ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.31.1
तूष्णींभूतं तु राजानं शोचमानं युधिष्ठिरम् ।
तपस्वी धर्मतत्त्वज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.३१.१ ॥
ಮೌನವಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ತಪಸ್ವಿಯೂ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವಜ್ಞನೂ ಆದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನರು ಹೇಳಿದರು.
12.31.2
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन ।
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मोऽनुवर्त्यताम् ॥ १२.३१.२ ॥
ಕಮಲನಯನನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೇ ರಾಜರ ಧರ್ಮ. ಧರ್ಮವೇ ಲೋಕದ ಪ್ರಮಾಣ; ಧರ್ಮವನ್ನೇ ನಿತ್ಯವೂ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
12.31.3
अनुतिष्ठस्व तद्राजन्पितृपैतामहं पदम् ।
ब्राह्मणेषु तु यो धर्मः स नित्यो वेदनिश्चितः ॥ १२.३१.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ-ತಾತರ ಆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿರುವ ಧರ್ಮ ನಿತ್ಯವಾದುದು; ಅದು ವೇದಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಾದುದು.
12.31.4
तत्प्रमाणं प्रमाणानां शाश्वतं भरतर्षभ ।
तस्य धर्मस्य कृत्स्नस्य क्षत्रियः परिरक्षिता ॥ १२.३१.४ ॥
ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಮಾಣ. ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯ.
12.31.5
तथा यः प्रतिहन्त्यस्य शासनं विषये नरः ।
स बाहुभ्यां विनिग्राह्यो लोकयात्राविघातकः ॥ १२.३१.५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವವನು; ಅವನನ್ನು ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಬೇಕು.
12.31.6
प्रमाणमप्रमाणं यः कुर्यान्मोहवशं गतः ।
भृत्यो वा यदि वा पुत्रस्तपस्वी वाऽथ कश्चन ॥ १२.३१.६ ॥
ಮೋಹವಶನಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಮಾಡುವವನು—ಅವನು ಸೇವಕನಾಗಲಿ, ಮಗನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಲಿ—
12.31.7
पापान्सर्वैरुपायैस्तान्नियच्छेच्छातयीत वा ।
अतोऽन्यथा वर्तमानो राजा प्राप्नोति किल्विषम् ॥ १२.३१.७ ॥
ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು, ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜನು ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.31.8
धर्मं विनश्यमानं हि यो न रक्षेत्स धर्महा ।
ते त्वया धर्महन्तारो निहताः सपदानुगाः ॥ १२.३१.८ ॥
ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದವನೇ ಧರ್ಮಹಂತಕ. ಧರ್ಮಹಂತಕರನ್ನು ನೀನು ಅವರ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಕೊಂದಿರುವೆ.
12.31.9
स्वधर्मे वर्तमानस्त्वं किंनु शोचसि पाण्डव ।
राजा हि हन्याद्दद्याच्च प्रजा रक्षेच्च धर्मतः ॥ १२.३१.९ ॥
ಪಾಂಡವನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುವೆ? ರಾಜನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು, ದಾನವನ್ನೂ ನೀಡಬಹುದು; ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.31.10
न तेऽतिशङ्के वचनं यद्ब्रवीषि तपोधन ।
अपरोक्षो हि ते धर्मः सर्वधर्मविदां वर ॥ १२.३१.१० ॥
ತಪೋಧನನೇ, ನೀನು ಹೇಳುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಧರ್ಮವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದೆ.
12.31.11
मया त्ववध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् ।
तानि कर्माणि मे ब्रह्मन्दहन्ति च पचन्ति च ॥ १२.३१.११ ॥
ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಬಾರದ ಅನೇಕರನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ಕರ್ಮಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುತ್ತವೆ, ಬೇಯಿಸುತ್ತವೆ.
12.31.12
ईश्वरो वा भवेत्कर्ता पुरुषो वाऽपि भारत ।
हठो वा वर्तते लोके कर्मजं वा फलं स्मृतम् ॥ १२.३१.१२ ॥
ಭಾರತನೇ, ಕರ್ತನು ಈಶ್ವರನಾಗಿರಲಿ, ಮನುಷ್ಯನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದ ನಡೆಯುವುದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಫಲವು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿರಲಿ.
12.31.13
ईश्वरेण नियुक्तो हि साध्वसाधु च भारत ।
कुरुते पुरुषः कर्म फलमीश्वरगामि तत् ॥ १२.३१.१३ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಈಶ್ವರನಿಂದ ನಿಯಮಿತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ಫಲವು ಈಶ್ವರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
12.31.14
यथाहि पुरुषश्छिन्द्याद्वृक्षं परशुना वने ।
छेत्तुरेव भवेत्पापं परशोर्न कथंचन ॥ १२.३१.१४ ॥
ಒಬ್ಬನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ, ಪಾಪವು ಕಡಿಯುವವನಿಗೇ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಕೊಡಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ.
12.31.15
अथवा तदुपादानात्प्राप्नुयात्कर्मणः फलम् ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१५ ॥
ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುದರಿಂದ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
12.31.16
न चैतदिष्टं कौन्तेय यदन्येन कृतं फलम् ।
प्राप्नुयादिति तस्माच्च ईश्वरे तन्निवेशय ॥ १२.३१.१६ ॥
ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಬೇರೊಬ್ಬನು ಪಡೆಯುವುದು ಇಷ್ಟವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇಡು.
12.31.17
अथापि पुरुषः कर्ता कर्मणोः शुभपापयोः ।
न परो विद्यते तस्मादेवमप्यशुभं कुतः ॥ १२.३१.१७ ॥
ಆದರೂ ಮನುಷ್ಯನೇ ಶುಭ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳ ಕರ್ತೃ; ಅವನಿಗಿಂತ ಬೇರೊಬ್ಬನು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅಶುಭವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?
12.31.18
न हि कश्चित्क्वचिद्राजन्दिष्टं प्रतिनिवर्तते ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾರರು; ದಂಡ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
12.31.19
यदि वा मन्यसे राजन्हतमेकं प्रतिष्ठितम् ।
एवमप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति ॥ १२.३१.१९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಒಬ್ಬನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹ ಅಶುಭ ಕರ್ಮ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.31.20
अथाभिपत्तिर्लोकस्य कर्तव्या पुण्यपापयोः ।
अभिपन्नमिदं लोके राज्ञामुद्यतदण्डनम् ॥ १२.३१.२० ॥
ಆಗ ಲೋಕವು ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಎತ್ತಿದ ದಂಡನವೇ ಇದು.
12.31.21
तथापि लोके कर्माणि समावर्तन्ति भारत ।
शुभाशुभफलं चैते प्राप्नुवन्तीति मे मतिः ॥ १२.३१.२१ ॥
ಆದರೂ, ಭರತನ ವಂಶಜನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತವೆ; ಇವು ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.31.22
एवं पश्य शुभादेशं कर्मणस्तत्फलं ध्रुवम् ।
त्यज त्वं राजशार्दूल मैवं शोके मनः कृथा ॥ १२.३१.२२ ॥
ಹೀಗೆ ನೋಡು — ಕರ್ಮದ ಶುಭೋಪದೇಶವೂ ಅದರ ಫಲವೂ ನಿಶ್ಚಿತ. ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ಹೀಗೆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ.
12.31.23
स्वधर्मे वर्तमानस्य सापवादेऽपि भारत ।
एवमात्मपरित्यागस्तव राजन्न शोभनः ॥ १२.३१.२३ ॥
ಭರತನೇ, ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನಿಗೆ, ನಿಂದೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ. ಹೀಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಕೈಬಿಡುವುದು, ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.31.24
विहितानि हि कौन्तेय प्रायश्चित्तानि कर्मणाम् ।
शरीरवांस्तानि कुर्यादशरीरः पराभवेत् ॥ १२.३१.२४ ॥
ಕೌಂತೇಯನೇ, ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ದೇಹವುಳ್ಳವನು ಅವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ದೇಹರಹಿತನು ಸೋಲಬೇಕು.
12.31.25
तद्राजञ्जीवमानस्त्वं प्रायश्चित्तं करिष्यसि ।
प्रायश्चित्तमकृत्वा तु प्रेत्य तप्ताऽसि भारत ॥ १२.३१.२५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ರಾಜನೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ನೀನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುವೆ. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡದವನು ಮರಣದ ನಂತರ ಸಂತಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಓ ಭಾರತ.
12.31.26
हताः पुत्राश्च पौत्राश्च भ्रातरः पितरस्तथा ।
श्वशुरा गुरवश्चैव मातुलाश्च पितामहाः ॥ १२.३१.२६ ॥
ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಸಹೋದರರು, ತಂದೆಗಳು, ಮಾವಂದಿರು, ಗುರುಗಳು, ಸೋದರ ಮಾವಂದಿರು, ಅಜ್ಜಂದಿರು ಹತರಾದರು.
12.31.27
क्षत्रियाश्च महात्मानः संबन्धिसुहृदस्तथा ।
वयस्या भागिनेयाश्च ज्ञातयश्च पितामह ॥ १२.३१.२७ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಮಹಾತ್ಮರು, ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಖರು, ಸೋದರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳು, ಓ ಪಿತಾಮಹ.
12.31.28
बहवश्च मनुष्येन्द्रा नानादेशसमागताः ।
घातिता राज्यलुब्धेन मयैकेन पितामह ॥ १२.३१.२८ ॥
ನಾನಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ನರೇಂದ್ರರು, ರಾಜ್ಯಲೋಭಿಯಾದ ನನ್ನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಹತರಾದರು, ಓ ಪಿತಾಮಹ.
12.31.29
तांस्तादृशानहं हत्वा धर्मनित्यान्महीक्षितः ।
असकृत्सोमपान्वीरान्क्रिं प्राप्स्यामि तपोधन ॥ १२.३१.२९ ॥
ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಾದ, ಪದೇ ಪದೇ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಅಂತಹ ವೀರ ರಾಜರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು, ಓ ತಪೋಧನ?
12.31.30
दह्याम्यनिशमद्यापि चिन्तयानः पुन पुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १२.३१.३० ॥
ಇಂದಿಗೂ ನಾನು ನಿರಂತರ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಸಿಂಹಸಮಾನರಾದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಹೀನವಾಯಿತೆಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ.
12.31.31
दृष्ट्वा ज्ञातिवधं घोरं हतांश्च शतशः परान् ।
कोटिशश्च नरानन्यान्परितप्ये पितामह ॥ १२.३१.३१ ॥
ಬಂಧುಗಳ ಭಯಂಕರ ವಧೆಯನ್ನೂ, ನೂರಾರು ಶತ್ರುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಇತರ ಮನುಷ್ಯರು ಹತರಾದುದನ್ನೂ ಕಂಡು, ಪಿತಾಮಹರೇ, ನಾನು ಸಂತಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
12.31.32
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
विहीनानां तु तनयैः पतिभिर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १२.३१.३२ ॥
ಪುತ್ರರು, ಪತಿಗಳು, ಸಹೋದರರು ಇಲ್ಲದಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ಏನಾಗುವುದು?
12.31.33
अस्मानन्तकरान्घोरान्पाण्डवान्वृष्णिसंहतान् ।
आक्रोशन्त्यः कृशा दीनाः प्रपतिष्यन्ति भूतले ॥ १२.३१.३३ ॥
ಕೃಶರಾದ ದೀನರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅಂತಕರಾದ ಭಯಂಕರ ಪಾಂಡವರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು, ವೃಷ್ಣಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿದ ನಮ್ಮನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವರು.
12.31.34
अपश्यन्त्यः पितॄन्भ्रातॄन्पतीन्पुत्रांश्च योषितः ।
त्यक्त्वा प्राणान्स्त्रियः सर्वागमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥ १२.३१.३४ ॥
ತಂದೆಗಳು, ಸಹೋದರರು, ಪತಿಗಳು, ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಾಣದ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರು.
12.31.35
वत्सलत्वाद्द्विजश्रेष्ठ तत्र ये नास्ति संसयः ।
व्यक्तं सौक्ष्म्याच्च धर्मस्य प्राप्स्यामः स्त्रीवधं वयम् ॥ १२.३१.३५ ॥
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ನಾವು ಸ್ತ್ರೀವಧೆಯ ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.
12.31.36
ते वयं सुहृदो हत्वा कृत्वा पापमनन्तकम् ।
नकरे निपतिष्यामो ह्यधः शिरस एव ह ॥ १२.३१.३६ ॥
ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ವಧಿಸಿ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ನಾವು ನರಕದಲ್ಲಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಬೀಳುವೆವು.
12.31.37
शरीराणि विमोक्ष्यामस्तपसोग्रेण सत्तम ।
आश्रमाणां विशेषं त्वमथाचक्ष्व पितामह ॥ १२.३१.३७ ॥
ಓ ಸತ್ತಮನೇ, ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ದೇಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈಗ, ಓ ಪಿತಾಮಹ, ಆಶ್ರಮಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಿ.