مهابهاراتا · أدهيايا 12.310
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.310.1
एवमप्रतिबुद्धत्वादबुद्धजनसेवनात् ।
सर्गकोटिसहस्राणि मरणान्तानि गच्छति ॥ १२.३१०.१ ॥
وهكذا، بسبب عدم الاستيقاظ وخدمة الجهلاء، يمرّ الكائن بآلاف الملايين من الخلائق التي تنتهي بالموت.
12.310.2
धाम्ना धामसहस्राणि पतनान्तानि गच्छति ।
तिर्यग्योनौ मनुष्यत्वे देवलोके तथैव च ॥ १२.३१०.२ ॥
بواسطة المسكن، ينتقل عبر آلاف المساكن التي تنتهي بالسقوط: في أرحام الحيوانات، وفي حال الإنسانية، وكذلك في عالم الآلهة.
12.310.3
चन्द्रमा इव भूतानां पुनस्तत्र सहस्रशः ।
लीयतेऽप्रतिबुद्धत्वादेवमेष ह्यबुद्धिमान् ॥ १२.३१०.३ ॥
كالقمر للكائنات، يذوب هناك مرة أخرى آلاف المرات؛ بسبب عدم الاستيقاظ يذوب هذا الجاهل هكذا.
12.310.4
कला पञ्चदशी योनिस्तद्धाम इति मन्यते ।
नित्यमेतं विजानीहि सोमं वै षौडशीं कलाम् ॥ १२.३१०.४ ॥
الجزء الخامس عشر هو الرحم؛ وهو يُعدّ المسكن. اعرف هذا دائمًا: الجزء السادس عشر من سوما.
12.310.5
कलया जायते जन्तुः पुनः पुनरबुद्धिमान् ।
धाम तस्योपयुञ्जन्ति भूय एवोपजायते ॥ १२.३१०.५ ॥
بواسطة الجزء يُولد الكائن مرارًا وتكرارًا، ذلك الجاهل. يتمتعون بمسكنه، ويولد من جديد.
12.310.6
षोडशी तु कला सूक्ष्मा स सोम उपधार्यताम् ।
न तूपयुज्यते देवैर्देवानुपयुनक्ति सा ॥ १२.३१०.६ ॥
لكن الجزء السادس عشر لطيف؛ فافهمه بوصفه سوما. لا يتمتع به الآلهة؛ بل يجعل الآلهة يتمتعون.
12.310.7
एतामक्षपयित्वा हि जायते नृपसत्तम ।
सा ह्यस्य प्रकृतिर्दृष्टा तत्क्षयान्मोक्ष उच्यते ॥ १२.३१०.७ ॥
يا أفضل الملوك، بإفناء هذا يولد (الكائن)؛ وهو يُرى طبيعته، ومن فنائه يُقال إن التحرر يحصل.
12.310.8
तदेवं षोडशकलं देहमव्यक्तसंज्ञिकम् ।
ममायमिति मन्वानस्तत्रैव परिवर्तते ॥ १२.३१०.८ ॥
هكذا هذا الجسد ذو الأجزاء الستة عشر المسمى غير المتجلي؛ فمن يظن «هذا لي» يدور هناك بعينه.
12.310.9
पञ्चविंशस्तथैवात्मा तस्यैवाप्रतिबोधनात् ।
विमलश्च विशुद्धश्च शुद्धामलनिषेवणात् ॥ १२.३१०.९ ॥
الخامس والعشرون هو الذات؛ ولعدم استيقاظه عليها يبدو مقيدًا؛ وبخدمة الطاهر النقي يصير نقيًا ومطهرًا تمامًا.
12.310.10
अशुद्ध एव शुद्धात्मा तादृग्भवति पार्थिव ।
अबुद्धसेवनाच्चापि बुद्धोऽप्यबुद्धतां व्रजेत् ॥ १२.३१०.१० ॥
أيها الملك، حتى الذات الطاهرة تصير نجسة على هذا النحو؛ وبخدمة غير المستيقظين قد يقع المستيقظ نفسه في عدم اليقظة.
12.310.11
तथैवाप्रतिबुद्धोऽपि विज्ञेयो नृपसत्तम ।
प्रकृतेस्त्रिगुणायास्तु सेवनात्प्राकृतो भवेत् ॥ १२.३१०.११ ॥
وكذلك، أيها الأفضل بين الملوك، ينبغي أن يُعرف غير المستيقظ؛ فبخدمة الطبيعة ذات الغنات الثلاث يصير المرء خاضعًا للبراكريتي.
12.310.12
अक्षरक्षरयोरेषु द्वयोः संबन्ध उच्यते ।
स्त्रीपुंसोश्चापि भगवन्संबन्धस्तद्वदुच्यते ॥ १२.३१०.१२ ॥
بين هذين، غير الفاني والفاني، يُذكر ارتباط؛ أيها المبجل، ويُقال إن ارتباط المرأة بالرجل كذلك.
12.310.13
ऋते तु पुरुषं नेह स्त्री गर्भं धारयत्युत ।
ऋते स्त्रियं न पुरुषो रूपं निर्वर्तयेत्तथा ॥ १२.३१०.१३ ॥
هنا، لا تحمل المرأة جنيناً بدون رجل، ولا يستطيع الرجل أن يُنشئ صورة بدون امرأة.
12.310.14
अन्योन्यस्याभिसंबन्धादन्योन्यगुणसंश्रयात् ।
रूपं निर्वर्तयत्येतदेवं सर्वासु योनिषु ॥ १२.३१०.१४ ॥
من اتحادهما المتبادل، واعتماد كل منهما على صفات الآخر، تتكوّن هذه الصورة؛ وهكذا في جميع الأرحام.
12.310.15
स्त्रीपुंसोरभिसंबन्धादन्योन्यगुणसंश्रयात् ।
ऋतौ निर्वर्त्यते रूपं तद्वक्ष्यामि निदर्शनम् ॥ १२.३१०.१५ ॥
من اتحاد المرأة والرجل، واعتماد كل منهما على صفات الآخر، تتكوّن الصورة في وقت الخصوبة؛ وسأذكر لك مثالاً على ذلك.
12.310.16
ये गुणाः पुरुषस्येह ये च मातृगुणास्तथा ।
अस्थि स्नायु च मज्जानं जानीमः पैतृकान्द्विज ॥ १२.३१०.१६ ॥
أيها المولود مرتين، نعلم أن صفات الرجل هنا، وكذلك صفات الأم، والعظم والعصب والنخاع، هي من الأب.
12.310.17
त्वङ्भांसं शोणितं चेति मातृजान्यपि शुश्रुम ।
एवमेताद्द्विजश्रेष्ठ वेदे शास्त्रे च पठ्यते ॥ १२.३१०.१७ ॥
وقد سمعنا أيضاً أن الجلد واللحم والدم من الأم. يا أفضل المولودين مرتين، هكذا يُتلى في الفيدا وفي الكتب الشرعية.
12.310.18
प्रमाणं यच्च वेदोक्तं शास्त्रोक्तं यच्च पठ्यते ।
वेदशास्त्रप्रमाणानां प्रमाणं तत्सनातनम् ॥ १२.३१०.१८ ॥
إن الحجة المذكورة في الفيدا، وما يُذكر ويُتلى في الكتب الشرعية، هذه الحجة هي الأزلية، حجة الحجج من الفيدا والكتب الشرعية.
12.310.19
अन्योन्यगुणसंरोधादन्योन्यगुणसंश्रयात् ।
एवमेवाभिसंबद्धौ नित्यं प्रकृतिपूरुषौ ॥ १२.३१०.१९ ॥
بتعطيل الصفات بعضها بعضا وباعتماد بعضها على بعض، هكذا تتصل براكرتي وبوروشا أبدا.
12.310.20
पश्यामि भगवंस्तस्मान्मोक्षधर्मो न विद्यते ।
अथवाऽनन्तरकृतं किंचिदेव निदर्शनम्।
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन प्रत्यक्षो ह्यसि सर्वथा ॥ १२.३१०.२० ॥
أيها المبارك، أرى أنه لذلك لا يوجد دهرما التحرر. أو فبيّن لي حقا مثالا ما تم مباشرة بعد ذلك، لأنك ظاهر بكل وجه.
12.310.21
मोक्षकामा वयं चापि काङ्क्षामो यदनामयम् ।
अदेहमजरं नित्यमतीन्द्रियमनीश्वरम् ॥ १२.३१०.२१ ॥
ونحن أيضا نطلب التحرر، ونتوق إلى ما هو خال من العلل، لا جسد له، لا شيخوخة فيه، أبدي، فوق الحواس، ولا رب له.
12.310.22
यदेतदुक्तं भवता देवशास्त्रनिदर्शनम् ।
एवमेतद्यथा चैतन्न गृह्णाति तथा भवान् ॥ १२.३१०.२२ ॥
والمثال من الكتب الإلهية الذي ذكرته هو كذلك؛ لكنك لا تدركه كما هو في حقيقته.
12.310.23
धार्यते हि त्वया ग्रन्थ उभयोर्वेदशास्त्रयोः ।
न च ग्रन्थस्य तत्त्वज्ञो यथावत्त्वं नरेश्वरः ॥ १२.३१०.२३ ॥
إنك تحفظ نصوص الفيدا والشاستر كليهما؛ لكن يا سيد الناس، لست أنت من يعرف جوهر النص كما هو في حقيقته.
12.310.24
यो हि वेदे च शास्त्रे च ग्रन्थधारणतत्परः ।
न च ग्रन्थार्थतत्त्वज्ञस्तस्य तद्वारणं वृथा ॥ १२.३१०.२४ ॥
من كان في الفيدا والشاستر منصرفا فقط إلى حفظ النص، ولا يعرف جوهر معنى النص، فحفظه عبث.
12.310.25
मारं स वहते तस्य ग्रन्थस्यार्थं न वेत्ति यः ।
यस्तु ग्रन्थार्थतत्त्वज्ञो नास्य ग्रन्थगुणो वृथा ॥ १२.३१०.२५ ॥
من لا يعرف معنى النص لا يحمل إلا عبئه، أما من يعرف حقيقة معناه فلا يذهب فضل النص عبثاً له.
12.310.26
ग्रन्थस्यार्थस्य पृष्टः संस्तादृशो वक्तुमर्हति ।
यथातत्त्वाभिगमनादर्थं तस्य स विन्दति ॥ १२.३१०.२६ ॥
حين يُسأل عن النص ومعناه، لا يصلح للكلام إلا من كان على هذه الحال؛ فإنه بإدراكه الحقيقة الصحيحة ينال معناه.
12.310.27
वस्तु संसत्सु कथयेद्ग्रन्थार्थस्थूलबुद्धिमान् ।
स कथं मन्दविज्ञानो ग्रन्थं वक्ष्यति निर्णयात् ॥ १२.३१०.२७ ॥
إذا تكلّم في المجالس عن شيء من معنى النص إنسان ضحل الفهم، فكيف يشرح النص بيقين من كان فهمه كليلاً؟
12.310.28
निर्णयं चापि छिद्रात्मा न तं वक्ष्यति तत्त्वतः ।
सोपहास्यात्मतामेति यस्माच्चावाप्तवानपि ॥ १२.३१०.२८ ॥
من كانت طبيعته معيبة لا يُعلن الحكم الصحيح بحقٍّ، بل حتى لو بلغه يصير موضع السخرية.
12.310.29
तस्मात्त्वं शृणु राजेन्द्र यथैतदनुदृश्यते ।
याथातथ्येन साङ्ख्येषु योगेषउ च महात्मसु ॥ १२.३१०.२९ ॥
فلذلك، يا سيد الملوك، اسمع كيف يُرى هذا حقاً عند السانكهيين واليوغيين والنفوس العظيمة.
12.310.30
यदेव योगाः पश्यन्ति साङ्ख्यैस्तदवगम्यते ।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स बुद्धिमान् ॥ १२.३१०.३० ॥
ما يراه اليوغيون يُفهم أيضاً بالسانكهيين، ومن يرى السانكهيا واليوغا واحداً فهو حكيم.
12.310.31
त्वङ्भांसं रुघिरं मेदः पित्तं मज्जा च स्नायु च ।
एतदैन्द्रियकं तात तद्भवानिदमाह माम् ॥ १२.३१०.३१ ॥
الجلد واللحم والدم والشحم والصفراء والنخاع والعصب: هذه تنتمي إلى الحواس يا بني، ولذلك تقول لي هذا.
12.310.32
द्रव्याद्द्रव्यस्य निर्वृत्तिरिन्द्रियादिन्द्रियं तथा ।
देहाद्देहमवाप्नोति बीजाद्वीजं तथैव च ॥ १२.३१०.३२ ॥
من المادة تنشأ المادة، ومن الحاسة تنشأ الحاسة؛ وكذلك يُنال الجسد من الجسد، والبذرة من البذرة.
12.310.33
निरिन्द्रियस्याबीजस्य निर्द्रव्यस्याप्यदेहिनः ।
कथं गुणा भविष्यन्ति निर्गुणत्वान्महात्मनः ॥ १२.३१०.३३ ॥
كيف تنشأ الصفات في النفس العظيمة التي لا حواس لها ولا بذرة ولا مادة ولا جسد، إذ هي بلا صفات؟
12.310.34
गुणा गुणेषु जायन्ते तत्रैव निविशन्ति च ।
एवं गुणाः प्रकृतितो जायन्ते निविशन्ति च ॥ १२.३१०.३४ ॥
تنشأ الصفات بين الصفات وتدخل فيها؛ وهكذا تنشأ الصفات من الطبيعة وتدخل فيها.
12.310.35
त्वङ्भांसं रुधिरं मेदः पित्तं मज्जाऽस्थि स्नायु च ।
अष्टौ तान्यथ शुक्रेण जानीहि प्राकृतानि वै ॥ १२.३१०.३५ ॥
اعلم أن هذه الثمانية — الجلد واللحم والدم والشحم والصفراء والنخاع والعظم والعصب — مع المني، من الطبيعة.
12.310.36
पुमांश्चैवापुमांश्चैव त्रैलिङ्ग्यं प्राकृतं स्मृतम् ।
न वा पुमान्पुमांश्चैव स लिङ्गीत्यभिधीयते ॥ १२.३१०.३६ ॥
الذكر وغير الذكر: هذه الأنواع الثلاثة من الجنس تُعلن من الطبيعة؛ ومن لا هو ذكر ولا هو ذكر يُسمّى «ذو الجنس» (liṅgī).
12.310.37
अलिङ्गात्प्रकृतिर्लिङ्गैरुपालभ्यति सात्मजैः ।
यथा पुष्पफलैर्नित्यमृतवो मूर्तयस्तथा ॥ १२.३१०.३७ ॥
من غير المعلَّم تُدرك الطبيعة مع ذريتها بعلاماتها، كما تُدرك الفصول دائمًا في صورها بالأزهار والثمار.
12.310.38
एवमप्यनुमानेन ह्यलिङ्गमुपलभ्यते ।
पञ्चविंशतिमस्तात लिङ्गेषु नियतात्मकः ॥ १२.३१०.३८ ॥
وهكذا يُدرك غير المعلَّم حتى بالاستدلال؛ يا بني، الخامس والعشرون، ذو الطبيعة الثابتة، بين العلامات.
12.310.39
अनादिनिधनोऽनन्तः सर्वदर्शी निरामयः ।
केवलं त्वभिमानित्वादगुणेष्वगुणा उच्यते ॥ १२.३१०.३९ ॥
لا بداية له ولا نهاية، لا حدّ له، يرى كل شيء، ولا عيب فيه؛ وإنما بسبب الاعتداد بالذات تُنسب الصفات إلى من لا صفة له.
12.310.40
गुणा गुणवतः सन्ति निर्गुणस्य कुतो गुणाः ।
तस्मादेवं विजानन्ति ये जना गुणदर्शिनः ॥ १२.३१०.४० ॥
الصفات موجودة في من له صفات؛ فكيف تكون الصفات في من لا صفة له؟ لذلك يفهم ذلك من لا يرى إلا الصفات.
12.310.41
यदा त्वेष गुणनिव प्रकृतावनुमन्यते ।
तदा स गुणवानेव परमं नानुपश्यति ॥ १२.३१०.४१ ॥
حين يُعتقد أن هذا ذو صفات في الطبيعة، عندها، إذ يصير حقًا ذا صفات، لا يرى الأعلى.
12.310.42
यत्तं बुद्धेः परं प्राहुः साङ्ख्ययोगाश्च सर्वशः ।
बुध्यमानं महाप्राज्ञमबुद्धपरिवर्जनात् ॥ १२.३१०.४२ ॥
ما تسميه مدرسة الساڭخية والیوغا أعلى من العقل يُعرف تمامًا، حين يترك الحكيم العظيم الجهل فيستيقظ بنفسه.
12.310.43
अप्रबुद्धमथाव्यक्तं गुणं प्राहुरनीश्वरम् ।
निर्गुणं चेश्वरं नित्यमधिष्ठातारमेव च ॥ १२.३१०.४३ ॥
يسمّون غير المستيقظ وغير المتجلّي صفةً لا سيّد لها؛ أمّا الخالي من الصفات والربّ الأزليّ والمدبِّر فهو ذاته.
12.310.44
प्रकृतेश्च गुणानां च पञ्चविंशतिकं बुधाः ।
साङ्ख्ययोगे च कुशला बुध्यन्ते परमैषिणः ॥ १२.३१०.४४ ॥
يعرف الحكماء الخمسةً والعشرين من الطبيعة والصفات؛ ويدركها المتمكّنون من السانخيا واليوغا الطالبون للأسمى.
12.310.45
यदा प्रबुद्धास्त्वव्यक्तमवस्थाजन्मभीरवः ।
बुध्यमानं प्रबुद्धेन गमयन्ति समन्ततः ॥ १२.३१०.४५ ॥
حين يستيقظ المستيقظون، خائفين من الحالات والولادة، إلى المتجلّي غير الظاهر، يُوصَل ما يدركه المستيقظ إلى غايته من كل جانب.
12.310.46
एतन्निदर्शनं सम्यगसम्यक्चार्थदर्शनम् ।
बुध्यमानाप्रबुद्धाना पृथग्पृथगरिंदम् ॥ १२.३१०.४६ ॥
هذا مثالٌ: رؤية المعنى صوابًا وخطأً، للمدركين وغير المستيقظين، كلٌّ على حدة، يا قاهر الأعداء.
12.310.47
परस्परेणैतदुक्तं क्षराक्षरनिदर्शनम् ।
एकत्वमक्षरं प्राहुर्नानात्वं क्षरमुच्यते ॥ १२.३१०.४७ ॥
قيل هذا بعضهم لبعض: مثال الفاني والباقي؛ يسمّون الوحدة الباقي، والكثرة يُقال لها الفاني.
12.310.48
पञ्चविंशतिनिष्ठोऽयं यदा सम्यक्प्रचक्षते ।
एकत्वं दर्शनं चास्य नानात्वं चाप्यदर्शनम् ॥ १२.३१०.४८ ॥
حين يُعلَن هذا، القائم على الخمسة والعشرين، إعلانًا صحيحًا، يكون رؤية وحدته وعدم رؤية كثرته.
12.310.49
तत्त्वनिस्तत्त्वयोरेतत्पृथग्नेव निदर्शनम् ।
पञ्चविंशतितत्वं तु तत्त्वमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.३१०.४९ ॥
هذا هو البيان المنفصل للمبدأ وغير المبدأ؛ يسمّي الحكماء المبادئ الخمسة والعشرين المبدأ.
12.310.50
निस्तत्त्वं पञ्चविंशस्य परमाहुर्निदर्शनम् ।
वर्गस्य वर्गमाचारं तत्त्वं तत्त्वात्सनातनम् ॥ १२.३१०.५० ॥
يُقال إن لا-مبدأ الخمسة والعشرين هو البيان الأسمى؛ سلوك الصنف هو الصنف؛ ومن المبدأ يأتي المبدأ الأزلي.