ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.31.1
तूष्णींभूतं तु राजानं शोचमानं युधिष्ठिरम् ।
तपस्वी धर्मतत्त्वज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.३१.१ ॥
ନୀରବରେ ଶୋକ କରୁଥିବା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ତପସ୍ୱୀ, ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଲେ ।
12.31.2
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन ।
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मोऽनुवर्त्यताम् ॥ १२.३१.२ ॥
ହେ କମଳନୟନ, ପ୍ରଜାପାଳନ ହିଁ ରାଜାମାନଙ୍କର ଧର୍ମ। ଧର୍ମ ହିଁ ଜଗତର ପ୍ରମାଣ; ସର୍ବଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର।
12.31.3
अनुतिष्ठस्व तद्राजन्पितृपैतामहं पदम् ।
ब्राह्मणेषु तु यो धर्मः स नित्यो वेदनिश्चितः ॥ १२.३१.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପିତୃ ଓ ପିତାମହମାନଙ୍କ ସେହି ପଥ ଅନୁସରଣ କର। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ତାହା ନିତ୍ୟ ଏବଂ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ।
12.31.4
तत्प्रमाणं प्रमाणानां शाश्वतं भरतर्षभ ।
तस्य धर्मस्य कृत्स्नस्य क्षत्रियः परिरक्षिता ॥ १२.३१.४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ହିଁ ପ୍ରମାଣମାନଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରମାଣ। ସେହି ସମଗ୍ର ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
12.31.5
तथा यः प्रतिहन्त्यस्य शासनं विषये नरः ।
स बाहुभ्यां विनिग्राह्यो लोकयात्राविघातकः ॥ १२.३१.५ ॥
ସେହିପରି ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ତାହାର ଆଜ୍ଞାର ବିରୋଧ କରେ, ସେ ଲୋକଯାତ୍ରାର ବିଘାତକ; ତାକୁ ବାହୁବଳରେ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ।
12.31.6
प्रमाणमप्रमाणं यः कुर्यान्मोहवशं गतः ।
भृत्यो वा यदि वा पुत्रस्तपस्वी वाऽथ कश्चन ॥ १२.३१.६ ॥
ମୋହ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ଯେ ପ୍ରମାଣକୁ ଅପ୍ରମାଣ କରେ—ସେ ଭୃତ୍ୟ ହେଉ, ପୁତ୍ର ହେଉ, ବା କୌଣସି ତପସ୍ୱୀ ହେଉ—
12.31.7
पापान्सर्वैरुपायैस्तान्नियच्छेच्छातयीत वा ।
अतोऽन्यथा वर्तमानो राजा प्राप्नोति किल्विषम् ॥ १२.३१.७ ॥
ପାପୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବ, ଅଥବା ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରାଇବ। ଏଥିର ବିପରୀତ ଆଚରଣକାରୀ ରାଜା ପାପ ପାଏ।
12.31.8
धर्मं विनश्यमानं हि यो न रक्षेत्स धर्महा ।
ते त्वया धर्महन्तारो निहताः सपदानुगाः ॥ १२.३१.८ ॥
ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଧର୍ମକୁ ଯିଏ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ସେ ହିଁ ଧର୍ମହା। ତୁମେ ଧର୍ମହନ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚରଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରିଛ।
12.31.9
स्वधर्मे वर्तमानस्त्वं किंनु शोचसि पाण्डव ।
राजा हि हन्याद्दद्याच्च प्रजा रक्षेच्च धर्मतः ॥ १२.३१.९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଅଛ, ତେବେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ? ରାଜା ବଧ କରିପାରେ ଏବଂ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ; ଧର୍ମାନୁସାରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବ।
12.31.10
न तेऽतिशङ्के वचनं यद्ब्रवीषि तपोधन ।
अपरोक्षो हि ते धर्मः सर्वधर्मविदां वर ॥ १२.३१.१० ॥
ହେ ତପୋଧନ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ତାହାରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ।
12.31.11
मया त्ववध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् ।
तानि कर्माणि मे ब्रह्मन्दहन्ति च पचन्ति च ॥ १२.३१.११ ॥
କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ଅବଧ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରାଇଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ ଦହନ କରେ ଓ ପୀଡ଼ନ କରେ।
12.31.12
ईश्वरो वा भवेत्कर्ता पुरुषो वाऽपि भारत ।
हठो वा वर्तते लोके कर्मजं वा फलं स्मृतम् ॥ १२.३१.१२ ॥
ହେ ଭାରତ, କର୍ତ୍ତା ଈଶ୍ବର ହେଉ କି ପୁରୁଷ ହେଉ, କିମ୍ବା ଜଗତରେ ବଳପୂର୍ବକ ଘଟେ, କିମ୍ବା ଫଳ କର୍ମରୁ ଜାତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.31.13
ईश्वरेण नियुक्तो हि साध्वसाधु च भारत ।
कुरुते पुरुषः कर्म फलमीश्वरगामि तत् ॥ १२.३१.१३ ॥
ହେ ଭାରତ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଣିଷ ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ କର୍ମ କରେ; ତାର ଫଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାଏ।
12.31.14
यथाहि पुरुषश्छिन्द्याद्वृक्षं परशुना वने ।
छेत्तुरेव भवेत्पापं परशोर्न कथंचन ॥ १२.३१.१४ ॥
ଯେପରି କେହି ବନରେ କୁରାଢ଼ିରେ ଗଛ କାଟେ, ପାପ କାଟିବାଳର ହିଁ ହୁଏ; କୁରାଢ଼ିର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହେଁ।
12.31.15
अथवा तदुपादानात्प्राप्नुयात्कर्मणः फलम् ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१५ ॥
ଅଥବା ତାକୁ ଧରିବା ହେତୁ କର୍ମର ଫଳ ମିଳେ, ତେବେ ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କୃତ ପାପ ମଣିଷରେ ନାହିଁ।
12.31.16
न चैतदिष्टं कौन्तेय यदन्येन कृतं फलम् ।
प्राप्नुयादिति तस्माच्च ईश्वरे तन्निवेशय ॥ १२.३१.१६ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଅନ୍ୟ କାହାର କୃତ କର୍ମର ଫଳ ଅନ୍ୟ କେହି ପାଉ, ଏହା ଇଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତାହାକୁ ଈଶ୍ୱରରେ ନ୍ୟସ୍ତ କର।
12.31.17
अथापि पुरुषः कर्ता कर्मणोः शुभपापयोः ।
न परो विद्यते तस्मादेवमप्यशुभं कुतः ॥ १२.३१.१७ ॥
ତଥାପି ମଣିଷ ହିଁ ଶୁଭ ଓ ପାପ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା; ତାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କେହି ମିଳେ ନାହିଁ। ତେବେ ଅଶୁଭ କିପରି (ଅନ୍ୟର) ହେବ?
12.31.18
न हि कश्चित्क्वचिद्राजन्दिष्टं प्रतिनिवर्तते ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१८ ॥
ହେ ରାଜନ, କେହି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଭାଗ୍ୟ (ଦିଷ୍ଟ) କୁ ଫେରାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କୃତ ପାପ ମଣିଷରେ ନାହିଁ।
12.31.19
यदि वा मन्यसे राजन्हतमेकं प्रतिष्ठितम् ।
एवमप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति ॥ १२.३१.१९ ॥
ହେ ରାଜନ, ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ ଯେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ମରିଗଲା, ତଥାପି ଏପରି ଅଶୁଭ କର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଘଟି ନାହିଁ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଘଟିବ ନାହିଁ।
12.31.20
अथाभिपत्तिर्लोकस्य कर्तव्या पुण्यपापयोः ।
अभिपन्नमिदं लोके राज्ञामुद्यतदण्डनम् ॥ १२.३१.२० ॥
ତେବେ ଜଗତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଜଗତରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଉଠାଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ହିଁ ଏହା।
12.31.21
तथापि लोके कर्माणि समावर्तन्ति भारत ।
शुभाशुभफलं चैते प्राप्नुवन्तीति मे मतिः ॥ १२.३१.२१ ॥
ତଥାପି ହେ ଭରତ, ଜଗତରେ କର୍ମସବୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଫେରି ଆସେ; ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ବୋଲି ମୋର ମତ।
12.31.22
एवं पश्य शुभादेशं कर्मणस्तत्फलं ध्रुवम् ।
त्यज त्वं राजशार्दूल मैवं शोके मनः कृथा ॥ १२.३१.२२ ॥
ଏହିପରି ଦେଖ — କର୍ମର ଶୁଭ ଉପଦେଶ ଓ ତାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ। ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ଏହିପରି ଶୋକରେ ମନ ରଖ ନାହିଁ।
12.31.23
स्वधर्मे वर्तमानस्य सापवादेऽपि भारत ।
एवमात्मपरित्यागस्तव राजन्न शोभनः ॥ १२.३१.२३ ॥
ହେ ଭରତ, ଯେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତାହାର ନିନ୍ଦା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏପରି ଆତ୍ମତ୍ୟାଗ, ହେ ରାଜନ, ତୁମକୁ ଶୋଭା ଦିଏ ନାହିଁ।
12.31.24
विहितानि हि कौन्तेय प्रायश्चित्तानि कर्मणाम् ।
शरीरवांस्तानि कुर्यादशरीरः पराभवेत् ॥ १२.३१.२४ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, କର୍ମର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିହିତ ଅଛି। ଯାହାର ଶରୀର ଅଛି, ସେ ତାହା କରୁ; ଯେ ଅଶରୀରୀ, ସେ ପରାଜିତ ହେଉ।
12.31.25
तद्राजञ्जीवमानस्त्वं प्रायश्चित्तं करिष्यसि ।
प्रायश्चित्तमकृत्वा तु प्रेत्य तप्ताऽसि भारत ॥ १२.३१.२५ ॥
ଅତଏବ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବ। ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୁଏ, ହେ ଭାରତ।
12.31.26
हताः पुत्राश्च पौत्राश्च भ्रातरः पितरस्तथा ।
श्वशुरा गुरवश्चैव मातुलाश्च पितामहाः ॥ १२.३१.२६ ॥
ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ଭାଇ, ପିତା, ଶ୍ୱଶୁର, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ ଓ ପିତାମହମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
12.31.27
क्षत्रियाश्च महात्मानः संबन्धिसुहृदस्तथा ।
वयस्या भागिनेयाश्च ज्ञातयश्च पितामह ॥ १२.३१.२७ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମହାତ୍ମା, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ସୁହୃଦ, ସଖା, ଭାଣିଜା ଓ ଜ୍ଞାତିମାନେ ହେ ପିତାମହ।
12.31.28
बहवश्च मनुष्येन्द्रा नानादेशसमागताः ।
घातिता राज्यलुब्धेन मयैकेन पितामह ॥ १२.३१.२८ ॥
ନାନା ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ବହୁ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ରାଜ୍ୟଲୋଭୀ ମୋ ଏକାକୀ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପିତାମହ।
12.31.29
तांस्तादृशानहं हत्वा धर्मनित्यान्महीक्षितः ।
असकृत्सोमपान्वीरान्क्रिं प्राप्स्यामि तपोधन ॥ १२.३१.२९ ॥
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବାରମ୍ବାର ସୋମପାନ କରୁଥିବା ଏପରି ବୀର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମାରି ମୁଁ କ'ଣ ପାଇବି, ହେ ତପୋଧନ?
12.31.30
दह्याम्यनिशमद्यापि चिन्तयानः पुन पुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १२.३१.३० ॥
ଆଜି ବି ମୁଁ ନିରନ୍ତର ଦହି ହେଉଛି, ସେହି ସିଂହତୁଲ୍ୟ, ଶ୍ରୀମନ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀ ହୀନ ହୋଇଛି ବୋଲି ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି।
12.31.31
दृष्ट्वा ज्ञातिवधं घोरं हतांश्च शतशः परान् ।
कोटिशश्च नरानन्यान्परितप्ये पितामह ॥ १२.३१.३१ ॥
ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବଧ ଏବଂ ଶହଶହ ଶତ୍ରୁ ଓ କୋଟି କୋଟି ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି, ହେ ପିତାମହ, ମୁଁ ସନ୍ତପ୍ତ ଅଛି।
12.31.32
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
विहीनानां तु तनयैः पतिभिर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १२.३१.३२ ॥
ପୁତ୍ର, ପତି ଓ ଭାଇଙ୍କ ବିନା ରହିଯାଇଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନଙ୍କର ଦଶା ଏବେ କ'ଣ ହେବ?
12.31.33
अस्मानन्तकरान्घोरान्पाण्डवान्वृष्णिसंहतान् ।
आक्रोशन्त्यः कृशा दीनाः प्रपतिष्यन्ति भूतले ॥ १२.३१.३३ ॥
କୃଶ ଓ ଦୀନ ସେହି ନାରୀମାନେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆଣୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ପାଣ୍ଡବ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଆମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବେ।
12.31.34
अपश्यन्त्यः पितॄन्भ्रातॄन्पतीन्पुत्रांश्च योषितः ।
त्यक्त्वा प्राणान्स्त्रियः सर्वागमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥ १२.३१.३४ ॥
ପିତା, ଭାଇ, ପତି ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ସବୁ ନାରୀ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।
12.31.35
वत्सलत्वाद्द्विजश्रेष्ठ तत्र ये नास्ति संसयः ।
व्यक्तं सौक्ष्म्याच्च धर्मस्य प्राप्स्यामः स्त्रीवधं वयम् ॥ १२.३१.३५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ନେହ ହେତୁ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ହେତୁ ଆମେ ନାରୀବଧର ପାପ ପାଇବା ସ୍ପଷ୍ଟ।
12.31.36
ते वयं सुहृदो हत्वा कृत्वा पापमनन्तकम् ।
नकरे निपतिष्यामो ह्यधः शिरस एव ह ॥ १२.३१.३६ ॥
ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଅନନ୍ତ ପାପ କରି ଆମେ ନରକରେ ମସ୍ତକ ନିମ୍ନ କରି ପଡ଼ିବା।
12.31.37
शरीराणि विमोक्ष्यामस्तपसोग्रेण सत्तम ।
आश्रमाणां विशेषं त्वमथाचक्ष्व पितामह ॥ १२.३१.३७ ॥
ହେ ସତ୍ତମ, ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଆମେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବୁ। ଏବେ, ହେ ପିତାମହ, ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କର ବିଶେଷତା ଆପଣ କହନ୍ତୁ।