Mahābhārata · Adhyāya 12.311
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.311.1
मानात्वैकत्वमित्युक्तं त्वयैतदृषिसत्तम ।
पश्यामि वाभिसंदिग्धमेतयोर्वै निदर्शनम् ॥ १२.३११.१ ॥
Bester der Weisen, du sagtest, dies sei Einheit aus Autorität; doch das Beispiel dieser beiden erscheint mir zweifelhaft.
12.311.2
तथाऽबुद्धप्रबुद्धाभ्यां बुध्यमानस्य चानघ ।
स्थूलबुद्ध्या न पश्यामि तत्त्वमेतन्न संशयः ॥ १२.३११.२ ॥
Makelloser, ebenso beim Unerweckten, beim Erweckten und beim Erwachenden: mit grober Einsicht sehe ich diese Wahrheit nicht; daran ist kein Zweifel.
12.311.3
अक्षरक्षरयोर्युक्तं त्वया यदपि कारणम् ।
तदप्यस्थिरबुद्धित्वात्प्रनष्टमिव मेऽनघ ॥ १२.३११.३ ॥
Makelloser, auch der Grund, den du angegeben hast, der das Unvergängliche und das Vergängliche verbindet, ist mir durch meine unbeständige Einsicht wie verloren gegangen.
12.311.4
तदेत्तच्छ्रोतुमिच्छामि नानात्वैकत्वदर्शनम् ।
प्रबुद्धमप्रबुद्धं च बुध्यमानं च तत्त्वतः ॥ १२.३११.४ ॥
Daher möchte ich diese Lehre von Vielheit und Einheit hören, vom Erwachten, vom Unerweckten und vom Erwachenden, wie sie wahrhaft ist.
12.311.5
विद्याविद्ये च भगवन्नक्षरं क्षरमेव च ।
साङ्ख्यं योगं च कार्त्स्न्येन पृथक्चैवापृथक्च ह ॥ १२.३११.५ ॥
Ehrwürdiger, lehre mich vollständig über Wissen und Unwissen, das Unvergängliche und das Vergängliche, Sāṃkhya und Yoga, getrennt und ungetrennt.
12.311.6
हन्त ते संप्रवक्ष्यामि यदेतदनुपृच्छसि ।
योगकृत्यं महाराज पृथगेव शृणुष्व मे ॥ १२.३११.६ ॥
Gut, ich werde dir vollständig darlegen, was du fragst. Großer König, höre von mir das Werk des Yoga, gesondert betrachtet.
12.311.7
योगकृत्यं तु योगानां ध्यानमेव परं बलम् ।
तच्चापि द्विविधं ध्यानमाहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.३११.७ ॥
Die Aufgabe des Yoga ist allein die Meditation, die höchste Kraft. Die Kenner der Veden sagen, auch diese Meditation sei zweifach.
12.311.8
एकाग्रता च मनसः प्राणायामस्तथैव च ।
प्राणायामस्तु सगुणो निर्गुणो मनसस्तथा ॥ १२.३११.८ ॥
Die Sammlung des Geistes und die Atembeherrschung sind ebenso. Die Atembeherrschung ist mit Eigenschaften, die des Geistes ohne Eigenschaften.
12.311.9
मूत्रोत्सर्गपुरीषे च भोजने च नराधिप ।
द्विकालं नाभियुज्जीत शेषं युञ्जीत तत्परः ॥ १२.३११.९ ॥
O Herr der Menschen, zur Zeit des Urinierens, Kotens und Essens soll man nicht zweimal täglich üben; die übrige Zeit soll man, darauf bedacht, üben.
12.311.10
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा मुनिः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात्परं ततः ॥ १२.३११.१० ॥
Der Weise soll, nachdem er die Sinne mit dem Geist von ihren Objekten abgezogen hat, in Zehnern oder Zwölfern üben, oder auch darüber hinaus bis vierundzwanzig.
12.311.11
तं चोदनाभिर्मतिमानात्मानं चोदयेदथ ।
तिष्ठन्तमजरं यं तु यत्तदुक्तं मनीषिभिः ॥ १२.३११.११ ॥
Der Weise soll sich durch Anreize zu jenem Selbst antreiben, das bleibt und unvergänglich ist, wie es die Weisen gesagt haben.
12.311.12
तैश्चात्मा सततं योज्य इत्येवमनुशुश्रुम् ।
द्रुतं ह्यहीनमनसो नान्यथेति विनिश्चयः ॥ १२.३११.१२ ॥
Durch diese soll das Selbst beständig geeint werden; so haben wir gehört. Für den, dessen Geist nicht schwankt, kommt die Frucht rasch, und nicht anders — das ist die Gewissheit.
12.311.13
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
पूर्वरात्रेऽपररात्रे च धारयेत मनोऽऽत्मनि ॥ १२.३११.१३ ॥
Von allen Anhaftungen befreit, wenig essend, die Sinne bezwungen, soll er den Geist im Selbst (ātman) halten, im ersten und im letzten Teil der Nacht.
12.311.14
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर ।
मनो बुद्ध्या स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चलः ॥ १२.३११.१४ ॥
O Herr von Mithilā, nachdem du die Schar der Sinne durch den Geist gefestigt und den Geist durch den Verstand stetig gemacht hast, werde unbeweglich wie ein Stein.
12.311.15
स्थाणुवच्चाप्यकम्पः स्याद्दारुवच्चापि निश्चलः ।
बुधा विधिविधानज्ञास्तदा युक्तं प्रचक्षते ॥ १२.३११.१५ ॥
Er soll unerschütterlich wie ein Pfeiler und unbeweglich wie Holz sein. Dann nennen ihn die Weisen, die die Regel und ihre Vorschriften kennen, geeint (im Yoga).
12.311.16
न शृणोति न चाघ्राति न रस्यति न पश्यति ।
न च स्पर्शं विजानाति न संकल्पयते मनः ॥ १२.३११.१६ ॥
Der Geist hört nicht, riecht nicht, schmeckt nicht, sieht nicht, nimmt die Berührung nicht wahr und bildet keine Vorstellung.
12.311.17
न चाभिमन्यते किंचिन्न च बुध्यति काष्ठवत् ।
तदा प्रकृतिमापन्नं युक्तमाहुर्मनीषिणः ॥ १२.३११.१७ ॥
Er eignet sich nichts an und erfasst nichts wie Holz. Dann nennen ihn die Weisen geeint, der seinen natürlichen Zustand erreicht hat.
12.311.18
निर्वाते हि यथा दीप्यन्दीपस्तद्वत्प्रकाशते ।
निर्लिङ्गो विचलश्चोर्ध्वं न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.३११.१८ ॥
Wie eine Lampe, die an einem windstillen Ort brennt, leuchtet, so leuchtet er, ohne Merkmale und unbewegt. Er steigt empor und gelangt nicht auf einen seitlichen Weg.
12.311.19
तदा तमनुपश्येत यस्मिन्दृष्टे तु कथ्यते ।
हृदयस्थोऽन्तरात्मेति ज्ञेयो ज्ञस्तात मद्विधैः ॥ १२.३११.१९ ॥
Dann soll man jenen sehen, von dem gesagt wird, dass er gesehen wird: Der im Herzen Weilende ist das innere Selbst (Antarātman); lieber Sohn, er muss von Weisen wie mir erkannt werden.
12.311.20
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव रश्मिमान् ।
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ॥ १२.३११.२० ॥
Wie ein rauchloses Feuer mit sieben Flammen, wie die Sonne mit ihren Strahlen, wie das Blitzfeuer am Himmel, so wird das Selbst in sich selbst gesehen.
12.311.21
संपश्यन्ति महात्मानो धृतिमन्तो मनीषिणः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्था ह्ययोनिममृतात्मकम् ॥ १२.३११.२१ ॥
Die großherzigen, standhaften, weisen Brahmanen, die im Schoß Brahmans verweilen, schauen vollkommen jenen Ungeborenen, dessen Wesen unsterblich ist.
12.311.22
तदेवाहुरणुभ्योऽणु तन्महद्भ्यो महत्तरम् ।
तत्तत्र सर्वभूतेषु ध्रुवं तिष्ठन्न दृश्यते ॥ १२.३११.२२ ॥
Eben diesen nennt man feiner als das Feinste und größer als das Größte. Obwohl er fest in allen Wesen weilt, wird er dort nicht gesehen.
12.311.23
बुद्धिद्रव्येण दृश्येत मनोदीपेन लोककृत् ।
महतस्तमसस्तात पारे तिष्ठन्न तामसः ॥ १२.३११.२३ ॥
Durch den Stoff des Verstandes, mit der Lampe des Geistes, kann der Weltschöpfer gesehen werden. Lieber Sohn, wer jenseits der großen Finsternis steht, ist nicht von tamasischer Natur.
12.311.24
स च मानस इत्युक्तस्तत्वज्ञैर्वेदपारगैः ।
विमलो वितमस्कश्च निर्लिङ्गोऽलिङ्गसंज्ञकः ॥ १२.३११.२४ ॥
Ihn nennen die Kenner der Wirklichkeit und die Vedenkundigen den »Mentalen«. Er ist makellos, frei von Finsternis, ohne Merkmal und trägt den Namen des Merkmallosen.
12.311.25
योगमेतत्तु योगानां मन्ये योगस्य लक्षणम् ।
एवं पश्यं प्रपश्यन्ति आत्मस्थमजरं परम् ॥ १२.३११.२५ ॥
Dies, so meine ich, ist das Yoga der Yogas und das Kennzeichen des Yoga. So sehend erkennen sie klar das Höchste, Unvergängliche, das im Selbst weilt.
12.311.26
योगदर्शनमेतावदुक्तं ते तत्वतो मया ।
साङ्ख्याज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्यानदर्शनम् ॥ १२.३११.२६ ॥
So viel habe ich dir von der Lehre des Yoga der Wahrheit nach dargelegt. Nun werde ich das Wissen des Sāṅkhya verkünden, die Lehre der Aufzählung.
12.311.27
अव्यक्तमाहुः प्रकृतिं परां प्रकृतिवादिनः ।
तस्मान्महत्समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम ॥ १२.३११.२७ ॥
Die Vertreter der Prakṛti nennen die höchste Prakṛti das Unmanifeste. Aus ihr entstand das Große, das zweite, o Bester der Könige.
12.311.28
अहंकारस्तु महतस्तृतीय इति नः श्रुतम् ।
पञ्चभूतान्यहंकारादाहुः साङ्ख्यनिदर्शिनः ॥ १२.३११.२८ ॥
Das Ich-Bewusstsein, so haben wir gehört, ist das dritte nach dem Großen. Die Erklärer des Sāṅkhya sagen, dass die fünf Elemente aus dem Ich-Bewusstsein entstehen.
12.311.29
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ।
पञ्च चैव विशेषा वै तथा पञ्चेन्द्रियाणि च ॥ १२.३११.२९ ॥
Dies sind die acht Naturen, und es gibt auch sechzehn Veränderungen. Dazu die fünf Besonderheiten und ebenso die fünf Sinne.
12.311.30
एतावदेव तत्त्वानां साङ्ख्या आहुर्मनीषिणः ।
साङ्ख्ये विधिविधानज्ञा नित्यं साङ्ख्यपथे रताः ॥ १२.३११.३० ॥
Die weisen Lehrer des Sāṅkhya sagen, die Prinzipien seien genau so viele. Wer die Regel und das Verfahren des Sāṅkhya kennt, erfreut sich stets am Weg des Sāṅkhya.
12.311.31
यस्माद्यदभिजायेत तत्तत्रैव प्रलीयते ।
लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना ॥ १२.३११.३१ ॥
Woraus etwas entsteht, dort allein löst es sich auf. Die Prinzipien vergehen in umgekehrter Ordnung, und durch das innere Selbst werden sie wieder erschaffen.
12.311.32
अनुलोमेन जायन्ते लीयन्ते प्रतिलोमतः ।
गुणा गुणेषु सततं सागरस्योर्मयो यथा ॥ १२.३११.३२ ॥
In direkter Ordnung entstehen die Eigenschaften, in umgekehrter lösen sie sich auf. Wie die Wogen des Ozeans, so lösen sich die Eigenschaften unablässig in Eigenschaften auf.
12.311.33
सर्वप्रलय एतावान्प्रकृतेर्नृपसत्तम ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च यदाऽसृजत् ॥ १२.३११.३३ ॥
O Bester der Könige, dies ist die gesamte Auflösung der Prakṛti. In der Auflösung ist sie in Einheit, und wenn sie erschafft, bringt sie Vielheit hervor.
12.311.34
एवमेव च राजेन्द्र विज्ञेयं ज्ञेयचिन्तकैः ।
अधिष्ठाता य इत्युक्तस्तस्याप्येतन्निदर्शनम् ॥ १२.३११.३४ ॥
O Herr der Könige, so sollen es jene verstehen, die über das zu Erkennende nachsinnen. Dies ist auch das Beispiel für jenen, der der Überwacher genannt wurde.
12.311.35
एकत्वं च बहुत्वं च प्रकृतेरनुतत्त्ववान् ।
एकत्वं प्रलये चास्य बहुत्वं च प्रवर्तनात् ॥ १२.३११.३५ ॥
Bei der Prakṛti, die die Prinzipien in Ordnung besitzt, gibt es sowohl Einheit als auch Vielheit. In der Auflösung ist ihre Einheit, und durch ihre Entfaltung ihre Vielheit.
12.311.36
बहुधाऽऽत्मानमकरोत्प्रकृतिः प्रसावत्मिका ।
तच्च क्षेत्रं महानात्मा पञ्चविंशोऽधितिष्ठति ॥ १२.३११.३६ ॥
Die Prakṛti, deren Wesen das Hervorbringen ist, machte sich auf vielfache Weise vielfältig; und über jenes Feld waltet das große Selbst, das fünfundzwanzigste.
12.311.37
अधिष्ठातेति राजेन्द्र प्रोच्यते यतिसत्तमैः ।
अधिष्ठानादधिष्ठाता क्षेत्राणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.३११.३७ ॥
O Herr der Könige, die besten Asketen nennen ihn den Adhiṣṭhātā, den Vorsitzenden; durch seine Grundlage ist er der Herr der Felder, so haben wir gehört.
12.311.38
क्षेत्रं जानाति चाव्यक्तं क्षेत्रज्ञ इति चोच्यते ।
अव्यक्तके पुरे शेते पुरुषश्चेति कथ्यते ॥ १२.३११.३८ ॥
Der das Feld und das Unoffenbare erkennt, wird Kṣetrajña genannt, der Kenner des Feldes; er ruht in der unoffenbarten Stadt, und so wird er auch Puruṣa, die Person, genannt.
12.311.39
अन्यदेव च क्षेत्रं स्यादन्यः क्षेत्रज्ञ उच्यते ।
क्षेत्रमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञाता वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.३९ ॥
Das Feld ist gewiss eines, und der Kenner des Feldes wird als ein anderer bezeichnet; das Feld wurde als das Unoffenbare benannt, und der Erkennende ist wahrlich der Fünfundzwanzigste.
12.311.40
अन्यदेव वचो ज्ञानं स्यादन्यज्ज्ञेयमुच्यते ।
ज्ञानमव्यक्तमित्युक्तं ज्ञेयो वै पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४० ॥
Rede und Erkenntnis sind gewiss verschieden, und das Erkennbare wird als ein anderes bezeichnet; die Erkenntnis wurde als das Unoffenbare benannt, und das Erkennbare ist wahrlich der Fünfundzwanzigste.
12.311.41
अव्यक्तं क्षेत्रमित्युक्तं यथासत्वं तथेश्वरम् ।
अनीश्वरमतत्त्वं च तत्त्वं तत्पञ्चविंशकम् ॥ १२.३११.४१ ॥
Das Unoffenbare wurde als das Feld benannt, und der Herr ist ebenso gemäß seiner Natur. Was nicht Herr ist, ist kein Prinzip; das Prinzip ist der Fünfundzwanzigste.
12.311.42
साङ्ख्यदर्शनमेतावत्परिसङ्ख्यानदर्शनम् ।
साङ्ख्याः प्रकुर्वते चैव प्रकृतिं च प्रचक्षते ॥ १२.३११.४२ ॥
Dies ist die Sāṅkhya-Lehre, die Lehre der Aufzählung. Die Sāṅkhyas bringen die Natur hervor und verkünden sie.
12.311.43
तत्त्वानि च चतुर्विशत्परिसंख्याय तत्त्वतः ।
साङ्ख्याः सह प्रकृत्या तु निस्तत्त्वः पञ्चविंशकः ॥ १२.३११.४३ ॥
Nachdem die Sāṅkhyas die vierundzwanzig Prinzipien wahrhaft aufgezählt haben, nennen sie zusammen mit Prakṛti den fünfundzwanzigsten prinzipienlos.
12.311.44
पञ्चविंशो प्रबुद्धात्मा बुध्यमान इति स्मृतः ।
यदा तु बुध्यतेऽऽत्मानं तदा भवति केवलः ॥ १२.३११.४४ ॥
Der fünfundzwanzigste ist das erwachte Selbst, erinnert als das, was erwacht. Wenn es das Selbst erkennt, wird es vereinzelt.
12.311.45
सम्यग्दर्शनमेतावद्भाषितं तव तत्त्वतः ।
एवमेतद्विजानन्तः साम्यतां प्रतियान्त्युत ॥ १२.३११.४५ ॥
So hast du diese rechte Schau wahrhaft dargelegt. Wer dies so erkennt, gelangt zur Gleichmut.
12.311.46
सम्यङ्गिदर्शनं नाम प्रत्यक्षं प्रकृतेस्तथा ।
गुणतत्त्वाद्यथैतानि निर्गुणोऽन्यस्तथा भवेत् ॥ १२.३११.४६ ॥
Die sogenannte rechte Schau ist die unmittelbare Wahrnehmung der Prakṛti; wie diese aus den Prinzipien der guṇa hervorgehen, so wird das andere eigenschaftslos.
12.311.47
न त्वेवं वर्तमानानामावृत्तिर्विद्यते पुनः ।
विद्यतेऽक्षरभावत्वे स परात्परमव्ययम् ॥ १२.३११.४७ ॥
Für jene aber, die so verweilen, gibt es keine Wiederkehr; im Zustand des Unvergänglichen besteht jenes, das höher ist als das Höchste, das Unvergängliche.
12.311.48
पश्येरन्नेकमतयो न सम्यक् तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं प्रतिपद्यन्ते पुनः पुनररिंदम् ॥ १२.३११.४८ ॥
Die Gleichgesinnten mögen wohl schauen, doch in ihnen ist keine rechte Schau; sie erlangen das Offenbare immer wieder, o Bezwinger der Feinde.
12.311.49
सर्वमेतद्विजानन्तो नासर्वस्य प्रबोधनात् ।
व्यक्तीभूता भविष्यन्ति व्यक्तस्य वशवर्तिनः ॥ १२.३११.४९ ॥
Die dies alles erkennen, nicht durch das Erwachen dessen, was nicht alles ist, werden offenbar werden und dem Offenbaren untertan sein.
12.311.50
सर्वमव्यक्तमित्युक्तमसर्वः पञ्चविंशकः ।
य एनमभिजानन्ति न भयं तेषु विद्यते ॥ १२.३११.५० ॥
Alles wird als unoffenbar bezeichnet; das fünfundzwanzigste, das Nicht-Alles, wird so genannt. Bei denen, die ihn erkennen, herrscht keine Furcht.