مهابهاراتا · أدهيايا 12.311
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.311.1
मानात्वैकत्वमित्युक्तं त्वयैतदृषिसत्तम ।
पश्यामि वाभिसंदिग्धमेतयोर्वै निदर्शनम् ॥ १२.३११.१ ॥
يا أفضل الحكماء، قلتَ إن هذا الوحدة بالسلطة؛ ومع ذلك يبدو لي أن مثال هذين مشكوك فيه.
12.311.2
तथाऽबुद्धप्रबुद्धाभ्यां बुध्यमानस्य चानघ ।
स्थूलबुद्ध्या न पश्यामि तत्त्वमेतन्न संशयः ॥ १२.३११.२ ॥
يا بلا دنس، وكذلك في شأن غير المستيقظ والمستيقظ والذي يستيقظ: بالفهم الغليظ لا أرى هذه الحقيقة؛ ولا شك في ذلك.
12.311.3
अक्षरक्षरयोर्युक्तं त्वया यदपि कारणम् ।
तदप्यस्थिरबुद्धित्वात्प्रनष्टमिव मेऽनघ ॥ १२.३११.३ ॥
يا بلا دنس، إن السبب الذي ذكرته مما يربط الباقي بالفاني قد ضاع مني كأنه هلك، بسبب عقلي المضطرب.
12.311.4
तदेत्तच्छ्रोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् ।
प्रबुद्धमप्रबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ॥ १२.३११.४ ॥
لذلك أريد أن أسمع هذا الرأي عن التعدد والوحدة، عن المستيقظ وغير المستيقظ والذي يستيقظ، بحسب الحقيقة.
12.311.5
विद्याविद्ये च भगवन्नक्षरं क्षरमेव च ।
साङ्ख्यं योगं च कार्त्स्न्येन पृथक्चैवापृथक्च ह ॥ १२.३११.५ ॥
أيها الجليل، أخبرني بكمال عن العلم والجهل، والباقي والفاني، والسانكهيا واليوغا، منفصلة وغير منفصلة.
12.311.6
हन्त ते संप्रवक्ष्यामि यदेतदनुपृच्छसि ।
योगकृत्यं महाराज पृथगेव शृणुष्व मे ॥ १२.३११.६ ॥
حسنًا، سأبيّن لك كاملًا ما تسأل عنه. أيها الملك العظيم، اسمع مني عمل اليوغا مفصّلًا على حدة.
12.311.7
योगकृत्यं तु योगानां ध्यानमेव परं बलम् ।
तच्चापि द्विविधं ध्यानमाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.३११.७ ॥
إن عمل اليوغا هو التأمل وحده، وهو القوة العليا. ويقول العارفون بالفيدا إن هذا التأمل أيضًا ذو نوعين.
12.311.8
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ।
प्राणायामस्तु सगुणो निर्गुणो मनसस्तथा ॥ १२.३११.८ ॥
وكذلك تركيز العقل وضبط النفس. ضبط النفس ذو صفات، وأما العقل فبلا صفات.
12.311.9
मूत्रोत्सर्गपुरीषे च भोजने च नराधिप ।
द्विकालं नाभियुज्जीत शेषं युञ्जीत तत्परः ॥ १२.३११.९ ॥
يا سيد الرجال، عند التبول والتغوط والطعام لا ينبغي أن يُمارَس مرتين في اليوم؛ وفي الأوقات الأخرى ينبغي أن يُمارَس متفرغًا له.
12.311.10
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा मुनिः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात्परं ततः ॥ १२.३११.१० ॥
على الحكيم أن يسحب الحواس من موضوعاتها بالعقل، ويمارس بعشرات أو اثنتي عشرة، أو حتى أكثر من أربع وعشرين.
12.311.11
तं चोदनाभिर्मतिमानात्मानं चोदयेदथ ।
तिष्ठन्तमजरं यं तु यत्तदुक्तं मनीषिभिः ॥ १२.३११.११ ॥
على الحكيم أن يحث نفسه بالتحريضات نحو تلك الذات الباقية التي لا تشيخ، كما قال الحكماء.
12.311.12
तैश्चात्मा सततं योज्य इत्येवमनुशुश्रुम् ।
द्रुतं ह्यहीनमनसो नान्यथेति विनिश्चयः ॥ १२.३११.१२ ॥
وبهذه ينبغي أن تُوصل الذات دائمًا؛ هكذا سمعنا. فلمن لا يتزعزع عقله تأتي الثمرة سريعًا، لا على غير ذلك — هذا هو اليقين.
12.311.13
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
पूर्वरात्रेऽपररात्रे च धारयेत मनोऽऽत्मनि ॥ १२.३११.१३ ॥
من تحرّر من كل تعلّق، وقلّل الطعام، وقهر حواسه، فليثبّت عقله في الذات (ātman) في الجزء الأول والجزء الأخير من الليل.
12.311.14
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर ।
मनो बुद्ध्या स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चलः ॥ १२.३११.१४ ॥
يا ملك ميثيلا، بعد أن تثبّت جماعة الحواس بالعقل، وتجعل العقل ثابتًا بالفهم، كن ساكنًا كالحجر.
12.311.15
स्थाणुवच्चाप्यकम्पः स्याद्दारुवच्चापि निश्चलः ।
बुधा विधिविधानज्ञास्तदा युक्तं प्रचक्षते ॥ १२.३११.१५ ॥
ينبغي أن يكون ثابتًا كالعمود، وساكنًا كالخشب. عندئذٍ يسمّيه الحكماء، العارفون بالقاعدة وأحكامها، متّحدًا باليوغا.
12.311.16
न शृणोति न चाघ्राति न रस्यति न पश्यति ।
न च स्पर्शं विजानाति न संकल्पयते मनः ॥ १२.३११.१६ ॥
لا يسمع العقل، ولا يشم، ولا يذوق، ولا يرى، ولا يدرك اللمس، ولا يتخيّل.
12.311.17
न चाभिमन्यते किंचिन्न च बुध्यति काष्ठवत् ।
तदा प्रकृतिमापन्नं युक्तमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.३११.१७ ॥
لا يدّعي شيئًا لنفسه، ولا يدرك شيئًا كالخشب. حينئذٍ يسمّيه الحكماء متّحدًا، إذ بلغ طبيعته.
12.311.18
निर्वाते हि यथा दीप्यन्दीपस्तद्वत्प्रकाशते ।
निर्लिङ्गो विचलश्चोर्ध्वं न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.३११.१८ ॥
كما يشرق المصباح المشتعل في مكان بلا ريح، كذلك يُشرق هو، بلا علامة وغير متحرك. يصعد إلى الأعلى، ولا ينال مسلكًا جانبيًا.
12.311.19
तदा तमनुपश्येत यस्मिन्दृष्टे तु कथ्यते ।
हृदयस्थोऽन्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस्तात मद्विधैः ॥ १२.३११.१९ ॥
عندئذ ينبغي أن يُرى ذاك الذي عند رؤيته يُقال: الساكن في القلب هو الذات الداخلية؛ يا بني العزيز، ينبغي أن يعرفه الحكماء مثلي.
12.311.20
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव रश्मिमान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३११.२० ॥
كنار سبعة اللهب بلا دخان، وكالشمس ذات الأشعة، وكنار البرق في السماء، هكذا تُرى الذات في ذاتها.
12.311.21
संपश्यन्ति महात्मानो धृतिमन्तो मनीषिणः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ह्ययोनिममृतात्मकम् ॥ १२.३११.२१ ॥
يرى البراهمة العظماء الثابتون الحكماء، المقيمون في منبع البراهمن، ذلك الذي لا منبت له، والذي طبيعته خالدة، رؤيةً تامة.
12.311.22
तदेवाहुरणुभ्योऽणु तन्महद्भ्यो महत्तरम् ।
तत्तत्र सर्वभूतेषु ध्रुवं तिष्ठन्न दृश्यते ॥ १२.३११.२२ ॥
ذلك بعينه يقال إنه أدق من الدقيق وأعظم من العظيم. ومع أنه ثابت في جميع الكائنات، فإنه لا يُرى هناك.
12.311.23
बुद्धिद्रव्येण दृश्येत मनोदीपेन लोककृत् ।
महतस्तमसस्तात पारे तिष्ठन्न तामसः ॥ १२.३११.२३ ॥
بجوهر العقل وبمصباح الذهن يمكن أن يُرى صانع العالم. يا بني العزيز، من يقف عند الشاطئ الآخر من الظلمة العظيمة ليس من طبيعة الظلمة.
12.311.24
स च मानस इत्युक्तस्तत्वज्ञैर्वेदपारगैः ।
विमलो वितमस्कश्च निर्लिङ्गोऽलिङ्गसंज्ञकः ॥ १२.३११.२४ ॥
يسميه العارفون بالحقيقة والمتجاوزون للفيدا «العقلي». وهو نقي، خالٍ من الظلمة، بلا علامة، ويُدعى «غير ذي السمة».
12.311.25
योगमेतत्तु योगानां मन्ये योगस्य लक्षणम् ।
एवं पश्यं प्रपश्यन्ति आत्मस्थमजरं परम् ॥ १२.३११.२५ ॥
هذا، في رأيي، هو يوغا اليوغات وعلامة اليوغا. فمن يرى هكذا يدرك بجلاء الأعلى الخالد المقيم في الذات.
12.311.26
योगदर्शनमेतावदुक्तं ते तत्वतो मया ।
साङ्ख्याज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्यानदर्शनम् ॥ १२.३११.२६ ॥
هذا القدر من تعليم اليوغا قد بيّنته لك بالحق. والآن سأبين معرفة السانخيا، فلسفة العدّ.
12.311.27
अव्यक्तमाहुः प्रकृतिं परां प्रकृतिवादिनः ।
तस्मान्महत्समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम ॥ १२.३११.२७ ॥
يسمي القائلون بالبراكريتي البراكريتي العليا غير المتجلية. ومنها نشأ المهات، وهو الثاني، يا خير الملوك.
12.311.28
अहंकारस्तु महतस्तृतीय इति नः श्रुतम् ।
पञ्चभूतान्यहंकारादाहुः साङ्ख्यनिदर्शिनः ॥ १२.३११.२८ ॥
سمعنا أن الأنا هي الثالث بعد المهات. ويقول شارحو السانخيا إن العناصر الخمسة تنشأ من الأنا.
12.311.29
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ।
पञ्च चैव विशेषा वै तथा पञ्चेन्द्रियाणि च ॥ १२.३११.२९ ॥
هذه هي الطبائع الثماني، وهناك كذلك ستة عشر تحولًا. وهناك الخصائص الخمس، وكذلك الحواس الخمس.
12.311.30
एतावदेव तत्त्वानां साङ्ख्या आहुर्मनीषिणः ।
साङ्ख्ये विधिविधानज्ञा नित्यं साङ्ख्यपथे रताः ॥ १२.३११.३० ॥
يقول حكماء السانخيا إن المبادئ بهذا العدد تمامًا. والعارفون بقاعدة السانخيا وأصولها يبتهجون دائمًا بطريق السانخيا.
12.311.31
यस्माद्यदभिजायेत तत्तत्रैव प्रलीयते ।
लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना ॥ १२.३११.३१ ॥
ما ينشأ عن شيء ينحل فيه بعينه. تنحل المبادئ بترتيب معكوس، وتُخلق من جديد بالنفس الباطنة.
12.311.32
अनुलोमेन जायन्ते लीयन्ते प्रतिलोमतः ।
गुणा गुणेषु सततं सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.३११.३२ ॥
بالترتيب المستقيم تنشأ الصفات، وبالترتيب المعكوس تنحل. كأمواج البحر، تنحل الصفات دائمًا في الصفات.
12.311.33
सर्वप्रलय एतावान्प्रकृतेर्नृपसत्तम ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च यदाऽसृजत् ॥ १२.३११.३३ ॥
يا خير الملوك، هذا هو الفناء الكامل للبراكريتي. في الفناء تكون في الوحدة، وحين تخلق تُخرج الكثرة.
12.311.34
एवमेव च राजेन्द्र विज्ञेयं ज्ञेयचिन्तकैः ।
अधिष्ठाता य इत्युक्तस्तस्याप्येतन्निदर्शनम् ॥ १२.३११.३४ ॥
يا سيد الملوك، هكذا ينبغي أن يُفهم ذلك لمن يتأمل فيما يُعرف. وهذا أيضًا مثال لمن قيل عنه إنه المدبِّر.
12.311.35
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनुतत्त्ववान् ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तनात् ॥ १२.३११.३५ ॥
للبراكريتي، صاحبة المبادئ المرتبة، وحدة وكثرة معًا. في الفناء وحدتها، وبسبب انبثاقها كثرتها.
12.311.36
बहुधाऽऽत्मानमकरोत्प्रकृतिः प्रसावत्मिका ।
तच्च क्षेत्रं महानात्मा पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १२.३११.३६ ॥
البراكريتي، التي طبيعتها التوليد، جعلت نفسها كثيرة بوجوه شتى؛ وعلى ذلك الميدان يتربع الذات العظيمة، الخامسة والعشرون.
12.311.37
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमैः ।
अधिष्ठानादधिष्ठाता क्षेत्राणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.३११.३७ ॥
يا سيد الملوك، يسمّيه أفضل الزهّاد المُدَبِّر (أدهيشثاتا)، لأنه يُقيم الأرض بوصفه الأساس؛ هكذا سمعنا.
12.311.38
क्षेत्रं जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
अव्यक्तके पुरे शेते पुरुषश्चेति कथ्यते ॥ १२.३११.३८ ॥
من يعرف الحقل وغير المتجلّي يُسمّى كشيتراجنيا، عارف الحقل؛ يرقد في المدينة غير المتجلية، ولذلك يُقال له بوروشا، أي الشخص.
12.311.39
अन्यदेव च क्षेत्रं स्यादन्यः क्षेत्रज्ञ उच्यते ।
क्षेत्रमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञाता वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.३९ ॥
الحقل شيء آخر، والعارف بالحقل يُقال إنه آخر؛ الحقل قيل إنه غير المتجلّي، والعارف هو بالتأكيد الخامس والعشرون.
12.311.40
अन्यदेव वचो ज्ञानं स्यादन्यज्ज्ञेयमुच्यते ।
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४० ॥
الكلام والمعرفة شيئان مختلفان، والمعلوم يُقال إنه آخر؛ المعرفة قيل إنها غير المتجلّية، والمعلوم هو بالتأكيد الخامس والعشرون.
12.311.41
अव्यक्तं क्षेत्रमित्युक्तं यथासत्वं तथेश्वरम् ।
अनीश्वरमतत्त्वं च तत्त्वं तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३११.४१ ॥
قيل إن غير المتجلّي هو الحقل، والرب كذلك بحسب طبيعته؛ ما ليس ربًّا فليس مبدأً، والمبدأ هو الخامس والعشرون.
12.311.42
साङ्ख्यदर्शनमेतावत्परिसङ्ख्यानदर्शनम् ।
साङ्ख्याः प्रकुर्वते चैव प्रकृतिं च प्रचक्षते ॥ १२.३११.४२ ॥
هذا هو مذهب السانخيا، مذهب العدّ؛ فالسانخيون يُنشئون الطبيعة ويُعلنونها.
12.311.43
तत्त्वानि च चतुर्विशत्परिसंख्याय तत्त्वतः ।
साङ्ख्याः सह प्रकृत्या तु निस्तत्त्वः पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४३ ॥
بعد أن عدّ السانخيا الأربعة والعشرين مبدأً على وجهها الحق، يتحدثون مع برakṛti عن الخامس والعشرين بوصفه بلا مبدأ.
12.311.44
पञ्चविंशो प्रबुद्धात्मा बुध्यमान इति स्मृतः ।
यदा तु बुध्यतेऽऽत्मानं तदा भवति केवलः ॥ १२.३११.४४ ॥
الخامس والعشرون هو النفس المستيقظة، تُذكر بوصفها ما يستيقظ. فإذا عرفت الذات، صارت منفردة.
12.311.45
सम्यग्दर्शनमेतावद्भाषितं तव तत्त्वतः ।
एवमेतद्विजानन्तः साम्यतां प्रतियान्त्युत ॥ १२.३११.४५ ॥
هكذا بُيّن لك على الحق هذا القدر من الرؤية الصحيحة. والذين يعرفونه هكذا يبلغون المساواة.
12.311.46
सम्यङ्गिदर्शनं नाम प्रत्यक्षं प्रकृतेस्तथा ।
गुणतत्त्वाद्यथैतानि निर्गुणोऽन्यस्तथा भवेत् ॥ १२.३११.४६ ॥
الرؤية الصحيحة المسماة هي الإدراك المباشر للبركرتي؛ فكما أن هذه تنشأ من مبادئ الغونات، كذلك يصير الآخر بلا صفات.
12.311.47
न त्वेवं वर्तमानानामावृत्तिर्विद्यते पुनः ।
विद्यतेऽक्षरभावत्वे स परात्परमव्ययम् ॥ १२.३११.४७ ॥
أما الذين يثبتون هكذا فلا عودة لهم أبداً؛ ففي حال الحرف يوجد ذلك الأعلى من الأعلى، الذي لا يفنى.
12.311.48
पश्येरन्नेकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं प्रतिपद्यन्ते पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.३११.४८ ॥
قد يرى أصحاب الرأي الواحد، لكن ليس فيهم رؤية صحيحة؛ إنهم يبلغون المتجلّي مراراً وتكراراً، يا قاهر الأعداء.
12.311.49
सर्वमेतद्विजानन्तो नासर्वस्य प्रबोधनात् ।
व्यक्तीभूता भविष्यन्ति व्यक्तस्य वशवर्तिनः ॥ १२.३११.४९ ॥
الذين يعرفون هذا كله، لا بإيقاظ ما ليس كلاً، يصيرون متجلّين خاضعين للمتجلّي.
12.311.50
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्वः पञ्चविंशकः ।
य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते ॥ १२.३११.५० ॥
قيل إن كل شيء غير متجلٍّ؛ والخامس والعشرون، غير الكل، هو كذلك. وفيمن يعرفونه لا يوجد خوف.