มหาภารตะ · อัธยายะ 12.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.31.1
तूष्णींभूतं तु राजानं शोचमानं युधिष्ठिरम् ।
तपस्वी धर्मतत्त्वज्ञः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.३१.१ ॥
เมื่อเห็นพระเจ้ายุธิษฐิระนั่งนิ่งอยู่และโศกเศร้า ฤๅษีกฤษณะไทวปายนผู้ทรงตบะและรู้แจ้งธรรมตามความเป็นจริง ได้กล่าวขึ้น
12.31.2
प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन ।
धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मोऽनुवर्त्यताम् ॥ १२.३१.२ ॥
ข้าแต่ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว การคุ้มครองประชาราษฎร์เป็นธรรมของพระราชา ธรรมคือมาตรฐานของโลก ขอให้ยึดถือธรรมอยู่เสมอ
12.31.3
अनुतिष्ठस्व तद्राजन्पितृपैतामहं पदम् ।
ब्राह्मणेषु तु यो धर्मः स नित्यो वेदनिश्चितः ॥ १२.३१.३ ॥
ข้าแต่พระราชา จงดำเนินตามทางที่บิดาและปู่ของพระองค์ได้ดำเนินมา ธรรมที่เป็นของพราหมณ์นั้นเป็นนิรันดร์ และได้รับการยืนยันจากพระเวท
12.31.4
तत्प्रमाणं प्रमाणानां शाश्वतं भरतर्षभ ।
तस्य धर्मस्य कृत्स्नस्य क्षत्रियः परिरक्षिता ॥ १२.३१.४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งพงศ์ภรต นั่นคือมาตรฐานอันนิรันดร์เหนือมาตรฐานทั้งปวง กษัตริย์คือผู้คุ้มครองธรรมทั้งหมดนั้น
12.31.5
तथा यः प्रतिहन्त्यस्य शासनं विषये नरः ।
स बाहुभ्यां विनिग्राह्यो लोकयात्राविघातकः ॥ १२.३१.५ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้ใดในแว่นแคว้นที่ขัดขืนพระราชโองการ ย่อมทำลายความเป็นไปของโลก และต้องถูกควบคุมด้วยกำลังแขน
12.31.6
प्रमाणमप्रमाणं यः कुर्यान्मोहवशं गतः ।
भृत्यो वा यदि वा पुत्रस्तपस्वी वाऽथ कश्चन ॥ १२.३१.६ ॥
ผู้ใดถูกความหลงครอบงำแล้วทำให้มาตรฐานกลายเป็นสิ่งที่ไม่ใช่มาตรฐาน ไม่ว่าจะเป็นข้ารับใช้ บุตร หรือนักพรตผู้ใดก็ตาม
12.31.7
पापान्सर्वैरुपायैस्तान्नियच्छेच्छातयीत वा ।
अतोऽन्यथा वर्तमानो राजा प्राप्नोति किल्विषम् ॥ १२.३१.७ ॥
ผู้ชั่วร้ายนั้นพึงควบคุมด้วยทุกวิถีทาง หรือให้ฆ่าเสีย พระราชาที่ประพฤติเป็นอย่างอื่นย่อมได้รับบาป
12.31.8
धर्मं विनश्यमानं हि यो न रक्षेत्स धर्महा ।
ते त्वया धर्महन्तारो निहताः सपदानुगाः ॥ १२.३१.८ ॥
ผู้ใดไม่คุ้มครองธรรมเมื่อธรรมกำลังถูกทำลาย ผู้นั้นคือผู้ทำลายธรรม พระองค์ได้ทรงสังหารผู้ทำลายธรรมเหล่านั้นพร้อมทั้งบริวารแล้ว
12.31.9
स्वधर्मे वर्तमानस्त्वं किंनु शोचसि पाण्डव ।
राजा हि हन्याद्दद्याच्च प्रजा रक्षेच्च धर्मतः ॥ १२.३१.९ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ พระองค์ดำรงอยู่ในธรรมของตนแล้ว เหตุใดจึงโศกเศร้าเล่า พระราชาอาจสังหารหรือพระราชทานก็ได้ พึงคุ้มครองประชาราษฎร์ให้สอดคล้องกับธรรม
12.31.10
न तेऽतिशङ्के वचनं यद्ब्रवीषि तपोधन ।
अपरोक्षो हि ते धर्मः सर्वधर्मविदां वर ॥ १२.३१.१० ॥
ข้าแต่ผู้ทรงมีตบะ ข้าพเจ้ามิได้สงสัยในถ้อยคำที่พระองค์ตรัส ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ธรรมเป็นสิ่งที่ปรากฏชัดแก่พระองค์
12.31.11
मया त्ववध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् ।
तानि कर्माणि मे ब्रह्मन्दहन्ति च पचन्ति च ॥ १२.३१.११ ॥
แต่เพราะเหตุแห่งราชอาณาจักร เราได้ให้ฆ่าคนจำนวนมากที่ไม่ควรถูกฆ่า ข้าแต่พราหมณ์ กรรมเหล่านั้นเผาไหม้และเบียดเบียนข้าพเจ้า
12.31.12
ईश्वरो वा भवेत्कर्ता पुरुषो वाऽपि भारत ।
हठो वा वर्तते लोके कर्मजं वा फलं स्मृतम् ॥ १२.३१.१२ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งพงศ์ภรต ไม่ว่าผู้กระทำจะเป็นเทพเจ้าหรือมนุษย์ หรือในโลกนี้สิ่งต่าง ๆ เกิดขึ้นด้วยกำลังบังคับ หรือผลเกิดจากการกระทำดังที่ถือกันมา
12.31.13
ईश्वरेण नियुक्तो हि साध्वसाधु च भारत ।
कुरुते पुरुषः कर्म फलमीश्वरगामि तत् ॥ १२.३१.१३ ॥
ข้าแต่ภารตะ มนุษย์ถูกพระผู้เป็นเจ้าแต่งตั้งให้กระทำกรรมทั้งดีและไม่ดี ผลของกรรมนั้นย่อมไปสู่พระผู้เป็นเจ้า
12.31.14
यथाहि पुरुषश्छिन्द्याद्वृक्षं परशुना वने ।
छेत्तुरेव भवेत्पापं परशोर्न कथंचन ॥ १२.३१.१४ ॥
เปรียบเหมือนคนที่ใช้ขวานตัดต้นไม้ในป่า บาปย่อมตกอยู่แก่ผู้ตัดเท่านั้น ไม่ตกอยู่แก่ขวานเลยแม้แต่น้อย
12.31.15
अथवा तदुपादानात्प्राप्नुयात्कर्मणः फलम् ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१५ ॥
หรือหากผลของกรรมเกิดจากการที่มนุษย์หยิบฉวยเอาไว้ บาปที่กระทำด้วยไม้ค้อนหรืออาวุธนั้นก็คงไม่มีอยู่ในตัวมนุษย์
12.31.16
न चैतदिष्टं कौन्तेय यदन्येन कृतं फलम् ।
प्राप्नुयादिति तस्माच्च ईश्वरे तन्निवेशय ॥ १२.३१.१६ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี ไม่เป็นที่ปรารถนาเลยที่ผลของการกระทำที่คนหนึ่งทำจะตกแก่อีกคนหนึ่ง เพราะเหตุนี้ จงมอบผลนั้นไว้กับพระผู้เป็นเจ้า
12.31.17
अथापि पुरुषः कर्ता कर्मणोः शुभपापयोः ।
न परो विद्यते तस्मादेवमप्यशुभं कुतः ॥ १२.३१.१७ ॥
แต่มนุษย์เท่านั้นเป็นผู้กระทำกรรมทั้งดีและชั่ว ไม่พบว่ามีผู้อื่นนอกจากเขา ถ้าเป็นเช่นนั้น ความชั่วจะมาจากผู้อื่นได้อย่างไรเล่า
12.31.18
न हि कश्चित्क्वचिद्राजन्दिष्टं प्रतिनिवर्तते ।
दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ १२.३१.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา ไม่มีผู้ใดที่ไหนจะหันกลับสิ่งที่ถูกกำหนดไว้ได้ บาปที่กระทำด้วยไม้ค้อนหรืออาวุธนั้นย่อมไม่พบในตัวมนุษย์
12.31.19
यदि वा मन्यसे राजन्हतमेकं प्रतिष्ठितम् ।
एवमप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति ॥ १२.३१.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา แม้พระองค์จะคิดว่าได้ฆ่าบุรุษผู้มั่นคงไปหนึ่งคน กรรมชั่วเช่นนั้นก็มิได้เกิดขึ้นแล้วและจะไม่เกิดขึ้นอีก
12.31.20
अथाभिपत्तिर्लोकस्य कर्तव्या पुण्यपापयोः ।
अभिपन्नमिदं लोके राज्ञामुद्यतदण्डनम् ॥ १२.३१.२० ॥
ดังนั้น โลกต้องตัดสินเรื่องบุญและบาป ในโลกนี้ นี่คือไม้เรียวแห่งการลงโทษที่กษัตริย์ยกขึ้นใช้
12.31.21
तथापि लोके कर्माणि समावर्तन्ति भारत ।
शुभाशुभफलं चैते प्राप्नुवन्तीति मे मतिः ॥ १२.३१.२१ ॥
ถึงกระนั้น ภารตะ กรรมทั้งหลายในโลกย่อมหมุนกลับมา และกรรมเหล่านี้ย่อมได้รับผลดีและผลร้าย นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
12.31.22
एवं पश्य शुभादेशं कर्मणस्तत्फलं ध्रुवम् ।
त्यज त्वं राजशार्दूल मैवं शोके मनः कृथा ॥ १२.३१.२२ ॥
จงพิจารณาดังนี้ คำสั่งอันเป็นมงคลเกี่ยวกับกรรม และผลของมันย่อมแน่นอน จงละความคิดนี้เสีย ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ อย่าให้ใจของท่านจมอยู่กับความโศกเช่นนี้เลย
12.31.23
स्वधर्मे वर्तमानस्य सापवादेऽपि भारत ।
एवमात्मपरित्यागस्तव राजन्न शोभनः ॥ १२.३१.२३ ॥
ภารตะ สำหรับผู้ที่ดำรงอยู่ในหน้าที่ของตน แม้จะมีการติเตียนอยู่ การที่ท่านละทิ้งตนเองเช่นนี้ ผู้เป็นกษัตริย์ ย่อมไม่เหมาะกับท่าน
12.31.24
विहितानि हि कौन्तेय प्रायश्चित्तानि कर्मणाम् ।
शरीरवांस्तानि कुर्यादशरीरः पराभवेत् ॥ १२.३१.२४ ॥
ดูก่อนโอรสของกุนตี การชดใช้กรรมได้ถูกกำหนดไว้แล้ว ผู้ที่มีร่างกายควรประกอบการชดใช้เหล่านั้น ผู้ที่ไม่มีร่างกายย่อมพ่ายแพ้
12.31.25
तद्राजञ्जीवमानस्त्वं प्रायश्चित्तं करिष्यसि ।
प्रायश्चित्तमकृत्वा तु प्रेत्य तप्ताऽसि भारत ॥ १२.३१.२५ ॥
ดังนั้น ผู้เป็นกษัตริย์ ขณะที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ ท่านจะประกอบการชดใช้ แต่ผู้ที่ไม่ได้ประกอบการชดใช้ย่อมถูกเผาผลาญหลังความตาย ภารตะ
12.31.26
हताः पुत्राश्च पौत्राश्च भ्रातरः पितरस्तथा ।
श्वशुरा गुरवश्चैव मातुलाश्च पितामहाः ॥ १२.३१.२६ ॥
บุตร หลาน พี่น้อง บิดา พ่อตา ครู ลุงฝ่ายมารดา และปู่ ต่างถูกฆ่าตายไปแล้ว
12.31.27
क्षत्रियाश्च महात्मानः संबन्धिसुहृदस्तथा ।
वयस्या भागिनेयाश्च ज्ञातयश्च पितामह ॥ १२.३१.२७ ॥
นักรบผู้มีจิตใจสูงส่ง ญาติและมิตรที่เกี่ยวข้อง สหาย หลานฝ่ายน้องสาว และญาติพี่น้องทั้งหลาย ข้าแต่ปู่
12.31.28
बहवश्च मनुष्येन्द्रा नानादेशसमागताः ।
घातिता राज्यलुब्धेन मयैकेन पितामह ॥ १२.३१.२८ ॥
ข้าแต่ปู่ จอมคนจำนวนมากซึ่งมาจากหลายแดนต่างๆ ถูกข้าเพียงผู้เดียวฆ่าตาย เพราะความโลภในราชอาณาจักร
12.31.29
तांस्तादृशानहं हत्वा धर्मनित्यान्महीक्षितः ।
असकृत्सोमपान्वीरान्क्रिं प्राप्स्यामि तपोधन ॥ १२.३१.२९ ॥
เมื่อข้าฆ่ากษัตริย์ผู้กล้าหาญเช่นนั้น ผู้ยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ และดื่มโสมซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าแต่ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะ ข้าจะได้อะไรเล่า
12.31.30
दह्याम्यनिशमद्यापि चिन्तयानः पुन पुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १२.३१.३० ॥
แม้บัดนี้ข้าก็ยังเร่าร้อนอยู่ทุกขณะ คิดคร่ำครวญซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าแผ่นดินนี้ต้องว่างเปล่าจากจอมกษัตริย์ผู้เป็นดั่งราชสีห์ผู้รุ่งเรืองเหล่านั้น
12.31.31
दृष्ट्वा ज्ञातिवधं घोरं हतांश्च शतशः परान् ।
कोटिशश्च नरानन्यान्परितप्ये पितामह ॥ १२.३१.३१ ॥
ข้าแต่ปู่ เมื่อได้เห็นการสังหารญาติอันน่าสะพรึงกลัว และศัตรูหลายร้อยที่ถูกฆ่า และมนุษย์อื่นอีกนับสิบล้าน ข้าก็เร่าร้อนทรมานใจ
12.31.32
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
विहीनानां तु तनयैः पतिभिर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १२.३१.३२ ॥
บัดนี้ สตรีผู้ประเสริฐเหล่านั้นจะมีสภาพเช่นไรเล่า เมื่อต้องสูญเสียบุตร สามี และพี่น้อง
12.31.33
अस्मानन्तकरान्घोरान्पाण्डवान्वृष्णिसंहतान् ।
आक्रोशन्त्यः कृशा दीनाः प्रपतिष्यन्ति भूतले ॥ १२.३१.३३ ॥
บรรดาสตรีที่ผอมแห้ง น่าสงสาร ต่างจะสาปแช่งพวกเราผู้เป็นปาณฑพผู้น่ากลัว ผู้นำความตาย ผู้ร่วมกับวฤษณี แล้วล้มลงสู่พื้นดิน
12.31.34
अपश्यन्त्यः पितॄन्भ्रातॄन्पतीन्पुत्रांश्च योषितः ।
त्यक्त्वा प्राणान्स्त्रियः सर्वागमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥ १२.३१.३४ ॥
สตรีทั้งปวงที่มองไม่เห็นบิดา พี่น้อง สามี และบุตรของตน จะสละชีวิตของตน แล้วไปสู่ที่อยู่ของยมะ
12.31.35
वत्सलत्वाद्द्विजश्रेष्ठ तत्र ये नास्ति संसयः ।
व्यक्तं सौक्ष्म्याच्च धर्मस्य प्राप्स्यामः स्त्रीवधं वयम् ॥ १२.३१.३५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ เพราะความอ่อนโยนต่อพวกนาง ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย และด้วยความลึกซึ้งแห่งธรรม ชัดเจนว่าพวกเราจะต้องรับบาปจากการฆ่าสตรี
12.31.36
ते वयं सुहृदो हत्वा कृत्वा पापमनन्तकम् ।
नकरे निपतिष्यामो ह्यधः शिरस एव ह ॥ १२.३१.३६ ॥
พวกเราผู้ฆ่ามิตรสหาย และก่อบาปอันไม่สิ้นสุด แน่นอนว่าจะต้องตกลงไปสู่นรกโดยศีรษะคว่ำลง
12.31.37
शरीराणि विमोक्ष्यामस्तपसोग्रेण सत्तम ।
आश्रमाणां विशेषं त्वमथाचक्ष्व पितामह ॥ १२.३१.३७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งคนดี พวกเราจะสละร่างกายด้วยตบะอันเข้มข้น บัดนี้ ข้าแต่ปู่ ขอท่านโปรดบอกลักษณะเฉพาะของอาศรมทั้งหลายแก่พวกเราด้วย