மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 12.309
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.309.1
एवमप्रतिबुद्धत्वादबुद्धमनुवर्तनात् ।
देहाद्देहसहस्राणि तथा समभिपद्यते ॥ १२.३०९.१ ॥
இவ்வாறு விழிப்படையாமையாலும், விழிப்படையாதவனைப் பின்பற்றுவதாலும், ஓர் உடலிலிருந்து ஆயிரக்கணக்கான உடல்களை அடைகிறான்.
12.309.2
तिर्यग्योनिसहस्रेषु कदाचिद्देवतास्वपि ।
उपपद्यति संयोगाद्गुणैः सह गुणक्षयात् ॥ १२.३०९.२ ॥
ஆயிரக்கணக்கான விலங்கு கருப்பைகளில், சில சமயம் தேவர்களிடத்திலும் கூட, குணங்களின் சேர்க்கையாலும் குணங்களின் அழிவாலும் பிறக்கிறான்.
12.309.3
मानुषत्वाद्दिवं याति दिवो मानुष्यमेति च ।
मानुष्यान्निरयस्थानमनन्तं प्रतिपद्यते ॥ १२.३०९.३ ॥
மனிதப் பிறவியிலிருந்து வானுலகை அடைகிறான்; வானுலகிலிருந்து மனிதப் பிறவிக்கு வருகிறான்; மனிதப் பிறவியிலிருந்து முடிவற்ற நரக இடத்தை அடைகிறான்.
12.309.4
कोशकारो यथाऽऽत्मानं कीटः समनुरुन्धति ।
सूत्रतन्तुगुणैर्नित्यं तथाऽयमगुणो गुणैः ॥ १२.३०९.४ ॥
பட்டுப்புழு தன்னைத்தானே நூலிழைகளால் எப்போதும் சுற்றிக்கொள்வது போல, இந்த குணமற்றவன் குணங்களால் பிணைக்கப்படுகிறான்.
12.309.5
द्वन्द्वमेति च निर्द्वन्द्वस्तासु तास्विह योनिषु ।
शीर्षरोगेऽक्षिरोगे च दन्तशूले गलग्रहे ॥ १२.३०९.५ ॥
இருமைகளற்றவன் எனினும், அந்தந்த பிறவிகளில் இருமைகளை அடைகிறான்—தலைவலியிலும், கண்நோயிலும், பல்வலியிலும், தொண்டைப் பிடிப்பிலும்.
12.309.6
जलोदरे तृषारोगे ज्वरगण्डे विषूचके ।
श्वित्रकुष्ठेऽग्निदग्धे च सिध्मापस्मारयोरपि ॥ १२.३०९.६ ॥
நீர்க்கட்டி நோயிலும், தாக நோயிலும், காய்ச்சலிலும் கழலை நோயிலும், வாந்திபேதி நோயிலும், வெண்குட்டத்திலும், தீக்காயத்திலும், தோல்வெடிப்பு மற்றும் வலிப்பு நோயிலும் கூட.
12.309.7
यानि चान्यानि द्वन्द्वानि प्राकृतानि शरीरिषु ।
उत्पद्यन्ते विचित्राणि तान्येषोऽप्यभिमन्यते ॥ १२.३०९.७ ॥
உயிரினங்களின் உடல்களில் இயல்பாகத் தோன்றும் வேறு பல விதமான இரட்டைகளையும் (இன்ப துன்பங்களையும்) அவன் ஏற்றுக்கொள்கிறான்.
12.309.8
अभिमन्यत्यभीमानात्तथैव सुकृतान्यपि ॥ १२.३०९.८ ॥
ஆணவத்தினால் அவன் அதை ஏற்கிறான்; அவ்வாறே நற்செயல்களையும் ஏற்கிறான்.
12.309.9
शुक्लवासाश्च दुर्वासाः शायी नित्यमधस्तथा ।
मण्डूकशायी च तथा वीरासनगतस्तथा ॥ १२.३०९.९ ॥
வெள்ளை ஆடை அணிபவனும், கிழிந்த ஆடை அணிபவனும், எப்போதும் படுப்பவனும், அவ்வாறே தரையில் படுப்பவனும், தவளைபோல் படுப்பவனும், வீராசனத்தில் அமர்ந்தவனும்.
12.309.10
चीरधारणमाकाशे शयनं स्थानमेव च ।
इष्टकाप्रस्तरे चैव कण्टकप्रस्तरे तथा ॥ १२.३०९.१० ॥
மரப்பட்டை ஆடை அணிதல், திறந்த வானின் கீழ் படுத்தல், நிற்றல், செங்கற்கள் படுக்கையில், அவ்வாறே முட்கள் படுக்கையில்.
12.309.11
भस्मप्रस्तरशायी च भूमिशय्याऽनुलेपनः ।
वीरस्थानाम्बुपङ्के च शयनं फलकेषु च ॥ १२.३०९.११ ॥
சாம்பல் குவியலில் படுப்பவன், தரையே படுக்கையாகக் கொண்டவன், மேனியில் பூச்சு பூசியவன், வீரநிலையில், நீரிலும் சேற்றிலும், பலகைகளின் மேல் படுப்பவனும்.
12.309.12
विविधासु च शय्यासु फलगृद्ध्यान्वितस्तथा ।
मुञ्जमेखलनग्नत्वं क्षौमकृष्णाजिनानि च ॥ १२.३०९.१२ ॥
பல வகைப் படுக்கைகளில் படுத்தல், பலனின் மீது ஆசை கொண்டிருத்தல், அவ்வாறே முஞ்சப்புல் அரைநாண் அணிதல், நிர்வாணம், பட்டாடையும் கருங்கலைமான் தோலும்.
12.309.13
शणवालपरीधानो व्याघ्रचर्मपरिच्छदः ।
सिंहतचर्मपरीधानः पट्टवासास्तथैव च ॥ १२.३०९.१३ ॥
சணல் மற்றும் முடியாலான ஆடை அணிந்தவன், புலித்தோலால் மூடப்பட்டவன், சிங்கத்தோல் அணிந்தவன், அதேபோல பட்டாடை அணிந்தவன்.
12.309.14
फलकपरिधानश्च तथा कण्टकवस्रधृत् ।
कीटकार्पासवसनश्चीरवासास्तथैव च ॥ १२.३०९.१४ ॥
மரப்பட்டை ஆடை அணிந்தவன், முள்ளாலான ஆடை அணிந்தவன், புழுப் பருத்தி ஆடை அணிந்தவன், கிழிந்த துணி அணிந்தவன், அதேபோல.
12.309.15
वस्राणि चान्यानि बहून्यभिमन्यत्यबुद्धिमान् ।
भोजनानि विचित्राणि रत्नानि विविधानि च ॥ १२.३०९.१५ ॥
அறிவிலி பல வேறு ஆடைகளையும், விதவிதமான உணவுகளையும், பல வகை ரத்தினங்களையும் விரும்புகிறான்.
12.309.16
एकवस्रान्तराशित्वमेककालिकभोजनम् ।
चतुर्थाष्टमकालश्च षष्ठकालिक एव च ॥ १२.३०९.१६ ॥
ஒரு ஆடை அணிந்து இடைவெளியில் உண்பது, ஒரு வேளை உண்பது, நான்காம் அல்லது எட்டாம் வேளை உண்ணாமை, ஆறாம் வேளையில் உண்பதும்.
12.309.17
ष़ड्रात्रभोजनश्चैव तथैवाष्टाहभोजनः ।
सप्तरात्रदशाहारो द्वादशाहिकभोजनः ॥ १२.३०९.१७ ॥
ஆறு இரவுகளுக்கு ஒருமுறை உண்பவன், அதுபோலவே எட்டு நாட்களுக்கு ஒருமுறை உண்பவன், ஏழு இரவு பத்து நாள் உணவு கொள்பவன், பன்னிரண்டு நாட்களுக்கு ஒருமுறை உண்பவன்.
12.309.18
मासोपवासी मूलाशी फलाहारस्तथैव च ।
वायुभक्षोऽम्बुपिण्याकदधिगोमयभोजनः ॥ १२.३०९.१८ ॥
ஒரு மாதம் உபவாசம் இருப்பவன், வேர் உண்பவன், பழம் உண்பவன், அதேபோல; காற்றை உண்பவன், நீர், புண்ணாக்கு, தயிர், மாட்டுச் சாணம் உண்பவன்.
12.309.19
गोमूत्रभोजनश्चैव शाकपुष्पाद एव च ।
शेवालभोजनश्चैव तथाऽऽचामेन वर्तयन् ॥ १२.३०९.१९ ॥
பசுமூத்திரம் உண்பவனும், காய்கறியும் பூவும் உண்பவனும், பாசி உண்பவனும், நீரை மட்டும் பருகி வாழ்பவனும்.
12.309.20
वर्तयञ्शीर्णपर्णैश्च प्रकीर्णफलभोजनः ।
विविधानि च कृच्छ्राणि सेवते सिद्धिकाङ्क्षया ॥ १२.३०९.२० ॥
உதிர்ந்த சருகுகளையும் சிதறிக்கிடக்கும் கனிகளையும் உண்டு வாழ்பவன், சித்திக்கான ஆசையால் பல கடும் நோன்புகளை மேற்கொள்கிறான்.
12.309.21
चान्द्रायणानि विधिवल्लिङ्गानि विविधानि च ।
चातुराश्रम्यपन्थानमाश्रयत्यपथानपि ॥ १२.३०९.२१ ॥
விதிப்படி சாந்திராயண நோன்புகளையும், பல அடையாளங்களையும் மேற்கொள்கிறான்; நான்கு ஆசிரமங்களின் வழியையும், தவறான வழிகளையும் நாடுகிறான்.
12.309.22
उपाश्रमानप्यपरान्पाषण्डान्विविधानपि ।
विविक्ताश्च शिलाच्छायास्तथा प्रस्रवणानि च ॥ १२.३०९.२२ ॥
பிற ஆசிரமங்களையும், பல்வேறு பாஷண்டிகளையும்; தனிமையான இடங்கள், பாறைநிழல்கள், நீரூற்றுகள் ஆகியவற்றையும் நாடுகிறான்.
12.309.23
पुलिनानि विविक्तानि विविक्तानि वनानि च ।
देवस्थानानि पुण्यानि विविक्तानि सरांसि च ॥ १२.३०९.२३ ॥
தனிமையான மணல் திட்டுகள், தனிமையான காடுகள், புனிதமான தேவஸ்தானங்கள், தனிமையான ஏரிகளையும்.
12.309.24
विविक्ताश्चापि शैलानां गुहा गृहनिभोपमाः ।
विविक्तानि च जप्यानि व्रतानि विविधानि च ॥ १२.३०९.२४ ॥
மலைகளின் தனிமையான குகைகள் வீடு போன்றவை; தனிமையான ஜபத்திற்கு உரிய பல நோன்புகளும்.
12.309.25
नियमान्विविधांश्चापि विविधानि तपांसि च ।
यज्ञांश्च विविधाकारान्विधींश्च विविधांस्तथा ॥ १२.३०९.२५ ॥
பலவகை நியமங்களும், பலவகை தவங்களும், பலவகை வடிவுடைய யாகங்களும், அவ்வாறே பலவகை விதிகளும்.
12.309.26
वणिक्पथं द्विजक्षत्रं वैश्यं शूद्रांस्तथैव च ।
दानं च विविधाकारं दीनान्धकृपणादिषु ॥ १२.३०९.२६ ॥
வணிகமும், அந்தணரும் க்ஷத்திரியரும், வைசியரும் சூத்திரரும், அவ்வாறே; தீனர், குருடர், கருமிகள் முதலியோருக்கு பலவகை தானமும்.
12.309.27
अभिमन्यत्यसंबोधात्तथैव त्रिविधान्गुणान् ।
सत्वं रजस्तमश्चैव धर्मार्थौ काम एव च ॥ १२.३०९.२७ ॥
சரியான அறிவின்மையால் மனிதன் அவ்வாறே மூன்று குணங்களை — சத்துவம், ரஜஸ், தமஸ் — தன்னதாகக் கருதுகிறான்; தர்மம், அர்த்தம், காமமும் அவ்வாறே.
12.309.28
प्रकृत्याऽऽत्मानमेवात्मा एवं प्रवि भजत्युत ।
स्वधाकारवषट्कारौ स्वाहाकारनमस्क्रियाः ॥ १२.३०९.२८ ॥
இயல்பால் ஆன்மா ஆன்மாவையே இவ்வாறு பகுதியாகக் கொள்கிறது; ஸ்வதாகாரம், வஷட்காரம், ஸ்வாஹாகாரம், நமஸ்காரச் செயல்களும்.
12.309.29
याजनाध्यापनं दानं तथैवाहुः प्रतिग्रहम् ।
यजनाध्ययने चैव यच्चान्यदपि किंचन ॥ १२.३०९.२९ ॥
யாகம் செய்வித்தலும் கற்பித்தலும், தானம் அளித்தலும், அவ்வாறே தானம் ஏற்றலும் என்கின்றனர்; யாகமும் கல்வியும், வேறு எதுவும்.
12.309.30
जन्ममृत्युविवादे च तथा विशसनेऽपि च ।
शुभाशुभमयं सर्वमेतदाहुः क्रियाफलम् ॥ १२.३०९.३० ॥
பிறப்பு இறப்பு பற்றிய வாதத்திலும், கொலையிலும்; நல்லதும் தீயதும் கொண்ட இவை அனைத்தும் செயலின் பலன் என்கின்றனர்.
12.309.31
प्रकृतिः कुरुते देवी भवं प्रलयमेव च ।
दिवसान्ते गुणानेतानभ्येत्यैकोऽवतिष्ठते ॥ १२.३०९.३१ ॥
தெய்வீக இயற்கையே பிறப்பையும் அழிவையும் உண்டாக்குகிறது. நாளின் முடிவில் இந்தக் குணங்களை அடைந்து ஒருவனே நிலைத்திருக்கிறான்.
12.309.32
रश्मिजालमिवादित्यस्तत्तत्काले नियच्छति ।
एवमेषोऽसकृत्सर्वं क्रीडार्थमभिमन्यते ॥ १२.३०९.३२ ॥
சூரியன் தனது கதிர் வலையை அந்தந்தக் காலத்தில் சுருக்கிக்கொள்வது போல, இவன் மீண்டும் மீண்டும் எல்லாவற்றையும் விளையாட்டுக்காக நினைக்கிறான்.
12.309.33
आत्मरूपगुणानेतान्विविधान्हृदयप्रियान् ।
एवमेव विकुर्वाणः सर्गप्रलयधर्मिणी ॥ १२.३०९.३३ ॥
தனது சொந்த வடிவான இந்த பலவகை குணங்களை, இதயத்திற்கு இனியவற்றை, அவ்வாறே மாற்றியமைத்து, படைப்பும் அழிவும் இயல்பாகக் கொண்ட (அதை இயக்குகிறான்).
12.309.34
क्रियां क्रियापथे रक्तस्त्रिगुणांस्त्रिगुणाधिपः ।
क्रियां क्रियापथोपेतस्तथा तदभिमन्यते ॥ १२.३०९.३४ ॥
செயல் பாதையில் பற்றுக்கொண்டு, மூன்று குணங்களின் தலைவன் செயலை; செயல் பாதையைக் கொண்டவனாகி அதையே தன்னதாக நினைக்கிறான்.
12.309.35
प्रकृत्या सर्वमेवेदं जगदन्धीकृतं विभो ।
रजसा तमसा चैव व्याप्तं सर्वमनेकधा ॥ १२.३०९.३५ ॥
ஓ வல்லவனே! இயற்கையால் இந்த முழு உலகமே குருடாக்கப்பட்டது. ரஜஸாலும் தமஸாலும் எல்லாம் பலவிதமாக வியாபித்துள்ளது.
12.309.36
एवं द्वन्द्वान्यथैतानि वर्तन्ते मयि नित्यशः ।
ममैवैतानि जायन्ते धावन्ते तानि मामिति ॥ १२.३०९.३६ ॥
இவ்வாறு இந்த இரட்டைகள் வெவ்வேறு விதமாக என்னிடம் எப்போதும் நிகழ்கின்றன. இவை என்னுடையவையாக எழுகின்றன; 'என்னவை' என்று என்னை நோக்கி ஓடுகின்றன.
12.309.37
निस्तर्तव्यान्यथैतानि सर्वाणीति नराधिप ।
मन्यतेऽयं ह्यबुद्धित्वात्तथैव सुकृतान्यपि ॥ १२.३०९.३७ ॥
மன்னா, இந்த இணைகள் அனைத்தும் கடக்கத் தக்கவை என்று. இவன் அறியாமையால் அப்படியே நல்ல செயல்களையும் நினைக்கிறான்.
12.309.38
भोक्तव्यानि मयैतानि देवलोकगतेन वै ।
इहैव चैनं भोक्ष्यामि शुभाशुभफलोदयम् ॥ १२.३०९.३८ ॥
தேவலோகம் சென்றாலும் இவை அனைத்தும் நான் அனுபவிக்கத் தக்கவை. இங்கேயே நன்மை தீமை பலன்களின் எழுச்சியை நான் அனுபவிப்பேன்.
12.309.39
पुण्यमेव तु कर्तव्यं तत्कुत्वा सुसुखं मम ।
यावदन्तं च मे सौख्यं जात्यां जात्यां भविष्यति ॥ १२.३०९.३९ ॥
புண்ணியமே செய்யத் தக்கது. அதைச் செய்தால் எனக்கு மிக்க சுகம். என் முடிவு வரை என் சுகம் ஒவ்வொரு பிறப்பிலும் இருக்கும்.
12.309.40
भविष्यति च मे दुःखं कृतेनेहाप्यनन्तकम् ।
महद्दुःखं हि मानुष्यं निरये चापि मज्जनम् ॥ १२.३०९.४० ॥
செய்த செயலால் இங்கும் எனக்கு முடிவில்லாத துன்பம் உண்டாகும். மனித பிறவி பெரிய துன்பம்; நரகத்திலும் மூழ்குதல் உண்டு.
12.309.41
निरयाच्चापि मानुष्यं कालेनैष्याम्यहं पुनः ।
मनुष्यत्वाच्च देवत्वं देवत्वात्पौरुषं पुनः ॥ १२.३०९.४१ ॥
நரகத்திலிருந்தும் காலப்போக்கில் நான் மீண்டும் மனிதப் பிறவி அடைவேன். மனிதத்தன்மையிலிருந்து தேவத்தன்மையும், தேவத்தன்மையிலிருந்து மீண்டும் ஆண்மையும் அடைவேன்.
12.309.42
मनुष्यत्वाच्च निरयं पर्यायेणोपगच्छति ।
य एवं वेत्ति नित्यं वै निरात्मात्मगुणैर्वृतः ॥ १२.३०९.४२ ॥
மனிதத்தன்மையிலிருந்து நரகமும் முறைப்படி அடையப்படுகிறது. இவ்வாறு எப்போதும் அறிபவன், ஆன்மாவின் குணங்களால் சூழப்பட்டிருந்தாலும் தன்னைவிட்டு நீங்கியவனாவான்.
12.309.43
तेन देवमनुष्येषु निरये चोपपद्यते ।
ममत्वेनावृतो नित्यं तत्रैव परिवर्तते ॥ १२.३०९.४३ ॥
அதனால் அவன் தேவர்களிலும் மனிதர்களிலும், அல்லது நரகத்திலும் பிறக்கிறான். மமகாரத்தால் எப்போதும் சூழப்பட்டு அங்கேயே சுழல்கிறான்.
12.309.44
सर्गकोटिसहस्राणि मरणान्तासु योनिषु ।
य एवं कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम् ॥ १२.३०९.४४ ॥
இவ்வாறு நற்பலன், தீப்பலன் தரும் செயல்களைச் செய்பவன், மரணத்தில் முடியும் யோனிகளில் கோடி ஆயிரம் பிறவிகள் எடுக்கிறான்.
12.309.45
स एवं फलमाप्नोति त्रिषु लोकेषु मूर्तिमान् ।
प्रकृतिः कुरुते कर्म शुभाशुभफलात्मकम्।
प्रकृतिश्च तदश्नाति त्रिषु लोकेषु कामगा ॥ १२.३०९.४५ ॥
அவன் இவ்வாறு மூவுலகிலும் உருவெடுத்து பலனைப் பெறுகிறான். பிரகிருதி நற்பலன், தீப்பலன் தரும் செயல்களைச் செய்கிறது; அந்த பிரகிருதியே மூவுலகிலும் விரும்பியபடி சென்று அதை அனுபவிக்கிறது.
12.309.46
तिर्यग्योनिमनुष्यत्वे देवलोके तथैव च ।
त्रीणि स्थानानि चैतानि जानीयात्प्राकृतानिह ॥ १२.३०९.४६ ॥
விலங்கு யோனி, மனிதநிலை, தேவலோகம் ஆகியவற்றிலும், அதேபோல், இந்த மூன்று நிலைகளையும் இங்கே பிரகிருதியைச் சார்ந்தவை என்று அறிய வேண்டும்.
12.309.47
अलिङ्गां प्रकृतिं त्वाहुर्लिङ्गैरनुमिमीमहे ।
तथैव पौरुषं लिङ्गमनुमानाद्धि गम्यते ॥ १२.३०९.४७ ॥
பிரகிருதி அடையாளமற்றது என்று கூறுகின்றனர்; ஆனால் அடையாளங்களால் நாம் அதை அனுமானிக்கிறோம். அதேபோல் புருஷனின் அடையாளமும் அனுமானத்தால்தான் அறியப்படுகிறது.
12.309.48
स लिङ्गान्तरमासाद्य प्राकृतं लिङ्गमव्रणम् ।
व्रणद्वाराण्यधिष्ठाय कर्मणाऽऽत्मनि पश्यति ॥ १२.३०९.४८ ॥
அவன் வேறொரு அடையாளத்தை அடைந்து, பிரகிருதியைச் சார்ந்த, குறையற்ற அடையாளத்தைப் பெறுகிறான்; காயங்களின் வாயில்களில் நிலைபெற்று, செயலால் தன்னுள் காண்கிறான்.
12.309.49
श्रोत्रादीनि तु सर्वाणि पञ्च कर्मेन्द्रियाण्यथ ।
वागादीनि प्रवर्तन्ते गुणेष्विह गुणैः सह ॥ १२.३०९.४९ ॥
செவி முதலான அனைத்தும், மேலும் ஐந்து கர்மேந்திரியங்களும், வாக் முதலானவையும், இங்கு குணங்களுடன் சேர்ந்து குணங்களில் செயல்படுகின்றன.
12.309.50
अहमेतानि वै सर्वं मय्येतानीन्द्रियाणि ह ।
निरिन्द्रियो हि मन्तेत व्रणवानस्मि निर्व्रणः ॥ १२.३०९.५० ॥
நானே இவை அனைத்தும்; இந்த இந்திரியங்கள் அனைத்தும் என்னிலேயே உள்ளன. இந்திரியமற்றவன் எண்ண வேண்டும்: 'காயமுடையவனாயினும் நான் காயமற்றவன்.'
12.309.51
अलिङ्गो लिङ्गमात्मानमकालः कालमात्मनः ।
असत्वं सत्वमात्मानमतत्त्वं तत्त्वमात्मनः ॥ १२.३०९.५१ ॥
குறியற்றவன் தன்னைக் குறியுடையதாகக் கருதுகிறான்; காலமற்றவன் தன்னுடைய காலத்தைக் காண்கிறான். இருப்பற்றவன் தன்னை இருப்பாகவும், மெய்யற்றவன் தன் மெய்யாகவும் கருதுகிறான்.
12.309.52
अमृत्युर्मृत्युमात्मानमचरश्चरमात्मनः ।
अक्षेत्रः क्षेत्रमात्मानमसर्गः सर्गमात्मनः ॥ १२.३०९.५२ ॥
சாவற்றவன் தன்னைச் சாவாகக் கருதுகிறான்; அசையாதவன் தன் அசைவாகக் கருதுகிறான். களமற்றவன் தன்னைக் களமாகவும், படைப்பற்றவன் தன் படைப்பாகவும் கருதுகிறான்.
12.309.53
अतपास्तप आत्मानमगतिर्गतिमात्मनः ।
अभवो भवमात्मानमभयो भयमात्मनः ॥ १२.३०९.५३ ॥
தவமற்றவன் தன்னைத் தவமாகக் கருதுகிறான்; இயக்கமற்றவன் தன் இயக்கமாகக் கருதுகிறான். பிறப்பற்றவனைப் பிறப்பாகவும், அச்சமற்றவனைத் தன் அச்சமாகவும் கருதுகிறான்.
12.309.54
अकर्ता कर्तृ चात्मानमबीजो बीजमात्मनः ।
अक्षरः क्षरमात्मानमबुद्धिस्त्वभिमन्यते ॥ १२.३०९.५४ ॥
செயலற்றவனைச் செய்பவனாகவும், தன்னை விதையற்றதைத் தன் விதையாகவும் கருதுகிறான். அழியாதவனைத் தன் அழிவாகக் கருதுகிறான்; அறிவற்றவனே இவ்வாறு நினைக்கிறான்.