ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.309
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.309.1
एवमप्रतिबुद्धत्वादबुद्धमनुवर्तनात् ।
देहाद्देहसहस्राणि तथा समभिपद्यते ॥ १२.३०९.१ ॥
ಹೀಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳದವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ದೇಹದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ದೇಹಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.309.2
तिर्यग्योनिसहस्रेषु कदाचिद्देवतास्वपि ।
उपपद्यति संयोगाद्गुणैः सह गुणक्षयात् ॥ १२.३०९.२ ॥
ಸಾವಿರಾರು ತಿರ್ಯಕ್ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಗುಣಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
12.309.3
मानुषत्वाद्दिवं याति दिवो मानुष्यमेति च ।
मानुष्यान्निरयस्थानमनन्तं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०९.३ ॥
ಮನುಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಮನುಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ನರಕಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.309.4
कोशकारो यथाऽऽत्मानं कीटः समनुरुन्धति ।
सूत्रतन्तुगुणैर्नित्यं तथाऽयमगुणो गुणैः ॥ १२.३०९.४ ॥
ರೇಶಿಮೆ ಹುಳು ತನ್ನ ಎಳೆಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನೇ ಸದಾ ಬಂಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಈ ನಿರ್ಗುಣನು ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.309.5
द्वन्द्वमेति च निर्द्वन्द्वस्तासु तास्विह योनिषु ।
शीर्षरोगेऽक्षिरोगे च दन्तशूले गलग्रहे ॥ १२.३०९.५ ॥
ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವನಾದರೂ, ಆ ಆ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ತಲೆನೋವಿನಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಹಲ್ಲು ನೋವಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಟಲು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ.
12.309.6
जलोदरे तृषारोगे ज्वरगण्डे विषूचके ।
श्वित्रकुष्ठेऽग्निदग्धे च सिध्मापस्मारयोरपि ॥ १२.३०९.६ ॥
ಜಲೋದರದಲ್ಲಿ, ತೃಷೆ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಗಂಡ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ವಿಷೂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶ್ವೇತ ಕುಷ್ಠದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟ ಗಾಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸಿಧ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಪಸ್ಮಾರದಲ್ಲಿಯೂ.
12.309.7
यानि चान्यानि द्वन्द्वानि प्राकृतानि शरीरिषु ।
उत्पद्यन्ते विचित्राणि तान्येषोऽप्यभिमन्यते ॥ १२.३०९.७ ॥
ಜೀವಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವ ಇತರ ವಿವಿಧ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.8
अभिमन्यत्यभीमानात्तथैव सुकृतान्यपि ॥ १२.३०९.८ ॥
ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅವನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಕೃತಗಳನ್ನೂ.
12.309.9
शुक्लवासाश्च दुर्वासाः शायी नित्यमधस्तथा ।
मण्डूकशायी च तथा वीरासनगतस्तथा ॥ १२.३०९.९ ॥
ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವವನು, ಹರಿದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವವನು, ಸದಾ ಮಲಗುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಕಪ್ಪೆಯಂತೆ ಮಲಗುವವನು, ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು.
12.309.10
चीरधारणमाकाशे शयनं स्थानमेव च ।
इष्टकाप्रस्तरे चैव कण्टकप्रस्तरे तथा ॥ १२.३०९.१० ॥
ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು, ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ಮಲಗುವುದು, ನಿಲ್ಲುವುದು ಕೂಡ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ.
12.309.11
भस्मप्रस्तरशायी च भूमिशय्याऽनुलेपनः ।
वीरस्थानाम्बुपङ्के च शयनं फलकेषु च ॥ १२.३०९.११ ॥
ಬೂದಿಯ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವವನು, ನೆಲವನ್ನೇ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವನು, ಲೇಪ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡವನು, ವೀರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಹಲಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವವನೂ.
12.309.12
विविधासु च शय्यासु फलगृद्ध्यान्वितस्तथा ।
मुञ्जमेखलनग्नत्वं क्षौमकृष्णाजिनानि च ॥ १२.३०९.१२ ॥
ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದು, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂಜದ ಹುಲ್ಲಿನ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿ ಧರಿಸುವುದು, ನಗ್ನತೆ, ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ.
12.309.13
शणवालपरीधानो व्याघ्रचर्मपरिच्छदः ।
सिंहतचर्मपरीधानः पट्टवासास्तथैव च ॥ १२.३०९.१३ ॥
ಸೆಣಬು ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಹುಲಿಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವನು, ಸಿಂಹಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದವನು, ಹಾಗೆಯೇ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು.
12.309.14
फलकपरिधानश्च तथा कण्टकवस्रधृत् ।
कीटकार्पासवसनश्चीरवासास्तथैव च ॥ १२.३०९.१४ ॥
ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಮುಳ್ಳಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಹುಳುವಿನ ಹತ್ತಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಹರಿದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನು, ಹಾಗೆಯೇ.
12.309.15
वस्राणि चान्यानि बहून्यभिमन्यत्यबुद्धिमान् ।
भोजनानि विचित्राणि रत्नानि विविधानि च ॥ १२.३०९.१५ ॥
ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ವಿಚಿತ್ರ ಭೋಜನಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಆ ಮೂರ್ಖನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.16
एकवस्रान्तराशित्वमेककालिकभोजनम् ।
चतुर्थाष्टमकालश्च षष्ठकालिक एव च ॥ १२.३०९.१६ ॥
ಒಂದು ವಸ್ತ್ರದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ಒಮ್ಮೆಯೇ ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಥವಾ ಎಂಟನೆಯ ಕಾಲದ ಉಪವಾಸ, ಮತ್ತು ಆರನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುವುದು.
12.309.17
ष़ड्रात्रभोजनश्चैव तथैवाष्टाहभोजनः ।
सप्तरात्रदशाहारो द्वादशाहिकभोजनः ॥ १२.३०९.१७ ॥
ಆರು ರಾತ್ರಿಗೊಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವವನು, ಏಳು ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವನು, ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವವನು.
12.309.18
मासोपवासी मूलाशी फलाहारस्तथैव च ।
वायुभक्षोऽम्बुपिण्याकदधिगोमयभोजनः ॥ १२.३०९.१८ ॥
ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವನು, ಬೇರು ತಿನ್ನುವವನು, ಹಣ್ಣು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ; ಗಾಳಿ ಸೇವಿಸುವವನು, ನೀರು, ಹಿಂಡಿ, ಮೊಸರು, ಗೋಮಯ ತಿನ್ನುವವನು.
12.309.19
गोमूत्रभोजनश्चैव शाकपुष्पाद एव च ।
शेवालभोजनश्चैव तथाऽऽचामेन वर्तयन् ॥ १२.३०९.१९ ॥
ಗೋಮೂತ್ರ ಸೇವಿಸುವವನು, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೂವು ಸೇವಿಸುವವನು, ಪಾಚಿ ಸೇವಿಸುವವನು, ಆಚಮನದ ನೀರಿನಿಂದ ಜೀವಿಸುವವನು.
12.309.20
वर्तयञ्शीर्णपर्णैश्च प्रकीर्णफलभोजनः ।
विविधानि च कृच्छ्राणि सेवते सिद्धिकाङ्क्षया ॥ १२.३०९.२० ॥
ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ, ಉದುರಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಾ, ಸಿದ್ಧಿಯ ಬಯಕೆಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.21
चान्द्रायणानि विधिवल्लिङ्गानि विविधानि च ।
चातुराश्रम्यपन्थानमाश्रयत्यपथानपि ॥ १२.३०९.२१ ॥
ವಿಧಿಯಂತೆ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಅಪಥಗಳನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.22
उपाश्रमानप्यपरान्पाषण्डान्विविधानपि ।
विविक्ताश्च शिलाच्छायास्तथा प्रस्रवणानि च ॥ १२.३०९.२२ ॥
ಇತರ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ, ವಿವಿಧ ಪಾಷಂಡರನ್ನೂ; ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳಗಳು, ಬಂಡೆಗಳ ನೆರಳುಗಳು, ಚಿಲುಮೆಗಳನ್ನೂ.
12.309.23
पुलिनानि विविक्तानि विविक्तानि वनानि च ।
देवस्थानानि पुण्यानि विविक्तानि सरांसि च ॥ १२.३०९.२३ ॥
ಏಕಾಂತ ಮರಳ ದಡಗಳು, ಏಕಾಂತ ಕಾಡುಗಳು, ಪವಿತ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಏಕಾಂತ ಸರೋವರಗಳನ್ನೂ.
12.309.24
विविक्ताश्चापि शैलानां गुहा गृहनिभोपमाः ।
विविक्तानि च जप्यानि व्रतानि विविधानि च ॥ १२.३०९.२४ ॥
ಬೆಟ್ಟಗಳ ಏಕಾಂತ ಗುಹೆಗಳು ಮನೆಯಂತಿರುವವು; ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿವಿಧ ವ್ರತಗಳೂ.
12.309.25
नियमान्विविधांश्चापि विविधानि तपांसि च ।
यज्ञांश्च विविधाकारान्विधींश्च विविधांस्तथा ॥ १२.३०९.२५ ॥
ವಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ರೂಪದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿವಿಧ ವಿಧಿಗಳನ್ನು.
12.309.26
वणिक्पथं द्विजक्षत्रं वैश्यं शूद्रांस्तथैव च ।
दानं च विविधाकारं दीनान्धकृपणादिषु ॥ १२.३०९.२६ ॥
ವ್ಯಾಪಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಶೂದ್ರರು, ಹಾಗೆಯೇ; ದೀನರು, ಅಂಧರು, ಕೃಪಣರು ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ವಿವಿಧ ದಾನ.
12.309.27
अभिमन्यत्यसंबोधात्तथैव त्रिविधान्गुणान् ।
सत्वं रजस्तमश्चैव धर्मार्थौ काम एव च ॥ १२.३०९.२७ ॥
ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು — ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ — ತನ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮವೂ ಕೂಡ.
12.309.28
प्रकृत्याऽऽत्मानमेवात्मा एवं प्रवि भजत्युत ।
स्वधाकारवषट्कारौ स्वाहाकारनमस्क्रियाः ॥ १२.३०९.२८ ॥
ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಆತ್ಮವು ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಹೀಗೆ ಪ್ರವಿ… ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಸ್ವಧಾಕಾರ, ವಷಟ್ಕಾರ, ಸ್ವಾಹಾಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು.
12.309.29
याजनाध्यापनं दानं तथैवाहुः प्रतिग्रहम् ।
यजनाध्ययने चैव यच्चान्यदपि किंचन ॥ १२.३०९.२९ ॥
ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಲಿಸುವುದು, ದಾನ ನೀಡುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಯಜನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಇನ್ನೂ ಏನಾದರೂ.
12.309.30
जन्ममृत्युविवादे च तथा विशसनेऽपि च ।
शुभाशुभमयं सर्वमेतदाहुः क्रियाफलम् ॥ १२.३०९.३० ॥
ಜನನ-ಮರಣದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ, ವಧೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ; ಶುಭಾಶುಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.309.31
प्रकृतिः कुरुते देवी भवं प्रलयमेव च ।
दिवसान्ते गुणानेतानभ्येत्यैकोऽवतिष्ठते ॥ १२.३०९.३१ ॥
ದೈವಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಲಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಒಬ್ಬನೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
12.309.32
रश्मिजालमिवादित्यस्तत्तत्काले नियच्छति ।
एवमेषोऽसकृत्सर्वं क्रीडार्थमभिमन्यते ॥ १२.३०९.३२ ॥
ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಜಾಲವನ್ನು ಆಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಇವನು ಪದೇ ಪದೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಲೀಲೆಗಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.33
आत्मरूपगुणानेतान्विविधान्हृदयप्रियान् ।
एवमेव विकुर्वाणः सर्गप्रलयधर्मिणी ॥ १२.३०९.३३ ॥
ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಈ ವಿವಿಧ ಗುಣಗಳನ್ನು, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ಸೃಷ್ಟಿ ಲಯ ಸ್ವಭಾವದ (ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು) ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.34
क्रियां क्रियापथे रक्तस्त्रिगुणांस्त्रिगुणाधिपः ।
क्रियां क्रियापथोपेतस्तथा तदभिमन्यते ॥ १२.३०९.३४ ॥
ಕ್ರಿಯಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ತ್ರಿಗುಣಾಧಿಪತಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು; ಕ್ರಿಯಾಮಾರ್ಗಯುಕ್ತನಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ತನ್ನದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.35
प्रकृत्या सर्वमेवेदं जगदन्धीकृतं विभो ।
रजसा तमसा चैव व्याप्तं सर्वमनेकधा ॥ १२.३०९.३५ ॥
ಓ ವಿಭೋ! ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಕುರುಡಾಗಿದೆ. ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
12.309.36
एवं द्वन्द्वान्यथैतानि वर्तन्ते मयि नित्यशः ।
ममैवैतानि जायन्ते धावन्ते तानि मामिति ॥ १२.३०९.३६ ॥
ಹೀಗೆ ಈ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ನನ್ನವೇ ಎಂದು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; 'ನನ್ನವು' ಎಂದು ನನ್ನತ್ತ ಓಡುತ್ತವೆ.
12.309.37
निस्तर्तव्यान्यथैतानि सर्वाणीति नराधिप ।
मन्यतेऽयं ह्यबुद्धित्वात्तथैव सुकृतान्यपि ॥ १२.३०९.३७ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಈ ದ್ವಂದ್ವಗಳೆಲ್ಲವೂ ದಾಟಬೇಕಾದವು ಎಂದು. ಇವನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.38
भोक्तव्यानि मयैतानि देवलोकगतेन वै ।
इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम् ॥ १२.३०९.३८ ॥
ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳ ಉದಯವನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸುವೆ.
12.309.39
पुण्यमेव तु कर्तव्यं तत्कुत्वा सुसुखं मम ।
यावदन्तं च मे सौख्यं जात्यां जात्यां भविष्यति ॥ १२.३०९.३९ ॥
ಪುಣ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಸುಖ. ನನ್ನ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಸುಖ ಇರುತ್ತದೆ.
12.309.40
भविष्यति च मे दुःखं कृतेनेहाप्यनन्तकम् ।
महद्दुःखं हि मानुष्यं निरये चापि मज्जनम् ॥ १२.३०९.४० ॥
ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮ ಮಹಾ ದುಃಖ; ನರಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದೂ ಇದೆ.
12.309.41
निरयाच्चापि मानुष्यं कालेनैष्याम्यहं पुनः ।
मनुष्यत्वाच्च देवत्वं देवत्वात्पौरुषं पुनः ॥ १२.३०९.४१ ॥
ನರಕದಿಂದಲೂ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಮನುಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ದೇವತ್ವ, ದೇವತ್ವದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪೌರುಷ ಪಡೆಯುವೆ.
12.309.42
मनुष्यत्वाच्च निरयं पर्यायेणोपगच्छति ।
य एवं वेत्ति नित्यं वै निरात्मात्मगुणैर्वृतः ॥ १२.३०९.४२ ॥
ಮನುಷ್ಯತ್ವದಿಂದ ನರಕವೂ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸದಾ ತಿಳಿದವನು, ಆತ್ಮಗುಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದರೂ ತನ್ನನ್ನೇ ಮೀರಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.309.43
तेन देवमनुष्येषु निरये चोपपद्यते ।
ममत्वेनावृतो नित्यं तत्रैव परिवर्तते ॥ १२.३०९.४३ ॥
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ದೇವ-ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನರಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಮತೆಯಿಂದ ಸದಾ ಆವೃತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
12.309.44
सर्गकोटिसहस्राणि मरणान्तासु योनिषु ।
य एवं कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् ॥ १२.३०९.४४ ॥
ಈ ರೀತಿ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಮರಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಸಾವಿರ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.309.45
स एवं फलमाप्नोति त्रिषु लोकेषु मूर्तिमान् ।
प्रकृतिः कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम्।
प्रकृतिश्च तदश्नाति त्रिषु लोकेषु कामगा ॥ १२.३०९.४५ ॥
ಅವನು ಹೀಗೆ ಮೂರ್ತರೂಪದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
12.309.46
तिर्यग्योनिमनुष्यत्वे देवलोके तथैव च ।
त्रीणि स्थानानि चैतानि जानीयात्प्राकृतानिह ॥ १२.३०९.४६ ॥
ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿ, ಮನುಷ್ಯತ್ವ, ದೇವಲೋಕ ಎಂಬ ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.309.47
अलिङ्गां प्रकृतिं त्वाहुर्लिङ्गैरनुमिमीमहे ।
तथैव पौरुषं लिङ्गमनुमानाद्धि गम्यते ॥ १२.३०९.४७ ॥
ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಲಿಂಗರಹಿತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನಾವು ಅದನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣವೂ ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
12.309.48
स लिङ्गान्तरमासाद्य प्राकृतं लिङ्गमव्रणम् ।
व्रणद्वाराण्यधिष्ठाय कर्मणाऽऽत्मनि पश्यति ॥ १२.३०९.४८ ॥
ಅವನು ಬೇರೊಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪ್ರಾಕೃತವಾದ, ದೋಷರಹಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗಾಯಗಳ ದ್ವಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ ತನ್ನೊಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
12.309.49
श्रोत्रादीनि तु सर्वाणि पञ्च कर्मेन्द्रियाण्यथ ।
वागादीनि प्रवर्तन्ते गुणेष्विह गुणैः सह ॥ १२.३०९.४९ ॥
ಶ್ರೋತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ವಾಕ್ ಮೊದಲಾದವು, ಇಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.
12.309.50
अहमेतानि वै सर्वं मय्येतानीन्द्रियाणि ह ।
निरिन्द्रियो हि मन्तेत व्रणवानस्मि निर्व्रणः ॥ १२.३०९.५० ॥
ನಾನೇ ಇವೆಲ್ಲವೂ; ಈ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಇಂದ್ರಿಯರಹಿತನಾದವನು ಯೋಚಿಸಬೇಕು: 'ಗಾಯವುಳ್ಳವನಾದರೂ ನಾನು ಗಾಯರಹಿತನು.'
12.309.51
अलिङ्गो लिङ्गमात्मानमकालः कालमात्मनः ।
असत्वं सत्वमात्मानमतत्त्वं तत्त्वमात्मनः ॥ १२.३०९.५१ ॥
ಲಿಂಗರಹಿತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಲಿಂಗವೆಂದೂ, ಕಾಲರಹಿತ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಲವೆಂದೂ; ಅಸತ್ವವನ್ನು ಆತ್ಮನ ಸತ್ವವೆಂದೂ, ಅತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆತ್ಮನ ತತ್ತ್ವವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.52
अमृत्युर्मृत्युमात्मानमचरश्चरमात्मनः ।
अक्षेत्रः क्षेत्रमात्मानमसर्गः सर्गमात्मनः ॥ १२.३०९.५२ ॥
ಮೃತ್ಯುರಹಿತ ಆತ್ಮನನ್ನು ಮೃತ್ಯುವೆಂದೂ, ಅಚರನಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆತ್ಮನ ಚರವೆಂದೂ, ಕ್ಷೇತ್ರರಹಿತನನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ, ಅಸರ್ಗನನ್ನು ಆತ್ಮನ ಸರ್ಗವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.53
अतपास्तप आत्मानमगतिर्गतिमात्मनः ।
अभवो भवमात्मानमभयो भयमात्मनः ॥ १२.३०९.५३ ॥
ತಪರಹಿತ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಪಸ್ಸೆಂದೂ, ಅಗತಿಯನ್ನು ಆತ್ಮನ ಗತಿಯೆಂದೂ, ಅಭವನನ್ನು ಭವವೆಂದೂ, ಅಭಯವನ್ನು ಆತ್ಮನ ಭಯವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.309.54
अकर्ता कर्तृ चात्मानमबीजो बीजमात्मनः ।
अक्षरः क्षरमात्मानमबुद्धिस्त्वभिमन्यते ॥ १२.३०९.५४ ॥
ಅಕರ್ತನನ್ನು ಕರ್ತನೆಂದೂ, ಬೀಜರಹಿತನನ್ನು ಆತ್ಮನ ಬೀಜವೆಂದೂ, ಅಕ್ಷರನನ್ನು ಆತ್ಮನ ಕ್ಷರವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಬುದ್ಧಿಯೇ ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.