摩诃婆罗多 · 章 12.311
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.311.1
मानात्वैकत्वमित्युक्तं त्वयैतदृषिसत्तम ।
पश्यामि वाभिसंदिग्धमेतयोर्वै निदर्शनम् ॥ १२.३११.१ ॥
诸仙之上者，你说这是依据权威的一性；但我觉得这二者的譬喻令人怀疑。
12.311.2
तथाऽबुद्धप्रबुद्धाभ्यां बुध्यमानस्य चानघ ।
स्थूलबुद्ध्या न पश्यामि तत्त्वमेतन्न संशयः ॥ १२.३११.२ ॥
无罪者啊，对于未觉者、已觉者与正在觉悟者亦然：以粗浅的智慧，我看不见此真理，这一点毫无疑问。
12.311.3
अक्षरक्षरयोर्युक्तं त्वया यदपि कारणम् ।
तदप्यस्थिरबुद्धित्वात्प्रनष्टमिव मेऽनघ ॥ १२.३११.३ ॥
无罪者啊，你所说的使不灭与可灭相结合的因由，因我心智不定，对我而言也仿佛已经失去了。
12.311.4
तदेत्तच्छ्रोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् ।
प्रबुद्धमप्रबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ॥ १२.३११.४ ॥
因此我想听闻这关于多与一的见解，关于觉者、未觉者与正在觉悟者，依真实之理。
12.311.5
विद्याविद्ये च भगवन्नक्षरं क्षरमेव च ।
साङ्ख्यं योगं च कार्त्स्न्येन पृथक्चैवापृथक्च ह ॥ १२.३११.५ ॥
尊者啊，请完整地为我讲述明与无明、不灭与可灭、数论与瑜伽，分别地说，也不分别地说。
12.311.6
हन्त ते संप्रवक्ष्यामि यदेतदनुपृच्छसि ।
योगकृत्यं महाराज पृथगेव शृणुष्व मे ॥ १२.३११.६ ॥
好吧，你所问的，我将为你完整说明。大王啊，请单独地听我讲述瑜伽的修行。
12.311.7
योगकृत्यं तु योगानां ध्यानमेव परं बलम् ।
तच्चापि द्विविधं ध्यानमाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.३११.७ ॥
瑜伽的职责唯有禅定，乃是至高之力。精通吠陀的人说，这禅定也有两种。
12.311.8
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ।
प्राणायामस्तु सगुणो निर्गुणो मनसस्तथा ॥ १२.३११.८ ॥
心的专一与调息也是如此。调息是有属性的，而心的专一是无属性的。
12.311.9
मूत्रोत्सर्गपुरीषे च भोजने च नराधिप ।
द्विकालं नाभियुज्जीत शेषं युञ्जीत तत्परः ॥ १२.३११.९ ॥
人主啊，在小便、大便和进食时，一日两次不应修习；其余时间应专心修习。
12.311.10
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा मुनिः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात्परं ततः ॥ १२.३११.१० ॥
圣者以心将诸根从诸境收回，应以十或十二，乃至二十四之数修习，甚至更多。
12.311.11
तं चोदनाभिर्मतिमानात्मानं चोदयेदथ ।
तिष्ठन्तमजरं यं तु यत्तदुक्तं मनीषिभिः ॥ १२.३११.११ ॥
智者应以策励之力，策励自己趋向那恒住而不老的自我，正如智者所说。
12.311.12
तैश्चात्मा सततं योज्य इत्येवमनुशुश्रुम् ।
द्रुतं ह्यहीनमनसो नान्यथेति विनिश्चयः ॥ १२.३११.१२ ॥
应以此常使自我与之相应，我们曾如此听闻。心不动摇者，成就迅速；不然则不然——这是确定的。
12.311.13
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
पूर्वरात्रेऽपररात्रे च धारयेत मनोऽऽत्मनि ॥ १२.३११.१३ ॥
摆脱一切执着，少食，制服诸根的人，应在夜的前分与后分，将意念安住于自我（ātman）之中。
12.311.14
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर ।
मनो बुद्ध्या स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चलः ॥ १२.३११.१४ ॥
米提拉之王啊，以意使诸根安定，以觉使意安定，便如石头一般不动。
12.311.15
स्थाणुवच्चाप्यकम्पः स्याद्दारुवच्चापि निश्चलः ।
बुधा विधिविधानज्ञास्तदा युक्तं प्रचक्षते ॥ १२.३११.१५ ॥
应如柱子般不动摇，如木头般不动。此时通晓法则与规定的智者称他为与瑜伽相合者。
12.311.16
न शृणोति न चाघ्राति न रस्यति न पश्यति ।
न च स्पर्शं विजानाति न संकल्पयते मनः ॥ १२.३११.१६ ॥
意不听、不嗅、不尝、不见、不知触，也不起念。
12.311.17
न चाभिमन्यते किंचिन्न च बुध्यति काष्ठवत् ।
तदा प्रकृतिमापन्नं युक्तमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.३११.१७ ॥
他不以任何为我有，也不知如木头般的事物。此时已入于本性者，智者称之为相合者。
12.311.18
निर्वाते हि यथा दीप्यन्दीपस्तद्वत्प्रकाशते ।
निर्लिङ्गो विचलश्चोर्ध्वं न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.३११.१८ ॥
如灯火在无风之处燃烧而光明稳定，他也如此光明，无相而不动。他向上而行，不走旁侧之道。
12.311.19
तदा तमनुपश्येत यस्मिन्दृष्टे तु कथ्यते ।
हृदयस्थोऽन्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस्तात मद्विधैः ॥ १२.३११.१९ ॥
此时应当看见那被看见时即被宣说的存在：居于心中者即是内在的我（antarātman）；亲爱的孩子，应由像我这样的智者去认识它。
12.311.20
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव रश्मिमान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३११.२० ॥
如无烟的七焰之火，如有光芒的太阳，如天空中的闪电之火，同样，自我在自身之中被看见。
12.311.21
संपश्यन्ति महात्मानो धृतिमन्तो मनीषिणः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ह्ययोनिममृतात्मकम् ॥ १२.३११.२१ ॥
具有大我、坚定而智慧的婆罗门，安住于梵的根源，充分地看见那无生、本性不死的存在。
12.311.22
तदेवाहुरणुभ्योऽणु तन्महद्भ्यो महत्तरम् ।
तत्तत्र सर्वभूतेषु ध्रुवं तिष्ठन्न दृश्यते ॥ १२.३११.२२ ॥
人们称它比最细微者更细微，比最伟大者更伟大。虽然它稳固地存在于一切众生之中，却在那里不被看见。
12.311.23
बुद्धिद्रव्येण दृश्येत मनोदीपेन लोककृत् ।
महतस्तमसस्तात पारे तिष्ठन्न तामसः ॥ १२.३११.२३ ॥
以智慧之质、以心之灯，世界的创造者可以被看见。亲爱的孩子，立于大暗之彼岸者，并非属于黑暗（多摩）之性。
12.311.24
स च मानस इत्युक्तस्तत्वज्ञैर्वेदपारगैः ।
विमलो वितमस्कश्च निर्लिङ्गोऽलिङ्गसंज्ञकः ॥ १२.३११.२४ ॥
知真理者与通晓吠陀者称他为“意所生者”（mānasa）。他清净无垢，无暗，无相，名为“无相者”（alinga）。
12.311.25
योगमेतत्तु योगानां मन्ये योगस्य लक्षणम् ।
एवं पश्यं प्रपश्यन्ति आत्मस्थमजरं परम् ॥ १२.३११.२५ ॥
我认为这才是诸瑜伽中的瑜伽，是瑜伽的标志。如此观照的人，清楚地看见安住于自我中的、不老的至上者。
12.311.26
योगदर्शनमेतावदुक्तं ते तत्वतो मया ।
साङ्ख्याज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्यानदर्शनम् ॥ १२.३११.२६ ॥
瑜伽之见我已据实对你说完。现在我要宣说数论的知识，即计数之见。
12.311.27
अव्यक्तमाहुः प्रकृतिं परां प्रकृतिवादिनः ।
तस्मान्महत्समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम ॥ १२.३११.२७ ॥
主张自性者称至上的自性为未显现者。由它生出了大（觉），即第二者，哦，王中最优者。
12.311.28
अहंकारस्तु महतस्तृतीय इति नः श्रुतम् ।
पञ्चभूतान्यहंकारादाहुः साङ्ख्यनिदर्शिनः ॥ १२.३११.२८ ॥
我们听说，我慢（自我意识）是第三者，位于大（觉）之后。数论的阐释者说，五大元素从我慢中生出。
12.311.29
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ।
पञ्च चैव विशेषा वै तथा पञ्चेन्द्रियाणि च ॥ १२.३११.२९ ॥
这些是八种自性，还有十六种变化。还有五种特性，同样也有五根。
12.311.30
एतावदेव तत्त्वानां साङ्ख्या आहुर्मनीषिणः ।
साङ्ख्ये विधिविधानज्ञा नित्यं साङ्ख्यपथे रताः ॥ १२.३११.३० ॥
智慧的数论师说，诸谛正是这些。通晓数论规则与次第的人，常常乐于行走在数论之道上。
12.311.31
यस्माद्यदभिजायेत तत्तत्रैव प्रलीयते ।
लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना ॥ १२.३११.३१ ॥
事物由何而生，便在彼处消融。诸原理以相反的次序消融，又由内在我重新创生。
12.311.32
अनुलोमेन जायन्ते लीयन्ते प्रतिलोमतः ।
गुणा गुणेषु सततं सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.३११.३२ ॥
顺序则诸德生起，逆序则诸德消融。如海之波浪，诸德恒常消融于诸德之中。
12.311.33
सर्वप्रलय एतावान्प्रकृतेर्नृपसत्तम ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च यदाऽसृजत् ॥ १२.३११.३३ ॥
诸王中最尊者啊，这便是自性的全部消融。消融时它处于一体；创造时则生出众多。
12.311.34
एवमेव च राजेन्द्र विज्ञेयं ज्ञेयचिन्तकैः ।
अधिष्ठाता य इत्युक्तस्तस्याप्येतन्निदर्शनम् ॥ १२.३११.३४ ॥
诸王之主啊，思维所应知者的人应当这样理解。被称为监督者的那一位，这也是他的例证。
12.311.35
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनुतत्त्ववान् ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तनात् ॥ १२.३११.३५ ॥
具足诸原理次第的自性，既有一体，也有众多。消融时为一体，展开时为众多。
12.311.36
बहुधाऽऽत्मानमकरोत्प्रकृतिः प्रसावत्मिका ।
तच्च क्षेत्रं महानात्मा पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १२.३११.३६ ॥
以生发为本性的自性，以多种方式使自身成为众多；而在那田域之上，居于主位的是第二十五的大我。
12.311.37
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमैः ।
अधिष्ठानादधिष्ठाता क्षेत्राणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.३११.३७ ॥
王中之王啊，最好的苦行者称他为主宰者（adhiṣṭhātā），因为他是支撑，主宰着诸田，我们如此听闻。
12.311.38
क्षेत्रं जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
अव्यक्तके पुरे शेते पुरुषश्चेति कथ्यते ॥ १२.३११.३८ ॥
知晓田与未显者的，称为田知者（kṣetrajña）；他安卧于未显之城，因此又称为补鲁莎（puruṣa，人）。
12.311.39
अन्यदेव च क्षेत्रं स्यादन्यः क्षेत्रज्ञ उच्यते ।
क्षेत्रमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञाता वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.३९ ॥
田确是另一物，知田者被称为另一者；田被说为未显，而知者确是第二十五。
12.311.40
अन्यदेव वचो ज्ञानं स्यादन्यज्ज्ञेयमुच्यते ।
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४० ॥
言语与知识确是不同之物，所知之物被称为另一者；知识被说为未显，而所知确是第二十五。
12.311.41
अव्यक्तं क्षेत्रमित्युक्तं यथासत्वं तथेश्वरम् ।
अनीश्वरमतत्त्वं च तत्त्वं तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३११.४१ ॥
未显被称为田，主宰者依其性质亦复如是。非主宰者非真理，真理即第二十五者。
12.311.42
साङ्ख्यदर्शनमेतावत्परिसङ्ख्यानदर्शनम् ।
साङ्ख्याः प्रकुर्वते चैव प्रकृतिं च प्रचक्षते ॥ १२.३११.४२ ॥
此即数论之说，乃计数之见。数论者制作并宣说自性（prakṛti）。
12.311.43
तत्त्वानि च चतुर्विशत्परिसंख्याय तत्त्वतः ।
साङ्ख्याः सह प्रकृत्या तु निस्तत्त्वः पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४३ ॥
数学家们如实列举二十四谛后，数论派与自性一起，称第二十五者为无谛。
12.311.44
पञ्चविंशो प्रबुद्धात्मा बुध्यमान इति स्मृतः ।
यदा तु बुध्यतेऽऽत्मानं तदा भवति केवलः ॥ १२.३११.४४ ॥
第二十五者是觉醒的自我，被称为正在觉醒者。当它认识自我时，便成为独存者。
12.311.45
सम्यग्दर्शनमेतावद्भाषितं तव तत्त्वतः ।
एवमेतद्विजानन्तः साम्यतां प्रतियान्त्युत ॥ १२.३११.४५ ॥
你如实所说的正见便是如此。如此知晓之人，便得平等。
12.311.46
सम्यङ्गिदर्शनं नाम प्रत्यक्षं प्रकृतेस्तथा ।
गुणतत्त्वाद्यथैतानि निर्गुणोऽन्यस्तथा भवेत् ॥ १२.३११.४६ ॥
所谓正见，即对自性的直接觉知；正如这些由诸德之谛而生，另一者则成为无德。
12.311.47
न त्वेवं वर्तमानानामावृत्तिर्विद्यते पुनः ।
विद्यतेऽक्षरभावत्वे स परात्परमव्ययम् ॥ १२.३११.४७ ॥
然而对于如此安住者，便无再次轮回；在不灭之境中，存在着超越至上者、不坏者。
12.311.48
पश्येरन्नेकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं प्रतिपद्यन्ते पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.३११.४८ ॥
同一见解者或许能看见，然而他们之中并无正见；他们一次又一次地落入显现之中，啊，降伏敌人者。
12.311.49
सर्वमेतद्विजानन्तो नासर्वस्य प्रबोधनात् ।
व्यक्तीभूता भविष्यन्ति व्यक्तस्य वशवर्तिनः ॥ १२.३११.४९ ॥
知晓这一切者，并非因唤醒那非一切者，而是显现为显者的服从者。
12.311.50
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्वः पञ्चविंशकः ।
य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते ॥ १२.३११.५० ॥
说一切皆是未显现者；第二十五者即非一切。认识它的人，心中无所畏惧。