మహాభారతం · అధ్యాయం 12.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.31.1
तूष्णींभूतं तु राजानं शोचमानं युधिष्ठिरम् ।
तपस्वी धर्मतत्त्वज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.३१.१ ॥
మౌనంగా ఉండి శోకిస్తున్న రాజు యుధిష్ఠిరునితో తపస్వి, ధర్మతత్త్వజ్ఞుడైన కృష్ణద్వైపాయనుడు ఇలా అన్నాడు.
12.31.2
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन ।
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मोऽनुवर्त्यताम् ॥ १२.३१.२ ॥
ఓ కమలనయనా, ప్రజలను పాలించడమే రాజుల ధర్మం. ధర్మమే లోకానికి ప్రమాణం; ధర్మాన్నే ఎల్లప్పుడూ అనుసరించాలి.
12.31.3
अनुतिष्ठस्व तद्राजन्पितृपैतामहं पदम् ।
ब्राह्मणेषु तु यो धर्मः स नित्यो वेदनिश्चितः ॥ १२.३१.३ ॥
ఓ రాజా, నీ తండ్రులు, తాతలు నడిచిన ఆ మార్గాన్ని అనుసరించు. బ్రాహ్మణులలో ఉన్న ధర్మం శాశ్వతమైనది; అది వేదాలచే నిశ్చయింపబడినది.
12.31.4
तत्प्रमाणं प्रमाणानां शाश्वतं भरतर्षभ ।
तस्य धर्मस्य कृत्स्नस्य क्षत्रियः परिरक्षिता ॥ १२.३१.४ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అదే ప్రమాణాలకు శాశ్వత ప్రమాణం. ఆ సంపూర్ణ ధర్మానికి రక్షకుడు క్షత్రియుడు.
12.31.5
तथा यः प्रतिहन्त्यस्य शासनं विषये नरः ।
स बाहुभ्यां विनिग्राह्यो लोकयात्राविघातकः ॥ १२.३१.५ ॥
అదే విధంగా తన రాజ్యంలో దాని ఆజ్ఞను ఎదిరించే మనిషి, లోక వ్యవస్థను భంగపరిచేవాడు; అతడిని బాహుబలంతో అణచాలి.
12.31.6
प्रमाणमप्रमाणं यः कुर्यान्मोहवशं गतः ।
भृत्यो वा यदि वा पुत्रस्तपस्वी वाऽथ कश्चन ॥ १२.३१.६ ॥
మోహవశంలో పడి ప్రమాణాన్ని అప్రమాణంగా చేసేవాడు, అతడు సేవకుడైనా, కుమారుడైనా, లేదా ఏ తపస్వి అయినా—
12.31.7
पापान्सर्वैरुपायैस्तान्नियच्छेच्छातयीत वा ।
अतोऽन्यथा वर्तमानो राजा प्राप्नोति किल्विषम् ॥ १२.३१.७ ॥
పాపులను అన్ని ఉపాయాలతో అణచాలి, లేదా వారిని చంపించాలి. ఇందుకు భిన్నంగా ప్రవర్తించే రాజు పాపాన్ని పొందుతాడు.
12.31.8
धर्मं विनश्यमानं हि यो न रक्षेत्स धर्महा ।
ते त्वया धर्महन्तारो निहताः सपदानुगाः ॥ १२.३१.८ ॥
నశిస్తున్న ధర్మాన్ని రక్షించనివాడే ధర్మాన్ని నశింపజేసేవాడు. ధర్మాన్ని నాశనం చేసినవారిని నువ్వు వారి అనుచరులతో సహా చంపావు.
12.31.9
स्वधर्मे वर्तमानस्त्वं किंनु शोचसि पाण्डव ।
राजा हि हन्याद्दद्याच्च प्रजा रक्षेच्च धर्मतः ॥ १२.३१.९ ॥
పాండవా, నువ్వు నీ స్వధర్మంలో నిలిచి ఉన్నావు, మరి ఎందుకు శోకిస్తున్నావు? రాజు చంపవచ్చు, దానమివ్వవచ్చు; ధర్మప్రకారం ప్రజలను రక్షించాలి.
12.31.10
न तेऽतिशङ्के वचनं यद्ब्रवीषि तपोधन ।
अपरोक्षो हि ते धर्मः सर्वधर्मविदां वर ॥ १२.३१.१० ॥
తపోధనా, నువ్వు చెబుతున్న మాటల్లో నాకు సందేహం లేదు. సర్వధర్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడా, నీకు ధర్మం ప్రత్యక్షంగా ఉంది.
12.31.11
मया त्ववध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् ।
तानि कर्माणि मे ब्रह्मन्दहन्ति च पचन्ति च ॥ १२.३१.११ ॥
కానీ రాజ్యం కోసం చంపరాని వారిని నేను చాలామందిని చంపించాను. బ్రాహ్మణా, ఆ కర్మలు నన్ను దహిస్తున్నాయి, వేధిస్తున్నాయి.
12.31.12
ईश्वरो वा भवेत्कर्ता पुरुषो वाऽपि भारत ।
हठो वा वर्तते लोके कर्मजं वा फलं स्मृतम् ॥ १२.३१.१२ ॥
భారతా, కర్త ఈశ్వరుడైనా, మానవుడైనా, లేదా లోకంలో బలవంతంగా జరుగుతుందా, లేక ఫలం కర్మవల్ల పుడుతుందని స్మృతి చెప్పిందా.
12.31.13
ईश्वरेण नियुक्तो हि साध्वसाधु च भारत ।
कुरुते पुरुषः कर्म फलमीश्वरगामि तत् ॥ १२.३१.१३ ॥
ఓ భారతా, ఈశ్వరునిచే నియమింపబడిన మనుషుడు మంచి లేదా చెడు కర్మను చేస్తాడు; ఆ ఫలం ఈశ్వరుని వైపు వెళ్తుంది.
12.31.14
यथाहि पुरुषश्छिन्द्याद्वृक्षं परशुना वने ।
छेत्तुरेव भवेत्पापं परशोर्न कथंचन ॥ १२.३१.१४ ॥
ఒకడు అడవిలో గొడ్డలితో చెట్టును నరికినట్లు, పాపం నరికేవానిదే; గొడ్డలికి ఏ విధంగానూ కాదు.
12.31.15
अथवा तदुपादानात्प्राप्नुयात्कर्मणः फलम् ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१५ ॥
లేదా దానిని పట్టుకోవడం వల్ల కర్మఫలం పొందాలంటే, దండం లేదా ఆయుధంతో చేసిన పాపం మనుషునిలో ఉండదు.
12.31.16
न चैतदिष्टं कौन्तेय यदन्येन कृतं फलम् ।
प्राप्नुयादिति तस्माच्च ईश्वरे तन्निवेशय ॥ १२.३१.१६ ॥
ఓ కౌంతేయా, మరొకరు చేసిన కర్మఫలం మరొకరు పొందడం ఇష్టం కాదు; కాబట్టి దానిని ఈశ్వరునిలోనే ఉంచు.
12.31.17
अथापि पुरुषः कर्ता कर्मणोः शुभपापयोः ।
न परो विद्यते तस्मादेवमप्यशुभं कुतः ॥ १२.३१.१७ ॥
అయినప్పటికీ మనుషుడే శుభ మరియు పాప కర్మలకు కర్త; అతనికి భిన్నమైన మరొకడు కనిపించడు. అలాంటప్పుడు అశుభం ఎక్కడ నుండి వస్తుంది?
12.31.18
न हि कश्चित्क्वचिद्राजन्दिष्टं प्रतिनिवर्तते ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१८ ॥
ఓ రాజా, ఎక్కడైనా ఎవరూ దైవనిర్ణయాన్ని వెనక్కి మళ్లించలేరు; దండం లేదా ఆయుధంతో చేసిన పాపం మనుషునిలో ఉండదు.
12.31.19
यदि वा मन्यसे राजन्हतमेकं प्रतिष्ठितम् ।
एवमप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति ॥ १२.३१.१९ ॥
ఓ రాజా, స్థిరంగా నిలిచి ఉన్న ఒకడు చంపబడ్డాడని నీవు భావిస్తే, అలాంటి అశుభ కర్మ ఇంతకు ముందు జరగలేదు, ఇకముందూ జరగదు.
12.31.20
अथाभिपत्तिर्लोकस्य कर्तव्या पुण्यपापयोः ।
अभिपन्नमिदं लोके राज्ञामुद्यतदण्डनम् ॥ १२.३१.२० ॥
అప్పుడు లోకం పుణ్యపాపాల నిర్ణయాన్ని చేయాలి. లోకంలో రాజులు ఎత్తిన దండమే ఇది.
12.31.21
तथापि लोके कर्माणि समावर्तन्ति भारत ।
शुभाशुभफलं चैते प्राप्नुवन्तीति मे मतिः ॥ १२.३१.२१ ॥
అయినప్పటికీ, భారతా, లోకంలో కర్మలు తిరిగి తిరిగి వస్తాయి; ఇవి శుభాశుభ ఫలాలను పొందుతాయని నా అభిప్రాయం.
12.31.22
एवं पश्य शुभादेशं कर्मणस्तत्फलं ध्रुवम् ।
त्यज त्वं राजशार्दूल मैवं शोके मनः कृथा ॥ १२.३१.२२ ॥
ఈ విధంగా చూడు — కర్మ యొక్క శుభోపదేశమూ దాని ఫలమూ నిశ్చితం. ఓ రాజశార్దూలా, దానిని విడిచిపెట్టు; ఈ విధంగా శోకంలో మనసు ఉంచకు.
12.31.23
स्वधर्मे वर्तमानस्य सापवादेऽपि भारत ।
एवमात्मपरित्यागस्तव राजन्न शोभनः ॥ १२.३१.२३ ॥
భారతా, తన స్వధర్మంలో నిలిచి ఉన్నవాడికి, నింద ఉన్నప్పటికీ కూడా. ఇలా నిన్ను నీవు విడిచిపెట్టడం, ఓ రాజా, నీకు తగదు.
12.31.24
विहितानि हि कौन्तेय प्रायश्चित्तानि कर्मणाम् ।
शरीरवांस्तानि कुर्यादशरीरः पराभवेत् ॥ १२.३१.२४ ॥
కౌంతేయా, కర్మలకు ప్రాయశ్చిత్తాలు విధించబడ్డాయి. దేహం ఉన్నవాడు వాటిని చేయాలి; దేహం లేనివాడు పరాభవం పొందుతాడు.
12.31.25
तद्राजञ्जीवमानस्त्वं प्रायश्चित्तं करिष्यसि ।
प्रायश्चित्तमकृत्वा तु प्रेत्य तप्ताऽसि भारत ॥ १२.३१.२५ ॥
కాబట్టి ఓ రాజా, నీవు జీవించి ఉండగానే ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తావు. ప్రాయశ్చిత్తం చేయనివాడు మరణానంతరం తపించిపోతాడు, ఓ భారతా.
12.31.26
हताः पुत्राश्च पौत्राश्च भ्रातरः पितरस्तथा ।
श्वशुरा गुरवश्चैव मातुलाश्च पितामहाः ॥ १२.३१.२६ ॥
కుమారులు, మనవలు, సోదరులు, తండ్రులు, మామగార్లు, గురువులు, మేనమామలు, తాతలు కూడా హతులయ్యారు.
12.31.27
क्षत्रियाश्च महात्मानः संबन्धिसुहृदस्तथा ।
वयस्या भागिनेयाश्च ज्ञातयश्च पितामह ॥ १२.३१.२७ ॥
క్షత్రియులు, మహాత్ములు, బంధువులు, స్నేహితులు, చెలికాండ్రు, అక్క-చెల్లెండ్రి కొడుకులు, జ్ఞాతులు కూడా, ఓ పితామహా.
12.31.28
बहवश्च मनुष्येन्द्रा नानादेशसमागताः ।
घातिता राज्यलुब्धेन मयैकेन पितामह ॥ १२.३१.२८ ॥
వివిధ దేశాలనుండి వచ్చిన అనేకమంది రాజులు, రాజ్యలోభినైన నా ఒక్కడి వల్లే హతులయ్యారు, ఓ పితామహా.
12.31.29
तांस्तादृशानहं हत्वा धर्मनित्यान्महीक्षितः ।
असकृत्सोमपान्वीरान्क्रिं प्राप्स्यामि तपोधन ॥ १२.३१.२९ ॥
ధర్మనిష్ఠులు, పదేపదే సోమపానం చేసిన అటువంటి వీర రాజులను చంపి నేను ఏమి పొందగలను, ఓ తపోధనా?
12.31.30
दह्याम्यनिशमद्यापि चिन्तयानः पुन पुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १२.३१.३० ॥
ఈనాటికీ కూడా నేను నిరంతరం దహించుకుపోతున్నాను, ఆ సింహతుల్య, శ్రీమంతులైన రాజుల వల్ల ఈ భూమి హీనమైందని పదేపదే చింతిస్తూ.
12.31.31
दृष्ट्वा ज्ञातिवधं घोरं हतांश्च शतशः परान् ।
कोटिशश्च नरानन्यान्परितप्ये पितामह ॥ १२.३१.३१ ॥
బంధువుల భయంకర వధను, వందలాది శత్రువులు మరియు కోట్లాది ఇతర మనుషులు హతమైనట్లు చూసి, ఓ పితామహా, నేను తీవ్రంగా సంతపిస్తున్నాను.
12.31.32
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
विहीनानां तु तनयैः पतिभिर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १२.३१.३२ ॥
కుమారులు, భర్తలు, సోదరులు లేకుండా పోయిన ఆ శ్రేష్ఠ స్త్రీల స్థితి ఇప్పుడు ఏమవుతుంది?
12.31.33
अस्मानन्तकरान्घोरान्पाण्डवान्वृष्णिसंहतान् ।
आक्रोशन्त्यः कृशा दीनाः प्रपतिष्यन्ति भूतले ॥ १२.३१.३३ ॥
కృశించిన, దీనులైన ఆ స్త్రీలు, మృత్యువును తెచ్చే భయంకర పాండవులైన మమ్మల్ని, వృష్ణులతో కలిసిన మమ్మల్ని శపిస్తూ నేలపై పడిపోతారు.
12.31.34
अपश्यन्त्यः पितॄन्भ्रातॄन्पतीन्पुत्रांश्च योषितः ।
त्यक्त्वा प्राणान्स्त्रियः सर्वागमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥ १२.३१.३४ ॥
తండ్రులు, సోదరులు, భర్తలు, కుమారులను చూడలేని ఆ స్త్రీలంతా ప్రాణాలు విడిచి యమలోకానికి వెళ్తారు.
12.31.35
वत्सलत्वाद्द्विजश्रेष्ठ तत्र ये नास्ति संसयः ।
व्यक्तं सौक्ष्म्याच्च धर्मस्य प्राप्स्यामः स्त्रीवधं वयम् ॥ १२.३१.३५ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, ప్రేమ వల్ల, ఇందులో సందేహం లేదు; ధర్మ సూక్ష్మత వల్ల మేము స్త్రీవధ పాపాన్ని పొందుతామని స్పష్టం.
12.31.36
ते वयं सुहृदो हत्वा कृत्वा पापमनन्तकम् ।
नकरे निपतिष्यामो ह्यधः शिरस एव ह ॥ १२.३१.३६ ॥
మిత్రులను చంపి, అంతులేని పాపం చేసిన మేము నరకంలో తలకిందులుగా పడిపోతాము.
12.31.37
शरीराणि विमोक्ष्यामस्तपसोग्रेण सत्तम ।
आश्रमाणां विशेषं त्वमथाचक्ष्व पितामह ॥ १२.३१.३७ ॥
ఓ సత్తమా, ఘోరమైన తపస్సుతో మేము శరీరాలను విడిచిపెడతాము. ఇప్పుడు, ఓ పితామహా, ఆశ్రమాల విశేషాన్ని మీరు చెప్పండి.