम् ।
शोकतृष्णामहावर्तं तीक्ष्णव्याधिमहागजम् ॥ १२.३०७.६७ ॥
充满众多喜悦的大宝石，被苦热之风所吹动，有悲伤与渴爱的大旋涡，有锐利疾病如大象。
12.307.68
अस्थिसंघातसंघट्टं श्लेष्मफेनमरिंदम् ।
दानमुक्ताकरं घोरं शोणितह्रदविद्रुमम् ॥ १२.३०७.६८ ॥
骨堆相撞而激荡，痰沫如泡，啊，降敌者；施舍之珠的矿藏，可怖，血池中有珊瑚。
12.307.69
हसितोत्क्रुष्टनिर्घोषं नानाज्ञानसुदुस्तरम् ।
रोदनाश्रुमलक्षारं सङ्गत्यागपरायणम्। ॥ १२.३०७.६९ ॥
充满笑声与哭喊的轰鸣，即使以种种智慧也极难渡过；以哭泣的泪水为污秽与咸味；专注于舍弃执着。
12.307.70
पुत्रदारजलौकौघं मत्रिबान्धवपत्तनम् ।
अहिंसासत्यमर्यादं प्राणत्यागमहोर्मिणम् ॥ १२.३०७.७० ॥
充满子女、妻室与水蛭的洪流，以大臣与亲属为港口；以不杀与真实为岸界，有舍弃生命的大波浪。
12.307.71
वेदान्तगमनद्वीपं सर्वभूतदयोदकम् ।
मोक्षदुर्लाभविषयं व़डवामुखसागरम् ॥ १२.३०७.७१ ॥
有通过吠檀多所至的岛屿，以对一切众生的慈悲为水；解脱难以获得之境，是有婆陀婆火之口的大海。
12.307.72
तरन्ति मुनयः सिद्धा ज्ञानयानेन भारत ।
तीर्त्वाऽतिदुस्तरं जन्म विशन्ति विमलं नभः ॥ १२.३०७.७२ ॥
婆罗多之子啊，诸仙与成就者乘智慧之舟渡过；渡过极难渡过的生死，他们进入无垢的天空。
12.307.73
तत्र तान्सुकृतीन्साङ्ख्यान्सूर्यो वहति रश्मिभिः ।
पद्मतन्तुवदाविश्य प्रसह्य विषयान्नृप ॥ १२.३०७.७३ ॥
在那里，太阳以其光线载送那些有功德的数论者，如莲茎之丝般深入，王啊，强行越过诸感官之境。
12.307.74
तत्र तान्प्रवहो वायुः प्रतिगृह्णाति भारत ।
वीतरागान्यतीन्सिद्धान्वीर्ययुक्तांस्तपोधनान् ॥ १२.३०७.७४ ॥
在那里，流动的风接纳他们，婆罗多啊——那些离欲的苦行者、成就者、具足力量、以苦行为财富的人。
12.307.75
सूक्ष्मः शीतः सुगन्धी च सुखस्पर्शश्च भारत ।
सप्तानां मरुतां श्रेष्ठो लोकान्गच्छति यः शुभान्।
स तान्वहति कौन्तेय नभसः परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७५ ॥
微妙、清凉、芬芳、触感宜人，是七位摩录多中最殊胜者，前往吉祥的诸世界——婆罗多啊，俱缠之子啊，他将他们载往天空的最高之道。
12.307.76
नभो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम् ।
तमो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम्।
रजो वहति राजेन्द्र सत्वस्य परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७६ ॥
天空将他们载往激情（罗阇）的最高之道，世界之主啊。黑暗将他们载往激情的最高之道，世界之主啊。激情将他们载往善性（萨埵）的最高之道，王中之王啊。
12.307.77
सत्वं वहति राजेन्द्र परं नारायणं प्रभुम् ।
प्रभुर्वहति शुद्धात्मा परमात्मानमात्मना ॥ १२.३०७.७७ ॥
善性将他们载往至上的主那罗延，王中之王啊。纯净自性的主以自性将他们载往至上的我。
12.307.78
परमात्मानमासाद्य तद्भूता यतयोऽमलाः ।
अमृतत्वाय कल्पन्ते न निवर्तन्ति वा विभो ॥ १२.३०७.७८ ॥
达到至上自我之后，成为那一境界的无垢苦行者便堪得不死，他们不再返回，威严者啊。
12.307.79
परमा सा गतिः पार्थ निर्द्वन्द्वानां महात्मनाम् ।
सत्यार्जवरतानां वै सर्वभूतदयावताम् ॥ १२.३०७.७९ ॥
阿周那啊，这是那些超越二元对立、喜好真实与正直、慈悲一切众生的大德者的最高归宿。
12.307.80
स्थानमुत्तममासाद्य भगवन्तं स्थिरव्रताः ।
आजन्ममरणं वा ते स्मरन्त्युत न वाऽनघ ॥ १२.३०७.८० ॥
无罪者啊，那些坚定持戒者既已到达至上之境、得见世尊，他们是否还记得从生到死的一切，还是不记得？
12.307.81
यदत्र तथ्यं तन्मे त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि ।
त्वदृते पुरुषं नान्यं प्रष्टुमर्हामि कौरव ॥ १२.३०७.८१ ॥
俱卢之后啊，此中真实之义，请您如实地告诉我；除您之外，我不配向他人请教。
12.307.82
मोक्षे दोषो महानेष प्राप्य सिद्धिगतानृषीन् ।
यदि तत्रैव विज्ञाने वर्तन्ते यतयः परे ॥ १२.३०७.८२ ॥
在解脱中，这是一个大的过失：已得成就的圣仙留在那里；若至上的苦行者也安住于那同一知识之中。
12.307.83
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं पश्यामि परमं नृप ।
मग्नस्य हि परे ज्ञाने किं न दुःखतरं भवेत्। ॥ १२.३०७.८३ ॥
君王啊，我看到以行动为特征的法是至上的；对于沉浸于至上知识的人而言，还有什么比这更痛苦的呢？
12.307.84
यथान्यायं त्वया तात प्रश्नः पृष्टः सुसंकटः ।
बुधानामपि संमोहः प्रश्नेऽस्मिन्भरतर्षभ ॥ १२.३०७.८४ ॥
孩子啊，你按理提出了极难的问题；在这个问题上，即使智者也会陷入迷惑，婆罗多族之雄啊。
12.307.85
अत्रापि तत्त्वं परमं शृणु सम्यङ्भयेरितम् ।
बुद्धिश्च परमा यत्र कापिलानां महात्मनाम् ॥ १२.३०७.८५ ॥
在此也请好好听那至高的真理，正如无畏的智者所宣说的；那里有伟大灵魂迦毗罗门徒的至高智慧。
12.307.86
इन्द्रियाण्येव बुध्यन्ते स्वदेहे देहिनां नृप ।
कारणान्यात्मनस्तानि सूक्ष्मः पश्यति तैस्तु सः ॥ १२.३०७.८६ ॥
大王啊，在有身者自己的身体中，是诸根在觉知；它们是自我的工具，微妙者通过它们而见。
12.307.87
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्यसमानि तु ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेना इव महार्णवे ॥ १२.३०७.८७ ॥
若被自我舍弃，它们便如同木头与墙壁，无疑会毁灭，如同大海中的泡沫。
12.307.88
इन्द्रियैः सह सुप्तस्य देहिनः शत्रुतापन ।
सूक्ष्मश्चरति सर्वत्र नभसीव समीरणः ॥ १२.३०७.८८ ॥
克敌者啊，与诸根一同入睡的有身者，其微妙者遍行一切处，如同天空中的风。
12.307.89
स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान्स्पृशति वा विभो ।
बुध्यमानो यथापूर्वमखिलेनेह भारत ॥ १२.३०७.८९ ॥
他如理而见，或触及诸触境，啊，大能者；婆罗多啊，如先前一般在此完全觉知。
12.307.90
इन्द्रियाणीह सर्वाणि स्वे स्वे स्थाने यथाविधि ।
अनीशत्वात्प्रलीयन्ते सर्पा हतविषा इव ॥ १२.३०७.९० ॥
在此，诸根各在其位，依法而住；因无主宰，它们便消融，如同毒液已被毁灭的蛇。
12.307.91
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्वेव सर्वशः ।
आक्रम्य गतयः सूक्ष्माश्चरत्यात्मा न संशयः ॥ १२.३०७.९१ ॥
将一切感官完全收摄于各自的位置，自我便沿着微妙之道运行，此事无疑。
12.307.92
सत्वस्य च गुणान्कृत्स्नान्नजसश्च गुणान्पुनः ।
गुणांश्च तमसः सर्वान्गुणान्बुद्धेश्च भारत ॥ १२.३०७.९२ ॥
婆罗多啊，萨埵的一切性质，又有罗阇的性质，所有暗性的性质，以及智力的性质。
12.307.93
गुणांश्च मनसश्चापि नभसश्च गुणांश्च सः ।
गुणान्वायोश्च धर्मात्मंस्तेजसां च गुणान्पुनः ॥ १२.३०७.९३ ॥
心的性质，虚空的性质，他的风的性质，义者啊，又有火的性质。
12.307.94
अपां गुणांस्तथा पार्थ पार्थिंवांश्च गुणानपि ।
सर्वात्मना गुणैर्व्याप्तः क्षेत्रज्ञेषु युधिष्ठिर ॥ १२.३०७.९४ ॥
同样，帕尔塔啊，水的性质，又有地的性质；尤提西提啊，他在知场者之中，完全被诸性质所遍满。
12.307.95
आत्मा च याति क्षेत्रज्ञं कर्मणी च शुभाशुभे ।
शिष्या इव महात्मानमिन्द्रियाणि च तं प्रभो ॥ १२.३०७.९५ ॥
自我归向知场者，善恶之业亦然；主啊，诸感官也如弟子般归向那位大我。
12.307.96
प्रकृतिं चाप्यतिक्रम्य गच्छत्यात्मानमव्ययम् ।
परं नारायणं देवं निर्द्वन्द्वं प्रकृतेः परम् ॥ १२.३०७.९६ ॥
超越自然，不灭的自我趣向至上神那罗延，他无有二元，超越自然。
12.307.97
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्रविष्टस्तमनामयम् ।
परमात्मानमगुणं न निवर्तति भारत ॥ १२.३०७.९७ ॥
脱离一切罪恶，进入那无瑕的至高自我者，不再从无德的至高自我中返回，婆罗多啊。
12.307.98
शिष्टं तत्र मनस्तात इन्द्रियाणि च भारत ।
आगच्छन्ति यथाकालं गुरोः संदेशकारिणः ॥ १२.३०७.९८ ॥
亲爱的孩子，婆罗多啊，那里心与诸根仍然留存；如同奉行师尊嘱咐的使者，它们按时归来。
12.307.99
शक्यं चाल्पेन कालेन शान्तिं प्राप्तुं गुणार्थिना ।
एवमुक्तेन कौन्तेय युक्तज्ञानेन मोक्षिणा ॥ १२.३०७.९९ ॥
昆提之子啊，对于寻求善德、如此受教、以修习之智追求解脱者，可在短时间内获得寂静。
12.307.100
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञा गच्छन्ति परमां गतिम् ।
ज्ञानेनानेन कौन्तेय तुल्यं ज्ञानं न विद्यते ॥ १२.३०७.१०० ॥
国王啊，大智的数论者得到至高的归宿。昆提之子啊，没有能与此智相等的智慧。
12.307.101
अत्र ते संशयो मा भूज्ज्ञानं सांख्यं परं मतम् ।
अक्षरं ध्रुवमव्यक्तं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ १२.३०७.१०१ ॥
对此你不应有疑惑：数论之智被认为是至高的。它是不灭的、恒常的、未显现的、圆满的、永恒的梵。
12.307.102
अनादिमध्यनिधनं निर्द्वन्द्वं कर्तृ शाश्वतम् ।
कूटस्थं चैव नित्यं च यद्वदन्ति शमात्मकाः ॥ १२.३०७.१०२ ॥
无始无中无终、离于二元、作者、永恒、不动且常在——心性寂静者如此说。
12.307.103
यतः सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यच्च शंसन्ति शास्त्रेषु वदन्ति परमर्षयः ॥ १२.३०७.१०३ ॥
一切创造与毁灭的变化由此而生，至高的仙人在经典中宣说、阐明的正是此理。
12.307.104
सर्वे विप्राश्च देवाश्च तथा शमविदो जनाः ।
ब्रह्मण्यं परमं देवमनन्तं परमच्युतम् ॥ १२.३०७.१०४ ॥
一切婆罗门、诸神以及通晓寂静之人，都知晓那至高的梵、至高之神、无限、至不朽者。
12.307.105
प्रार्थयन्तश्च तं विप्रा वदन्ति गुणबुद्धयः ।
सम्यग्युक्तास्तथा योगाः साङ्ख्याश्चामितदर्शनाः ॥ १२.३०७.१०५ ॥
向他祈祷的婆罗门、心念专注于德性的人、正确修习的瑜伽士，以及见解无边的数论者，都谈论他。
12.307.106
अमूर्तेस्तस्य कौन्तेय साङ्ख्यं मूर्तिरिति श्रुतिः ।
अभिज्ञानानि तस्याहुर्मतं हि भरतर्षभ ॥ १२.३०७.१०६ ॥
贡蒂之子啊，吠陀启示说：那无形者的形相即是数论。婆罗多之最啊，他的辨识之相已被宣说；这便是定论。
12.307.107
द्विविधानीह भूतानि पृथिव्यां पृथिवीपते ।
जङ्गमाजङ्गमाख्यानि जङ्गमं तु विशिष्यते ॥ १२.३०७.१०७ ॥
大地之主啊，这世间的众生有两类，称为动与不动；而动者被认为更为殊胜。
12.307.108
ज्ञानं महद्यद्धि महत्सु राज ।
न्वेदेषु साङ्ख्येषु तथैव योगे।
यच्चापि दृष्टं विविधं पुराणे ।
साङ्ख्यागतं तन्निखिलं नरेन्द्र ॥ १२.३०७.१०८ ॥
国王啊，伟人中所有的大智慧，吠陀、数论中所有的，瑜伽中亦然；以及在往世书中所见的种种智慧，人主啊，这一切都包含于数论之中。
12.307.109
यच्चेतिहासेषु महत्सु दृष्टं ।
यच्चार्थशास्त्रे नृप शिष्टजुष्टे।
ज्ञानं च लोके यदिहास्ति किंचि ।
त्साङ्ख्यागतं तच्च महन्महात्मन् ॥ १२.३०७.१०९ ॥
凡在大史诗中所见，王啊，凡在贤者所遵循的政事论中所有，以及世间此处所有的任何知识，都包含于数论之中；它伟大啊，大力者。
12.307.110
शमश्च दृष्टः परमं बलं च ।
ज्ञानं च साङ्ख्यं च यथावदुक्तम्।
तपांसि सूक्ष्माणि सुखानि चैव ।
साङ्ख्ये यथावद्विहितानि राजन् ॥ १२.३०७.११० ॥
寂静与至上力量被见到；知识与数论也已如实宣说；微妙的苦行与快乐，王啊，也在数论中如法规定。
12.307.111
विपर्यये तस्य हि पार्थ देवा ।
न्गच्छन्ति साङ्ख्याः सततं सुखेन।
तांश्चानुसंचार्य ततः कृतार्थाः ।
पतन्ति विप्रेषु यतेषु भूयः ॥ १२.३०७.१११ ॥
普利塔之子啊，在其反转之际，诸神并不总是轻易地前往数论的修习者那里；追随他们并达成目标后，他们又坠落于婆罗门与苦行者之中。
12.307.112
हित्वा च देहं प्रविशन्ति मोक्षं ।
दिवौकसो द्यामिव पार्थ साङ्ख्याः।
अतोऽधिकं तेऽभिरता महार्थे ।
साङ्ख्ये द्विजाः पार्थिव शिष्टजुष्टे ॥ १२.३०७.११२ ॥
普利塔之子啊，舍弃身体后，数论的修习者进入解脱，正如天界居民进入天空一般；因此，王啊，再生者更加欣悦于那智者所修习的、数论的伟大目标。
12.307.113
तेषां न तिर्यग्गमनं हि दृष्टं ।
नार्वाग्गतिः पापकृताधिवासः।
च चाबुधानामपि ते द्विजातयो ।
ये ज्ञानमेतन्नृपतेऽनुरक्ताः ॥ १२.३०७.११३ ॥
他们的道路不见有横向或向下的运行，也没有由罪业所造的居所。专注于此知识的再生者，哦国王，（即使对无知者也能使其免于罪过）。
12.307.114
साङ्ख्यं विशालं परमं पुराणं ।
महार्णवं विमलमुदाहरन्ति
कृत्स्नं च साङ्ख्यं नृपते महात्मा ।
नारायणो धारयतेऽप्रमेयम् ॥ १२.३०७.११४ ॥
人们称数论为广大、至上、古老、如大海般清净的。哦国王，伟大的那罗延以无量之力承载整个数论。
12.307.115
एतन्मयोक्तं नरदेव तत्त्वं ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम्।
स सर्गकाले च करोति सर्गं ।
संहारकाले च तदत्ति भूयः ॥ १२.३०७.११५ ॥
人主啊，我已为你说明此真理：那罗延即是这古老的宇宙。在创造之时他造作创造，在毁灭之时他又将其吞噬。
12.307.116
संहृत्य सर्वं निजदेहसंस्थं ।
कृत्वाऽप्सु शेते जगदन्तरात्मा ॥ १२.३०७.११६ ॥
收摄住存于自身身中的一切，将其置于水中之后，世界的内在自我便躺下而眠。