Mahābhārata · Adhyāya 12.307
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.307.1
सम्पक्त्वयाऽयं नृपते वर्णितः शिष्टसंमतः ।
योगमार्गो यथान्यायं शिष्यायेह हितैषिणा ॥ १२.३०७.१ ॥
O König, dieser Weg des Yoga, von den Weisen gebilligt, ist von dir recht dargelegt worden, so wie ein wohlwollender Lehrer ihn hier seinem Schüler lehrte.
12.307.2
साङ्ख्ये त्विदानीं कार्त्स्न्येन विधिं प्रब्रूहि पृच्छते ।
त्रिषु लोकेषु यज्ज्ञानं सर्वं तद्विदितं हि ते ॥ १२.३०७.२ ॥
Nun erkläre mir, der ich frage, vollständig die Methode des Sāṅkhya; alles Wissen, das in den drei Welten ist, ist dir ja bekannt.
12.307.3
शृणु मे त्वमिदं कृत्स्नं साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
विदितं यतिभिः सर्वैः कपिलादिभिरीश्वरैः ॥ १२.३०७.३ ॥
Höre von mir diese ganze Lehre der Sāṅkhya, die das Selbst erkannt haben; sie ist allen Asketen und den Herren wie Kapila bekannt.
12.307.4
यस्मिन्नविभ्रमाः केचिद्दृश्यन्ते मनुजर्षभ ।
गुणाश्च यस्मिन्बहवो दोषहानिश्च केवला ॥ १२.३०७.४ ॥
O Stier unter den Menschen, in dem man einige ohne Verwirrung sieht, in dem es viele Vorzüge gibt und die Fehler gänzlich beseitigt werden.
12.307.5
ज्ञानेन परिसङ्ख्याय सदोषान्विषयान्नृप ।
मानुषान्दुर्जयान्कृत्स्नान्पैशाचान्विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.५ ॥
O König, nachdem man durch Erkenntnis die Sinnesobjekte mit ihren Fehlern vollständig aufgezählt hat, die menschlichen, schwer zu besiegenden, und ebenso die dämonischen.
12.307.6
राक्षसान्विषयाञ्ज्ञात्वा यक्षाणां विषयांस्तथा ।
विषयानौरगाञ्ज्ञात्वा गान्धर्वविषयांस्तथा ॥ १२.३०७.६ ॥
Nachdem man die Objekte der Rākṣasas erkannt hat, ebenso die der Yakṣas, nachdem man die Objekte der Schlangen erkannt hat, und ebenso die der Gandharvas.
12.307.7
पितृणां विषयाञ्ज्ञात्वा तिर्यक्षु चरतां नृप ।
सुपर्णविषयाञ्ज्ञात्वा मरुतां विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.७ ॥
O König, nachdem man die Welten der Ahnen und jener, die unter den Tieren umherziehen, erkannt hat, nachdem man die Welten der Suparṇas erkannt hat, und ebenso die Welten der Maruts.
12.307.8
राजर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा ब्रह्मर्षिविषयांस्तथा ।
आसुरान्विषयाञ्ज्ञात्वा वैश्वदेवांस्तथैव च ॥ १२.३०७.८ ॥
Nachdem man die Welten der königlichen Weisen und ebenso die der brahmanischen Weisen erkannt hat, nachdem man die Welten der Asuras erkannt hat, und auch die der Vaiśvadevas.
12.307.9
देवर्षिविषयाञ्ज्ञात्वा योगानामपि चेश्वरान् ।
प्रजापतीनां विषयान्ब्रह्मणो विषयांस्तथा ॥ १२.३०७.९ ॥
Nachdem man die Welten der göttlichen Weisen und die Herren der Yogas erkannt hat, nachdem man die Welten der Prajāpatis erkannt hat, und ebenso die Welt Brahmās.
12.307.10
आयुषश्च परं कालं लोके विज्ञाय तत्त्वतः ।
सुखस्य च परं तत्त्वं विज्ञाय वदतां वर ॥ १२.३०७.१० ॥
Nachdem man in der Welt die höchste Lebenszeit wahrhaft erkannt hat und die höchste Wahrheit des Glücks erkannt hat, o Bester der Redner.
12.307.11
प्राप्ते काले च यद्दुःखं सततं विषयैषिणाम् ।
तिर्यक्षु पततां दुःखं पततां नरके च यत् ॥ १२.३०७.११ ॥
Wenn die Zeit kommt, das Leid, das unablässig jenen widerfährt, die nach Sinnesobjekten streben, das Leid derer, die unter die Tiere fallen, und das Leid derer, die in die Hölle stürzen.
12.307.12
स्वर्गस्य च गुणान्कृत्स्नान्दोषान्सर्वांश्च भारत ।
परिसंख्यानसंख्यानं सत्वं सांख्यगुणात्मकम्।
वेदवादे येऽपि दोषा गुणा ये चापि वैदिकाः ॥ १२.३०७.१२ ॥
O Bhārata, alle Vorzüge und alle Mängel des Himmels, Aufzählung und Berechnung, das aus den Qualitäten des Sāṃkhya bestehende Sattva, die Mängel und Vorzüge, die in der Lehre der Veden zu finden sind, und auch die vedischen Vorzüge.
12.307.13
ज्ञानयोगे च ये दोषा गुणा योगे च ये नृप ।
साङ्ख्यज्ञाने च ये दोषास्तथैव च गुणा नृप।
इतरेषु च ये दोषा गुणास्तेषु च भारत ॥ १२.३०७.१३ ॥
O König, welche Fehler und Tugenden im Weg der Erkenntnis und im Yoga liegen, o König; welche Fehler im Wissen des Sāṅkhya liegen, und ebenso seine Tugenden, o König; und welche Fehler und Tugenden in den anderen liegen, o Nachkomme des Bharata.
12.307.14
सत्वं दशगुणं ज्ञात्वा रजो नवगुणं तथा ।
तमश्चाष्टगुणं ज्ञात्वा वृद्धिं सप्तगुणां तथा ॥ १२.३०७.१४ ॥
Das Sattva als zehnfach erkennend, das Rajas als neunfach und das Tamas als achtfach, und das Wachstum als siebenfach, ebenso.
12.307.15
षङ्गुणं च मनो ज्ञात्वा नभः पञ्चगुणं तथा ।
बुद्धिं चतुर्गुणां ज्ञात्वा तमश्च त्रिगुणं तथा ॥ १२.३०७.१५ ॥
Den Geist als sechsfach und den Raum als fünffach erkennend, ebenso; den Verstand als vierfach und das Tamas als dreifach erkennend, ebenso.
12.307.16
द्विगुणं च रजो ज्ञात्वा सत्वमेकगुणं पुनः ।
सर्गं विज्ञाय तत्त्वेन प्रलये प्रेक्ष्य चात्मनः ॥ १२.३०७.१६ ॥
Das Rajas als zweifach und das Sattva wiederum als einfach erkennend; die Schöpfung wahrhaft verstehend und im Untergang das Selbst erblickend.
12.307.17
ज्ञानविज्ञानसंपन्नाः कारणैर्भाविताः शुभाः ।
प्राप्नुवन्ति शुभं मोक्षं सूक्ष्मा इव नभः परम् ॥ १२.३०७.१७ ॥
Die mit Wissen und Unterscheidungskraft ausgestatteten, durch Ursachen geprägten, Guten erlangen die höchste glückliche Befreiung, indem sie subtil wie der Raum werden.
12.307.18
रूपेण दृष्टिं संयुक्तां घ्राणं गन्धगुणेन च ।
शब्दे सक्तं तथा श्रोत्रं जिह्वा रसगुणेषु च ॥ १२.३०७.१८ ॥
Das Sehen ist mit der Gestalt verbunden, der Geruch mit der Qualität des Duftes; das Gehör ist am Klang gebunden, und ebenso die Zunge an den Qualitäten des Geschmacks.
12.307.19
त्वचं स्पर्शे तथा सक्तां वायुं नभसि चाश्रितम् ।
मोहं तमसि संयुक्तं लोभमर्थेषु संश्रितम् ॥ १२.३०७.१९ ॥
Die Haut ist am Tastsinn gebunden, und die Luft ruht im Raum. Der Wahn ist mit der Finsternis verbunden, und die Gier ruht in den Gegenständen des Reichtums.
12.307.20
विष्णौ क्रान्तं बलं शक्रे कोष्ठे सक्तं तथाऽनलम् ।
अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिताः ॥ १२.३०७.२० ॥
Die Kraft durchdringt Viṣṇu und Indra; das Feuer haftet dem Bauch an. Die Göttin ist ganz an die Wasser gebunden, und die Wasser ruhen im Licht.
12.307.21
तेजः सूक्ष्मे च संयुक्तं वायुं नभसि चाश्रितम् ।
नभो महति संयुक्तं महद्बुद्धौ च संश्रितम् ॥ १२.३०७.२१ ॥
Das Licht ist mit dem Feinen verbunden, und die Luft ruht im Raum. Der Raum ist mit dem Großen verbunden, und das Große ruht im großen Verstand.
12.307.22
बुद्धिं तमसि संसक्तां तमो रजसि संश्रितम् ।
रजः सत्वे तथा सक्तं सत्वं सक्तं तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३०७.२२ ॥
Der Intellekt ist ganz an die Finsternis gebunden, und die Finsternis ruht in der Leidenschaft. Die Leidenschaft ist an das Gute gebunden, und das Gute ist an das Selbst gebunden.
12.307.23
सक्तमात्मानमीशे च देवे नारायणे तथा ।
देवं मोक्षे च संसक्तं मोक्षं सक्तं तु न क्वचित् ॥ १२.३०७.२३ ॥
Das Selbst ist an den Herrn gebunden, und ebenso der Gott an Nārāyaṇa. Der Gott ist ganz an die Befreiung gebunden, doch die Befreiung ist an nichts gebunden.
12.307.24
ज्ञात्वा सत्वयुतं देहं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
स्वभावं चेतनां चैव ज्ञात्वा देहसमाश्रिते ॥ १२.३०७.२४ ॥
Wenn man den mit dem Guten verbundenen Körper erkennt, der von den sechzehn Eigenschaften umhüllt ist, und Natur und Bewusstsein erkennt, die im verkörperten Selbst wohnen.
12.307.25
मध्यस्थमेकमात्मानं पापं यस्मिन्न विद्यते ।
द्वितीयं कर्म विज्ञाय नृपते विषयैषिणाम् ॥ १२.३०७.२५ ॥
Erkenne das eine Selbst (ātman), das in der Mitte steht und in dem keine Sünde zu finden ist. O König, für jene, die nach Sinnesobjekten streben, ist das Zweite das Handeln; dies erkannt habend...
12.307.26
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ॥ १२.३०७.२६ ॥
Alle Sinne und Sinnesobjekte, die im Selbst ruhen, und die Seltenheit der Befreiung erkannt habend, gemäß der Offenbarung...
12.307.27
प्राणापानौ समानं च व्यानोदानौ च तत्त्वतः ।
आवहं चानिलं ज्ञात्वा प्रवहं चानिलं पुनः ॥ १२.३०७.२७ ॥
Die Atemkräfte prāṇa und apāna, samāna, vyāna und udāna wahrhaft erkannt habend, und ebenso den nach innen führenden Wind (āvaha) und den nach außen führenden Wind (pravaha)...
12.307.28
सप्तवातांस्तथा शेषान्सप्तधा विहितान्पुनः ।
प्रजापतीनृषींश्चैव मार्गांश्चैव बहून्वरान् ॥ १२.३०७.२८ ॥
Die sieben Winde und ebenso die übrigen, siebenfach geordnet; wiederum die Herren der Geschöpfe und die Weisen und viele vortreffliche Wege...
12.307.29
सप्तर्षीश्च बहूञ्ज्ञात्वा राजर्षीश्च परंतप ।
सुरर्षीन्महतश्चान्यान्ब्रह्मर्षीन्सूर्यसन्निभान् ॥ १२.३०७.२९ ॥
Die sieben Weisen und viele andere erkannt habend, o Feindeverbrenner, die königlichen Weisen, die göttlichen Weisen, die Großen und die anderen brahmanischen Weisen, die der Sonne gleichen...
12.307.30
ऐश्वर्याच्च्यावितान्दृष्ट्वा कालेन महता नृप ।
महतां भूतसङ्घानां श्रुत्वा नाशं च पार्थिव ॥ १२.३०७.३० ॥
O König, die von der großen Zeit der Macht Entrückten gesehen habend, und vom Untergang der großen Scharen der Wesen gehört habend, o Herrscher der Erde...
12.307.31
गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नृपते पापकर्मिणाम् ।
वैतरण्यां च यद्दुःखं पतितानां यमक्षये ॥ १२.३०७.३१ ॥
O König, nachdem man das unheilvolle Schicksal derer kennt, die Böses tun, und das Leid, das die in Yamas Reich Gefallenen im Vaitaraṇī erdulden.
12.307.32
योनीषु च विचित्रासु संसारानशुभांस्तथा ।
जठरे चाशुभे वासं शोणितोदकभाजने ॥ १२.३०७.३२ ॥
und in den vielfältigen Schößen die unheilvollen Kreisläufe der Wiedergeburt sowie das Wohnen im unreinen Mutterleib, einem Gefäß aus Blut und Wasser.
12.307.33
श्लेष्ममूत्रपुरीषे च तीव्रगन्धसमन्विते ।
शुक्रशोणितसंघाते मज्जास्नायुपरिग्रहे ॥ १२.३०७.३३ ॥
inmitten von Schleim, Urin und Kot mit ihrem scharfen Gestank, im Gemisch aus Samen und Blut, wo sich Mark und Sehnen sammeln.
12.307.34
सिराशतसमाकीर्णे नवद्वारे पुरेऽशुचौ ।
विज्ञायाहितमात्मानं योगांश्च विविधान्नृप ॥ १२.३०७.३४ ॥
Nachdem man das Selbst erkannt hat, das im unreinen Stadtkörper mit seinen hundert Adern und neun Toren weilt, und, o König, die vielfältigen Yoga-Übungen.
12.307.35
तामसानां च जन्तूनां रमणीयावृतात्मनाम् ।
सात्विकानां च जन्तूनां कुत्सितं भरतर्षभ ॥ १२.३०७.३५ ॥
der verwerfliche Zustand der Wesen von tamasischer Natur, deren Selbst von angenehmen Dingen bedeckt ist, und ebenso der Wesen von sattvischer Natur, o Stier der Bharatas.
12.307.36
गर्हितं महतामर्थे साङ्ख्यानां विदितात्मनाम् ।
उपप्लवांस्तथा घोराञ्शशिनस्तेजसस्तथा ॥ १२.३०७.३६ ॥
verwerflich für die großen Kenner des Sāṅkhya, die das Selbst erkannt haben, und ebenso die schrecklichen Störungen des Mondes und des Glanzes.
12.307.37
ताराणां पतनं दृष्ट्वा नक्षत्राणां च पर्ययम् ।
द्वन्द्वानां विप्रयोगं च विज्ञाय कृपण नृप ॥ १२.३०७.३७ ॥
Nachdem du das Fallen der Sterne und das Wandern der Gestirne gesehen und die Trennung der Paare erkannt hast, o elender König.
12.307.38
अन्योन्यभक्षणं दृष्ट्वा भूतानामपि चाशुभम् ।
बाल्ये मोहं च विज्ञाय क्षयं देहस्य चाशुभम् ॥ १२.३०७.३८ ॥
Nachdem du gesehen hast, wie die Wesen einander verschlingen und ihr Unglück, und die Verblendung der Kindheit, den Verfall des Körpers und sein Unheil erkannt hast.
12.307.39
रागे मोहे च संप्राप्ते क्वचित्सत्वं समाश्रितम् ।
सहस्रेषु नरः कश्चिन्मोक्षबुद्धिं समाश्रितः ॥ १२.३०७.३९ ॥
Auch wenn Anhaftung und Verblendung überkommen, sucht irgendwo einer Zuflucht in der Reinheit; unter Tausenden sucht ein einziger Mensch Zuflucht im Geist der Erlösung.
12.307.40
दुर्लभत्वं च मोक्षस्य विज्ञाय श्रुतिपूर्वकम् ।
बहुमानमलब्धेषु लब्धे मध्यस्थतां पुनः ॥ १२.३०७.४० ॥
Nachdem man auf Grund der Schrift die Seltenheit der Erlösung erkannt hat: große Achtung vor dem, was nicht erlangt wurde, und wieder Gleichmut gegenüber dem, was erlangt wurde.
12.307.41
विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय नृपते पुनः ।
गतासूनां च कौन्तेय देहान्दृष्ट्वा तथाऽशुभान् ॥ १२.३०७.४१ ॥
O König, nachdem du die Bösartigkeit der Sinnesobjekte erneut erkannt hast, und o Sohn der Kuntī, nachdem du die unheilvollen Leiber der Toten gesehen hast.
12.307.42
वासं कुलेषु जन्तूनां दुःखं विज्ञाय भारत ।
ब्रह्मघ्नानां गतिं ज्ञात्वा पतितानां सुदारुणाम् ॥ १२.३०७.४२ ॥
O Nachkomme des Bharata, nachdem du erkannt hast, dass die Wesen in Familien wohnen und leiden, und das Geschick der Brahmanenmörder und das überaus schreckliche Geschick der Gefallenen kennst.
12.307.43
सुरापाने च सक्तानां ब्राह्मणानां दुरात्मनाम् ।
गुरूदारप्रसक्तानां गतिं विज्ञाय चाशुभाम् ॥ १२.३०७.४३ ॥
Nachdem man das unheilvolle Schicksal der Brahmanen erkannt hat, die dem Trinken von Rauschtrank verfallen sind, der Bösgesinnten und derer, die an den Frauen ihrer Lehrer hängen.
12.307.44
जननीषु च वर्तन्ते येन सम्यग्युधिष्ठिर ।
सदेवकेषु लोकेषु येन वर्तन्ति मानवाः ॥ १२.३०७.४४ ॥
Und o Yudhiṣṭhira, durch das die Wesen recht in den Müttern weilen und durch das die Menschen in den Welten zusammen mit den Göttern verweilen.
12.307.45
तेन ज्ञानेन विज्ञाय गतिं चाशुभकर्मणाम् ।
तिर्यग्योनिगतानां च विज्ञाय च गतिं पृथक् ॥ १२.३०७.४५ ॥
Durch jene Erkenntnis, nachdem man den Weg derer erkannt hat, deren Taten unheilvoll sind, und den Weg derer, die in tierische Schöße eingegangen sind, jeweils gesondert erkannt hat.
12.307.46
वेदवादांस्तथा चित्रानृतूनां पर्ययांस्तथा ।
क्षयं संवत्सराणां च मासानां च क्षयं तथा ॥ १२.३०७.४६ ॥
Die vedischen Aussprüche, die vielfältigen Wechsel der Jahreszeiten, den Schwund der Jahre und ebenso den Schwund der Monate.
12.307.47
पक्षक्षयं तथा दृष्ट्वा दिवसानां च संक्षयम् ।
क्षयं वृद्धिं च चन्द्रस्य दृष्ट्वा प्रत्यक्षतस्तथा ॥ १२.३०७.४७ ॥
Nachdem man den Schwund der Halbmonate und das Schwinden der Tage gesehen hat, und nachdem man das Abnehmen und Zunehmen des Mondes unmittelbar gesehen hat.
12.307.48
वृद्धिं दृष्ट्वा समुद्राणां क्षयं तेषां तथा पुनः ।
क्षयं धनानां दृष्ट्वा च पुनर्वृद्धिं तथैव च ॥ १२.३०७.४८ ॥
Nachdem man das Anschwellen der Meere und ihr Schwinden gesehen hat, und ebenso den Verlust des Reichtums und wiederum sein Wachstum.
12.307.49
संयोगानां क्षयं दृष्ट्वा युगानां च विशेषतः ।
क्षयं च दृष्ट्वा शैलानां क्षयं च सरितां तथा ॥ १२.३०७.४९ ॥
Nachdem er den Verfall der Verbindungen gesehen hat, besonders den Verfall der Weltzeitalter, und nachdem er den Verfall der Berge und ebenso der Flüsse gesehen hat.
12.307.50
वर्णानां च क्षयं दृष्ट्वा क्षयान्तं च पुनः पुनः ।
जरा मृत्युस्तथा जन्म दृष्ट्वा दुःखानि चैव ह ॥ १२.३०७.५० ॥
Nachdem er den Verfall der Varṇas gesehen hat und ihr immer wieder in Vernichtung endendes Vergehen, nachdem er Alter, Tod und ebenso Geburt gesehen hat, und auch die Leiden gesehen hat.
12.307.51
देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः ।
देहविक्लवतां चैव सम्यग्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५१ ॥
Nachdem er ebenso die Mängel des Körpers erkannt hat, ihr Leid wahrhaft erkannt hat und die Hinfälligkeit des Körpers vollständig und wahrhaft verstanden hat.
12.307.52
आत्मदोषांश्च विज्ञाय सर्वानात्मनि संश्रितान् ।
स्वदेहादुत्थितान्गब्धांस्तथा विज्ञाय चाशुभान्।
मूत्रश्लेष्मपुरीषादीन्स्वेदजांश्च सुकुत्सितान् ॥ १२.३०७.५२ ॥
Nachdem er die Mängel des Selbst und alles erkannt hat, was im Selbst ruht, was aus dem eigenen Körper entsteht, das Unreine, Urin, Schleim, Kot und dergleichen, und die verachtenswertesten Dinge, die aus dem Schweiß entstehen.
12.307.53
कान्स्वगात्रोद्भवान्दोषान्पश्यस्यमितविक्रम ।
एतन्मे संशयं कृत्स्नं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५३ ॥
Welche Mängel, die aus deinem eigenen Körper entstehen, siehst du, o du von unermesslicher Tapferkeit? Du bist würdig, diesen ganzen Zweifel von mir wahrhaft zu erklären.
12.307.54
पञ्च दोषान्प्रभो देहे प्रवदन्ति मनीषिणः ।
मार्गज्ञाः कापिलाः साङ्ख्याः शृणु तानरिसूदन ॥ १२.३०७.५४ ॥
O Herr, die Weisen nennen fünf Mängel im Körper, ebenso die Sāṅkhyas, Kenner des Weges, Anhänger Kapilas. Höre sie, o Vernichter der Feinde.
12.307.55
कामक्रोधौ भयं निद्रा पञ्चमः श्वास उच्यते ॥ १२.३०७.५५ ॥
Begierde und Zorn, Furcht, Schlaf und als fünftes der Atem, so heißt es.
12.307.56
एते दोषाः शरीरेषु दृश्यन्ते सर्वदेहिनाम् ।
छिन्दन्ति क्षमया क्रोधं कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.३०७.५६ ॥
Diese Fehler zeigen sich in den Körpern aller verkörperten Wesen. Durch Geduld schneiden sie den Zorn ab, durch Verzicht auf Vorsatz die Begierde.
12.307.57
सत्वसंसेवनान्निद्रामप्रमादाद्भयं तथा ।
छिन्दन्ति पञ्चमं श्वासमल्पाहारतया नृप ॥ १२.३०७.५७ ॥
Durch die Pflege des Sattva schneiden sie den Schlaf ab, durch Wachsamkeit ebenso die Furcht; und durch wenig Nahrung, o König, schneiden sie das fünfte, den Atem, ab.
12.307.58
गुणान्गुणशतैर्ज्ञात्वा दोषान्दोषशतैरपि ।
हेतून्हेतुशतैश्चित्रैश्चित्रान्विज्ञाय तत्त्वतः ॥ १२.३०७.५८ ॥
Nachdem man die Eigenschaften durch hunderte Eigenschaften, die Fehler durch hunderte Fehler und das Vielfältige durch vielfältige Ursachen wahrhaft erkannt hat.
12.307.59
अपां फेनोपमं लोकं विष्णोर्मायाशतैश्वितम् ।
चित्रभित्तिप्रतीकाशं नलसारमनर्थकम् ॥ १२.३०७.५९ ॥
Diese Welt gleicht dem Schaum des Wassers, gewoben aus hundert Täuschungen Viṣṇus, gleich einer bemalten Wand, von der Essenz des Schilfrohrs, und nutzlos.
12.307.60
तमः श्वभ्रनिभं दृष्ट्वा वर्षबुद्बुदसंनिभम् ।
क्लेशप्रायं सुखाद्धीनं नाशोत्तरमिहावशम् ॥ १२.३०७.६० ॥
Nachdem man die Finsternis wie eine Grube und wie eine Regenblase gesehen hat, voller Leid, ohne Glück, im Untergang endend und hier unfrei.
12.307.61
रजस्तमसि संमग्नं पङ्के द्वीपमिवावशम् ।
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञास्त्यक्त्वा देहं प्रजाकृतं ॥ १२.३०७.६१ ॥
Den Menschen, versunken in Rajas und Tamas, hilflos wie eine Insel im Schlamm, sehend, o König, verlassen die höchst weisen Sāṅkhyas diesen Leib, der von den Wesen geschaffen wurde.
12.307.62
ज्ञानयोगेन साङ्ख्येन व्यापिना महता नृप ।
राजसानशुभान्गन्धांस्तांमसांश्च तथाविधान् ॥ १२.३०७.६२ ॥
O König, durch den allumfassenden großen Yoga des Wissens und das Sāṅkhya verlässt man die rajasischen und unheilvollen Düfte, ebenso die tamasischen von dieser Art.
12.307.63
पुण्यांश्च सात्विकान्गन्धान्स्पर्शजान्देहसंश्रितान् ।
छित्त्वाऽऽशु ज्ञानशस्त्रेण तपो दण्डेन भारत ॥ १२.३०७.६३ ॥
Und rasch abschneidend mit der Waffe des Wissens die heilvollen sattvischen Düfte, die aus dem Tastsinn entstehen und am Leib haften, o Bhārata, indem man die Askese zum Stock macht, verlässt man sie.
12.307.64
ततो दुःखोदधिं घोरं चिन्ताशोकमहाह्रदम् ।
व्याधिमृत्युमहाग्राहं महाभयमहोरगम् ॥ १२.३०७.६४ ॥
Dann überquert man den furchtbaren Ozean des Leidens, den großen See von Sorge und Kummer, mit den großen Krokodilen von Krankheit und Tod, der großen Furcht und den großen Schlangen.
12.307.65
तमःकूर्मं रजोमीनं प्रज्ञया संतरन्त्युत ।
स्नेहपङ्कं जरादुर्गं ज्ञानदीपमरिंदम् ॥ १२.३०७.६५ ॥
Man überquert mit Weisheit das Meer mit den Schildkröten des Tamas und den Fischen des Rajas; das mit dem Schlamm der Anhaftung und der schwer zu durchquerenden Burg des Alters, mit der Lampe des Wissens, o Bezwinger der Feinde.
12.307.66
कर्मागाधं सत्यतीरं स्थितव्रतमरिंदम् ।
हिंसाशीघ्रमहावेगं नानारससमाकरम् ॥ १२.३०७.६६ ॥
Unergründlich durch das Handeln, dessen Ufer die Wahrheit ist, fest in den Gelübden, o Bezwinger der Feinde; schnell in der Gewalt seiner großen Kraft, Quelle vieler Geschmäcker.
12.307.67
नानाप्रीतिमहारत्नं दुःखज्वरसमीरणम् ।
शोकतृष्णामहावर्तं तीक्ष्णव्याधिमहागजम् ॥ १२.३०७.६७ ॥
Voll großer Juwelen vielfacher Freude, bewegt vom Wind des Fiebers des Leidens, mit großen Strudeln von Kummer und Durst, mit scharfen Krankheiten als großen Elefanten.
12.307.68
अस्थिसंघातसंघट्टं श्लेष्मफेनमरिंदम् ।
दानमुक्ताकरं घोरं शोणितह्रदविद्रुमम् ॥ १२.३०७.६८ ॥
Vom Zusammenprall von Knochenhaufen erschüttert, schaumig von Schleim, o Bezwinger der Feinde; eine Perlenmine in Gestalt von Gaben, schrecklich, mit Korallen in einem Blutsee.
12.307.69
हसितोत्क्रुष्टनिर्घोषं नानाज्ञानसुदुस्तरम् ।
रोदनाश्रुमलक्षारं सङ्गत्यागपरायणम्। ॥ १२.३०७.६९ ॥
Mit dem Getöse von Lachen und Schreien, sehr schwer zu überqueren selbst durch vielerlei Wissen; mit den Tränen des Weinens als Schmutz und Salz; hingegeben an den Verzicht auf Anhaftung.
12.307.70
पुत्रदारजलौकौघं मत्रिबान्धवपत्तनम् ।
अहिंसासत्यमर्यादं प्राणत्यागमहोर्मिणम् ॥ १२.३०७.७० ॥
Mit einer Flut von Söhnen, Frauen und Blutegeln, mit Ministern und Verwandten als Häfen; mit Gewaltlosigkeit und Wahrheit als Ufern, mit großen Wogen der Lebenshingabe.
12.307.71
वेदान्तगमनद्वीपं सर्वभूतदयोदकम् ।
मोक्षदुर्लाभविषयं व़डवामुखसागरम् ॥ १२.३०७.७१ ॥
Mit der Insel, die man durch das Vedānta erreicht, mit dem Mitgefühl für alle Wesen als Wasser; wo Befreiung schwer zu erlangen ist, das Meer mit dem Rachen des Vaḍavā-Feuers.
12.307.72
तरन्ति मुनयः सिद्धा ज्ञानयानेन भारत ।
तीर्त्वाऽतिदुस्तरं जन्म विशन्ति विमलं नभः ॥ १२.३०७.७२ ॥
O Bhārata, die Weisen und Vollendeten setzen über mit dem Schiff der Erkenntnis; nachdem sie die so schwer zu überquerende Geburt überwunden haben, betreten sie den makellosen Himmel.
12.307.73
तत्र तान्सुकृतीन्साङ्ख्यान्सूर्यो वहति रश्मिभिः ।
पद्मतन्तुवदाविश्य प्रसह्य विषयान्नृप ॥ १२.३०७.७३ ॥
Dort trägt die Sonne mit ihren Strahlen jene verdienstvollen Sāṅkhyas empor, eindringend wie die Faser eines Lotosstengels, o König, und überwindet gewaltsam die Sinnesobjekte.
12.307.74
तत्र तान्प्रवहो वायुः प्रतिगृह्णाति भारत ।
वीतरागान्यतीन्सिद्धान्वीर्ययुक्तांस्तपोधनान् ॥ १२.३०७.७४ ॥
Dort nimmt der strömende Wind sie auf, o Bhārata—die von Leidenschaft Befreiten, die Vollendeten, die Kraftvollen, deren Reichtum die Askese ist.
12.307.75
सूक्ष्मः शीतः सुगन्धी च सुखस्पर्शश्च भारत ।
सप्तानां मरुतां श्रेष्ठो लोकान्गच्छति यः शुभान्।
स तान्वहति कौन्तेय नभसः परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७५ ॥
Fein, kühl, duftend und angenehm zu berühren, der Beste der sieben Maruts, der zu den glückverheißenden Welten geht—o Bhārata, o Sohn der Kuntī, er trägt sie zur höchsten Bahn des Himmels.
12.307.76
नभो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम् ।
तमो वहति लोकेश रजसः परमां गतिम्।
रजो वहति राजेन्द्र सत्वस्य परमां गतिम् ॥ १२.३०७.७६ ॥
Der Himmel trägt sie zur höchsten Bahn der Leidenschaft, o Herr der Welten. Die Finsternis trägt sie zur höchsten Bahn der Leidenschaft, o Herr der Welten. Die Leidenschaft trägt sie zur höchsten Bahn der Güte, o König der Könige.
12.307.77
सत्वं वहति राजेन्द्र परं नारायणं प्रभुम् ।
प्रभुर्वहति शुद्धात्मा परमात्मानमात्मना ॥ १२.३०७.७७ ॥
Die Güte trägt sie zum höchsten Herrn Nārāyaṇa, o König der Könige. Der Herr, der reinen Geistes ist, trägt sie zum höchsten Selbst, durch das Selbst.
12.307.78
परमात्मानमासाद्य तद्भूता यतयोऽमलाः ।
अमृतत्वाय कल्पन्ते न निवर्तन्ति वा विभो ॥ १२.३०७.७८ ॥
Nachdem sie das höchste Selbst erreicht haben, sind die makellosen Asketen, die jenes geworden sind, für die Unsterblichkeit geeignet, und sie kehren nicht zurück, o Mächtiger.
12.307.79
परमा सा गतिः पार्थ निर्द्वन्द्वानां महात्मनाम् ।
सत्यार्जवरतानां वै सर्वभूतदयावताम् ॥ १२.३०७.७९ ॥
O Sohn der Pṛthā, dies ist das höchste Ziel der Großmütigen, die frei sind von den Gegensatzpaaren, die an Wahrheit und Geradheit Freude haben und die allen Wesen mitfühlend sind.
12.307.80
स्थानमुत्तममासाद्य भगवन्तं स्थिरव्रताः ।
आजन्ममरणं वा ते स्मरन्त्युत न वाऽनघ ॥ १२.३०७.८० ॥
O Makelloser, haben die Standhaften, nachdem sie jene höchste Stätte und den Erhabenen Herrn erreicht haben, Erinnerung an alles von der Geburt bis zum Tod, oder nicht?
12.307.81
यदत्र तथ्यं तन्मे त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि ।
त्वदृते पुरुषं नान्यं प्रष्टुमर्हामि कौरव ॥ १२.३०७.८१ ॥
O Nachkomme der Kuru, was hier wahr ist, das sollst du mir genau so sagen, wie es ist; ich verdiene es, keinen anderen Mann außer dich zu fragen.
12.307.82
मोक्षे दोषो महानेष प्राप्य सिद्धिगतानृषीन् ।
यदि तत्रैव विज्ञाने वर्तन्ते यतयः परे ॥ १२.३०७.८२ ॥
Bei der Befreiung ist dies ein großer Fehler: Die Weisen, die Vollkommenheit erlangt haben, verharren dort, wenn auch die höchsten Asketen in eben jenem Wissen verweilen.
12.307.83
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं पश्यामि परमं नृप ।
मग्नस्य हि परे ज्ञाने किं न दुःखतरं भवेत्। ॥ १२.३०७.८३ ॥
O König, ich sehe, dass das durch Tätigkeit gekennzeichnete Dharma das höchste ist; für jemanden, der in das höchste Wissen versunken ist, was könnte schmerzlicher sein als dies?
12.307.84
यथान्यायं त्वया तात प्रश्नः पृष्टः सुसंकटः ।
बुधानामपि संमोहः प्रश्नेऽस्मिन्भरतर्षभ ॥ १२.३०७.८४ ॥
Lieber Sohn, du hast zu Recht eine sehr schwierige Frage gestellt; bei dieser Frage werden selbst die Weisen verwirrt, o Stier der Bharatas.
12.307.85
अत्रापि तत्त्वं परमं शृणु सम्यङ्भयेरितम् ।
बुद्धिश्च परमा यत्र कापिलानां महात्मनाम् ॥ १२.३०७.८५ ॥
Auch hier höre die höchste Wahrheit gut an, wie sie von den furchtlosen Weisen dargelegt wurde, und wo der höchste Verstand der großen Seelen, der Anhänger Kapilas, liegt.
12.307.86
इन्द्रियाण्येव बुध्यन्ते स्वदेहे देहिनां नृप ।
कारणान्यात्मनस्तानि सूक्ष्मः पश्यति तैस्तु सः ॥ १२.३०७.८६ ॥
In ihrem eigenen Körper, o König, nehmen die Sinne für die verkörperten Wesen wahr; sie sind die Werkzeuge des Selbst, und durch sie sieht der Feine.
12.307.87
आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्यसमानि तु ।
विनश्यन्ति न संदेहः फेना इव महार्णवे ॥ १२.३०७.८७ ॥
Vom Selbst verlassen, werden sie wie Holz und Wände und vergehen ohne Zweifel, wie Schaum im großen Ozean.
12.307.88
इन्द्रियैः सह सुप्तस्य देहिनः शत्रुतापन ।
सूक्ष्मश्चरति सर्वत्र नभसीव समीरणः ॥ १२.३०७.८८ ॥
O Vernichter der Feinde, das Feine des verkörperten Wesens, das mit seinen Sinnen schläft, wandert überall umher, wie der Wind am Himmel.
12.307.89
स पश्यति यथान्यायं स्पर्शान्स्पृशति वा विभो ।
बुध्यमानो यथापूर्वमखिलेनेह भारत ॥ १२.३०७.८९ ॥
Er sieht richtig oder berührt die Gegenstände des Tastsinns, o Mächtiger; vollständig wahrnehmend hier, o Bhārata, wie zuvor.
12.307.90
इन्द्रियाणीह सर्वाणि स्वे स्वे स्थाने यथाविधि ।
अनीशत्वात्प्रलीयन्ते सर्पा हतविषा इव ॥ १२.३०७.९० ॥
Hier verbleiben alle Sinne jeweils an ihrem Platz nach Vorschrift; aus Mangel an Herrschaft lösen sie sich auf, wie Schlangen, deren Gift vernichtet ist.
12.307.91
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्वेव सर्वशः ।
आक्रम्य गतयः सूक्ष्माश्चरत्यात्मा न संशयः ॥ १२.३०७.९१ ॥
Nachdem er alle Sinne an ihrem jeweiligen Ort vollständig gebändigt hat, bewegt sich das Selbst auf feinen Pfaden; daran ist kein Zweifel.
12.307.92
सत्वस्य च गुणान्कृत्स्नान्नजसश्च गुणान्पुनः ।
गुणांश्च तमसः सर्वान्गुणान्बुद्धेश्च भारत ॥ १२.३०७.९२ ॥
O Bhārata, die Eigenschaften des Sattva insgesamt, wieder die des Rajas, alle Eigenschaften des Tamas und die Eigenschaften des Intellekts.
12.307.93
गुणांश्च मनसश्चापि नभसश्च गुणांश्च सः ।
गुणान्वायोश्च धर्मात्मंस्तेजसां च गुणान्पुनः ॥ १२.३०७.९३ ॥
Die Eigenschaften des Geistes und auch die des Raumes; und er, o Gerechter, die Eigenschaften der Luft und wieder die des Feuers.
12.307.94
अपां गुणांस्तथा पार्थ पार्थिंवांश्च गुणानपि ।
सर्वात्मना गुणैर्व्याप्तः क्षेत्रज्ञेषु युधिष्ठिर ॥ १२.३०७.९४ ॥
Ebenso, o Pārtha, die Eigenschaften des Wassers und auch die der Erde; o Yudhiṣṭhira, er ist ganz von den Eigenschaften durchdrungen unter den Kennern des Feldes.
12.307.95
आत्मा च याति क्षेत्रज्ञं कर्मणी च शुभाशुभे ।
शिष्या इव महात्मानमिन्द्रियाणि च तं प्रभो ॥ १२.३०७.९५ ॥
Das Selbst geht zum Kenner des Feldes, ebenso gute und schlechte Taten; o Herr, auch die Sinne gehen zu jener großen Seele, wie Schüler zu ihrem Lehrer.
12.307.96
प्रकृतिं चाप्यतिक्रम्य गच्छत्यात्मानमव्ययम् ।
परं नारायणं देवं निर्द्वन्द्वं प्रकृतेः परम् ॥ १२.३०७.९६ ॥
Selbst die Natur überschreitend, geht das unvergängliche Selbst zum höchsten Gott Nārāyaṇa, der frei von den Gegensatzpaaren und jenseits der Natur ist.
12.307.97
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्रविष्टस्तमनामयम् ।
परमात्मानमगुणं न निवर्तति भारत ॥ १२.३०७.९७ ॥
Von allen Sünden befreit, in jenes makellose höchste Selbst eingegangen, kehrt er nicht zurück aus dem eigenschaftslosen höchsten Ātman, o Bhārata.
12.307.98
शिष्टं तत्र मनस्तात इन्द्रियाणि च भारत ।
आगच्छन्ति यथाकालं गुरोः संदेशकारिणः ॥ १२.३०७.९८ ॥
Lieber Sohn, o Bhārata, dort bleiben Geist und Sinne zurück; wie Diener, die die Botschaft ihres Lehrers ausrichten, kehren sie zur rechten Zeit zurück.
12.307.99
शक्यं चाल्पेन कालेन शान्तिं प्राप्तुं गुणार्थिना ।
एवमुक्तेन कौन्तेय युक्तज्ञानेन मोक्षिणा ॥ १२.३०७.९९ ॥
O Sohn der Kuntī, für den, der das höchste Gut sucht und so belehrt wurde, ist Frieden in kurzer Zeit erreichbar, durch disziplinierte Erkenntnis, für den, der Befreiung sucht.
12.307.100
साङ्ख्या राजन्महाप्राज्ञा गच्छन्ति परमां गतिम् ।
ज्ञानेनानेन कौन्तेय तुल्यं ज्ञानं न विद्यते ॥ १२.३०७.१०० ॥
O König, die sehr weisen Anhänger des Sāṅkhya erreichen das höchste Ziel. O Sohn der Kuntī, es gibt kein Wissen, das diesem Wissen gleichkommt.
12.307.101
अत्र ते संशयो मा भूज्ज्ञानं सांख्यं परं मतम् ।
अक्षरं ध्रुवमव्यक्तं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ १२.३०७.१०१ ॥
Darüber sollst du keinen Zweifel haben: Das Wissen des Sāṅkhya gilt als höchstes. Es ist das unvergängliche, feste, unmanifeste, vollkommene, ewige Brahman.
12.307.102
अनादिमध्यनिधनं निर्द्वन्द्वं कर्तृ शाश्वतम् ।
कूटस्थं चैव नित्यं च यद्वदन्ति शमात्मकाः ॥ १२.३०७.१०२ ॥
Was ohne Anfang, Mitte und Ende ist, frei von Gegensatzpaaren, der Handelnde, ewig, unveränderlich und dauerhaft ist – so sprechen jene, deren Wesen friedvoll ist.
12.307.103
यतः सर्वाः प्रवर्तन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यच्च शंसन्ति शास्त्रेषु वदन्ति परमर्षयः ॥ १२.३०७.१०३ ॥
Woraus alle Wandlungen von Schöpfung und Auflösung hervorgehen, das die höchsten Weisen in den Schriften verkünden und lehren.
12.307.104
सर्वे विप्राश्च देवाश्च तथा शमविदो जनाः ।
ब्रह्मण्यं परमं देवमनन्तं परमच्युतम् ॥ १२.३०७.१०४ ॥
Alle Brahmanen, Götter und Menschen, die den Frieden kennen, erkennen jenes höchste Brahman, den höchsten Gott, das Unendliche, das höchst Unvergängliche.
12.307.105
प्रार्थयन्तश्च तं विप्रा वदन्ति गुणबुद्धयः ।
सम्यग्युक्तास्तथा योगाः साङ्ख्याश्चामितदर्शनाः ॥ १२.३०७.१०५ ॥
Die Brahmanen, die ihn anrufen, jene, deren Verstand auf die Eigenschaften gerichtet ist, die recht geübten Yogins und die Sāṅkhyas von grenzenloser Einsicht sprechen von ihm.
12.307.106
अमूर्तेस्तस्य कौन्तेय साङ्ख्यं मूर्तिरिति श्रुतिः ।
अभिज्ञानानि तस्याहुर्मतं हि भरतर्षभ ॥ १२.३०७.१०६ ॥
O Sohn der Kuntī, die Śruti sagt: Die Gestalt des Gestaltlosen ist das Sāṅkhya. O Bester der Bharatas, seine Erkennungszeichen wurden verkündet; das ist die Ansicht.
12.307.107
द्विविधानीह भूतानि पृथिव्यां पृथिवीपते ।
जङ्गमाजङ्गमाख्यानि जङ्गमं तु विशिष्यते ॥ १२.३०७.१०७ ॥
O Herr der Erde, hier auf Erden sind die Wesen zweierlei, die beweglichen und die unbeweglichen genannt; das Bewegliche aber gilt als das Überlegene.
12.307.108
ज्ञानं महद्यद्धि महत्सु राज ।
न्वेदेषु साङ्ख्येषु तथैव योगे।
यच्चापि दृष्टं विविधं पुराणे ।
साङ्ख्यागतं तन्निखिलं नरेन्द्र ॥ १२.३०७.१०८ ॥
O König, alles große Wissen, das sich bei den Großen findet, in den Veden, im Sāṅkhya und ebenso im Yoga, und alles vielfältige Wissen, das in den Purāṇas gesehen wird, o Herr der Menschen, all das ist im Sāṅkhya enthalten.
12.307.109
यच्चेतिहासेषु महत्सु दृष्टं ।
यच्चार्थशास्त्रे नृप शिष्टजुष्टे।
ज्ञानं च लोके यदिहास्ति किंचि ।
त्साङ्ख्यागतं तच्च महन्महात्मन् ॥ १२.३०७.१०९ ॥
Was in den großen Geschichten gesehen wird, o König, und in der von den Weisen geübten Staatslehre, und jegliches Wissen, das hier in der Welt ist, all das findet sich im Sāṅkhya; es ist groß, o Großseelige.
12.307.110
शमश्च दृष्टः परमं बलं च ।
ज्ञानं च साङ्ख्यं च यथावदुक्तम्।
तपांसि सूक्ष्माणि सुखानि चैव ।
साङ्ख्ये यथावद्विहितानि राजन् ॥ १२.३०७.११० ॥
Ruhe und höchste Kraft werden gesehen; Wissen und Sāṅkhya sind wie es sich gehört dargelegt; feine Askesen und Freuden sind ebenfalls, o König, im Sāṅkhya ordnungsgemäß vorgeschrieben.
12.307.111
विपर्यये तस्य हि पार्थ देवा ।
न्गच्छन्ति साङ्ख्याः सततं सुखेन।
तांश्चानुसंचार्य ततः कृतार्थाः ।
पतन्ति विप्रेषु यतेषु भूयः ॥ १२.३०७.१११ ॥
O Sohn der Pṛthā, im Umschwung davon gehen die Götter nicht immer leicht zu den Sāṅkhya-Anhängern; ihnen gefolgt und ihr Ziel erreicht, fallen sie wieder unter die Brahmanen und Asketen.
12.307.112
हित्वा च देहं प्रविशन्ति मोक्षं ।
दिवौकसो द्यामिव पार्थ साङ्ख्याः।
अतोऽधिकं तेऽभिरता महार्थे ।
साङ्ख्ये द्विजाः पार्थिव शिष्टजुष्टे ॥ १२.३०७.११२ ॥
Den Körper verlassend, o Sohn der Pṛthā, gehen die Sāṅkhya-Anhänger ins Erlöschen ein, wie die Himmelsbewohner in den Himmel eingehen; darum, o König, sind die Zweimalgeborenen mehr an jenem großen Ziel des Sāṅkhya erfreut, das die Weisen üben.
12.307.113
तेषां न तिर्यग्गमनं हि दृष्टं ।
नार्वाग्गतिः पापकृताधिवासः।
च चाबुधानामपि ते द्विजातयो ।
ये ज्ञानमेतन्नृपतेऽनुरक्ताः ॥ १२.३०७.११३ ॥
Ihr Weg ist nicht seitwärts oder abwärts gerichtet, und eine durch sündhafte Taten geschaffene Wohnstatt gehört ihnen nicht. Die Zweimalgeborenen, die diesem Wissen ergeben sind, o König, (bewahren sogar die Unwissenden vor Sünde).
12.307.114
साङ्ख्यं विशालं परमं पुराणं ।
महार्णवं विमलमुदाहरन्ति
कृत्स्नं च साङ्ख्यं नृपते महात्मा ।
नारायणो धारयतेऽप्रमेयम् ॥ १२.३०७.११४ ॥
Man nennt das Sāṅkhya weit, höchst, uralt, einen großen Ozean und rein. O König, der großherzige Nārāyaṇa trägt das gesamte Sāṅkhya, unermesslich.
12.307.115
एतन्मयोक्तं नरदेव तत्त्वं ।
नारायणो विश्वमिदं पुराणम्।
स सर्गकाले च करोति सर्गं ।
संहारकाले च तदत्ति भूयः ॥ १२.३०७.११५ ॥
O Herr der Menschen, ich habe dir diese Wahrheit gesagt: Nārāyaṇa ist dieses uralte Universum. Zur Zeit der Schöpfung bringt er die Schöpfung hervor, und zur Zeit der Auflösung verschlingt er sie wieder.
12.307.116
संहृत्य सर्वं निजदेहसंस्थं ।
कृत्वाऽप्सु शेते जगदन्तरात्मा ॥ १२.३०७.११६ ॥
Nachdem er alles, was in seinem eigenen Körper ruhte, zusammengezogen und in die Wasser gelegt hat, legt sich die innere Seele der Welt zum Schlafen nieder.